(Tiểu luận) đề bài nhà nước xã hội chủ nghĩa liên hệ thực tiễn việt nam

Mối quan hệ giữa dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa...5 2.1 Dân chủ xã hội chủ nghĩa là cơ sở, nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của nhà nước xã hội chủ nghĩa...

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

Hoàng Tuấn Hưng

Phạm Thị Thu Hiền

Đào Nguyễn Huy Hoàng

Hoàng Sơn Hùng

Nguyễn Quốc Hùng

Trần Thị Diệu Hằng

11222601 11222238 11222460 11222561 11222580 11222127

Đề bài:

NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM

BÀI TẬP LỚN

MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Hà Nội - 2023

MỤC LỤC

I Nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1 Sự ra đời, bản chất, chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.1 Sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.2 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa 3

1.3 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa 4

2 Mối quan hệ giữa dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa 5

2.1 Dân chủ xã hội chủ nghĩa là cơ sở, nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của nhà nước xã hội chủ nghĩa 5

2.2 Nhà nước xã hội chủ nghĩa trở thành công cụ quan trọng cho việc thực thi quyền làm chủ của người dân 5

II Liên hệ thực tiễn về nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam 5

1 Công cuộc xây dựng Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam 5

2 Phương hướng phát triển 6

3 Dân chủ xã hội chủ nghĩa Việt Nam 8

3.1 Sự ra đời, phát triển và bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 8

3.2 Thực tiễn của dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 10

4 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 11

4.1 Quan niệm về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 11

4.2 Thực trạng tình hình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 12

5 Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 13

5.1 Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay 13

5.2 Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 14

2

I Nhà nước xã hội chủ nghĩa

1 Sự ra đời, bản chất, chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

1.1 Sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Khát vọng về một xã hội công bằng, dân chủ, bình đẳng và bác ái đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử Xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân lao động muốn thoát khỏi sự áp bức, bất công và chuyên chế, ước mơ xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và những giá trị của con người được tôn trọng, bảo vệ và có điều kiện để phát triển tự do tất cả năng lực của mình, nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời

là kết quả của cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Cùng với đó, các yếu tố dân tộc và thời đại cũng tác động mạnh mẽ đến phong trào cách mạng của giai cấp vô sản và nhân dân lao động của mỗi nước Dưới tác động của các yếu tố khác nhau và cùng với đó là mâu thuẫn gay gắt giữa giai cấp vô sản và nhân dân lao động với giai cấp bóc lột, cách mạng vô sản có thể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa phát triển cao hoặc trong các nước dân tộc thuộc địa Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời là kết quả của cuộc cách mạng

do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Như vậy, nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mà ở đó, sự thống trị chính trị thuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghĩa sản sinh ra và có sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa.

1.2 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, bất kỳ nhà nước nào cũng có các đặc trưng cơ bản là quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổ nhất định; có hệ thống các cơ quan quyền lực chuyên nghiệp mang tính cưỡng chế đối với mọi thành viên trong xã hội; có hệ thống thuế để nuôi bộ máy nhà nước Tuy nhiên, do bản chất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa vừa mang bản chất của giai cấp công nhân, vừa có

3

tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc, nên Nhà nước xã hội chủ nghĩa còn

có những đặc trưng riêng của nó, thể hiện:

Một là, nhà nước xã hội chủ nghĩa không phải là công cụ để đàn áp một giai cấp nào đó, mà là công cụ thực hiện quyền lực của nhân dân lao động; nhưng vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua chính đảng của nó đối với nhà nước vẫn được duy trì

Hai là, nhà nước xã hội chủ nghĩa có đặc trưng về nguyên tắc khác hẳn với Nhà nước tư sản Cũng là công cụ của chuyên chính giai cấp, nhưng vì lợi ích của tất cả những người lao động, tức tuyệt đại đa số nhân dân; và chuyên chính, trấn áp đối với thiểu số những kẻ bóc lột, những kẻ phản động đi ngược lại với lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Ba là, trong khi nhấn mạnh sự cần thiết của bạo lực trấn áp, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn coi mặt tổ chức xây dựng là đặc trưng cơ bản của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Các ông cho rằng, chức năng bạo lực trấn áp không phải chỉ là bạo lực đối với bọn bóc lột, và cũng không phải chủ yếu là bạo lực, mà mặt cơ bản của nó là tổ chức và xây dựng toàn diện xã hội mới, xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

