(Tiểu luận) đề tài phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức phân tích mốiquan hệ giữa pháp luật và tập quán cho ví dụ minh họa

Bên cạnh sự thống nhất đó, giữa pháp luật và đạo đức có những đặc điểm khác biệt.Pháp luật về hệ thống quy tắc được thể hiện bằng các đạo luật, sắc lệnh, nghị định,…được xây dựng trên cơ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Đề tài: Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức Phân tích mối quan hệ giữa pháp luật và tập quán Cho ví dụ minh họa

Lớp học phần: Pháp luật đại cương (221)_32

Sinh viên thực hiện: Nhóm 3

1 Nguyễn Thị Dịu – MSV 11218853

2 Vũ Thúy An – MSV 11210262

Giảng viên: Nguyễn Hoàng Vân

Hà Nội - 2022

LỜI MỞ ĐẦU

Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, việc tăng cường vai trò của pháp luậtđược đặt ra như một tất yếu khách quan Điều đó không chỉ nhằm mục đích xây dựngmột xã hội có trật tự, kỷ cương, văn minh, mà còn hướng đến bảo vệ và phát triển cácgiá trị chân chính, trong đó có ý thức đạo đức

Ngày nay, pháp luật không chỉ được nhìn nhận là của “riêng” nhà nước, công cụ đểnhà nước tổ chức và quản lí xã hội, ngược lại, pháp luật đã trở thành “tài sản” chungcủa toàn xã hội Một loại quy tắc ứng xử đặc biệt quan trọng trong đời sống chung, yếu

tố thiết yếu cho cuộc sống hàng ngày.Pháp luật xuất hiện trong xã hội trong xã hội nhưmột tất yêu khách quan, phù hợp với yêu cầu điều chỉnh xã hội cũng như lợi ích củagiai cấp thống trị Pháp luật một mặt là công cụ mà giai cấp thống trị thông qua nhànước sử dụng để quản lý xã hội, mặt khác nó là chuẩn mực ứng xử chung, là tổng hợpcác quy tắc được cấu tạo từ các mối quan hệ tự nhiên của con người và nhu cầu xã hội

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính chất bắt buộc chung, do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo mục tiêu, định hướng cụ thể.

Pháp luật chính là chuẩn mực xã hội, là thước đo hành vi được hình thành bằng conđường nhà nước và mang tính quyền lực nhà nước Pháp luật là hiện tượng lích sử cónguồn gốc từ xã hội và là nhân tố trật tự hóa các mối quan hệ xã hội Đó là công cụ màgiai cấp cầm quyền sử dụng để thực hiện chức năng quản lý và hợp pháp quan hệthống trị đối với xã hội

Mặc dù vậy, không nên tuyệt đối hóa vai trò của pháp luật trong điều chỉnh các quan

hệ xã hội Vấn đề ở đây phải đánh giá đúng vai trò của nó trong việc sử dụng kết hợpvới các quy phạm xã hội khác để điều chỉnh các quan hệ xã hội có hiệu quả nhất Chính vì lí do trên, trong bài nghiên cứu này nhóm chúng em sẽ làm rõ mối quan hệgiữa pháp luật và đạo đức và mối quan hệ giữa pháp luật và tập quán để có góc nhìn vàhiểu biết sâu sắc hơn về pháp luật

MỤC LỤC

1 PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC CHO VÍ

DỤ MINH HỌA: 1

1.1, Khái niệm pháp luật và đạo đức: 1

1.2, Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức: 2

1.2.1, Tác động của đạo đức tới pháp luật: 4

1.2.2, Tác động của pháp luật tới đạo đức: 7

1.2.3, Ví dụ minh họa: 8

1.3, Liên hệ ở Việt Nam: 10

1.4, Kết luận: 11

2 PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ TẬP QUÁN CHO VÍ DỤ MINH HỌA 11

2.1, Khái niệm tập quán: 11

2.2, Mối quan hệ giữa tập quán và pháp luật: 12

2.2.1, Trong việc xây dựng pháp luật: 12

2.2.2, Trong hoạt động thực thi pháp luật: 15

2.3, Liên hệ thực tế ở Việt Nam: 16

2.4, Kết luận: 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

NỘI DUNG

1 PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC CHO VÍ

DỤ MINH HỌA:

