Quá trình này là một quá trình kinh tế, kỹ thuật-công nghệ, và kinh tế-xã hội toàn diện sâu rộng, nhằm chuyển đổi nền sản xuất và xã hội Việt Nam từ trình độ nông nghiệp lạc hậu lên trìn
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
۞۞۞
BÀI TẬP LỚN CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
Hà N i 04/2023 ộ
Trang 2Mục lục
LỜI MỞ ĐẦU 3
1) Lý do chọn đề tài 3
2) Phương pháp nghiên cứu 3
3) Cấu trúc đề tài 4
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 4
1) Khái niệm 4
1.1) Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 4
1.2) Đặc điểm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa 5
2) Lý do khách quan cho sự cần thiết của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 5
3) Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam 6
4) Tác dụng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa 6
CHƯƠNG II: LÝ LUẬN VỀ CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 7
1) Cách mạng công nghiệp 4.0 7
2) Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước 7
2.1) Thuận lợi trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 8
2.2) Khó khăn trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 8
CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 9
1) Thành tựu 9
1.1) Trong nông nghiệp 9
1.2) Trong sản xuất 10
1.3) Trong dịch vụ 10
2) Thách thức 11
3) Cơ hội 11
CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA CHO ĐẤT NƯỚC 12
KẾT LUẬN 13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU 1) Lý do chọn đề tài
Công nghiệp hóa và hiện đại hóa đã trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu bởi vì chúng cải thiện cả sản xuất vật chất và đời sống văn hóa-xã hội của một quốc gia Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, công nghiệp đóng vai trò quan trọng để tạo điều kiện vật chất-kỹ thuật Vì vậy, công nghiệp hóa phải có nội dung và bước đi cụ thể, phù hợp Trên thế giới, khi Việt Nam chính thức bước vào thời kì lên chủ nghĩa xã hội, Đảng đã chủ trương tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Từ cuối thế kỉ XX đến nay, quá trình này đã được xác định đầy đủ là công nghiệp hóa và hiện đại hóa Quá trình này là một quá trình kinh tế, kỹ thuật-công nghệ, và kinh tế-xã hội toàn diện sâu rộng, nhằm chuyển đổi nền sản xuất và xã hội Việt Nam từ trình độ nông nghiệp lạc hậu lên trình độ công nghiệp tiên tiến, hiện đại
và văn minh Đại hội XIII của Đảng đã nêu rõ chủ trương tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa trên nền tảng của tiến bộ khoa học, công nghệ, và đổi mới sáng tạo Từ đầu thập kỉ 90 của thế kỉ XX đến nay, việc bám sát bối cảnh, yêu cầu, và nhiệm vụ mới đã giúp Việt Nam đạt được những thành tựu trong công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa Tổng kết công cuộc này, đề tài “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư” là lựa chọn của
em để nâng cao kiến thức và trình độ hiểu biết của bản thân, vơi hi vọng phần nào đó giúp Việt Nam theo kịp thời đại và góp phần phát triển đất nước Trong quá trình làm
và nghiên cứu đề tài này, em vẫn còn những sai sót về nội dung và bố cục, mong cô thông cảm và góp ý để em có thể cải thiện và làm tốt hơn trong những lần tới Em xin cảm ơn ạ!
2) Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu về đề tài "Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0", em đã sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lượng và chất Phương pháp phân tích lượng bao gồm việc thu
Trang 4thập và phân tích các số liệu, dữ liệu thống kê liên quan đến tình hình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Các dữ liệu này được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như báo cáo của các tổ chức, cơ quan chính phủ, tổ chức tư nhân, cơ sở sản xuất, v.v Phương pháp phân tích chất bao gồm việc tiến hành phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Các yếu tố này
có thể bao gồm: chính sách, kinh tế, công nghệ, đào tạo, văn hóa, v.v Phương pháp này sử dụng các kỹ thuật nghiên cứu như tìm những bài phỏng vấn chuyên gia, nghiên cứu tài liệu và khảo sát thực địa Kết hợp giữa phương pháp phân tích lượng
và chất sẽ giúp cho nghiên cứu trở nên toàn diện, đầy đủ và cung cấp được các thông tin chính xác và có giá trị về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
3) Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, đề tài nghiên cứu của em được chia thành 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận chung về công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Chương 2: Lý luận về Cách mạng công nghiệp 4.0
Chương 3: Thực trạng công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay Chương 4: Giải pháp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN
ĐẠI HÓA
Trang 51) Khái niệm
1.1) Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Từ cuối thế kỉ XVIII đến nay, đã có nhiều dạng công nghiệp hóa khác nhau: tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa Chúng giống nhau về lực lượng sản xuất, khoa học và công nghệ, nhưng khác nhau về mục đích, phương thức và quan hệ sản xuất Công nghiệp hóa diễn ra ở các nước khác nhau, vào thời điểm khác nhau, với nội dung khái niệm khác nhau Tuy nhiên, nó là quá trình biến một nước có nền kinh tế lạc hậu thành một nước công nghiệp hiện đại Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình toàn diện chuyển đổi các hoạt động sản xuất, dịch vụ và quản lý kinh tế-xã hội,
sử dụng công nghiệp, phương tiện, phương pháp tiên tiến và khoa học công nghệ để tăng năng suất lao động xã hội cao
Để phát triển, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải kết hợp cả hai nội dung Nó không chỉ phát triển công nghiệp mà còn phải chuyển dịch cơ cấu trong từng ngành, từng lĩnh vực và toàn bộ nền kinh tế quốc dân theo hướng kỹ thuật và công nghệ hiện đại Quá trình này cần sử dụng kết hợp kỹ thuật thủ công truyền thống với công nghệ hiện đại để đạt được tính quyết định
1.2) Đặc điểm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam có những đặc điểm chủ yếu do sự biến đổi của nền kinh tế thế giới và điều kiện cụ thể của đất nước Việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa là mục tiêu quan trọng, với mong muốn đạt được “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng liên quan đến phát triển kinh tế tri thức, được thực hiện trong điều kiện cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và Việt Nam tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường năng suất lao động, cạnh tranh kinh tế và đóng góp vào sự phát triển của xã hội Việt Nam
2) Lý do khách quan cho sự cần thiết của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam
Trang 6Công nghiệp hóa và hiện đại hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội Cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội là nền công nghiệp lớn hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý và được hình thành một cách có kế hoạch và thống trị trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân
Đối với các nước có nền kinh tế kém phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội như Việt Nam, việc thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa là rất cần thiết Việc thực hiện này nhằm xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật để phát triển lực lượng sản xuất, khai thác các nguồn lực hiệu quả, nâng cao tính độc lập và tự chủ nền kinh tế Việc thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa mang lại động lực mạnh mẽ cho nền kinh
tế, là đòn bẩy quan trọng tạo sự phát triển đột biến trong các lĩnh vực hoạt động của con người Cơ sở vật chất Các nước thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa để hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, nâng cao trình độ văn minh của xã hội Việc này còn góp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân, tăng cường
