(Tiểu luận) đề tài hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực,tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế tại việtnam

Trong hơn một thập kỷ trở lại đây, xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới có gia tăng mạnh mẽ gắn liền với sự phát triển của khoa học- công nghệ, sự gia tăng hàng loạt các vấn đề toàn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

HÀ NỘI, NĂM 2023

1

C Nội dung tác động của hội nhập kinh tế thế giới đối với Việt Nam ………….

I Tác động của hội nhập kinh tế thế giới đối với Việt Nam………

II Phương hướng nâng cao hiệu quả của hội nhập kinh tế quốc tế trong sự phát triển của Việt Nam ………

D Kết luận ………

E Trích nguồn ………

A.Đặt vấn đề:

Hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay là một xu thế khách quan Trong hơn một thập

kỷ trở lại đây, xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới có gia tăng mạnh mẽ gắn liền với sự phát triển của khoa học- công nghệ, sự gia tăng hàng loạt các vấn đề toàn cầu như môi trường, dân số, … Sự gia tăng mạnh mẽ của toàn cầu hóa kinh tếđặt ra yêu cầu khách quan đòi hỏi các quốc gia phải có chiến lược hội nhập phù hợp vào nền kinh tế thế giới và khu vực Trong bối cảnh này, một quốc gia không thể phát triển nếu như không mở cửa hội nhập với nền kinh tế chung

Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây không phải mục tiêu, nhiệm vụ nhất thời

mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối công cuộc phát triển đất nước hiện nay cũng như sau này Bởi một nước đi ngược với xu hướng chung của thời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm hay muộn cũng sẽ bị loại bỏ trên đấu trường quốc tế.Hơn nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải qua chiến tranh tàn khốc, ác liệt…thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới càng cần thiết hơn bao giờ hết

Sau hơn 30 năm chuyển từ cơ chế kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành tựu to lớn Hội nhập kinh tế quốc tế đã có tác động không nhỏ đối với nền kinh tế Việt Nam kể từ khi đổi mới đến nay Trong quá trình hội nhập, với nội lực dồi dào sẵn

và ngoại lực sẽ tạo ra thời cơ phát triển cho nền kinh tế Việt Nam sẽ mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được nguồn vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu thêm nhiều thành tựu khoa học công nghệ tân tiến, những kinh nghiệm quý báu của các nước kinh tế phát triển, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi để thúc đẩy nền kinh tế đi lên, thoát khỏi nền kinh tế lạc hậu, dần phát triển theo kịp các nền kinh tế tiên tiến trên thế giới

Tuy nhiên, hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng có những tác động kép theo nhiều chiều hướng tích cực và tiêu cực Có rất nhiều bài viết của các nhà nghiên cứu và các chuyên gia đầu ngành trong nước và ngoài nước đề cập vấn đề này Đây là vấn đề rộng lớn và phức tạp, cả những nhận thức

và quan điểm khác nhau, thậm chí đối lập nhau

Thông qua nhứng tài liệu tham khảo cùng với những kiến thức lĩnh hội trong môn học, em xin phép được trình bày tóm tắt về đề tài: “Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam”

1

B Một số vấn đề về lý luận của hội nhập kinh tế quốc tế

I Khái niệm

- Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là một quá trình quốc gia đó thực hiện gắnkết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên chia sẻ lợi ích đồng thời tuânthủ các chuẩn mực quốc tế chung

II Nội dung và sự cần thiết khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

* Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế

a Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế :

- Nội dung

- Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội

bộ của nhau

- Không dung vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực

- Giải quyết các bất đồng và tranh chấp thông qua thương lượng hoà bình

- Tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi

b Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế

- Đó là sự liên hệ, phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau giữa các nền kinh tế quốc gia và nền kinh tế thế giới

quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công

- Là quá trình xoá bỏ từng bước và từng phần các rào cản về thương mại và đầu

tư giữa các quốc gia theo hướng tự do kinh tế

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực cạnh tranh mạnh hơn, gay gắt hơn

- Vừa tạo điều kiện thuận lợi vừa yêu cầu và gây sức ép đối với các quốc gia trong công cuộc đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế

- Tạo điều kiện cho sự phát triển của từng quốc gia và cộng đồng quốc tế trên cơ

sở trình độ phát triển ngày càng cao và hiện đại của lực lượng sản xuất

- Tạo điều kiện cho sự di chuyển hang hoá, công nghệ, sức lao động, kinh nghiệm quản lý giữa các quốc gia

c Đặc trưng của hội nhập kinh tế quốc tế

- Là một hình thức phát triển tất yếu và cao nhất của phân công lao động quốctế

- Là sự tham gia tự nguyện của mỗi quốc gia thành viên trên cơ sở những điềukhoản đã thoả thuận trong hiệp định