1.1, Khái niệm pháp luật và đạo đức:

Pháp luật là quy tắc xử sự chung thể hiện ý chí của giai cấp thống trị do Nhà nước đặt

ra hoặc thừa nhận và được bảo đảm thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhànước Pháp luật là sự cưỡng bức, cưỡng chế phải thực hiện tác động bên ngoài, dùmuốn hay không người đó cũng phải thay đổi hành vi của mình, nếu không tuân thủthì sẽ bị cưỡng chế tuân thủ và bị xử phạt Pháp luật chỉ ra đời và tồn tại trong nhữnggiai đoạn lịch sử nhất định, mục đích để điều chỉnh xã hội trong giai đoạn đó Vì thếpháp luật thường xuyên có sự thay đổi và điều chỉnh nếu như không còn phù hợp vớihoàn cảnh hiện tại của xã hội Trong đời sống xã hội, pháp luật đóng vai trò rất quantrọng Nó là công cụ không thể thiếu để bảo đảm cho sự tồn tại và vận hành bìnhthường của xã hội, của nền đạo đức Pháp luật là một công cụ quản lý nhà nước hữuhiệu, pháp luật tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, làmlành mạnh hóa đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới

Trong khi đó, đạo đức là hệ thống các quy tắc, yêu cầu đối với hành vi xã hội của conngười, trong đó xác lập những quan điểm, quan niệm chung về công bằng và bất công,

về cái thiện và cái ác, về lương tâm, danh dự, trách nhiệm và những phạm trù khácthuộc đời sống đạo đức tinh thần của xã hội Đạo đức ra đời và tồn tại trong tất cả cácgiai đoạn phát triển của lịch sử Đạo đức được hình thành một cách tự phát trong xãhội, được lưu truyền từ đời này sang đời khác theo phương thức truyền miệng Đạođức thể hiện ý chỉ của một cộng đồng dân cư, ý chí chung của xã hội và đảm bảo thựchiện bằng thói quen, bằng dư luận xã hội, bằng lương tâm, niềm tin của mỗi người.Pháp luật và đạo đức đều là những chuẩn mực được đề ra dành cho hành vi của conngười trong đời sống xã hội nhằm mang lại mục đích cơ bản là giúp cho xã hội trở nên

ổn định trật tự và ngày càng phát triển hơn Vì vậy giữa pháp luật và đạo đức luôn cómột mối quan hệ mật thiết, gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau

1

1.2, Mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức:

Mối quan hệ này trước hết là tương quan giữa pháp luật và đạo đức trong từng thời kỳkhác nhau Không phải bất cứ lúc nào sự tương quan giữa pháp luật và đạo đức cũnggiống nhau mà ở mỗi thời kỳ tùy thuộc tình hình xã hội lúc bấy giờ tương quan giữachúng có sự thay đổi Có thể nêu ví dụ ngay ở xã hội Việt Nam qua các thời kỳ Trong

xã hội phong kiến, do tư duy của con người lúc này chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi tưtưởng Nho giáo, do vậy các quan hệ xã hội lúc bấy giờ vẫn do đạo đức và chiếm ưuthế hơn so với pháp luật Mặc dù trong xã hội phong kiến vẫn có những quy phạmpháp luật nhưng suy cho cùng nó vẫn chủ yếu dựa vào các quy phạm đạo đức của xãhội, những tư tưởng về đạo đức được luật hóa rất nhiều và đạo đức hầu như ngự trịtrong luật pháp

Bước sang thời kỳ chiến tranh, pháp luật cũng được bổ sung và điều chỉnh nhiều mốiquan hệ xã hội hơn, phát triển hơn so với thời kỳ phong kiến Tuy nhiên, vì hoàn cảnhchiến tranh có nhiều vấn đề phát sinh trong thời chiến không thể dùng pháp luật để ápđặt được nên quy phạm đạo đức vẫn chiếm ưu thế hơn Sang thời bao cấp, do tư duy

và đường lối chính sách chưa phù hợp nên pháp luật vẫn chưa có sự phát triển cao.Tuy nhiên, trong giai đoạn này, đời sống đạo đức và pháp luật có những chuyển biếnthể hiện khát vọng và nhu cầu tự do của con người Hiện nay, khi chúng ta đang xâydựng nền kinh tế thị trường, vấn đề giải quyết mối tương quan giữa pháp luật và đạođức được đặt ra là hết sức cần thiết Bởi vì, đạo đức tuy là vấn đề mang tính trừu tượngnhưng việc đưa đạo đức vào thực thi và áp dụng pháp luật sẽ làm quy định của phápluật mang tính thực tiễn cao, thể hiện được tinh thần nhân đạo và phù hợp với ý chícủa nhân dân

Xét về bản chất, giữa pháp luật và đạo đức có những đặc điểm thống nhất với nhausong cũng có những đặc điểm khác biệt Sự thống nhất giữa pháp luật và đạo đức thểhiện ở chỗ: đạo đức và pháp luật đều có chung mục đích trong quản lý đời sống xã hộinhằm giáo dục nhân cách, phẩm chất đạo đức cho con người trong xã hội Pháp luật vàđạo đức đều là công cụ để đảm bảo lợi ích của con người, có tác dụng điều chỉnh quan

hệ xã hội, giáo dục con người hướng đến việc thiết lập những mối quan hệ tốt đẹptrong xã hội Pháp luật và đạo đức có mối quan hệ hữu cơ, bổ sung, hỗ trợ cho nhautạo nên sự điều chỉnh mạnh mẽ nhất đối với hành vi của con người Pháp luật và đạo

2

đức tác động trực tiếp đến hành vi của con người, hướng dẫn, kiếm tra, đánh giá cáchành vi đó theo những tiêu chí nhất định Ngoài ra, các phạm trù đạo đức như: nghĩa

vụ đạo đức, lương tâm, nhân đạo, công bằng, cũng có ý nghĩa quan trọng trong hoạtđộng xây dựng và áp dụng pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Bên cạnh sự thống nhất đó, giữa pháp luật và đạo đức có những đặc điểm khác biệt.Pháp luật về hệ thống quy tắc được thể hiện bằng các đạo luật, sắc lệnh, nghị định,…được xây dựng trên cơ sở đời sống xã hội nhằm định hướng và điều chỉnh hành vi củamọi thành viên trong xã hội Đằng sau hệ thống pháp luật là cả bộ máy nhà nước vớinhững cơ quan đặc biệt khác để đảm bảo thực thi pháp luật Sự phát triển của lịch sửloài người cho thấy, pháp luật chỉ ra đời khi trong xã hội có sự xuất hiện của chế độ tưhữu và giai cấp Trong khi đó, đời sống đạo đức của xã hội lại được bắt đầu ngay khiloài người bước vào lịch sử của mình và ban đầu nó được thể hiện thông qua tập quán,phong tục Như vậy, có thể thấy rằng, pháp luật hình thành dựa trên sự ra đời của giaicấp mang tính tự giác để điều chỉnh quan hệ xã hội và thực hiện sự thống trị của giaicấp đó đối với xã hội, còn đạo đức hình thành trên con đường tự phát trong xã hội vàkhông được thể hiện thông qua bất cứ văn bản nào mà chủ yếu dựa vào sự tác độngđến ý thức của người dân

Trong khi pháp luật do Nhà nước ban hành và được đảm bảo thực hiện bằng nhữngbiện pháp cưỡng chế có khi rất nghiêm khắc như hình phạt tù, tử hình,… thì đạo đứclại được đảm bảo thực hiện bằng những biện pháp mang tính xã hội và thường ítnghiêm khắc hơn Mặc dù đạo đức không có bất kỳ biện pháp đảm bảo thực hiện nào

từ phía Nhà nước và ít nghiêm khắc hơn nhưng hiệu quả của đạo đức trong việc điềuchỉnh hành vi của con người không hề kém hơn pháp luật vì đạo đức tác động hành vicủa con người qua dư luận xã hội và nó có sức mạnh to lớn trong việc tác động đến ýthức và hành vi của con người Việc truy cứu trách nhiệm pháp lý còn có thời hiệunhưng sự lên án, xử lý của đạo đức, của dư luận xã hội và của chính lương tâm conngười thì không phụ thuộc vào thời hiệu nào cả, trái lại rất triền miên, day dứt, thậmchí suốt cả cuộc đời người vi phạm

Cũng dễ dàng nhận thấy rằng, các quy phạm pháp luật thường mang tính chính xác,thống nhất, quy định chặt chẽ hơn so với đạo đức vì pháp luật do Nhà nước ban hành

và đảm bảo thực hiện Trong khi đó, đạo đức thường là những quy phạm mang tính

3

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 99% (69)

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (100)

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (133)

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (64)

chung chung và không thống nhất Một đặc điểm khác biệt cũng không kém phần quantrọng giữa pháp luật và đạo đức đó là phạm vi điều chỉnh Xét ở khía cạnh này có thểnhận xét, đạo đức có phạm vi điều chỉnh rộng hơn so với pháp luật, vì trên thực tế cónhững quan hệ xã hội pháp luật không thể điều chỉnh hết được, đặc biệt đối với nhữngquan hệ xã hội trong lĩnh vực tình bạn, tình yêu, sự giúp đỡ lẫn nhau trong đời sốnghằng ngày,… Ví dụ: trong Luật Hôn nhân gia đình, những vấn đề thuộc về tình cảm,đạo đức sẽ điều chỉnh cụ thể và sâu sắc hơn so với pháp luật.

Như vậy, có thể nói rằng, pháp luật chỉ có thể thực hiện được vai trò là phương tiệnhàng đầu trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội khi có sự bổ sung hỗ trợ của cácquy phạm xã hội khác Pháp luật không thể và cũng không cần thiết phải điều chỉnhhết các quan hệ xã hội, vì thế không nên coi pháp luật là công cụ vạn năng và do đócũng không nên thể chế hóa mọi quan hệ xã hội thành pháp luật Mỗi một loại quyphạm xã hội có những ưu thế và hạn chế của mình, hạn chế của pháp luật như đã nói ởtrên là khó tác động đến các quan hệ tư tưởng và quan hệ tình cảm, còn hạn chế củađạo đức là chỉ có thể điều chỉnh những quy phạm xã hội trực tiếp thể hiện tính chấthành vi của con người, những hành vi có thể đánh giá được từ phương diện đạo đức

Do đó, những hành vi không thể đánh giá theo tiêu chí đạo đức, về cơ bản không thuộclĩnh vực điều chỉnh của đạo đức Trong hệ thống pháp luật thường có những quy phạmpháp lý - kỹ thuật hay những quy phạm về trình tự pháp lý, trình tự xác lập các vănbản pháp lý đều không liên quan trực tiếp đến đạo đức

Đưa ra những phân tích như trên để rút ra nhận xét, khi nghiên cứu về mối quan hệgiữa pháp luật và đạo đức không nên mô tả sự khác nhau giữa chúng một cách cứngnhắc Bởi lẽ, pháp luật và đạo đức không thể tách rời nhau mà giữa chúng có mối quan

hệ biện chứng lẫn nhau Pháp luật tác động đến đạo đức và ngược lại

1.2.1, Tác động của đạo đức tới pháp luật:

Chuẩn mực đạo đức là nền tảng tinh thần để thực hiện các quy định của pháp luật.Trong nhiều trường hợp, các cá nhân trong xã hội thực hiện một hành vi pháp luật hợppháp không phải vì họ hiểu các quy định của pháp luật, mà hoàn toàn xuất phát từ cácquy tắc của đạo đức

4

Nhiều quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi các chuẩn mực đạo đức được nhà nước sử dụng vànâng lên thành quy phạm pháp luật Khi xây dựng và ban hành pháp luật, nhà nướckhông thể không tính tới các quy tắc chuẩn mực đạo đức.

a, Đối với việc hình thành pháp luật:

Pháp luật chỉ ra đời khi trong xã hội có sự xuất hiện của chế độ tư hữu và giai cấp.Giai cấp cầm quyền hay nhà nước quy định pháp luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội

và thực hiện sự thống trị của giai cấp đó đối với xã hội

Các quy định của pháp luật sẽ không vi phạm, đi ngược lại với đạo đức xã hội Quyphạm đạo đức có vai trò làm định hướng cho nhà làm luật trong việc xác định tội phạmhóa hay phi tội phạm hóa Có nhiều quy định của pháp luật quy định chủ thể khôngđược làm những hành vi trái với đạo đức xã hội và thuần phong mỹ tục

Nhiều quy tắc đạo đức, chuẩn mực đạo đức phù hợp với ý chí của nhà nước nên đượcthể chế hóa, được nhà nước thừa nhận, được nhà nước nâng lên thành các quy phạmpháp luật

Ví dụ như quy phạm pháp luật về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái, củacon cái đối với cha mẹ, của ông và đối với cháu, của cháu đối với ông bà là được nhànước thừa nhận từ những chuẩn mực và quy tắc đạo đức lâu đời

Ví dụ:

Các phạm trù đạo đức như: nghĩa vụ đạo đức, lương tâm, nhân đạo, công bằng, có ýnghĩa quan trọng trong hoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật của các cơ quan nhànước có thẩm quyền Chẳng hạn như trong quy định pháp luật về phẩm chất của cán

bộ trong ngành Tư pháp luôn nêu lên nguyên tắc: thực hiện nhiệm vụ theo đúng phápluật và phải có phẩm chất đạo đức tốt

Việc những người vi phạm pháp luật có hành vi tự thú khi chưa bị phát hiện về hành vi

vi phạm pháp luật đó luôn được sự khoan hồng từ phía Nhà nước và được sự đánh giácao của pháp luật và đạo đức Trong Bộ luật Hình sự có quy định về tình tiết giảm nhẹ,

có thể miễn trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cũng đã thể hiện sự nhânđạo, khoan hồng của Nhà nước ta nhằm tạo cơ hội cho những người có hành vi viphạm pháp luật có cơ hội để hoàn lương Như vậy, việc đưa quan niệm đạo đức vào

5

quy định pháp luật có tác dụng rất to lớn trong việc giáo dục nhân cách, phẩm chất củacon người, đồng thời điều này cũng thể hiện tinh thần nhân đạo của Nhà nước.

b, Đối với việc thực hiện pháp luật:

Những quan niệm, quy tắc đạo đức được thừa nhận trong pháp luật góp phần làm chopháp luật được thực hiện một cách nghiêm chỉnh, tự giác hơn, bởi vì chúng đã ngấmsâu vào tiềm thức của nhân dân nên ngoài những biện pháp của nhà nước, chúng cònđược đảm bảo thực hiện bằng thói quen, bằng lương tâm và niềm tin của mỗi người,bằng dư luận của xã hội

Ngược lại, những quan niệm, quy tắc đạo đức trái với ý chí của nhà nước sẽ cản trởthực hiện pháp luật trong thực tế

Ý thức đạo đức cá nhân có tác động mạnh mẽ đến việc thực hiện pháp luật Người có ýthức đạo đức cao trong mọi trường hợp đều nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật Ngay cảtrường hợp pháp luật có những khe hở thì họ cũng không vì thế mà có hành vi lợidụng, để làm điều bất chính Đối với nhiều trường hợp đã trót thực hiện hành vi viphạm pháp luật, ý thức đạo đức giúp chủ thể ăn năn, hối cải, sửa chữa lỗi lầm Tìnhcảm đạo đức còn có thể khiến các chủ thể thực hiện hành vi một cách hào hứng, nhiệttình, tận tâm, triệt để Ngược lại, đối với những người có ý thức đạo đức thấp thì thái

độ tôn trọng pháp luật, ý thức tuân thủ pháp luật cũng không cao, họ dễ có các hành vi

vi phạm pháp luật

Sự tác động của đạo đức đối với pháp luật còn thể hiện: đạo đức là cơ sở, môi trườngthuận lợi để tiếp thu, cảm nhận và thực hiện pháp luật Đạo đức là yếu tố không thểthiếu được trong mỗi con người Nếu thiếu đi vai trò tác động của đạo đức đến hành

vi, tư tưởng của con người thì việc đưa ra những quy định pháp luật cũng như áp dụngpháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ lệch lạc và dễ dẫn đến tiêu cực

Do đó, quy phạm đạo đức có vai trò làm định hướng cho nhà làm luật trong việc xácđịnh tội phạm hóa hay phi tội phạm hóa

Tất nhiên, sự tác động của đạo đức đối với pháp luật chỉ mang tính tương đối, điều này

có nghĩa chỉ những quan điểm đạo đức tiến bộ phù hợp mới đưa vào pháp luật, còn

6

những quan điểm đạo đức lạc hậu, lỗi thời, tiêu cực phải dần bị loại bỏ Vì thực tế chothấy, pháp luật ban hành dựa trên xã hội có giai cấp cũng dễ dàng thay đổi khi có giaicấp khác thống trị và thay thế bằng hệ thống pháp luật mới Khi nhà nước của giai cấpthống trị mới được xác lập và còn chưa đủ điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóacần thiết để xóa bỏ triệt để cơ sở của nền đạo đức cũ thì những tàn dư của nó vẫn tiếptục tồn tại dai dẳng trong xã hội mới Do đó, nếu xét về sự tác động đối với xã hội thìđạo đức có sự tác động bền lâu hơn so với pháp luật, vì những quan niệm về đạo đứctác động trực tiếp đến ý thức và tư tưởng của nhân dân nên việc thay đổi sẽ rất khó vàcần thời gian dài Chính vì lẽ đó nên thông thường các quy phạm pháp luật bao giờcũng hiện đại và dễ thích ứng với điều kiện xã hội mới hơn so với đạo đức vì vậy đạođức thường lạc hậu và chậm thay đổi hơn.

Cần xác định rõ những quan điểm đạo đức tích cực phù hợp với xã hội hiện tại để đưavào pháp luật Vì suy cho cùng, pháp luật cũng chỉ là hiện tượng của đạo đức Khôngnhững thế, sự tác động của pháp luật hiện đại sẽ tạo điều kiện làm thông thoáng vàtháo gỡ những quan niệm đạo đức vốn dĩ trước đây rất khắt khe Tuy nhiên, cần nhậnthức rõ pháp luật khi ban hành dù có hiện đại đến đâu cũng phải phù hợp với đạo đức,

vì nếu không pháp luật đó sẽ không tồn tại được Chính sự tác động qua lại giữa phápluật và đạo đức sẽ bổ sung, hoàn thiện lẫn nhau, nhằm tiến đến xây dựng xã hội tốt đẹp

và công bằng hơn

1.2.2, Tác động của pháp luật tới đạo đức :

Trong một số trường hợp, định hướng đạo đức muốn được thực hiện một cách phổbiến trong xã hội thì phải thông qua các quy phạm pháp luật để thể hiện Điều đó chothấy ở một số khía cạnh nhất định pháp luật có ưu thế nổi trội hơn so với chuẩn mựcđạo đức Pháp luật không chỉ là sự ghi nhận các chuẩn mực đạo đức, mà còn là công

cụ phương tiện bảo vệ chuẩn mực đạo đức một cách hữu hiệu bằng các biện pháp, chếtài cụ thể Pháp luật có vai trò to lớn trong việc duy trì, bảo vệ và phát triển các quy tắcđạo đức phù hợp, tiến bộ trong xã hội

Pháp luật có thể góp phần củng cố, phát huy vai trò, tác dụng thực tế của các quanniệm, quy tắc đạo đức khi chúng phù hợp với ý chí của nhà nước và được thừa nhậntrong pháp luật, bởi vì ngoài việc đảm bảo thực hiện bằng lương tâm, niềm tin, dư luận

7