an ninh, quốc hòng, tạo điều kiện để xây dựng nền văn hóa mới và con người mới xã hội chủ nghĩa
Để thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa, các nước phải sử dụng CNH và HDH và từng bước tăng cường cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội Đối với Việt Nam, việc thực hiện CNH và HDH trong điều kiện cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước giúp tăng cường cạnh tranh kinh tế và đóng góp vào sự phát triển của xã hội Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
3) Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam
Với mục tiêu đưa nền sản xuất - xã hội từ trạng thái lạc hậu sang trạng thái tiến
bộ, cần phải tạo ra những điều kiện để thực hiện chuyển đổi và đồng thời thực hiện các nhiệm vụ cụ thể
Để tạo ra những điều kiện để thực hiện chuyển đổi, cần đẩy mạnh ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ mới, hiện đại Từ đó, ta có thể chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lý và hiệu quả Thêm vào đó, cần từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Việc thực hiện các nhiệm vụ này là rất cần thiết để đưa nền sản xuất - xã hội tiến
bộ và đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế và xã hội trong thời đại ngày nay
Trang 7Discover more from:
KTCT01
Document continues below
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin
Đại học Kinh tế Quốc dân
999+ documents
Go to course
Phân tích quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và những tác động tích cực đối với Việt Nam
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (48)
12
Vo ghi triet hoc Mac - Lenin 1
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 99% (69)
17
Tiểu luận Kinh tế Chính trị Mác-Lênin
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (100)
14
Tài liệu tổng hợp Kinh tế chính trị Mác LêNin
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (134)
63
KTCT - Tài liệu ôn tự luận
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 98% (64)
57
Thực trạng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay
Kinh tế Chính trị Mác-Lê Nin 100% (21)
16
Trang 84) Tác dụng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Thực hiện đúng quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa sẽ mang lại nhiều tác động tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Đầu tiên, việc thực hiện này sẽ tạo điều kiện để thay đổi chất lượng sản xuất xã hội, tăng năng suất lao động, tăng sức chế ngự của con người đối với thiên nhiên, tăng trưởng và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và ổn định tình hình kinh tế, chính trị và xã hội Điều này có ý nghĩa quyết định cho sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội Thứ hai, việc thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa cũng tạo điều kiện vật chất cho việc củng cố và tăng cường vai trò kinh tế của Nhà nước Ngoài ra, còn giúp nâng cao khả năng tích lũy và phát triển sản xuất, tạo ra nhiều việc làm và nâng cao thu nhập Việc này đóng góp cho sự phát triển tự do toàn diện của con người trong mọi hoạt động kinh tế - xã hội Cuối cùng, việc thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa còn tạo điều kiện thuận lợi cho khoa học và công nghệ phát triển nhanh đạt trình độ tiên tiến hiện đại Cùng với việc tăng cường lực lượng vật chất
-kỹ thuật cho quốc phòng và an ninh, việc này đảm bảo đời sống kinh tế, chính trị và
xã hội của đất nước ngày càng được cải thiện Nó cũng tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và đủ sức thực hiện sự phân công và hợp tác quốc tế
Tóm lại, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa có mối liên hệ chặt chẽ với lực lượng sản xuất, nhằm thực hiện xã hội hóa sản xuất về mặt kinh tế - kỹ thuật theo định hướng xã hội chủ nghĩa Việc thực hiện công nghiệp hóa và hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Đảng ta
CHƯƠNG II: LÝ LUẬN VỀ CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
1) Cách mạng công nghiệp 4.0
Khu vực Châu Á Thái Bình Dương đang chứng kiến sự diễn ra mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp, đặc biệt là ở Việt Nam Nước ta đang trải qua một quá trình cải tiến và ứng dụng công nghệ tại nơi làm việc ở tốc độ nhanh hơn bao giờ hết và trong các ngành nghề khác nhau Cách mạng công nghiệp 4.0 có đặc trưng rõ nét là việc đẩy mạnh phát triển công nghệ giúp xóa bỏ ranh giới giữa các yếu tố vật chất, kỹ thuật và sinh học
Trang 9Để định nghĩa rộng hơn về cách mạng công nghiệp 4.0, ta có thể nhận thấy rằng đặc trưng của nó là việc sử dụng các công nghệ hiện đại một cách nhanh chóng thông qua việc tăng cường sử dụng truyền thông di động và kết nối internet (internet vạn vật), dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ robot, phương tiện tự điều khiển, công nghệ in 3D, nano và công nghệ sinh học, công nghệ điện toán và nhiều loại công nghệ khác
Điều này sẽ mang lại nhiều lợi ích cho các ngành nghề khác nhau và góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế trong khu vực
2) Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Cách mạng công nghiệp 4.0 đã gây ra sự chuyển dịch toàn bộ các hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị, đồng thời đem lại nhiều thuận lợi và khó khăn trong lĩnh vực việc làm Sự chuyển đổi này có tác động trực tiếp và gián tiếp đối với các ngành nghề trong nền kinh tế, bao gồm cả nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, cũng như các nhóm người lao động, bao gồm cả những nhóm người dễ bị tổn thương nhất như thanh niên, phụ nữ và người trung niên
2.1) Thuận lợi trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0
Việt Nam có nền tảng hạ tầng và công nghệ thông tin rất tốt, đặc biệt là với sự bùng nổ của số lượng người sử dụng smartphone trong vài năm trở lại đây Hệ thống wifi miễn phí được phủ sóng rộng khắp tại các thành phố lớn và cước 3G 4G nằm trong top rẻ nhất thế giới, cùng với sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng công nghệ của các tập đoàn lớn Điều này đã tạo ra một thị trường rất thuận lợi cho việc phát triển công nghệ.\
Ngoài ra, trình độ học vấn và chuyên môn của giai cấp công nhân ngày càng được cải thiện Số lượng công nhân có tri thức nắm vững khoa học – công nghệ tiên tiến tăng lên, và công nhân được tiếp xúc với máy móc và thiết bị tiên tiến, rèn luyện tay nghề và kỹ năng lao động Lớp công nhân trẻ được đào tạo theo chuẩn nghề nghiệp từ ban đầu, có trình độ học vấn và văn hóa, và được rèn luyện trong thực tiễn sản xuất hiện đại Tất cả những điều này sẽ giúp tăng cường sản xuất công nghiệp, giá trị sản phẩm công nghiệp và gia tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai
Trang 102.2) Khó khăn trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chưa đủ năng lực để cạnh tranh trong việc tiếp cận công nghệ mới, chưa sẵn sàng thích ứng với các xu hướng phát triển mới và chưa chuyển sang mô hình tổ chức kinh doanh linh hoạt Áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, trong khi nguồn lực đầu tư để chuyển đổi, đổi mới sáng tạo và đột phá cũng đang dần trở thành thách thức đối với các doanh nghiệp
Mặc dù cách mạng công nghiệp 4.0 đã đến Việt Nam, tuy nhiên, nó vẫn chỉ là một phong trào và truyền thông hơn là một hỗ trợ thực sự cho nền kinh tế Việc ứng dụng công nghệ 4.0 trong nông nghiệp Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn vì yêu cầu người nông dân phải sử dụng phần mềm linh hoạt, trong khi bản chất của nông nghiệp Việt Nam vẫn phát triển nhỏ lẻ và manh mún, sử dụng lao động thủ công là chính Nâng cao năng suất lao động và đa dạng hóa kinh tế nông nghiệp là kết quả của việc áp dụng các thành tựu khoa học kĩ thuật Ứng dụng công nghệ 4.0 trong việc đổi mới quy trình điển hình bao gồm việc sử dụng điện toán đám mây để cung cấp sản phẩm đầu ra chất lượng cao và an toàn vệ sinh thực phẩm Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ thông tin vào nông nghiệp đã giúp tăng năng suất sản lượng đáng kể so với phương pháp trồng truyền thống Sử dụng điện toán đám mây mang lại nhiều lợi ích như sự chuẩn hóa sản phẩm và dịch vụ, giảm thiểu chi phí đầu tư, rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và linh hoạt trong mô hình kinh doanh, sẵn sàng mở rộng khi cần thiết
Việc áp dụng công nghệ 4.0 trong đổi mới kĩ thuật nông nghiệp có thể được thấy
rõ qua sự phát triển của công nghệ sinh học cho phép tạo ra những giống cây trồng, vật nuôi mới phù hợp với mục đích sử dụng Điều này có tác động lớn đến năng suất
và chất lượng cây trồng, vật nuôi, từ đó tăng giá trị gia tăng trong mỗi sản phẩm nông nghiệp Ngoài ra, các hoạt động tiếp cận nông nghiệp 4.0 khác bao gồm sử dụng công nghệ tự động và bán tự động trong sản xuất lúa, ngô, rau quả, bò sữa, lợn giống, thủy sản Việc đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp Việt không chỉ là việc học hỏi từ công nghệ và kĩ thuật quốc tế mà còn là sự tìm tòi và sáng tạo của người nông dân Việt Cách mạng công nghiệp 4.0 đang có tác động mạnh mẽ đến hầu hết các lĩnh vực, thay đổi phương thức sản xuất và quản trị xã hội, dịch vụ, thương mại Điều này tạo
ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp truyền thống và các doanh nghiệp sử