- Là sự tham gia tự nguyện của mỗi quốc gia thành viên trên cơ sở những điềukhoản đã thoả thuận trong hiệp định

- Là sự phối hợp mang tính chất quốc gia giữa các nhà nước độc lập có chủ quyền

- Là giải pháp trung hoà cho hai xu hướng tự do hoá thương mại và bảo hộ thương mại

- Là bước quá độ để thúc đẩy nền kinh tế thế giới theo hướng toàn cầu hoá góp phần giảm bớt những cuộc xung đột cục bộ, giữ gìn hoà bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới

*, Tính tất yếu, khách quan của hội nhập quốc tế

- Toàn cầu hoá kinh tế chính là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh

tế vượt qua mọi biên giới, quốc gia, khu vực tạo nên sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triển hướng tới 1 nền kinh tế thống nhất Toàn cầu hoá gắn liền với khu vực hang hoá Khu vực hoá kinh tế chỉ diễn ra trong

1 thời gian, không gian nhất định dưới nhiều hình thức như khu vực mậu dịch tự

do, đồng minh thuế quan, đồng minh tiền tệ thị trường chung, đồng minh kinh tế,

…… nhằm mục đích hợp tác hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển, từng bước xoá bỏ những cản trở trong việc di chuyển tư bản, lực lượng lao động, hang hoá, dịch vụ tiến tới tự do hàng hoá hoàn toàn trong khu vực, trong di chuyển nói trên giữa các nước thành viên trong khu vực

- Trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế, hội nhập quốc tế trở thành yếu tố khách quan Toàn cầu hoá kinh tế lôi cuốn tất cả các quốc gia vào hệ thống phân 1

công lao động quốc tế các mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng gia tăng khiến cho nền kinh tế các nước trở thành 1 bộ phận hữu cơ không thể táchrời của nền kinh tế toàn cầu.

- Trong toàn cầu hoá kinh tế, các yếu tố sản xuất được lưu thông trên phạm

vi toàn cầu Nếu không tham gia vào hội nhập kinh tế quốc tế, các nước không thể

tự đảm bảo được các điều kiện cần thiết cho sản xuất trong nước Hội nhập kinh tếquốc tế tạo ra cơ hội để các nước giải quyết những vấn đề toàn cầu và đang xuất hiện ngày càng nhiều, tận dụng được những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp, biến nó thành động lực cho sự phát triển

- Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước,nhất là các nước đang phát triển Các nước đang và kém phát triển tuy đã giành được độc lập, song vẫn bị phụ thuộc vào hệ thống kinh tế của chủ nghĩa tư bản và đang phải đối diện trước thách thức của nguy cơ tụt hậu ngày càng xa về mặt kinh

tế Hầu hết các nước này đều có cơ cấu nền kinh tế lạc hậu và bất hợp lý, tỷ trọng của nông nghiệp còn rất cao, tỷ trọng công nghiệp nhỏ bé trong tổng giá trị thu nhập quốc dân, năng suất lao động thấp kém, tốc độ phát triển kinh tế còn chậm vàbấp bênh Do đó hội nhập quốc tế là cơ hội để các nước kém phát triển tiếp cận và

sử dụng các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học công nghệ và kinh nghiệm của các nước phát triển

- Mặt khác, hội nhập kinh tế quốc tế còn có tác động tích cực đến việc ổn định kinh tế vĩ mô Nhiều quốc gia đang phát triển đã mở cửa thị trường thu hút vốn, một mặt thúc đẩy công nghiệp hoá, một mặng tăng tích luỹ từ đó cả thiện thâm hụt ngân sách Chính sự ổn định kinh tế vĩ mô này đã tạo niềm tin cho các chương trình phát triển hỗ trợ cho những quốc gia trong cải cách kinh tế và mở cửa

III Tổng quan tình hình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.\

1 Đặt vấn đề :

Cục diện kinh tế thế giới hiện nay đang làm thay đổi nền tảng của kinh tế thế giới Một số quốc gia trước kia vốn đi đầu trong việc ủng hộ tự do hóa thương mạinay lại trở thành yếu tố ảnh hưởng tới sự ổn định của hệ thống thương mại đa phương nói riêng và của cả quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế trên toàn thế giới nói chung Đáng lưu là xung đột thương mại giữa Mỹ với một số đối tác, đặc biệt với Trung Quốc vẫn tiếp tục có những diễn biến khó lường Những sựkiện, diễn biển trên đang có ảnh hưởng lớn đến tình hình kinh tế, chính trị thế giới

và động thái chính sách của các nước, trong đó có Việt Nam Việt Nạm bước vào giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện, đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

16

Do đó, vấn đề cần thiết là nhận thức đầy đủ hơn những điểm mới của hội nhậpkinh tế quốc tế, xác định các giải pháp để tham gia, đóng góp đối với tiến trình này, nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế và hạn chế thách thức, thiết thực phục vụ đỗi mới đồng bộ và toàn diện, phát triển bền vững.

