(Tiểu luận) vai trò của cách mạng công nghiệp và phương thức thíchứng của việt nam trong cách mạng công nghiệp 4 0

Nhưng cho đến những năm 80 của thế kỷ trước, cùng với sự phát triển và ảnh hưởng rộng rãi của Cách mạng nghiệp đối với sự phát triển của quốc gia, đặc biệt là nền kinh tế, Đảng và nhà nư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MAC-LENIN

Đề tài 8: Vai trò của cách mạng công nghiệp và phương thức thích ứng của Việt Nam trong cách mạng công nghiệp 4.0

Họ và tên sinh viên : Nguyễn Phương Hà

Lớp tín chỉ : AEP(222) POHE_06

Mã sinh viên : 11221933

GVHD : TS NGUYỄN VĂN HẬU

HÀ NỘI 2023

MỤC LỤ

NỘI DUNG 5

Phần I : Cơ sở lý luận 5

1.Khái niệm về Cách mạng công nghiệp và quá trình lịch sử của các cuộc cách mạng công nghiệp 5

1.1 Khái niệm cách mạng công nghiệp 5

1.2 Lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp 5

2.Vai trò của cách mạng công nghiệp 7

2.1: Thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất 7

2.2: Thúc đẩy hoàn thiện quan hệ sản xuất 8

2.3: Thúc đẩy đổi mới phương thức quản trị phát triển 9

THỰC TIỄN 11

Phần II: Cơ sở thực tiễn 11

1.Tiềm năng và cơ hội 11

1.1: Nguồn nhân lực của Việt Nam dồi dào và người Việt có tố chất sáng tạo, chăm chỉ 11

1.2: Việt Nam có hạ tầng viễn thông tương đối tốt 11

1.3: Việt Nam có lợi thế trong việc thực hiện cách mạng công nghiệp 4.0 trên nhiều lĩnh vực và có những phát triển đáng kể đến khả năng cạnh tranh của quốc gia (GCI) 12

1.4: Khả năng thu hút vốn đầu tư của thị trường Việt Nam với các doanh nghiệp công nghệ 4.0 13

2.Những khó khăn và thách thức trong công cuộc bước đến Cách mạng 4.0 14

2.1: Thiếu nguồn nhân lực có trình độ cao 14

2.2: Cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ 14

2.3: Cần hoàn thiện khung hành lang pháp lý 15

2.4: Huy động thêm nguồn lực, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp 15

KẾT LUẬN 16

Danh mục tài liệu tham khảo: 17

LỜI MỞ ĐẦU

Cách mạng công nghiệp đã mang đến sự đột phá lớn trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa

và xã hội Đất nước Việt Nam từng là một quốc gia lạc hậu, chịu sự tàn phá nặng nề từ các cuộc chiến tranh kéo dài nhiều thập kỷ, đang trên con đường bước lên Chủ nghĩa xã hội và có trình độ lao động thấp, quan hệ sản xuất còn yếu kém Nhưng cho đến những năm 80 của thế kỷ trước, cùng với sự phát triển và ảnh hưởng rộng rãi của Cách mạng nghiệp đối với sự phát triển của quốc gia, đặc biệt là nền kinh tế, Đảng và nhà nước ta đã chọn lọc và kế thừa những tri thức của văn minh nhân loại vào từng điều kiện, hoàn cảnh

cụ thể của nước nhà, giúp thúc đẩy nguồn lực của lực lượng sản xuất, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đồng thời cũng đổi mới phương thức quản trị và phát triển Một trong những đặc điểm nổi bật của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 của Việt Nam là việc tích hợp các công nghệ tiên tiến vào các quy trình sản xuất Điều này đã dẫn đến một số thay đổi trong cách thức hoạt động của các doanh nghiệp Ví dụ như tự động hóa ngày càng trở nên phổ biến, với việc robot đảm nhận nhiều nhiệm vụ mà trước đây con người đảm nhận.Điều này đã dẫn đến hiệu quả và năng suất tăng lên, vì máy móc có thể hoạt động liên tục mà không mệt mỏi hay mắc lỗi Ngoài ra, việc sử dụng phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo

đã cho phép các doanh nghiệp đưa ra quyết định sáng suất hơn, dẫn đến kết quả tổng thể tốt hơn

