(Tiểu luận) trình bày lý luận của c mác về hàng hoá sức lao độn thực trạng và giải pháp để phát triển thị trường hàng hoá sức lao động ở nước ta hiện nay

Nước ta đang trên đà phát triển đi lên xã hội chủ nghĩa, thị trường lao động cũng có những bước phát triển ngày càng đáp ứng được nhu cầu, đòi hỏi của nền kinh tế thị trường, hội nhập..

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

Đề 3: Trình bày lý luận của C.Mác về hàng hoá sức lao động? Thực trạng và giải pháp để phát triển thị trường hàng hoá sức lao động ở nước ta hiện nay?

Họ và tên: Nguyễn Ngọc Mai

Mã sinh viên: 11224046 Lớp: POHE 3 Truyền thông Marketing 64

Lớp TC: Kinh tế chính trị Mác – Lênin_POHE Truyền thông Marketing

64_AEP(222)_05

Hà Nội – 04/2023

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

Chương 1 3

Hàng hóa sức lao động 3

1 Quan niệm về hàng hoá sức lao động của chủ nghĩa Mác – Lênin 3

1.1 Khái niệm sức lao động 3

1.2 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hoá 4

2 Thuộc tính của hàng hoá sức lao động 4

2.1 Giá trị hàng hoá sức lao động 4

2.2 Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động 5

Chương 2 6

Thị trường hàng hoá sức lao động và thực trạng thị trường hàng hoá sức lao động ở Việt nam hiện nay 6

1 Khái niệm thị trường sức lao động, cung lao động, cầu lao động 6

1.1 Thị trường sức lao động (thị trường lao động) 6

1.2 Cung lao động 7

1.3 Cầu lao động 7

2 Tình hình thị trường sức lao động ở Việt Nam 7

3 Thực trạng thị trường sức lao động (thị trường lao động) ở Việt Nam 8 Chương 3 9

Giải pháp nhằm phát triển thị trường hàng hoá sức lao động ở Việt Nam hiện nay 10

1 Giải pháp về phát triển nguồn cung lao động 10

2 Giải pháp về phát triển nguồn cầu lao động 10

3 Giải pháp về hoàn thiện chính sách tiền công, tiền lương 10

4 Giải pháp về xây dựng môi trường pháp lý, nâng cao năng lực cạnh tranh, vai trò quan lý của Nhà nước 11

5 Bài học rút ra cho bản thân 12

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

Trong công thức chung của tư bản đã xuất hiện mâu thuẫn mà để giải quyết mâu thuẫn đó, cần tìm ra một loại hàng hoá đặc biệt – hàng hoá đó chính

là hàng hoá sức lao động Theo C.Mác, hàng hoá sức lao động chỉ hình thành sau khi chủ nghĩa tư bản tiến hành cuộc cách mạng về công nghệ sản xuất, nhằm xây dựng một nền sản xuất đại công nghiệp

Nước ta đang trên đà phát triển đi lên xã hội chủ nghĩa, thị trường lao động cũng có những bước phát triển ngày càng đáp ứng được nhu cầu, đòi hỏi của nền kinh tế thị trường, hội nhập Song song đó, những vấn đề nan giải vẫn còn tồn tại trong thị trường lao động và yêu cầu những giải pháp thiết thực, đúng đắn của Đảng và Nhà nước để nền kinh tế nước ta ngày càng phát triển trong xu thế nền kinh tế thế giới lớn mạnh ngày nay Để tìm hiểu sâu hơn về vấn

đề này, em đã chọn đề tài “Trình bày lý luận của C.Mác về hàng hoá sức lao động? Thực trạng và giải pháp để phát triển thị trường hàng hoá sức lao động

ở nước ta hiện nay?”

3

Chương 1

Hàng hóa sức lao động

1 Quan niệm về hàng hoá sức lao động của chủ nghĩa Mác – Lênin 1.1 Khái niệm sức lao động

Theo C Mác viết: “Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống, và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó”

Nói theo cách khác, sức lao động là toàn bộ những năng lực tồn tại trong một con người và được người đó sử dụng vào sản xuất Sức lao động là cái có trước còn lao động là quá trình vận dụng sức lao động

1.2 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hoá

Sức lao động luôn là điều kiện cơ bản của sản xuất trong bất cứ một xã hội nào Tuy nhiên, không phải trong bất kỳ điều kiện nào thì sức lao động cũng là hàng hoá Sức lao động chỉ trở thành hàng hoá khi thoả mãn hai điều kiện lịch sử nhất định sau:

Thứ nhất, người lao động phải được tự do về thân thể, có khả năng chi phối sức lao động và có quyền bán sức lao động của mình như một hàng hoá Như vậy ta có thể thấy rằng, trong thời kỳ chế độ chiếm hữu nô

lệ, sức lao động của những người nô lệ không được xem là hàng hoá do bản thân người nô lệ thuộc quyền sở hữu của chủ nô chứ không phải chính bản thân mình Do vậy, người nô lệ không được phép và cũng không có quyền bán sức lao động của mình Có thể thấy, để sức lao động trở thành hàng hoá thì việc thủ tiêu chế độ chiếm hữu nô lệ và chế độ phong kiến là việc làm tất yếu và vô cùng quan trọng

Thứ hai, người lao động không có đủ các tư liệu sản xuất cần thiết

để tự kết hợp với sức lao động của mình tạo ra hàng hoá để bán nên họ buộc phải bán sức lao động để có thể tồn tại Những người thợ rèn, thủ công tự do dù họ có thể tuỳ ý sử dụng sức lao động nhưng do những người này có sẵn các tư liệu sản xuất để làm ra những sản phẩm nuôi sống bản thân mà chưa phải bán đi sức lao động nên sức lao động của những người này cũng chưa được xem là hàng hoá

2 Thuộc tính của hàng hoá sức lao động

Tương tự như các loại hàng hoá khác, hàng hoá sức lao động cũng

có hai thuộc tính gồm: giá trị và giá trị sử dụng

2.1 Giá trị hàng hoá sức lao động

Như những giá trị hàng hoá khác, giá trị hàng hoá sức lao động cũng do số lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động quyết định Tuy nhiên, sức lao động chỉ tồn tại như năng lực của con người sống, muốn tái sản xuất ra năng lực đó người lao động cần phải tiêu dùng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định Bên cạnh đó còn phải thoả mãn những nhu cầu từ gia đình, con cái của người lao động đó

để sức lao động được sản xuất và tái sản xuất một cách liên tục

Do vậy, thời gian lao động xã hội cần thiết để có thể sản xuất ra sức lao động sẽ được quy thành thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt ấy Nói cách khác, giá trị của hàng hoá sức lao động sẽ được đo lường gián tiếp thông qua lượng giá trị của các tư liệu sinh hoạt để tái sản xuất ra sức lao động

Giá trị hàng hoá sức lao động khác với hàng hoá thông thường ở chỗ nó còn bao hàm các yếu tố tinh thần và lịch sử Về tinh thần, người lao động không chỉ có nhu cầu về vật chất mà còn có nhu cầu về tinh thần Về lịch sử, những yếu tố lịch sử tác động đến nhu cầu của con người qua các hoàn cảnh lịch sử, quốc gia, thời kỳ, trình độ văn minh, phong tục tập quán, vị trí địa lý, khí hậu,… của đất nước đo

Tại mỗi thời kỳ nhất định ở mỗi quốc gia, quy mô những tư liệu sinh hoạt cần thiết cho người lao động là một đại lượng xác định do những bộ phận sau hợp thành:

Một là, giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết (cả vật chất và tinh thần) để tái sản xuất ra sức lao động

Hai là, phí tổn đào tạo người lao động

Ba là, giá trị những tư liệu sinh hoạt cần thiết (vật chất và tinh

thần) để nuôi con của người lao động

Theo đúng với nguyên tắc ngang giá trong nền kinh tế thị trường thì giá cả của hàng hoá sức lao động phải phản ánh lượng giá trị nêu trên

5

2.2 Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động

Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động cũng nhằm mục đích thoả mãn nhu cầu của người mua giống như các hàng hoá khác

Người mua hàng hoá sức lao động mong muốn thoả mãn nhu cầu

có được giá trị lớn hơn, giá trị tăng thêm Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động được thể hiện trong quá trình sử dụng sức lao động, nói cách khác là quá trình công nhân tiến hành lao động sản xuất Tuy nhiên, hàng hoá sức lao động là loại hàng hoá đặc biệt mang yếu tố tinh thần và lịch

sử nên giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động cũng có tính năng đặc biệt mà không hàng hoá thông thường nào có được, đó là nếu như trong quá trình sử dụng hay tiêu dùng hàng hoá thông thường thì cả giá trị và giá trị sử dụng của nó sẽ giảm dần và biến mất dần theo thời gian Trong khi đó, quá trình tiêu dùng, sử dụng hàng hoá sức lao, không những giá trị của nó được bảo tồn mà còn tạo ra được lượng giá trị lớn hơn Đây cũng chính là chìa khoá chỉ rõ nguồn gốc của giá trị lớn hơn giá trị thặng

dư nêu trên do hao phí sức lao động mà có

Như vậy, giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động có tính chất đặc biệt, nó là nguồn gốc sinh ra giá trị, tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân nó Đó là chìa khoá quan trọng để giải quyết mâu thuẫn của công thức chung của tư bản Chính đặc điểm này đã làm cho sự xuất hiện của hàng hoá sức lao động trở thành điều kiện để tiền tệ chuyển hoá thành

tư bản

Chương 2

Thị trường hàng hoá sức lao động và thực trạng thị trường hàng hoá

sức lao động ở Việt nam hiện nay

1 Khái niệm thị trường sức lao động, cung lao động, cầu lao động 1.1 Thị trường sức lao động (thị trường lao động)

Thị trường sức lao động (thị trường lao động) là một bộ phận của

hệ thống thị trường, trong đó diễn ra quá trình trao đổi giữa một bên là người lao động tự do và một bên là người có nhu cầu sử dụng lao động

Sự trao đổi này được thoả thuận trên cơ sở mối quan hệ lao động như tiền

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

16

lương, tiền công, điều kiện làm việc,…thông qua một hợp đồng làm việc bằng văn bản hay bằng việc

Trong hệ thống các thị trường của nền kinh tế, thị trường lao động được xem là một trong những loại thị trường cơ bản và có vị trí đặc biệt

Nó cũng tuân theo những quy luật của thị trường như quy luật cung - cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh nhưng có sự khác biệt do tính chất của hàng hoá sức lao động

1.2 Cung lao động

Cung lao động là tổng số lượng lao động tham gia và sẵn sàng

tham gia vào thị trường lao động ở những thời điểm nhất định Cung lao động phụ thuộc vào tốc độ tăng nguồn lao động, sự biến động của cầu lao động, trình độ đào tạo hướng nghiệp, dạy nghề và tiền lương trên thị trường lao động Ngoài ra, cung lao động cũng được hiểu là một bộ phận dân số tiềm năng, bao gồm những người có đủ khả năng về thể lực và trí lực làm việc, chưa tính đến các đặc điểm về tuổi tác và giới tính Thực chất, cung lao động là sức lao động mà người lao động tự nguyện đưa ra để trao đổi trên thị trường

1.3 Cầu lao động

Cầu lao động là số lượng lao động được thuê mướn trên thị trường lao động; là toàn bộ nhu cầu về sức lao động của một quốc gia (của một nền kinh tế), hoặc của một ngành, địa phương hay doanh nghiệp,…ở một thời kỳ nhất định, gồm cả mặt số lượng, chất lượng, cơ cấu và thường được xác định thông qua chỉ tiêu làm việc

Cầu lao động biểu hiện khả năng thuê lao động của người sử dụng lao động, của doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường lao động

2 Tình hình thị trường sức lao động ở Việt Nam

Sau cuộc họp đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm

1986, Nhà nước ta đã chính thức công nhận sức lao động là một loại hàng hoá, do vậy việc xây dựng thị trường sức lao động là tất yếu Tại đại hội

VI, Đảng ta cũng nhấn mạnh việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề cốt lõi, trọng tâm của Đảng về hàng hoá sức lao động là điều kiện tiên quyết để phát triển nền kinh tế công nghiệp, kinh tế thị trường

Từ năm 1986, việc phát triển thị trường lao động ở nước ta đã thu được những thành quả nhất định và trở thành cơ sở cho việc hoàn thiện quan hệ lao động, phát triển kinh tế - xã hội Ở Việt Nam, với sự tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất cùng với yêu cầu phát triển đồng bộ các loại thị trường khác nhau đã góp phần phân bổ hợp

lý, nhanh chóng , có hiệu quả các nguồn lực trong nền kinh tế, tạo điều kiện cho hàng hoá sức lao động và thị trường lao động

Về mặt phát triển kinh tế, Việt Nam đang chuyển từ sản xuất hàng hoá đơn giản lên sản xuất hàng hoá xã hội chủ nghĩa, trong đó có vận dụng những thành tựu của sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa Yếu tố cơ bản nhất để phân biệt sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa với sản xuất hàng hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa là khả năng phát huy vai trò tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân của hàng hoá sức lao động Đây cũng chính là vấn đề then chốt trong việc vận dụng lý luận hành hoá sức lao động của C.Mác để có thể xây dựng một quan hệ lao động trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tốt đẹp hơn quan hệ lao động trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa

3 Thực trạng thị trường sức lao động (thị trường lao động) ở Việt Nam Hiện nay, nước ta đang bước vào những năm đầu của thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, do vậy lao động nước ta mang những sắc thái, đặc thù gắn chặt với trình độ phát triển của quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất Bên cạnh đó, nền kinh tế thị trường nước

ta vận động và phát triển gắn liền với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước cho nên việc vận dụng lý luận hàng hoá sức lao động vào thị trường lao động nước ta chính là giải quyết vấn đề nguồn lao động chất lượng cao trong thời kỳ mới

Mặt khác, với xu thế hội nhập quốc tế phát triển nền kinh tế tri thức, đòi hỏi người lao động phải biết nắm bắt, xử lý nhanh nhạy bằng việc nâng cao giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động Tuy nhiên, trong quá trình nhận thức và vận dụng lý luận về hàng hoá sức lao động của C.Mác vẫn còn những giới hạn nhất định chưa đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, cụ thể là:

Về giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động còn thấp đã hạn chế phần nào sự cạnh tranh của nước ta trên thị trường thế giới Giá trị hàng hóa sức lao động còn bất cập, chưa bao quát hết những yếu tố đáp ứng yêu cầu tái sản xuất mở rộng sức lao động cho một bộ phận lớn những

8

người làm công ăn lương, hệ thống thông tin lao động việc làm chưa được quản lý chặt chẽ, hệ thống giáo dục – đào tạo chưa đủ khả năng cung ứng nguồn lao động chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Ở thời điểm hiện tại, tình trạng cung lớn hơn cầu lao động vẫn đang diễn ra và được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài Tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng của Việt Nam giai đoạn 2018 – 2019 dao động ở mức 4.0%, tỷ lệ này đã tăng lên 5.02% vào năm 2020 Điều này đặt ra sức ép, cạnh tranh gay gắt về việc làm ở thị trường Việt Nam

Tỷ lệ lao động nông thôn ở nước ta cũng còn chiếm khá nhiều, lên đến 81.6% so với cả nước Tuy nhiên, tỷ trọng lao động có việc làm trong khu vực nông, lâm, thuỷ sản ở nước ta liên tục giảm, từ 53.9% (2009) xuống 35.3% (2019) Đây là lần đầu tiên, số lao động việc làm trong khu vực dịch vụ cao hơn số lao động trong khu vực nông, lâm, thuỷ sản Theo quan điểm của C.Mác, cần phải chăm lo cho công nhân và người thân của họ Về việc này thì nước ta cũng đã làm được: đời sống công nhân ngày càng được nâng lên nhất là về đời sống tinh thần khi được Công Đoàn tổ chức các hoạt động giao lưu văn nghệ, trao đổi kinh nghiệm lao động, khuyến khích khen thưởng,… Bên cạnh đó, nhà nước ta cũng nhận thức rõ tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực, trình độ cho người công nhân Ngày càng có nhiều trường đào tạo nghề được thành lập nhằm phục vụ cho việc học nghề của nhân dân Các nhà máy, xí nghiệp cũng tạo điều kiện cho công nhân nâng cao trình độ của mình như

cử một số công nhân đi học tiếp thu khoa học kĩ thuật tiên tiến, tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao tay nghề

Tuy nhiên, thị trường lao động nước ta vẫn còn nhiều điểm hạn chế Cơ cấu chuyển dịch kinh tế còn đang gặp nhiều khó khăn, chậm chạp Số lượng lao động tham gia ngày càng tăng song lực lượng công nhân ở Việt Nam tay nghề chưa cao, lao động chủ yếu bằng cơ bắp mà ít lao động trí óc Mặc dù các trung tâm, các trường đào tạo nghề được thành lập nhiều nhưng có một số cơ sở vẫn hoạt động không có hiệu quả khi mà công nhân học xong không thể làm việc có hiệu quả hơn Ngoài

ra, chi phí học tập còn cao nên không phải ai cũng có điều kiện để theo học được Công nhân và gia đình họ cũng còn gặp khó khăn trong việc thỏa mãn các nhu cầu cá nhân chính đáng của mình như khó tiếp cận với các dịch vụ, việc đăng ký học cho con cái