(Tiểu luận) môn lí luận nhà nước và pháp luật đề tài mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.” Tương tự, trong lời mở đầu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LUẬT

BÀI TẬP NHÓM 8

Môn: Lí luận nhà nước và pháp luật

Đề tài: Mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân Lớp: 02

Họ và tên sinh viên – Mã sinh viên

Đào Ngọc Phương Thanh - 11225762

Nguyễn Thị Tường Vy - 11226999

Chu Khánh Linh - 11223346

Nguyễn Thị Anh Thư - 11226115

Trần Minh Ngọc - 11224773

Nguyễn Minh Trí - 11226564

Hà Nội, 2022

LỜI MỞ ĐẦU

Hiến pháp Việt Nam năm 2013 đã khẳng định trong điều 2, chương I rằng:

“1 Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

2 Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

3 Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.” Tương tự, trong lời mở đầu của Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ cũng đề cập rằng: “Chúng tôi, nhân dân Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, với mục đích xây dựng một Liên Bang hoàn hảo hơn nữa, thiết lập công lý, duy trì an ninh trong nước, tạo dựng phòng thủ chung, thúc đấy sự thịnh vượng chung, giữa vững nền tự do cho bản thân và con cháu chúng ta, quyết định thiết lập Hiến pháp này cho Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.”

Ngoài ra, Hiến pháp Nhật Bản năm 1946 cũng nhấn mạnh: “Chính phủ là nơi nhân dân đặt niềm tin thiêng liêng, là nơi nhân dân trao quyền lực của mình Chính phủ thay mặt cho nhân dân và hoạt động vì lợi ích của nhân dân Đó là nguyên tắc cơ bản, là nền tảng của bản Hiến pháp này.”

Có thể thấy rằng, đa phần Hiến pháp của các nhà nước trên thế giới đều khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà nước và Nhân dân, và cụ thể hơn nữa là từng cá nhân trong đó

Với mong muốn phân tích rõ mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân, đồng thời đưa

ra những quan điểm chủ quan về thực trạng mối quan hệ này, nhóm tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân.”

DÀN Ý LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ

CÁ NHÂN

I.1 Khái niệm

I.1.1 Nhà nước I.1.2 Cá nhân

I.2 Nội dung quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

I.2.1 Sự tác động của nhà nước tới cá nhân I.2.2 Sự tác động của cá nhân tới nhà nước (Minh Ngọc)

II NHỮNG ĐẢM BẢO CHO QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ CÁ NHÂN

II.1 Những bảo đảm chung (phần này ngắn nên t k định chia nhỏ hơn nhưng nếu tìm được nhiều tài liệu thì sẽ chia nhỏ hơn) II.2 Bảo đảm pháp lí

III QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ CÁ NHÂN QUA CÁC KIỂU NHÀ NƯỚC

III.1 Kiểu nhà nước chủ nô

III.2 Kiểu nhà nước phong kiến

III.3 Kiểu nhà nước tư bản

III.4 Kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa

IV THỰC TRẠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ CÁ NHÂN HIỆN NAY

V Các giải pháp để hoàn thiện

KẾT LUẬN

I CÁC KHÁI NIỆM VÀ NỘI DUNG QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ CÁ NHÂN

I.1 Khái niệm

I.1.1 Nhà nước

Nhà nước là hiện tượng xã hội rất đa dạng và phức tạp Khái niệm nhà nước đã được nghiên cứu trong đa dạng các ngành khoa học và dưới những phạm vi, quy mô khác nhau Ngay từ thời cổ đại, các nhà tư tưởng đã quan tâm nghiên cứu và có những luận giải khác nhau về khái niệm nhà nước Trải qua các thời đại khác nhau, nhận thức, quan điểm về định nghĩa này ngày càng trở nên đa dạng Vậy nên, có nhiều quan niệm khác nhau về nhà nước

Theo Aristote, nhà tư tưởng vĩ đại thời kì cổ đại, cho rằng nhà nước là sự kết hợp của các gia đình Một số tác giả khác lại cho rằng nhà nước là “tổ chức quyền lực chính trị của xã hội có gia cấp, có lãnh thổ, dân cư và chính quyền độc lập, có khả năng đặt ra và thực thi pháp luật nhằm thiết lập trật tự xã hội nhất định trong phạm vi lãnh thổ của mình”

