(Tiểu luận) đề tài quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hìnhthức và sự vận dụng quan điểm đó trong quá trình học tập và rèn luyện củasinh viên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP NHÓM MÔN: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN Đề tài: Quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức và sự vận dụ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM

MÔN: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

Đề tài: Quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức và sự vận dụng quan điểm đó trong quá trình học tập và rèn luyện của

sinh viên

Lớp học phần: 14

Giảng viên: Cô Lê Thị Hồng

Nhóm thuyết trình: 04

Danh sách thành viên nhóm:

Hà Nội, tháng 06 năm 2023

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2 NỘI DUNG 4

I Quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức .4

1

1 Khái niệm 4

2 Mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức 4

a Nội dung và hình thức thống nhất và gắn bó với nhau 4

b Nội dung quyết định hình thức trong quá trình vận động phát triển của sự vật 5

c Sự tác động trở lại của hình thức đối với nội dung 6

3 Ý nghĩa phương pháp luận 6

a. Không tách rời nội dung và hình thức hoặc tuyệt đối hóa một trong hai hình thức: 6 b Cần căn cứ trước hết vào nội dung để xét đoán sự vật 7

c Phải theo sát mối quan hệ giữa nội dung và hình thức 7

d Cần sáng tạo lựa chọn các hình thức của sự vật 7

e V.I.Lênin kịch liệt phê phán những thái độ: 7

II Vận dụng quan điểm biện chứng về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức trong quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên 8

1 Nội dung quyết định hình thức trong quá trình học tập 8

2 Hình thức học tập cũng sẽ tác động đến nội dung 8

3 Nội dung và hình thức gắn bó với nhau không thể tách rời 9

KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

LỜI MỞ ĐẦU

Triết học là hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới và lý luận để chứng minh về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy; những vấn

đề có kết nối với chân lý, sự tồn tại, kiến thức, giá trị, quy luật, ý thức, và ngôn

2

ngữ Theo các lý luận trong hệ thống triết học phản ánh thế giới một cách chỉnh thể, nghiên cứu những vấn đề chung nhất, những quy luật chung nhất của chỉnh thể này và thể hiện chúng một cách có hệ thống dưới dạng lý luận Phạm trù

khái niệm phản ánh những thuộc tính, mối liên hệ cơ bản và chung nhất của các

sự vật, hiện tượng thuộc các lĩnh vực khác nhau.Phạm trù triết học là những khái niệm chung nhất, phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ cơ bản phổ biến nhất của toàn bộ thế giới hiện thực, bao gồm cả tự nhiên, xã hội và

tư duy

Nội dung và hình thức là 1 trong các cặp phạm trù cơ bản của Triết học Cặp phạm trù này luôn có mối liên hệ thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau Không có một hình thức nào không có nội dung, cũng như không một nội dung nào lại không chứa hình thức Phạm trù nội dung quyết định hình thức, đồng thời hình thức tác động ngược lại với nội dung Hình thức phù hợp thúc đẩy nội dung phát triển tốt hơn và ngược lại Theo quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức, chúng ta không chỉ hiểu hình thức là vẻ bề ngoài mà chủ yếu là hình thức bên trong của sự vật

Nhận thấy mối quan hệ này thể hiện rõ qua quá trình học tập và tích lũy kiến thức, nhóm sinh viên chúng em quyết định khai thác thông qua đề tài thuyết trình nhằm củng cố kiến thức đồng thời tạo ra những góc nhìn mới giúp việc học tập hiệu quả hơn Tuy nhiên, do kinh nghiệm còn hạn chế nên chúng em không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong cô xem xét và đưa ra góp ý để bài thuyết trình của chúng em hoàn thiện hơn Nhóm chúng em xin cảm ơn cô!

