1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

(Tiểu luận) bài tập lớnlịch sử văn minh thế giới đề tài tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trênthực địa của thế giới

18 12 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trên thực địa của thế giới
Tác giả Phùng Minh Trí, Lâm Thị Thảo, Ngân Thanh Tùng, Nguyễn Thanh Ngọc, Hà Gia Kiệt
Người hướng dẫn PSG. TS. Lại Phi Hùng
Trường học Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
Chuyên ngành Lịch sử văn minh thế giới
Thể loại tiểu luận
Định dạng
Số trang 18
Dung lượng 5,01 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

 Văn hóa Trong giai đoạn Ai Cập cổ đại, hầu hết người dân đều là các nông dân có cuộc sống gắn liền với đất đai và dòng sông Nile: ngôi nhà của họ nhỏ bé và được xây bằng gạch bùn nhằm

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -BÀI TẬP LỚN

LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI

ĐỀ TÀI:

Tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trên

thực địa của thế giới

Giảng viên hướng dẫn : PSG TS Lại Phi Hùng Sinh viên thực hiện : Phùng Minh Trí (11208191)

Lâm Thị Thảo (12210228) Ngân Thanh Tùng (11207732) Nguyễn Thanh Ngọc (11202853)

Hà Gia Kiệt (11216434)

Lớp học phần : Lịch sử văn minh thế giới_05

Trang 2

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ AI CẬP VÀ KIM TỰ THÁP AI CẬP 1

1 Tổng quan về Ai Cập cổ đại 1

2 Tổng quan về Kim tự tháp Ai Cập 4

CHƯƠNG II: HỆ GIÁ TRỊ VĂN HÓA AI CẬP CỔ ĐẠI ĐƯỢC THỂ HIỆN QUA KIM TỰ THÁP AI CẬP 6

1 Nền văn minh gắn liền với sông Nile 6

2 Niềm tin, tôn giáo 8

2.1 Niềm tin vào các vị thần và thế giới bên kia 8

2.2 Niềm tin và thờ phụng các vị Pharaoh 9

3 Thuyết vạn vật hữu linh 10

4 Văn hóa nhân cách 11

4.1 Thông minh, sáng tạo, khéo léo 11

4.2, Sự nghiêm cẩn, tuân theo những nguyên tắc nghiêm ngặt trong nghệ thuật.12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

Trang 3

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ AI CẬP VÀ KIM TỰ THÁP AI

CẬP

1 Tổng quan về Ai Cập cổ đại

Trong số các quốc gia hiện đại, Ai Cập là quốc gia có lịch sử vào hàng lâu đời nhất, đã trở một trong các quốc gia dân tộc đầu tiên trên thế giới vào thiên niên kỷ X TCN Ai Cập cổ đại được nhận định là một cái nôi văn minh nhân loại, đạt được những bước phát triển sớm nhất về chữ viết, nông nghiệp, đô thị hóa, kiến trức, tôn giáo có tổ chức và chính quyền trung ương

Ai Cập cổ đại là một nền văn minh cổ đại nằm ở Đông Bắc Châu Phi, tập trung dọc theo hạ lưu của sông Nile, ngày nay thuộc Ai Cập Đây là một trong sáu nền văn minh phát sinh độc lập trên thế giới, bắt đầu từ khoảng năm 3100 TCN đến năm

332 TCN Nền văn minh Ai Cập cổ đại được thống nhất vào năm 3150 TCN sau sự kiện Thượng và Hạ Ai Cập thống nhất, dưới thời vị Pharaoh đầu tiên – Menes Lịch sử của Ai Cập cổ đại đã trải qua rất nhiều giai đoạn: thời kỳ Cổ Vương quốc, Trung Vương quốc và Tân Vương quốc Trong đó, Ai Cập đạt đến đỉnh cao quyền lực và phát triển vào giai đoạn Tân Vương quốc – thời kỳ Ramesside