Mặc dù những tiến bộ công nghệ này mang lại lợi ích, nhưng cũng có những lo ngại về tác động đối vứi người lao động Với việc tự động hóa đảm nhận nhiều nhiệm vụ, có nguy cơ nhiều công nhân sẽ bị thay thế Điều này có thể dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng và mất an ninh kinh tế, đặc biệt với những người có trình độ lao động chưa cao.Ngoài ra còn có những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường khi thải ra nhiều khí thải

và còn có nguy cơ dẫn đến tiêu thụ lãng phí gây ra những hậu quả xấu cho môi trường.Điều này đòi hỏi các quốc gia đang phát triển như Việt Nam cần phải có những biện pháp hiệu quả để khắp phục và thích ứng hiệu quả với những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, cần phải tận dụng tối đa những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước VIệc tìm ra những giải pháp thích ứng phù hợp

với quá trình phát triển của Việt Nam hiện nay là điều cấp thiết Do đó, vấn đề “ Vai trò của cách mạng công nghiệp và phương thức thích ứng của Việt Nam trong cách mạng công nghiệp 4.0” là đề tài vô cùng ý nghĩa và thực tiễn mang những đóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam

NỘI DUNG

Phần I : Cơ sở lý luận

1.Khái niệm về Cách mạng công nghiệp và quá trình lịch sử của các cuộc cách mạng công nghiệp

1.1 Khái niệm cách mạng công nghiệp

-Cách mạng công nghiệp là những bước phát triển nhảy vọt về chất trình độ của tư liệu lao động trên cơ sở những phát minh đột phá về kỹ thuật và công nghệ trong quá trình phát triển của nhân loại kéo theo sự thay đổi căn bản về phân công lao động xã hội cũng như tạo bước phát triển năng suất lao động cao hơn hẳn nhờ áp dụng một cách phổ biến những tính năng mới trong kỹ thuật – công nghệ đó vào đời sống xã hội.[1]

1.2 Lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp

* Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (Cách mạng 1.0)

-Khoảng những năm 1750 đến khoảng năm 1840, cách mạng công nghiệp lần thứ nhất bắt đầu tiên tại nước Anh và lan dần sang các nước khác Đặc trưng nổi bật của cuộc cách mạng này đó là sự cơ giới hóa sản xuất bằng việc sử dụng năng lượng nước và hơi nước, qua đó sản lượng tăng lên đáng kể

* Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (Cách mạng 2.0)

-Cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra từ năm 1870 đến năm 1914 ngay trước thế chiến thứ nhất Đó là giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng của các ngành công nghiệp đã có từ trước và các nghành mới như thép, dầu, điện và đã

tạo ra dây chuyền sản xuất hàng loạt có tính chuyên môn hóa cao Từ nền sản xuất cơ khí chuyển sang nền sản xuất điện – cơ khí và giai đoạn tự động hóa trong sản xuất.[2]

* Cách mạng công nghiệp lần thứ ba (Cách mạng 3.0)

-Cách mạng công nghiệp lần thứ ba diễn ra từ những năm 1950 đến cuối những năm 1970, với sự ra đời và lan rộng của công nghệ thông tin, sử dụng thiết bị điện tử và hệ thống công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất Cuộc cách mạng còn được biết đến tên gọi là cách mạng số hay cách mạng máy tính bởi lẽ

nó được thúc đổi bởi sự phát triển của chất bát dẫn, siêu máy tính (thập niên 1960), máy tính cá nhân (thập niên 1970 và 1980) và internet (thập niên 1990) Chính vì vậy nền kinh tế và cơ cấu của nền sản xuất xã hội đã thay đổi, kéo theo những điều kiện tuyệt vời như tiết kiệm được tài nguyên và giảm chi phí sản xuất Ta có thể nhận định rằng cuộc Cách mạng số đã tác động mọi lĩnh vực đời sống loài người, nhất là các nước tư bản chủ nghĩa phát triển vì đây chính là nơi phát sinh của chủ nghĩa cách mạng này.[3]

* Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

-Được đề cập lần đầu tiên tại Hội chợ triển lãm công nghệ Hannover (Cộng hòa liên bang Đức) năm 2011 và được đưa vào “Kế hoạch hành động chiến lược công nghệ cao” năm 2012 bởi Chính phủ Đức

-Cách mạng công nghiệp 4.0 giúp kết nối các hệ thống dữ liệu và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự kết hợp kỹ thuật số giữa công nghiệp và các ngành khác Nó đã xuất hiện và có mầm móng từ cuộc cách mạng lần thứ ba, giúp liên kết các công nghệ lại với nhau để tạo nên một hiệu suất lớn hơn Với

sự tăng trưởng liên tục và vô cùng mạnh mẽ, cuộc cách mạng này đã tạo ra sự thay đổi trên hầu hết các lĩnh vực ở mọi quốc gia

-Kỹ thuật số của Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối – Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data)