Bốn là, nhà nước xã hội chủ nghĩa nằm trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa;

là phương thức thể hiện và thực hiện dân chủ Theo V I Lênin, con đường vận động và phát triển của nó là ngày càng hoàn thiện các hình thức đại diện nhân dân,

mở rộng dân chủ, nhằm lôi cuốn ngày càng đông đảo nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội

Năm là, nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước đặc biệt, "nhà nước không còn nguyên nghĩa", là nhà nước "nửa nhà nước" Sau khi cơ sở kinh tế-xã hội cho sự tồn tại của nhà nước mất đi, thì nhà nước cũng không còn, nhà nước "tự tiêu vong" Đây cũng là đặc trưng cơ bản nỗi bật của nhà nước xã hội chủ nghĩa

4

1.3 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Tùy theo góc độ tiếp cận, nhà nước xã hội chủ nghĩa được chia thành các chức năng khác nhau

Căn cứ vào phạm vi tác động của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước được chia thành chức năng đối nội và chức năng đối ngoại

Căn cứ vào lĩnh vực tác động của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước được chia thành chức năng chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,

Căn cứ vào tính chất của quyền lực nhà nước, chức năng của nhà nước được chia thành chức năng giai cấp (trấn áp) và chức năng xã hội (tổ chức và xây dựng)

Xuất phát từ bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa, việc thực hiện các chức năng của nhà nước cũng có sự khác biệt so với các nhà nước trước đó Đối với các nhà nước bóc lột, nhà nước của thiểu số thống trị đối với đa số nhân dân lao động, việc thực hiện chức năng trấn áp đóng vai trò quyết định trong việc duy trì địa vị của giai cấp nắm quyền chiếm hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Còn trong nhà nước xã hội xã hội chủ nghĩa, mặc dù vẫn còn chức năng trấn áp, nhưng đó là bộ máy do giai cấp công nhân và nhân dân lao động tổ chức ra để trấn

áp giai cấp bóc lột đã bị lật đổ và những phần tử chống đối để bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững an ninh chính trị, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội

→ Mặc dù trong thời kỳ quá độ, sự trấn áp vẫn còn tồn tại như một tất yếu, nhưng đó là sự trấn áp của đa số nhân dân lao động đối với thiểu số bóc lột V.I Lênin khẳng định: “Bất cứ một nhà nước nào cũng đểu có nghĩa là dùng bạo lực; nhưng toàn bộ sự khác nhau là ở chỗ dùng bạo lực đối với những người bị bóc lột hay đối với kẻ đi bóc lột”.

Cải tạo xã hội cũ, xây dựng thành công xã hội mới là nội dung chủ yếu và mục đích cuối cùng của nhà nước xã hội chủ nghĩa Đó là một sự nghiệp vĩ đại, nhưng đồng thời cũng là công việc cực kỳ khó khăn và phức tạp Nó đòi hỏi nhà nước xã hội chủ nghĩa phải là một bộ máy có đầy đủ sức mạnh để trấn áp kẻ thù và

5

những phần tử chống đối cách mạng, đồng thời nhà nước đó phải là một tổ chức có

đủ năng lực để quản lý và xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa, trong đó việc tổ chức quản lý kinh tế là quan trọng, khó khăn và phức tạp nhất

2 Mối quan hệ giữa dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhà nước xã hội chủ nghĩa 2.1 Dân chủ xã hội chủ nghĩa là cơ sở, nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa sẽ kiểm soát 1 cách có hiệu quả quyền lực của nhà nước, ngăn chặn được sự tha hóa của quyền lực nhà nước Ngược lại nếu các nguyên tắc bị vi phạm thì việc xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa cũng sẽ không thực hiện được dẫn đến quyền lực của nhân dân sẽ bị biến thành quyền lực của một nhóm người, phục vụ cho lợi ích của một nhóm người

2.2 Nhà nước xã hội chủ nghĩa trở thành công cụ quan trọng cho việc thực thi quyền làm chủ của người dân

Nhà nước có chức năng trực tiếp nhất trong việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện những yếu cầu dân chủ chân chính của nhân dân Là công cụ sắc bén nhất trong cuộc đấu tranh với mọi mưu đồ đi ngược lại với lợi ích của nhân dân Chính

vì vậy Đảng ta đã xem nhà nước là trụ cột của nhân dân trong sự nghiệ xây dựng

và bảo vệ tổ quốc Việt Nam

II Liên hệ thực tiễn về nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

1 Công cuộc xây dựng Nhà nước Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

a. Những thành tựu

 Hệ thống pháp luật được hoàn thiện một bước cơ bản, bảo đảm yêu cầu quản

lý, ổn định, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc

 Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị được đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ, quyết liệt, có hiệu quả rõ rệt