 Văn hóa

Trong giai đoạn Ai Cập cổ đại, hầu hết người dân đều là các nông dân có cuộc sống gắn liền với đất đai và dòng sông Nile: ngôi nhà của họ nhỏ bé và được xây bằng gạch bùn nhằm giữ mát trong những ngày nắng nóng, đời sống của họ từ sinh hoạt hằng ngày cho đến canh tác nông nghiệp, nuôi dưỡng động vật đều gắn liền với sông Nile Âm nhạc và nghệ thuật là hình thức giải trí phổ biến, các dụng cụ âm nhạc thuở đầu bao gồm sáo và đàn nhạc, ngoài ra sau này còn có xuất hiện thêm kèn trumpet, oboe, ống tiêu và dần trở nên phổ biến 1

1 Peter Der Manuelian (1998), Slab Stelae of the Giza Necropilis, Đại học Pennsylvania, tr 401-406.

Trang 4

Ẩm thực của người Ai Cập cổ đại vẫn trường tồn mãi theo thời gian, ngày nay, các món ăn của người Ai Cập vẫn giữ được một số điểm tương đồng nổi bật với các món ăn của người xưa Thức ăn chủ yếu của họ là bánh mì và bia, trái cây và rau củ, thịt các con vật được thuần hóa như gà vịt, dê,… Một điều kỳ lạ là mặc dù sống bên cạnh dòng sông Nile nhưng cá lại không phải món ăn được ưa thích và ít xuất hiện trong thực đơn của người Ai Cập

Người Ai Cập đã sáng tạo và phát triển nghệ thuật nhằm phục vụ nhiều mục đích khác nhau, trong hơn 3500 năm, các họa sĩ luôn trung thành với những hình mẫu nghệ thuật và hình tượng đã được phát triển vào thợi Cựu Vương quốc và tuân theo những nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm chống lại những ảnh hưởng ngoại lai và thay đổi nội Nghệ thuật thời này phát triền với những đường nét đơn giản, khuôn mẫu Hình

vẽ và các bản văn thường được vẽ hoặc khắc lên tại các ngôi mộ và đền thờ, trên các bức tường, quan tài, bia đá, thậm chí trên cả những bức tượng Nghệ nhân Ai Cập cổ đại thường sử dụng đá để tạc tượng và phù điêu, một số khác được làm từ gỗ Nghệ thuật Ai Cập cổ đại chủ yếu phục vụ mục đích chính trị và tôn giáo với độ chính xác

và sự rõ ràng 2

Người Ai Cập cổ đại đầu tư rất nhiều cho những công trình kiến trúc và phần lớn trong số đó vần được lưu giữ lại cho tới ngày nay, những công trình được coi là nổi tiếng nhất trên thế giới là Kim tự tháp Giza và các đền thờ tại Thebes Các công trình này được nhà nước tổ chức và hỗ trợ nhằm mục đích tôn giáo, kỷ niệm và để củng cố sức mạnh của các Pharaoh Các công trình ở Ai Cập thường được làm từ đá,

sử dụng các công cụ và phương tiện hiệu quả với độ chính xác cao Ngôi nhà của tầng lớp thượng lưu và người dân thường được xây dựng từ các vật liệu dễ hỏng như bùn

và gỗ

2 Gay Robins (2001), The art of Ancient Egypt, Đại học Havard, tr 12

Trang 5

Hình 2: Tượng nhân sư Sphinx và Kim tự tháp là biểu tượng nổi bật nhất của nền văn

minh Ai Cập cổ đại

Sự thành công của nền văn minh Ai Cập cổ đại một phần đến từ khả năng thích ứng với các điều kiện địa lý thuận lợi của khí hậu để phát triển nông ghiệp, quan trọng nhất là đất đai có độ màu mỡ cao, kết quả từ sự ngập lụt hàng năm của sông Nile Từ việc có thể dự đoán trước lũ lụt và điều tiết thủy lợi ở khu vực thung lũng màu mỡ đã tạo ra nhiều nông sản dư thừa, phát triển đời sống, kinh tế, xã hội và nhiều ngành nghề khác Những thành tựu nổi bật của người Ai Cập cổ đại có thể kể đến là khai thác đá; kỹ thuật xây dựng các công trình như Kim tự tháp, đền thờ,…; hệ thống kiến thức phong phú về toán học, y học, thủy lợi, kỹ thuật sản xuất nông nghiệp; kