(Tiểu luận) đề tài hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế tại việt nam

Đặt vấn đềTừ sau chiến tranh thế giới lần thứ 2, với sự phát triển vượt bậc của các lực lượng sản xuất cùng với sự ra đời của các nền kinh tế thị trường đã thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình li

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP LỚN

MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

ĐỀ TÀI:

Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực

của hội nhập kinh tế quốc tế tại Việt Nam

Họ và tên SV: Trần Huy Hoàng Lớp tín chỉ: LLNL1106(222)_23

Mã SV: 11222509

GVHD: TS NGUYỄN VĂN HẬU

HÀ NỘI, NĂM 2023

MỤC LỤC A Đặt vấn đề 3

B Nội dung tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam 4

I Một số vấn đề lý luận cơ bản 4

1 Khái niệm 4

2 Sự cần thiết khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế 4

3 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế 5

II Tổng quan về tình hình hội nhập quốc tế của Việt Nam 6

III Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam 9

1, Tích cực 9

2, Tiêu cực 12

IV Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế trong phát triển của Việt Nam 14

C Kết luận 17

D Tài liệu tham khảo 18

A Đặt vấn đề

Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ 2, với sự phát triển vượt bậc của các lực lượng sản xuất cùng với sự ra đời của các nền kinh tế thị trường đã thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình liên kết, hợp tác giữa các quốc gia Các quốc gia có nền kinh tế phát triển mạnh mở rộng thị trường giao thương hàng hóa, đầu tư và chuyển giao công nghệ ra nước ngoài, đồng thời tận dụng và khai thác được các nguồn lực từ bên ngoài Ngược lại, các quốc gia có nền kinh tế kém phát triển hơn cũng thúc đẩy quá trình hợp tác kinh tế với các nền kinh tế phát triển mạnh để từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước

Qúa trình toàn cầu hóa đang ngày càng đẩy mạnh giữa các nước khác nhau, bao trùm hết các lĩnh vực, thúc đẩy hợp tác cũng như tăng sức ép cạnh tranh khác nhau giữa các nước Sự ra đời của các tổ chức kinh tế thế giới như WTO, EU, AFTA và nhiều tam giác phát triển khác cũng là do toàn cầu hoá đem lại Theo xu thế hiện đại chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụ nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay cũng như sau này

Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập Hội nhập kinh tế quốc tế mang đến cho Việt Nam rất nhiều thời cơ thuận lợi nhưng cũng đem lại không ít khó khăn thử thách Nhưng theo chủ trương của Đảng: “ Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước “, chúng ta cần phải khắc phục những khó khăn để hoàn thành sứ mệnh Vì vậy, việc phân tích và làm rõ đề tài : “Hội nhập kinh tế quốc tế Việt Nam cơ hội và thách thức" là vấn đề mang tính quan trọng, cần thiết

Đây là đề tài rất sâu rộng, mang tính thời sự Đã có rất nhiều nhà kinh tế đề cập đến vấn đề này Bản thân em, một sinh viên năm thứ nhất chuyên ngành Kinh tế quốc tế, khi được giao viết đề tài này cũng cảm thấy rất hứng thú và say mê Tuy nhiên, do sự hiểu biết còn hạn chế nên em chỉ xin đóng góp một phần nhỏ suy nghĩ của mình Bài viết còn có rất nhiều số sốt, em rất kính mong nhận được sự giúp đỡ của thầy, để em có thể hoàn thành bài viết tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn

B Nội dung tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam

I Một số vấn đề lý luận cơ bản

1 Khái niệm

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gắn bó một cách hữu cơ nền kinh tế quốc gia

với nền kinh tế thế giới góp phần khai thác các nguồn lực bên trong một cách có hiệu quả, dựa trên sự chia sẻ chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế nói chung

2 Sự cần thiết khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế

a, Xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế.

Toàn cầu hóa kinh tế là sản phẩm của phân công lao động quốc tế nhưng mặt khác

nó đã lôi cuốn tất cả các nước vào hệ thống phân công lao động quốc tế, các mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng gia tăng, khiến cho nền kinh tế của các nước trở thành một bộ phận hữu cơ và không thể tách rời nền kinh tế toàn cầu

Trong toàn cầu hóa kinh tế, các yếu tố sản xuất được lưu thông trên phạm vi toàn cầu, thương mại quốc tế được mở rộng chưa từng thấy, đầu tư trực tiếp, chuyển giao công nghệ, truyền bá thông tin, lưu động nhân viên, du lịch…đều phát triển

b, Hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay.

Đối với các nước đang và kém phát triển tuy đã giành được độc lập, song vẫn bị phụ thuộc vào hệ thống kinh tế của chủ nghĩa tư bản và đang phải đối diện trước thách thức của nguy cơ tụt hậu ngày càng xa về kinh tế Hầu hết các nước này đều có cơ cấu kinh tế lạc hậu và bất hợp lý, tỷ trọng của nông nghiệp còn rất cao, tỷ trọng công nghiệp nhỏ bé trong tổng giá trị thu nhập quốc dân, năng suất lao động thấp kém, tốc độ phát triển kinh tế của đa số các nước thấp và bấp bênh Do đó, hội nhập kinh tế quốc tế là cơ

hội để các nước đang và kém phát triển tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học công nghệ, kinh nghiệm của các nước cho phát triển Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường có thể giúp cho các nước đang và kém phát triển có thể tận dụng thời cơ phát triển rút ngắn, thu hẹp khoảng cách với các nước tiên tiến khi mà bức tranh kinh tế - xã hội của các nước đang và kém phát triển vẫn biểu hiện đáng lo ngại về sự tụt hậu rõ rệt

Mặt khác, hội nhập kinh tế quốc tế còn có tác động tích cực đến việc ổn định kinh

tế vĩ mô Nhiều quốc gia đang phát triển đã mở cửa thị trường thu hút vốn, một mặt thúc đẩy công nghiệp hoá, một mặt tăng tích luỹ từ đó cải thiện mức thâm hụt ngân sách Chính sự ổn định kinh tế vĩ mô này đã tạo niềm tin cho các chương trình phát triển hỗ trợ cho những quốc gia thành công trong cải cách kinh tế và mở cửa

Ngoài ra, hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và nâng cao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư

3 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế

a, Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế

- Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội

bộ của nhau

- Không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực

- Giải quyết các bất đồng và tranh chấp thông qua thương lượng hoà bình

- Tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi

b, Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế

- Đó là sự liên hệ, phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau giữa các nền kinh tế quốc gia

và nền kinh tế thế giới

- Là quá trình xóa bỏ từng bước và từng phần các rào cản về thương mại và đầu tư giữa các quốc gia theo hướng tự do hóa kinh tế

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực cạnh tranh mạnh hơn, gay gắt hơn

- Vừa tạo điều kiện thuận lợi vừa yêu cầu và gây sức ép đối với các quốc gia trong công cuộc đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế

- Tạo điều kiện cho sự phát triển của từng quốc gia và cộng đồng quốc tế trên cơ sở trình độ phát triển ngày càng cao và hiện đại của lực lượng sản xuất

- Tạo điều kiện cho sự di chuyển hàng hóa, công nghệ, sức lao động, kinh nghiệm quản

lý giữa các quốc gia

c, Đặc trưng của hội nhập kinh tế quốc tế

- Là một hình thức phát triển tất yếu và cao nhất của phân công lao động quốc tế

- Là sự tham gia tự nguyện của mỗi quốc gia thành viên trên cơ sở những điều khoản đã thỏa thuận trong hiệp định

- Là sự phối hợp mang tính chất quốc gia giữa các nhà nước độc lập có chủ quyền

- Là giải pháp trung hòa cho hai xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ thương mại

- Là bước quá độ để thúc đẩy nền kinh tế thế giới theo hướng toàn cầu hóa góp phần giảm bớt những cuộc xung đột cục bộ, giữ gìn hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới

II Tổng quan về tình hình hội nhập quốc tế của Việt Nam

Ngay từ những năm 80 của thế kỷ XX, Đảng và Nhà nước ta đã sớm nhận thức được tính cần thiết và tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế Từ đó đến nay, đường lối, chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng ta không ngừng được hoàn thiện, phù hợp với tình hình cụ thể của từng giai đoạn, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước

 Đối với các tổ chức kinh tế

- Việt Nam gia nhập ASEAN vào tháng 7/1995 đã mở đầu cho tiến trình hội nhập kinh

tế quốc tế của Việt Nam

- Ngày 11/1/2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại lớn nhất thế giới WTO là sự kiện đánh dấu bước hội nhập toàn diện của Việt Nam với nền kinh tế thế giới