 Bộ máy nhà nước được đổi mới theo hướng ngày càng tinh gọn, hiệu quả Năng lực của các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp đã được nâng cao một cách rõ rệt

6

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (48)

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (100)

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (133)

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (21)

16

 Quy mô, trình độ nền kinh tế được nâng lên Đời sống nhân dân cả về vật chất và tinh thần được cải thiện rõ rệt Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ

đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay

 Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa từng bước được hình thành, phát triển; công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước được đẩy mạnh

 Quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đạt nhiều thành tựu nổi bật

 Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố, dân chủ xã hội chủ nghĩa được tăng cường

b. Những hạn chế

 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn chưa được luận giải một cách đầy đủ, thuyết phục

 Tổ chức bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật còn một số bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn

 Quyền lực nhà nước chưa được kiểm soát hiệu quả, cơ chế kiểm soát quyền lực chưa hoàn thiện; vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội và Nhân dân chưa được phát huy mạnh mẽ

 Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận cán bộ, công chức, đảng viên

và Nhân dân chưa nghiêm

 Cơ chế bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, quyền con người, quyền công dân có mặt chưa được phát huy đầy đủ; cải cách hành chính, cải cách tư pháp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước…

2 Phương hướng phát triển

 Đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế

Một là, định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng Kết hợp phát triển giữa

chiều rộng với chiều sâu, chú trọng phát triển chiều sâu Giải quyết hài hòa giữa mục tiêu trước mắt với mục tiêu lâu dài, giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ

và công bằng xã hội, v.v Chuyển nhanh mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu

7

và vốn đầu tư sang phát triển đồng thời dựa cả vào vốn đầu tư, xuất khẩu và thị trường trong nước Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển; thực hiện phương thức quản trị mới, phát huy tiềm năng con người, v.v để nâng cao giá trị gia tăng, tăng nhanh giá trị quốc gia

Cơ cấu lại tổng thể nền kinh tế như cơ cấu lại đầu tư công, cơ cấu lại thị trường tài chính, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, cơ cấu lại kinh tế nông nghiệp, v.v

Hai là, đẩy mạnh CNH, HĐH, phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành

nước công nghiệp theo hướng hiện đại

Ba là, CNH, HĐH gắn với xây dựng công nghiệp và thương hiệu công

nghiệp quốc gia;phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; phát triển dịch vụ hiện đại; phát triển kinh tế biển, kinh tế vùng và liên vùng; phát triển đô thị và hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội

 Hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

Để thực hiện phương hướng này có hiệu quả, Đại hội XII của Đảng yêu cầu giải quyết tốt 5 nhiệm vụ cơ bản:

Một là, thống nhất nhận thức về phương hướng, mục tiêu phát triển nền kinh

tế thị trường định hướng XHCN

Hai là, tiếp tục hoàn thiện thể chế về sở hữu, phát triển các thành phần kinh

tế, các loại hình doanh nghiệp Đặc biệt trong giải pháp này, Đảng ta coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Đây là điểm mới vì lần đầu tiên Đảng ta đánh giá kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta

Ba là, phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường Trong

đó, tập trung hoàn thiện thị trường tài chính - tiền tệ, thị trường bất động sản và thị trường khoa học, công nghệ

Bốn là, đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế.

Năm là, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý

của Nhà nước về kinh tế - xã hội và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội

8

 Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực

Để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực

có hiệu quả, Đại hội XII chỉ rõ, cần: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu

tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực người học Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo

 Phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ

Đại hội XII của Đảng đề ra nhiệm vụ phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, làm cho khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu, là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, phát triển kinh tế tri thức, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của nền kinh tế; bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh Ưu tiên tăng cường hợp tác về khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ cao trong hội nhập quốc tế Để thực hiện được mục tiêu này, Đảng ta yêu cầu: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ cơ chế quản lý, tổ chức, hoạt động khoa học và công nghệ, nhất là cơ chế quản lý, phương thức đầu tư và cơ chế tài chính Phát huy và tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ quốc gia

 Xây dựng phát triển văn hóa con người

Đại hội XII của Đảng đề ra nhiệm vụ: Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học Đây cũng là điểm mới vì Đảng gắn phát triển văn hóa với phát triển con người Để thực hiện được mục tiêu này, Đảng ta yêu cầu: quán triệt mục tiêu phát triển là xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế; xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động văn hóa

 Tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường; chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu

9