Trong quá trình nghiên cứu về nguồn gốc của nhà nước, Ăngghen lại nhận định rằng nhà nước là sản phẩm của xã hội đã phát triển đến giai đoạn nhất định, khi xã hội

đã phân chia thành giai cấp và mâu thuẫn giai cấp là không thể tránh khỏi Vậy nên, nhà nước trở thành lực lượng “nảy sinh từ xã hội nhưng lại đứng trên xã hội”, có nhiệm vụ làm dịu bớt sự xung đột và giữ cho sự xung đột đó trong vòng “trật tự” Phát triển quan điểm của Ăngghen, Lênin quan niệm: “Nhà nước là bao giờ cũng là một bộ máy nhất định, nó tự tách ra từ xã hội và gồm một nhóm người chỉ chuyên hay gần như chỉ chuyên, hay chủ yếu làm công việc cai trị” Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, ông còn nhấn mạnh: “Nhà nước theo đúng nghĩa của nó, là bộ máy trấn áp đặc biệt của giai cấp này đối với giai cấp khác”

Tóm lại, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm nhà nước Mỗi cách tiếp cận lại dẫn đến những quan điểm, khái niệm khác nhau về nhà nước Điều này nhấn mạnh được tính phức tạp cũng như đa dạng của hiện tượng xã hội có tên là Nhà nước Song, định nghĩa được công nhận rỗng rãi nhất hiện tại về nhà nước là: Nhà nước

là tổ chức quyền lực đặc biệt của xã hội bao gồm một lớp người được tách ra từ xã hội

để chuyên thực thi quyền lực, nhằm tổ chức và quản lí xã hội, phục vụ lợi ích chung của toàn xã hội cũng như lợi ích của lực lượng cầm quyền trong xã hội

I.1.2 Cá nhân

Tương tự với khái niệm Nhà nước, có nhiều cách để định nghĩa cá nhân Theo từ điển Cambridge, cá nhân là một con người, ở đây một người sẽ chỉ là chủ thể cá nhân đó chứ không xét những mối quan hệ giữa chủ thể đó với thế giới khách quan bên ngoài chủ thể

Nhiều người lại nhận định rằng cá nhân là một thực thể sống được đánh dấu bằng

sự sinh ra và kết thúc bằng sự chết đi Dưới góc độ pháp lý, cá nhân lại được coi là một chủ thể của quan hệ pháp luật Dưới góc nhìn xã hội, cá nhân được cho là cá thể nhưng cá thể đó phải có tính cách, nhân vị riêng biệt mà chỉ cá thể đó mới có Tuy các định nghĩa tồn tại những khách biệt nhất định Song, không thể phủ nhận rằng cá nhân chính là đơn vị nhỏ nhất cấu thành nên xã hội Các cá nhân luôn chịu ảnh hưởng từ các mối quan hệ xung quanh như: Gia đình, tổ chức xã hội, toàn thể quần chúng, … Do đó, cá nhân có quan hệ chặt chẽ với các tập thể xã hội đó Cũng chính vì điều này, các tương tác giữa các cá nhân khác nhau sẽ dẫn đến nhiều kết quả khác nhau, từ đó hình thành nên sự đa dạng và phức tạp của xã hội

Tóm lại, theo quan niệm thông thường, cá nhân đề cập đến một chủ thể được xác định Trong bài tiểu luận này, nhóm tác giả sẽ giới hạn cá nhân là một chủ thể con người nhằm thuận tiện cho việc diễn giải ở dưới

I.1.3 Khái niệm quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

Mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân tồn tại ngay từ khi nhà nước được hình thành Tùy theo các giai đoạn lịch sử khác nhau mà mối quan hệ này được thể hiện qua cách hoạt động của các nhà nước khác nhau