Discover more from:

KTCT01

Document continues below

Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin

Đại học Kinh tế Quốc dân

999+ documents

Go to course

Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam

12

Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1

17

Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin

14

Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin

63

KTCT - Tài liệu ôn tự luận

57

Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

16

- Việt Nam đã thành công đảm nhận vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an

cơ quan quyền lực hàng đầu của Liên hợp quốc nhiệm kì 2008 -2009

- Năm 2010, Việt Nam cũng thành công đảm nhận vai trò chủ tịch ASEAN

Việt Nam tích cực đa dạng hóa đối tác thu hút nguồn lực để phát triển tranh

thủ các xu hướng lớn hiện nay nhất tại châu Á Thái Bình Dương nhằm phục hồi và tăng trưởng nhanh bền vững

- Việc đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, Chủ tịch AIPA 2020 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc 2020 – 2021 giúp chúng ta phát huy tiếng nói trong các khuôn khổ đa phương, cùng các đối tác tham gia quá trình định hình các cấu trúc, xây dựng luật lệ kinh tế – thương mại phù hợp với lợi ích chung

- Với Liên minh châu Âu (EU), Việt Nam đã ký với hầu hết các nước EU Hiệp định khung về hợp tác, Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần tạo cơ sở pháp lý cho xây dựng và phát triển mỗi quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài Phát triển quan hệ song phương đã góp phân thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam – EU Việt Nam đang tích cực thực hiện "Đề án tổng thể về quan hệ Việt Nam - EU đến năm 2010 và định hướng đến 2015" được đưa ra từ tháng 6/2005

 Đối với một số quốc gia

o Trung Quốc

- Việt Nam đặc biệt coi trọng tiến trình bình thường hóa và phát triển quan hệ với Trung Quốc Hai nước đã ký Hiệp ước biên giới trên đất liền, Hiệp định về phân định vịnh Bắc Bộ, Hiệp định về giải quyết các vấn đề lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa hai nước trong vịnh Bắc Bộ và Hiệp định hợp tác nghề cá trong vịnh Bắc Bộ Trong quan hệ hợp tác với Trung Quốc, Việt Nam đã quán triệt tốt phương châm : Vừa hợp tác vừa đấu tranh”, kiên trì lập trường nguyên tác và độc lập tự chủ của mình

- Năm 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt 175,57

tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 57,7 tỷ USD, trong khi nhập khẩu

117,87 tỷ USD Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 119,3 tỷ USD

o Mỹ

- Bình thường hóa quan hệ với Mỹ là một trong hướng lớn trong hoạt động đối ngoại của Việt Nam Năm 1994, chính quyền Mỹ hủy bỏ lệnh cấm vận chống Việt Nam và ngày 11/7/1995 bình thướng hóa quan hệ với Việt Nam Sau khi bình thường hóa quan

hệ Việt – Mỹ có nhiều phát triển thuận lợi Quan hệ kinh tế -thương mại, khoa học -công nghệ được thúc đẩy Hai nước đã ký hiệp định thương mại vào năm 2000 và

2006 Chính quyền Mỹ cũng ban hành Đạo luật về thiết lập Quy chế quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Việt Nam, đánh dấu việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ phong phương giữa hai nước , tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam gia nhập WTO

- Năm 2022, Hoa Kỳ trở thành thị trường xuất khẩu đầu tiên của Việt Nam vượt mốc

100 tỷ USD, Việt Nam là đối tác thương mại thứ 8 của Hoa Kỳ Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 109,1 tỷ USD

o Nga

- Đối với Nga, Việt Nam đã chủ động đề ra những biện pháp nhằm duy trì và thúc đẩy quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, kể cả an ninh -quốc phòng Hai nước đã xác lập mối quan hệ đối tác chiến lược (2001), cùng với một loạt các hiệp định về hợp tác kinh tế - thương mại, khoa học -kỹ thuật, dầu khí, khuyến khích và bảo hộ đầu tư, tổ hợp công nông nghiệp

- Tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Nga năm 2022 đạt 3,55

tỷ USD Xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đạt 1,56 tỷ USD nhập khẩu đạt 1,99 tỷ USD Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Nga tại ASEAN Việt Nam cũng luôn là một trong những đối tác thân thiết và đáng tin cậy nhất của Nga tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương

Nhìn tổng quát: Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta đã xúc tiến với

bước đi khá vững chắc và đạt được kết quả bước đầu rất đáng khích lệ Trước hết, Việt Nam đã mở rộng quan hệ kinh tế với hàng loạt quốc gia và khu vực, trở thành thành viên

của các tổ chức kinh tế, thương mại chủ chốt, tạo điều kiện thuận lợi cho hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng hiệu quả hơn Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam ngày càng năng động tiếp thu khoa học và công nghệ, kỹ năng quản lý, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ kinh doanh Đồng thời, từng bước đưa hoạt động của các doanh nghiệp và cả nền kinh tế vào môi trường cạnh tranh, tạo tư duy làm ăn mới, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

III Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam

1, Tích cực

Hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ là tất yếu mà còn đem lại những lợi ích to lớn trong phát triển của Việt Nam và những lợi ích kinh tế khác nhau cho cả người sản xuất

và người tiêu dùng

 Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần mở rộng thị trường xuất nhập khẩu của Việt Nam

- Việt Nam gia nhập các tổ chức kinh tế quốc tế sẽ mở rộng quan hệ bạn hàng Cùng với việc được hưởng ưu đãi về thuế quan, xoá bỏ hàng rào phi thuế quan và các chế

độ đãi ngộ khác đã tạo điều kiện cho hàng hoá của Việt Nam thâm nhập thị trường thế giới Đồng thời giúp đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, tránh phụ thuộc vào các thị trường nguyên liệu truyền thống, thúc đẩy thương mại phát triển, tạo điều kiện cho sản xuất trong nước, tận dụng lợi thế kinh tế trong phân công lao động quốc tế, phục

vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững

- Hiện nay, phạm vi đối tác FTA của Việt Nam đã khá rộng và toàn diện Ngoài ra, việc

ký kết 2 Hiệp định và tuyên bố kết thúc 2 Hiệp định quan trọng TPP và Việt Nam

-EU sẽ tác động đáng kể đến nền kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn tới Cụ thể:

o Đối với xuất, nhập khẩu: Quá trình thực hiện các cam kết cắt giảm thuế quan trong hội nhập kinh tế quốc tế, hoàn thiện hệ thống quản lý hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế và cắt giảm hàng rào thuế quan đã tạo ra tác động tích cực đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2022 ước đạt 371,85 tỷ USD, tăng 10,6% so với năm trước

o Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa năm 2022 ước đạt 360,65 tỷ USD, tăng 8,4% so với năm trước

Phục hồi sau hơn 2 năm đầy khó khăn bởi dịch bệnh Covid-19, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa cả năm 2022 về đích với con số kỷ lục 732.5 tỷ USD, tăng 9.5% so với năm 2021.

 Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần tăng thu hút đầu tư nước ngoài, viện trợ phát triển chính thức và giải quyết vấn đề nợ quốc tế

- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài: Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế là cơ hội để thị

trường nước ta được mở rộng, điều này sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư Họ sẽ mang vốn và công nghệ vào nước ta sử dụng lao động và tài nguyên sẵn có của nước ta làm ra sản phẩm tiêu thụ trên thị trường khu vực và thế giới với các ưu đãi mà nước ta có cơ hội

mở rộng thị trường, kéo theo cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp trong nước huy động và sử dụng vốn có hiệu quả hơn Hiện nay

đã có trên 70 nước và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư vào Việt Nam, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nước theo hướng công nghiệp, phát triển lực lượng sản xuất và tạo nên công ăn việc làm

- Viện trợ phát triển ODA: Tiến hành bình thường hoá quan hệ tài chính của Việt Nam,

các nước tài trợ và các thể chế tài chính tiền tệ quốc tế đã tháo gỡ từ năm 1992 đã đem lại những kết quả đáng khích lệ, góp phần quan trọng vào việc xây dựng và nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng

- Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần giải quyết tốt vấn đề nợ Việt Nam: Trong

những năm qua nhờ phát triển tốt mối quan hệ đối ngoại song phương và đa phương, các khoản nợ nước ngoài cũ của Việt Nam về cơ bản đã được giải quyết Điều đó góp phần ổn định cán cân thu chi ngân sách, tập trung nguồn lực cho các chương trình phát triển kinh tế xã hội trong nước

 Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế cũng tạo điều kiện cho ta tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến, đào tạo cán bộ quản lý và cán bộ kinh doanh