2 Tổng quan về tình hình hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam

- Việt Nam gia nhập ASEAN vào tháng 7/1995 đã mở đầu cho tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Sự kiện Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) là sự kiện đánh dấu bước hội nhập toàn diện của Việt Nam với nền kinh tế thế giới

- Sau hơn 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hiện cả nước có khoảng 334 tỷ USD vốn đăng ký với hơn 26.600 dự án còn hiệu lực Theo đó, khu vực FDI đã ngày càng phát triễn, trở thành một trong những khu vực năng động nhất của nền kinh tế FDI đã đóng góp lớn trong việc gia tăng năng lực sản xuất vàxuất khẩu của Việt Nam Đến nay, khu vực FDI chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu

tư toàn xã hội, trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước Khu vực FDI đã góp phần tăng thu ngân sách, tạo việc làm cho người dân, on định tình hình xã hội.Riêng năm 2018, Việt Nam đã thu hút 1.918 dự án cấp phép mới, với số vốn đăng

ký đạt hơn 13,481 tỷ USD, tăng 18,1% về số dự án và 0,2% về vốn đăng ký so vớinăm 2017 FDI có vai trò quan trọng, trở thành “điểm sáng" của nền kinh tế Việt Nam FDI đã góp phần thúc đẩy chuyễn dịch cơ cấu kinh tế Hiện FDI đã tạo ra trên 50% giá trị sản xuất công nghiệp, góp phần hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực như viễn thông, dầu khí, điện tử, công nghệ thông tin Đây là nền tảng quan trọng cho tăng trưởng dài hạn cũng như thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Hội nhập kinh tế tiếp tục tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế nước ta Đồng thời, góp phần quan trọng nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, đưa quan hệ của Việt Nam với các nước, nhất là đối tác ưu tiên, quan trọng đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững; quan hệ với các nước lớn tiếp tục được củng cố và thúc đẩy hài hòa, tranh thủ được các yếu tố tích cực, hạn chế được những bất đồng

để phục vụ nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước, nâng cao vị thế của quốc gia Đến nay, Việt Nam đã thiết lập đổi tác chiến lược với 16 quốc gia, đổi tác toàndiện với 14 quốc gia và quan hệ chiến lược đặc biệt với Lào và Campuchia Các mỗi quan hệ đổi tác chiến lược, đổi tác toàn diện tiếp tục được thúc đẩy phát triển, phát huy được các mặt tích cực Việt Nam đã đầy mạnh và làm sâu sắc hơn quan

hệ với các đối tác, nhất là các đối tác có tầm quan trọng chiến lược đối với sự phát triển, an ninh của đất nước Cụ thể hóa và đưa khuôn khổ đã xác lập đi vào chiều sâu, thực chất, tạo sự đan xen, gắn kết giữa lợi ích của Việt Nam với các nước Trong 30 quốc gia đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, có 8/10 thị trường xuất

khẩu chính của Việt Nam, chiếm 60,7% tổng giá trị xuất khẩu; 9/10 thị trường nhập khẩu chính, chiếm 74,7% tổng giá trị nhập khẩu; 76,7% tổng lượng du khách

và 74% tổng vốn FDI vào Việt Nam Đẩy mạnh hội nhập quốc tế trên mọi mặt, chuyển từ “tham dự" sang chủ động "tham gia", tích cực đóng góp, xây dựng, địnhhình các thể chế khu vực và toàn cầu tạo thuận lợi cho hội nhập kinh tế, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế Trong đó nỗi bật là Việt Nam đã tham gia xây dựngCộng đồng ASEAN vững mạnh, đoàn kết, hợp tác và tự cường Đặc biệt, Việt Nam đảm nhiệm tốt vai trò nước chủ nhà trong tổ chức các Hội nghị quốc tế, trong

đó Việt Nam đã tổ chức thành công Năm APEC Việt Nam 2017, đã tranh thủ tốt vịtrí nước chủ nhà, khẳng định được vai trò và khả năng của Việt Nam trong việc xử

lý những vấn đề quốc tế và khu vực; Hội nghị WEF ASEAN 2018 tại Việt Nam được đánh giá là hội nghị khu vực thành công nhất trong lịch sử 27 năm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới; Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ 2 cùng nhiều sáng kiến hợp tác cụ thể tại các diễn đàn đa phương cho thấy rõ vai trò và vị thế ngày càng tăng của Việt Nam trong khu vực và thế giới