Ngoài ra Cách mạng công nghiệp 4.0 đã tạo ra nhiều đột phá về công nghệ mới trong các lĩnh vực như sản xuất trí thông minh nhân tạo, chế tạo robot, phát triển hệ thống mạng internet, công nghệ in 3D, công nghệ nano, công nghệ sinh học, khoa học về vật liệu, lưu trữ năng lượng và tin học

-Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ tại các đất nước phát triển như Hoa Kỳ, các nước châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc,…Bên cạnh đó, tại các nước đang phát triển như Việt Nam và các quốc gia khu vực Đông Nam Á, cuộc cách mạng đang dần thể hiện sự tác động mạnh mẽ vào nền kinh tế, cơ cấu sản xuất, đòi hỏi những chính sách phù hợp để thích nghi và học tập những tinh túy của cuộc cách mạng

-Ngoài những mặt lợi ích từ cuộc cách mạng ta còn phải nhận diện được sự tiêu cực qua đó đưa ra được những giải pháp cụ thể để khắc phục những tiêu cực này Khi hiệu suất làm việc của robot tự động hóa cao thay thế cho lao động bằng sức người gây nên sự thiếu việc làm, gia tăng sự bất bình đằng và kéo dài khoảng cách giàu nghèo trong xã hội Những bất ổn về chính trị có thể xảy ra nếu chính phủ các nước không hiểu rõ và chuẩn bị cho làn sóng công nghiệp 4.0 Hệ thống thông tin bị rò rỉ cũng là lúc gây ra những hậu quả khôn lường cho cả con người và xã hội Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang đến nhiều cơ hội lớn và cũng đầy thử thách với nhân loại.[4]

2.Vai trò của cách mạng công nghiệp

2.1: Thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất

Các cuộc Cách mạng công nghiệp diễn ra mang đến những tác động to lớn đến

sự phát triển của lực lượng sản xuất của các quốc gia, đồng thời, tác động mạnh mẽ tới quá trình cấu trúc và vai trò của các nhân tố trong lực lượng sản xuất xã hội

*Về tư liệu lao động:

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (48)

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 99% (69)

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (100)

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (134)

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (65)

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (21)

16

-Từ chỗ máy móc ra đời thay thế cho lao động thủ công cho đến sự ra đời của máy tính điện tử, chuyển nền sản xuất sang giai đoạn tự động hóa, tài sản cố định thường xuyên được đổi mới, quá trình tập trung hóa sản xuất được đẩy nhanh

*Về nguồn người lao động:

-Cách mạng công nghiệp có vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là về chất lượng Nó có đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực nhưng bên cạnh đó cũng tạo điều kiện để phát triển nguồn nhân lực

*Về đối tượng lao động:

-Cách mạng công nghiệp đã giúp việc sản xuất của con người hạn chế phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các nguồn năng lượng truyền thống Sự thiếu hụt nguyên nhiên liệu tự nhiên đã không còn là rào cản đáng quan ngại trong việc sản xuất hàng hóa C.Mác đã dự báo: “…theo đà phát triển của đại công nghiệp, việc tạo ra của cải sẽ trở nên ít phụ thuộc vào thời gian lao động và số lượng lao động mà vào việc ứng dụng khoa học ấy vào sản xuất”[5]

2.2: Thúc đẩy hoàn thiện quan hệ sản xuất

Các cuộc Cách mạng công nghiệp tạo sự phát triển nhảy vọt về chất trong lực lượng sản xuất và sự phát triển này tất yếu dẫn đến quá trình điều chỉnh, phát triển và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội và quản trị phát triển

*Về quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất:

-Ngay từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, nền sản xuất lớn ra đời thay thế dần cho sản xuất nhỏ, khép kín, phân tán.Các nước phải điều chỉnh chế

độ sở hữu, lấy sở hữu tư nhân làm nòng cốt đồng thời phát huy ưu thế tối đa của

sở hữu nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước Cũng chính là chủ nghĩa tư bản

đã thắng thế chế độ phong kiến Sau đó là cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ hai với mô hình sản xuất dây chuyền đã thay thế các xưởng sản xuất nhỏ, dẫn

tới việc chủ nghĩa tư bản độc quyền thay thế chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh Đồng thời làm gia tăng mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ này, giai cấp công nhân và một số phong trào chính trị đi theo đường lối của chủ nghĩa

xã hội được hình thành Cách mạng công nghiệp lần thứ ba dẫn tới sự ra đời của chủ nghĩa tư bản hiện đại Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ làm thay đổi hình thái kinh tế - xã hội của nhân loại thêm một lần nữa

*Về quan hệ tổ chức, quản lý, phân công lao động:

-Cách mạng công nghiệp đã tạo điều kiện để thu thập kinh nghiệm và trao đổi thông tin về cách thức tổ chức, quản lý kinh tế - xã hội giữa các nước Nhờ có các công nghệ tiên tiến việc quản lý hệ thống sản xuất trở nên dễ dàng hơn nhờ những ứng dụng về các thành tựu khoa học công nghệ từ đó giúp phát triển những mô hình kinh doanh mới giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất và tiết kiệm chi phí

*Về quan hệ phân phối:

-Cách mạng công nghiệp đã thúc đẩy năng suất lao động, làm giảm hao phí trong quá trình sản xuất và nâng cao lợi nhuận, giúp cải thiện đời sống của con người Bên cạnh đó, việc phân phối và tiêu dùng trở nên dễ dàng và nhanh chóng, làm thay đổi đời sống xã hội của con người

2.3: Thúc đẩy đổi mới phương thức quản trị phát triển

Cách mạng công nghiệp làm cho sản xuất xã hội có những bước phát triển nhảy vọt Từ một nền kinh tế nông nghiệp và sản xuất dựa vào sức người thì đã chuyển sang công nghiệp và hiện nay là nền kinh tế dịch vụ và trí thức Hàm lượng tri thức tăng lên trong sản phẩm và dịch vụ, khoảng cách thời gian từ phát minh khoa học đến ứng dụng vào thực tiễn được rút ngắn Chính bởi công nghệ

kỹ thuật só và internet đã kết nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp và cá nhân, cá nhân với toàn cầu, tạo ra một thị trường mở, hình thành một “thế giới phẳng” Phương thức quản trị, điều hành của chính phủ

cũng có sự thay đổi nhanh chón để thích ứng với sự phát triển của công nghệ mới, hình thành hệ thống tin học hóa trong quản lý và “chính phủ điện tử” Thể chế quản lý kinh doanh trong các doanh nghiệp cũng có những biến đổi lớn với việc sử dụng công nghệ cao để cải tiến quản lý sản xuất, thay đổi hình thức tổ chức doanh nghiệp

Như vậy, cách mạng công nghiệp tạo cơ hội cho nhiều thành phần kinh tế phát triển , thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển và làm thay đổi cơ cấu kinh tế.Thành tựu của các cuộc cách mạng công nghiệp tạo điều kiện cho các nước tiên tiến tiếp tục tiến xa hơn nữa trong phát triển khoa học và công nghệ, ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến vào đời sống và sản xuất.Đồng thời, tạo cơ hội cho các nước đang phát triển và kém phát triển mở rộng quan hệ đối ngoại, huy động nguồn lực, tiếp thu và trao đổi kinh nghiệm

tổ chức và quản lý kinh tế - xã hội , nâng cao năng lực cạnh tranh của các nước đó kinh tế, phát triển kinh tế giữa các nước, tiếp cận thành tựu khoa học

và công nghệ , tận dụng nước tụt hậu, công nghiệp hóa, hiện đại hóa

THỰC TIỄN

Phần II: Cơ sở thực tiễn

1.Tiềm năng và cơ hội

1.1: Nguồn nhân lực của Việt Nam dồi dào và người Việt có tố chất sáng tạo, chăm chỉ

-Theo thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam, tính đến năm 2021, tỷ lệ người dân trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) chiếm khoảng 69,6% trong tổng dân số Việt Nam, đây là một con số vô cùng ấn tượng và thể hiện được nước ta đang trong thời kỳ dân số vàng Theo báo cáo của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) năm 2017, Việt Nam được xếp hạng thứ 47/127 về đổi mới sáng tạo toàn cầu Bắt lấy cơ hội đó, Đảng và nhà nước ta đã có những hành động cụ thể và đưa ra rõ những nhiệm vụ xây dựng chiến lược học tập và chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tận dụng tối đa những lợi thế về mặt dân số

1.2: Việt Nam có hạ tầng viễn thông tương đối tốt

-Từ khóa “Công nghiệp 4.0” bắt đầu nổi lên xuất phát từ một bài báo cáo của chính phủ Đức vào năm 2013 Sau sự khai mạc của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại thành phố Thụy Sĩ, cách mạng công nghiệp 4.0 đã lan ra toàn thế giới

-Ông Đào Ngọc Chiến dẫn chứng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những phản ứng khá nhanh nhạy với cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 được thể hiện ở ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 4/5/2017 của Thủ tướng chính phủ Trong đó chủ trương triển khai Đề án về mô hình kinh tế chia sẻ gắn với sự phát triển của cuộc cách mạng công nghệ số Phản ứng này được đánh giá là sớm và

vô cùng tích cực so với các quốc gia lân cận.Theo thống kê cho thấy vào cuối năm 2011, có khoảng 30,8 triệu người Việt Nam sử dụng mạng Internet, đến