Vấn đề xuyên suốt lịch sử tư tưởng các nhà nước pháp quyền là xác định bản chất mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân Ngày nay, trong khoa học pháp lý, có nhiều ý kiến khẳng định rằng, nhà nước chỉ được xem là nhà nước pháp quyền khi nó đảm bảo được tính chất pháp quyền của mối quan hệ nhà nước, xã hội và cá nhân Trong lịch sử, không ít nhà triết học đã từng tranh cãi về mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân Xuất phát từ bản tính vị kỷ của con người, Aristote cho rằng, cần phải hạn chế sự can thiệp của nhà nước vào lĩnh vực thuộc đời sống riêng của cá nhân như gia đình, tôn giáo, tín ngưỡng… Ông nhấn mạnh: “Tất cả những gì có lợi có công dân, cũng có lợi cho xã hội Khi mọi người dân giàu lên thì xã hội cũng giàu lên.”

Arisote cũng đưa ra nhận định riêng về quan hệ giữa nhà nước và cá nhân Theo ông, con người là thước đo của mọi giá trị và do đó trở thành cơ sở để đánh giá một nhà nước, một nền pháp chế Cụ thể, ông cho rằng “trong một chế độ nhà nước bị tha hóa, người tốt là một công dân tồi, còn trong một nhà nước pháp quyền thì khái niệm một người tốt và khái niệm một công dân tốt trùng hợp với nhau”

Theo các nhà học thuyết tự do cổ điển, công dân là mục đích tồn tại của nhà nước

và nhà nước là biện pháp để công dân thực hiện mục đích của mình Xét trong mối quan hệ giữa nhà nước pháp quyền và cá nhân công dân – con người, mọi thiết cế do con người sáng tạo ra, từ nhà nước, pháp luật…là tồn tại vì con người chứ không phải tồn tại vì nhà nước và pháp luật Mối quan hệ giữa nhà nước pháp quyền và cá nhân là mối quan hệ biện chứng: nếu pháp luật đời hỏi cá nhân phải có trách nhiệm với nhà nước thì đồng thời cũng đòi hỏi nhà nước phải có trách nhiệm trước cá nhân Điều đó

có nghĩa là nhà nước, cụ thể là các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước phải coi việc thực hiện và bảo đảm quyền của cá nhân đã được luật định là nghĩa vụ pháp lý của mình Ngược lại, mỗi cá nhân có trách nhiệm tuân thủ nghiêm minh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân đối với nhà nước và cộng đồng

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin chỉ ra rằng, tùy thuộc vào bản chất giai cấp của nhà nước và tương quan lực lượng giữa các giai cấp trong mỗi thời đại

mà quan hệ giữa nhà nước và cá nhân được thể hiện trong hệ thống pháp luật của nhà nước theo ưu thế khác nhau

Từ những trình bày ở trên, có thể đưa ra định nghĩa: Quan hệ giữa nhà nước và

cá nhân là sự liên hệ, tác động qua lại, ảnh hưởng lẫn nhau giữa tổ chức quyền lực chính trị với những con người cụ thể chịu sự tác động của quyền lực ấy

I.2 Nội dung quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

Như đã phân tích, mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân là mối quan hệ hai chiều, nhà nước và cá nhân đều ảnh hưởng qua lại lẫn nhau

I.2.1 Sự tác động của nhà nước tới cá nhân

Thực chất của sự tác động của nhà nước tới cá nhân là sự tác động của quyền lực nhà nước tới đối tượng của mình Một trong những đặc trưng chủ yếu của nhà nước là thực thi quyền lực công khai bao trùm lên toàn xã hội Quyền lực nhà nước tác động tới mọi cá nhân trong xã hội thông qua bộ máy nhà nước và bằng các hoạt động của nhà nước trong xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật

Discover more

from:

12345678

Document continues below

Lí luận NN&PL

Đại học Kinh tế…

285 documents

Go to course

Phân tích khái niệm, đặc điểm bộ máy…

Lí luận

NN&PL 100% (6)

13

Word Llnnpl nhóm 6

- So sánh hình thức…

Lí luận

NN&PL 92% (12)

14

05 ĐỀ ĐỊNH TÍNH (TS ĐẶNG NGỌC…

Lí luận

NN&PL 100% (4)

54

Nhà nước chủ nô và một số câu hỏi thảo…

Lí luận

NN&PL 100% (4)