- Năm 2022 ghi nhận kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu liên tục giảm và viễn cảnh thực

tế năm 2023 còn có thể bi quan hơn nữa Các thách thức đa chiều đang dần định hình với tăng trưởng kinh tế và việc làm thấp, lạm phát gia tăng, mất ổn định an ninh lương thực và năng lượng, trở ngại trong tích lũy vốn, lao động và biến đổi khí hậu Chi phí sinh hoạt tăng phi mã đi kèm việc thắt chặt các điều kiện tài chínhđang diễn ra ở hầu hết các khu vực trong khi các lựa chọn chính sách hỗ trợ của chính phủ ngày càng thu hẹp lại…

- Xuất khẩu của Việt Nam nổi lên như điểm sáng về kim ngạch, mức xuất siêu, cơ cấu hàng xuất và sự phục hồi thị trường: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóaước đạt 732,5 tỷ USD, tăng 9,5% so với năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 10,6%; nhập khẩu tăng 8,4% Cán cân thương mại hàng hóa năm 2022 ước tính xuất siêu 11,2 tỷ USD; có 36 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 94% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 08 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 70,1%); có 46 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 93,3% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 06 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 52,1%) Lần đầu tiên xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt mức 11 tỷ USD, tức

về đích trước hẹn so với mục tiêu Chính phủ đặt ra là đạt 10 tỷ USD vào năm

2025 Tất cả các thị trường xuất khẩu đều phục hồi so với năm 2021 Trong đó, các thị trường là đối tác ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam cótăng trưởng ở mức cao, như: EU tăng 23,5%; khu vực Đông Nam Á tăng 23,3%

1

- Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 19,8% so với năm 2021; khách quốc tế đến nước ta đạt 3.661,2 nghìn lượt người, gấp 23,3 lần so với năm 2021.

- Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội theo giá hiện hành năm 2022 ước đạt 3.219,8 nghìn tỷ đồng, tăng 11,2% so với năm trước, mức tăng này phản ánh đà phục hồi mạnh mẽ của hoạt động sản xuất kinh doanh Trong đó, FDI thực hiện tại Việt Nam đạt gần 22,4 tỷ USD, tăng 13,5% so với năm 2021, đạt mức cao nhất

từ năm 2018 đến nay Huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 5,99%; tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 12,87% Doanh thu phí toàn thị trường bảo hiểm năm 2022 tăng 16,2% so với năm trước, trong đó, doanh thu phí bảo hiểm lĩnh vực nhân thọ tăng 15,8%; lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ tăng 17,3% Tính đến ngày 27/12/2022, chỉ số VNIndex đạt 993,7 điểm, giảm 33,68% so với cuối năm trước Mức vốn hóa thị trường ước giảm 32,2% so với cuối năm 2021 Trên thị trường chứng khoán phái sinh, khối lượng giao dịch bình quân năm của sản phẩm hợp đồng tương lai trên chỉ số VN30 đạt 270.484 hợp đồng/phiên, tăng 43%

so với bình quân năm trước; chứng quyền có bảo đảm đạt 32,69 triệu chứng quyền/phiên, tăng 53% Thu ngân sách nhà nước ước tăng 13,8% so với năm 2021

- Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), năm 2022, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia đạt được những tiến bộ lớn nhất trong thập kỷ qua (tăng 20 bậc), xếp vị trí 48/132 quốc gia về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) và xếp vị trí thứ 3 khu vực Đông Nam Á Việt Nam dẫn đầu thế giới về nhập khẩu công nghệ cao; xếp hạng về đầu ra thứ 35 so với thứ 38 năm 2021, thuộc nhóm các nền kinh tế thunhập trung bình có tốc độ tăng trưởng hiệu suất đổi mới nhanh nhất

- Như vậy, sau hơn 3 thập kỉ mở cửa thị trường và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã vàđang từng bước chủ động hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế theo các thang bậc: Từ hẹp đến rộng về đối tác và lĩnh vực cam kết, từ thấp tới cao

về mức độ cam kết Về hội nhập đa phương, Việt Nam đã có mối quan hệ tích cực với các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế như Ngân hàng Phát triển Á Châu, Quỹ Tiền tệ thế giới, Ngân hàng thế giới Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam được đẩy mạnh và đưa lên một tầm cao hơn bằng việc tham gia các tổ chức kinh tế, thương mại khu vực và thế giới, ký kết các hiệp định hợp tác kinh tế đa phương Về hội nhập song phương, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nước và 70 vùng lãnh thổ, mở rộng quan hệ thương mại, xuất khẩu hàng