3

NỘI DUNG

I Quan điểm biện chứng duy vật về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức

1 Khái niệm

Nội dung là phạm trù triết học dùng để chỉ tổng hợp tất cả các yếu tố quá trình tạo nên sự vật

Hình thức là phạm trù dùng để chỉ phương thức tồn tại của sự vật, hiện tượng Là hệ thống các mối liên hệ giữa các yếu tố của sự vật, hiện tượng Hình thức là cái không chỉ thể hiện bên ngoài, mà chủ yếu là thể hiện cấu trúc bên trong của sự vật, hiện tượng

Ví dụ: Ở mỗi phân tử nước (H O), các yếu tố vật chất cấu thành nên nó là 22 nguyên tử hidro, và 1 nguyên tử oxi gọi là nội dung, còn cách thức liên kết hoá học H-O-H chính là hình thức

2 Mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức

a Nội dung và hình thức thống nhất và gắn bó với nhau Nội dung và hình thức là 2 phương diện cấu thành nên mỗi sự vật, hiện tượng Bất kì sự vật nào cũng có cả nội dung và hình thức Không có sự vật nào tồn tại chỉ có nội dung mà không có hình thức nhất định và ngược lại Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng thì nội dung là toàn bộ những mặt, những yếu tố, những quá trình hợp thành cơ sở tồn tại và phát triển của sự vật Còn hình thức là phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, là cách thức tổ chức kết cấu của nội dung Điều đó có nghĩa là các yếu tố vừa góp phần tạo nên nội dung, vừa tham gia vào các mối liên hệ tạo nên hình thức Vì vậy, nội dung

và hình thức không bao giờ tách rời nhau được

Triết gia Ernst Cassirer đã từng nói: "Hình thức là nơi nội dung hiện thực

hóa chính nó, và nội dung là nơi hình thức tỏa sáng, trở thành sự hiện diện vật chất cho ý tưởng lý tưởng.".

4

Ví dụ: Nội dung một quyển sách như thế nào thì mới quyết định phải làm trang bìa như thế nào, nếu như nội dung vui nhộn nhưng trang bìa có cách bố trí tiêu đề và màu bìa là gam màu buồn thì không thể tạo sự hứng khởi cho người đọc quyết định đọc quyển sách đó

Tuy nhiên, khi khẳng định nội dung và hình thức tồn tại không tách rời nhau, không có nghĩa là chúng ta khẳng định một nội dung bao giờ cũng chỉ gắn liền với một hình thức nhất định, và một hình thức luôn luôn chỉ chứa đựng một nội dung nhất định Cùng một nội dung trong quá trình phát triển có thể có nhiều hình thức thể hiện, ngược lại, cùng một hình thức có thể thể hiện nhiều nội dung khác nhau

Ví dụ: Từ một số nguyên liệu giống nhau nhưng cách thức chế biến khác nhau sẽ tạo ra những món ăn hoàn toàn khác nhau Hay một số doanh nghiệp có thể tương đồng nhau về số lượng vốn nhưng lại có phương thức kinh doanh ít nhiều khác nhau, từ đó tạo nên tính hiệu quả kinh doanh khác nhau

b Nội dung quyết định hình thức trong quá trình vận động phát triển của sự vật

Nội dung bao giờ cũng là mặt động nhất, nó có khuynh hướng chủ đạo là biến đổi Trong khi hình thức là mặt tương đối bền vững, khuynh hướng chủ đạo của nó là ổn định.-> Thế nên sự biến đổi, phát triển của sự vật bao giờ cũng bắt đầu từ sự biến đổi, phát triển của nội dung Còn hình thức cũng biến đổi nhưng chậm hơn, ít hơn so với nội dung Khi nội dung biến đổi thì hình thức buộc phải biến đổi theo cho phù hợp với nội dung mới

Nội dung mối quan hệ giữa anh A và chị B là quan hệ bạn bè khi đó hình thức quan hệ giữa 2 người sẽ không có giấy chứng nhận kết hôn Cho đến khi anh A và chị B kết hôn,thì nội dung quan hệ đã thay đổi, nên hình thức quan hệ này buộc phải thay đổi theo (có giấy chứng nhận kết hôn)

c Sự tác động trở lại của hình thức đối với nội dung

Vì hình thức có tính độc lập tương đối nên nó hoàn toàn có thể tác động đến nội dung Nếu hình thức phù hợp với nội dung thì sẽ thúc đẩy nội dung phát

5

triển, còn ngược lại nếu không phù hợp hình thức sẽ kìm hãm sự phát triển của nội dung

Ví dụ: Cùng muốn biểu thị lời xin lỗi nhưng thái độ chân thành sẽ giúp người nghe dễ tha thứ, ngược lại thái độ ‘’ Xin lỗi, được chưa?’’ có thể làm cho cuộc trò chuyện đi vào bế tắc, không đạt được mục đích đề ra

3 Ý nghĩa phương pháp luận

a Không tách rời nội dung và hình thức hoặc tuyệt đối hóa một

trong hai hình thức:

Bởi vì do hình thức và nội dung luôn có một mối quan hệ chặt chẽ với nhau nên trong hoạt động thực tiễn, ta không được tách rời hai cái trên với nhau

Ở đây có 2 thái cực sai lầm:

Tuyệt đối hóa hình thức, xem thường nội dung

Ví dụ: Trong cuộc sống, nhiều người chỉ coi trọng vật chất, xa hoa mà coi nhẹ những giá trị về tâm hồn con người (chỉ ham muốn của cải, vật chất, sở hữu những thứ xa xỉ mà họ coi nhẹ giá trị tình thần, nhân cách của con người,khiến cho nhiều người không hài lòng về cuộc sống của họ dù họ đã có rất nhiều tài sản

Tuyệt đối hóa nội dung, xem thường hình thức

Ví dụ: Trong lĩnh vực truyền thông, có nhiều người chỉ quan tâm đến việc cung cấp thông tin mà không để ý đến cách thức truyền tải thông tin đó Họ có thể sử dụng các từ ngữ, hình ảnh, hoặc bố cục thiết kế không phù hợp, gây khó hiểu cho người đọc hoặc người xem Kết quả, thông điệp của họ không được truyền tải một cách hiệu quả và có thể dẫn đến sự hiểu lầm hoặc sự phản đối từ phía công chúng

b Cần căn cứ trước hết vào nội dung để xét đoán sự vật

Vì nội dung quyết định cho hình thức của hiện tượng, sự vật nên để xét đoán một sự vật hay hiện tượng nào đấy, cần căn cứ trước hết vào nội dung của

nó Do vậy, nếu muốn làm biến đổi sự vật, hiện tượng thì trước hết ta cần phải tác động tới nội dung

6

Discover more from:

TOKT1101

Document continues below

Kinh tế lượng

Đại học Kinh tế Quốc dân

586 documents

Go to course

Kinh tế lượng - AAA Class

46

Tổng kết-kiến-thức-KTL 2020

10

Đề+Giải bài tập KTL Phi chính quy

33

BÀI TẬP NHÓM SỐ 3 ĐÁP ÁN - Bài tập nhóm số 3 có đáp án môn kinh tế lượng

14

Câu hỏi chương 3, 4, 5 môn Kinh tế Lượng

12

Giaideminhhoaktl - HAYYYY YYY YYY YYY YYY

YYYYYYYYYYY YYYYYY YYYY YYYY YYYY YYYY YYYYYYY

26

Ví dụ: Tặng quà(hình thức) nhằm thể hiện tình cảm(nội dung) Nếu như ta coi nặng việc tặng quà, lấy việc tặng quà là yêu cầu bắt buộc thì sẽ mất đi sự tự nhiên mất đi ý nghĩa Nếu tặng quà với một giá trị lớn, thì trong một số trường hợp sẽ giống với hối lộ hơn là thể hiện tình cảm

c.Phải theo sát mối quan hệ giữa nội dung và hình thức Hình thức có thể kìm hãm hoặc thúc đẩy đến sự phát triển của nội dung, nên trong hoạt động thực tiễn cần luôn theo dõi mối quan hệ hình thức và nội dung của sự vật để có thể kịp thời phát hiện, điều chỉnh để tiến trình phát triển của sự vật luôn được bảo đảm theo hướng có lợi nhất

d Cần sáng tạo lựa chọn các hình thức của sự vật

Một nội dung có thể có nhiều hình thức thể hiện và ngược lại nên cần sử dụng mọi hình thức có thể có, mới cũng như cũ, kể cả việc phải cải biến các hình thức vốn có, lấy hình thức này bổ sung, thay thế cho hình thức kia để làm cho bất kỳ hình thức nào cũng trở thành công cụ phục vụ nội dung mới

Ví dụ:

+ Lòng yêu nước cần phải biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của mỗi người dân Việt Nam, chẳng hạn: quyên góp tiền ủng hộ người nghèo,ủng hộ đồng bào miền Trung bị lũ lụt, tòng quân khi đất nước yêu cầu, học giỏi để giúp nước,…

e V.I.Lênin kịch liệt phê phán những thái độ:

 Chỉ thừa nhận các hình thức cũ, bảo thủ, trì trệ, chỉ muốn làm theo hình thức cũ

Ví dụ: Xã hội không ngừng biến động, nếu chỉ thừa nhận hình thức cũ mà không chịu biến đổi thì sẽ bị lạc hậu, trì trệ, đi lùi so với thời đại Hiện nay hình thức giao dịch chuyển khoản thay vì tiền mặt khá phổ biến, vậy nếu chỉ chấp nhận tiền mặt thì sẽ bất tiện trong quá trình kinh doanh , thậm chí đánh mất nhiều cơ hội

 Phủ nhận vai trò của hình thức cũ trong hoàn cảnh mới, chủ quan, nóng vội, thay đổi hình thức cũ một cách tuỳ tiện, vô căn cứ

7

Ví dụ: Trong giáo dục, nhiều lần phương pháp học tập mới được áp dụng nhưng không đem lại hiệu quả cao bằng giáo dục truyền thống dẫn đến thay đổi rồi quay lại hình thức cũ…

II Vận dụng quan điểm biện chứng về mối quan hệ giữa nội dung và hình thức trong quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên.

Từ bậc trung học lên đại học, không chỉ có sự thay đổi về hình thức là cách gọi (“học sinh” thành “sinh viên”), trường học (lớn hơn), lớp học (đông hơn), cách ăn mặc (thoải mái hơn), có các loại giấy tờ khác (thẻ sinh viên),… còn có sự thay đổi về nội dung kiến thức (nhiều, đa dạng, khó hơn,…) Vì thế cần có sự thay đổi hình thức - phương pháp học tập để tích lũy kiến thức hiệu quả nhất

1 Nội dung quyết định hình thức trong quá trình học tập

So với học ở phổ thông thì khối lượng kiến thức ở cấp độ Đại học tăng lên một cách đáng kể Với các nội dung kiến thức lớn và đa dạng như thế thì cần có cách học khác, phương pháp học tập để phù hợp, thích nghi với môi trường mới Thay vì bị động tiếp nhận kiến thức từ các bài giảng của thầy cô trên lớp, các sinh viên đại học cần phải chủ động học hỏi và tìm tòi kiến thức qua các nguồn khác nhau, đọc thêm sách, giáo trình, các bài báo, các video hay qua quá trình thực tập,… Đồng thời rèn luyện thêm các kĩ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, học thêm các chứng chỉ anh văn và tin học,…

2 Hình thức học tập cũng sẽ tác động đến nội dung

Việc chủ động tìm tòi học hỏi sẽ giúp các sinh viên tích lũy thêm nhiều kiến thức, từ đó có sự thay đổi về sự nhìn nhận, tư duy đối với sự vật hiện tượng Như vậy cách thức học tập và nội dung kiến thức có tác động qua lại lẫn nhau Khi có hình thức, phương pháp học đúng đắn sẽ giúp chúng ta tích lũy được kiến thức một cách hiệu quả

Ví dụ: Cùng một nội dung kiến thức Triết học nhưng thông qua các hình thức học khác nhau như: tự đọc tài liệu, nghe cô giảng bài, nghe bài thuyết trình,

8

làm bài tập nhóm… chúng ta sẽ có mức độ tiếp thu và hiểu kiến thức đó khác nhau

3 Nội dung và hình thức gắn bó với nhau không thể tách rời

Việc có được tấm bằng tốt nghiệp đại học là một hình thức, còn kiến thức,

kĩ năng tích lũy được là nội dung Hàng ngày mỗi sinh viên vẫn học tập, tiếp thu những kiến thức mới và kiến thức (nội dung) ngày một nhiều hơn, nhưng chưa thể ra trường để làm việc ngay được vì muốn gọi là tốt nghiệp đại học sinh viên cần có một tấm bằng (hình thức) Nhưng để có được hình thức là tấm bằng đó thì phải trải qua quá trình thay đổi nội dung kiến thức từng ngày trong suốt quãng thời gian 4 năm: Mỗi học kì khác nhau sinh viên sẽ được học các môn khác nhau Sinh viên khi tốt nghiệp cũng cần đầy đủ hai tố: hình thức là bằng tốt nghiệp đại học và nội dung là cáckiến thức, kĩ năng chuyên ngành, kĩ năng mềm,… Không thể thiếu một trong hai yếu tố này Nếu có kiến thức mà không

có bằng thì rất khó xin việc vì nhà tuyển dụng chủ yếu đánh giá thí sinh qua CV Còn nếu có bằng mà không có kiến thức thì càng khó xin việc vì không có đủ năng lực để làm việc Như vậy nội dung và hình thức không thể tách rời nhau Tuy nhiên, nội dung và hình thức không tách rời không có nghĩa là một nội dung chỉ gắn với một hình thức và ngược lại Điều này có nghĩa là Một nội dung trong quá trình học có thể có nhiều hình thức thể hiện, đồng thời, cùng một hình thức có thể thể hiện nhiều nội dung khác nhau

Với cùng một nội dung môn học, sinh viên có nhiều hình thức học tập, tiếp cận khác nhau như học ý chính, học ví dụ, ghi chú bằng hình ảnh, sơ đồ tư duy,… Hoặc với cùng một hình thức học, sinh viên có thể áp dụng cho nhiều môn học khác nhau, ví dụ như chú trọng giải các bài tập ví dụ với môn toán, môn kinh tế vi mô, kinh tế vĩ mô,…

Qua đó cũng phản đối một số cách nhìn nhận:

 Tuyệt đối hóa hình thức, xem thường nội dung Sinh viên chỉ đến lớp cho

có hình thức chứ không tập trung học tập, tiếp thu kiến thức để rồi rớt

9

môn hay có các trường hợp gian lận như thi hộ, mua bằng cấp,… Các hành vi này không những là không trung thực, vi phạm nội quy nhà trường mà thậm chí còn vi phạm pháp luật

 Tuyệt đối hóa nội dung, xem thường hình thức Sinh viên chỉ chú trọng học tập, nghiên cứu qua sách vở, báo đài, … không chú trọng đến việc có mặt trên lớp Việc vắng học trên lớp quá nhiều sẽ ảnh hưởng đến điểm chuyên cần và điểm trung bình môn của sinh viên

Người ta hay nói “đại học là một xã hội thu nhỏ” Vì vậy khi còn đang ở trong môi trường đại học, sinh viên cần phải nỗ lực và có những phương pháp học tập phù hợp để trang bị cho mình đầy đủ từ kiến thức, kĩ năng để tự tin bước vào xã hội to lớn bên ngoài

Ví dụ: Vận dụng mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức vào việc học tập môn Triết học Mác- Lê nin để việc học ôn đạt hiệu quả cao.

Nội dung: Kiến thức môn Triết học Mác Lê nin trong chương trình học Hình thức: Phương pháp học tập và ôn tập môn học

1 Phương pháp học tập

• Đọc bài trước khi lên lớp, đánh dấu những phần chưa hiểu

Trên lớp chú ý nghe giảng, tham gia đầy đủ các buổi học

Bao quát, tóm tắt lại kiến thức

• Liên hệ đến các ví dụ thực tế trong cuộc sống do Triết học có tính khát quát, trừu tượng cao

 Trong các bài giảng cô đưa ra các ví dụ thực tế trong cuộc sống để minh họa cho lý thuyết => môn học gần gũi, dễ tiếp thu

 Trong các đề bài tập lớn, đề thuyết trình, cô hướng sinh viên đến việc vận dụng kiến thức đã học vào lĩnh vực trong đời sống

 Các nhóm thuyết trình cũng đã đưa ra nhiều ví dụ liên hệ

 Triết học là một môn tưởng như khô khan, khó hiểu lại trở nên hấp dẫn, tạo sự hứng thú cho sinh viên

10