5

100 câu hỏi nhận định đúng sai lý luậ…

25

Thông qua hoạt động xây dựng pháp luật, nhà nước chuyển ý chí, lợi ích, nguyện vọng của mình thành những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung đối với mọi cá nhân trong xã hội khi các cá nhân đó ở vào điều kiện, hoàn cảnh, tình huống mà nhà nước đã dữ liệu từ trước Nội dung của pháp luật luôn xác định những hành vi mà cá nhân được thực hiện, không được thực hiện và phải thực hiện nhằm đáp ứng lợi ích và yêu cầu của nhà nước, của xã hội…; quy định những biện pháp tác động của nhà nước đối với những cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các yêu cầu của pháp luật

Để pháp luật của nhà nước được tôn trọng và thực hiện đầy đủ trong xã hội thì nhà nước còn phải tiến hành tổ chức cho mọi cá nhân thực hiện pháp luật thông qua việc huy động sức người, sức của để đưa pháp luật vào cuộc sống; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho mọi cá nhân để họ hiểu được pháp luật mà làm theo pháp luật

Sự tác động của quyền lực nhà nước tới cá nhân còn được thể hiện thông qua hoạt động của nhà nước trong việc bảo vệ pháp luật trước những hành vi vi phạm pháp luật của cá nhân Thông qua việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với cá nhân vi phạm phải gánh chịu những tổn thất nhất định về vật chất, tinh thần, vừa giáo dục, răn đem phòng ngừa chính cá nhân đã vi phạm và các cá nhân khác chưa vi phạm pháp luật, đồng thời khôi phục lại pháp luật như trước đây

I.2.2 Sự tác động của cá nhân tới nhà nước

Với tư cách là đối tượng tác động của quyền lực nhà nước, cá nhân có nghĩa vụ tôn trọng và thực hiện pháp luật Tuy vậy, cá nhân không chịu sự tác động của quyền lực nhà nước một cách thụ động mà cũng tác động trở lại tới quyền lực nhà nước Sự tác động đó có thể diễn ra một cách tích cực hoặc tiêu cực

Sự tác động tích cực của cá nhân tới nhà nước diễn ra khi chính sách, pháp luật của nhà nước phản ánh được ý chí, lợi ích, nguyện vọng của tất cả các cá nhân hoặc chí ít là đa số các cá nhân trong xã hội Trong trường hợp này, cá nhân luôn ủng hộ, giúp đỡ nhà nước trong việc thực thi quyền lực nhà nước một cách chủ động, tự giác

và sáng tạo dưới các hình thức như: kiến nghị về cải cách, đổi mới bộ máy nhà nước; thảo luận, phản biện chính sách, pháp luật; tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật và bảo vệ chính sách, pháp luật; tham gia quản lí nhà nước và xã hội…

Một khi chính sách, pháp luật của nhà nước không phù hợp với ý chí, lợi ích, nguyện vọng của tất cả các cá nhân hoặc số đông cá nhân trong xã hội thì cá nhân hoặc số đông cá nhân trong xã hội thì cá nhân sẽ tác động tiêu cực tới nhà nước và

Lí luận NN&PL 100% (3)

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN LÝ LUẬN NHÀ…

Lí luận NN&PL 100% (3)

13

chính sách, pháp luật của nhà nước, tìm mọi cách chống phá nhà nước và chính sách, pháp luật của nhà nước

II Những đảm bảo cho quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

II.1 Những đảm bảo chung

II.1.1 Đảm bảo về kinh tế

Nền kinh tế phát triển ổn định trong mỗi quốc gia sẽ tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của người dân; là điều kiện vật chất quan trọng vừa đề tăng cường sức mạnh của nhà nước, vừa đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của cá nhân, góp phần to lớn vào việc củng cố và thắt chặt mối quan hệ giữa nhà nước và cá nhân

Chương III Hiến pháp Việt Nam năm 2013 cũng nêu rõ vai trò trách nhiệm của nhà nước trong việc hoàn thiện và phát triển những đảm bảo về kinh tế cho các cá nhân Cụ thể, theo điều 50 chương III “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, phát huy nội lực, hội nhập, hợp tác quốc tế, gắn kết chặt chẽ với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.”

Tương tự, theo điều 51, “Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ và không bị quốc hữu hóa” Ngoài ra, trong điều 52 còn nhấn mạnh nghĩa vụ của nhà nước trong việc bảo đảm kinh tế: “Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, điều tiết nền kinh tế trên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường; thực hiện phân công, phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước; thúc đẩy liên kết kinh tế vùng, đảm bảo tính thống nhất của nền kinh tế quốc dân”

II.1.2 Bảo đảm về chính trị

Sự ổn định chính trị và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị sẽ tạo ra niềm tin tưởng của các cá nhân đối với nhà nước, hình thành ở họ ý thức chính trị, ý thức pháp luật, từ đó biến thành hành động thực tế một cách tự giác và sáng tạo, góp phần quyết định tới sự thành công của sự nghiệp phát triển bền vững của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc Trong bối cảnh toàn cầu hóa về kinh tế và sự đe dọa của chủ nghĩa khủng bố hiện nay thì sự ổn định chính trị là điều kiện tiên quyết để các nhà nước, các dân tộc phát triển xã hội bền vững, giữ vững an ninh, trật tự an toàn xã hội, củng cố và thắt

chặt mối quan hệ giữa nhà nước với cá nhân, bảo đảm phát huy sức mạnh của nhà nước và sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân

Về chính trị đối nội, cần nhận thức sâu sắc nhiệm vụ của bảo vệ chính trị nội bộ trước hết là bảo vệ Hiến pháp và pháp luật Nhà nước, ngăn chặn tình trạng suy thoái

về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, kịp thời đấu tranh ngăn chặn và xử lý nghiêm những trường hợp cán bộ vi phạm tiêu chuẩn chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm quy định và pháp luật Nhà nước Trong công tác bảo vệ chính trị nội bộ, mối quan hệ giữa bên trong với bên ngoài, yếu tố bên trong có vai trò quyết định Cùng với việc đề phòng sai lầm về chủ trương, đường lối, việc đấu tranh phòng, chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, chống chủ nghĩa cá nhân,

cơ hội chính trị và vi phạm nguyên tắc tổ chức, kỷ luật đảng là cực kỳ quan trọng

Về chính trị đối ngoại, hoạt đông động đối ngoại góp phần quan trọng vào việc duy trì và củng cố môi trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước Vai trò chính của chính trị đối ngoại là chủ động tạo ra mối quan hệ quốc tế thuận lợi để đưa đất nước hội nhập với thế giới; góp phần tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đất nước, nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế Đồng thời, việc giữ những mối quan hệ hòa hảo với các nước trên thế giới góp phần làm giảm những xung đột giữa các đất nước, từ đó đảm bảo một xã hội an toàn, lành mạnh để các cá nhân phát triển

II.1.3 Bảo đảm về tư tưởng, văn hóa

Thế giới ngày nay là một thế giới thống nhất trong đa cực, vì vậy mỗi dân tộc đều có quyền tự quyết định vận mệnh và con đường phát triển của riêng mình; các đảng và chính trị cầm quyền ở mỗi quốc gia đều có thể tự mình xây dựng và lãnh đạo thực hiện một hệ tư tưởng khoa học nhất định để dẫn dắt dân tộc mình đi theo con đường phát triển bền vững và hội nhập quốc tế Hệ tư tưởng khoa học ấy cũng chính

là cơ sở lí luận để xây dựng, củng cố, phát huy, phát triển mối quan hệ giữa nhà nước

và cá nhân trong mỗi quốc gia

Mỗi dân tộc, mỗi quốc gia đều có nền văn hóa riêng, trong đó kết hợp nhuẫn nhuyễn, hài hòa tính tiên tiến với tính dân tộc Nền văn hóa ấy tạo ra đời sống tinh thần cao đẹp, phong phú, đa dạng, có nội dung nhân đạo, dân chủ, tiến bộ và luôn hướng tới xây dựng con người mới phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, bao dung, góp phần quan trọng vào quan hệ giữa nhà nước với cá nhân trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay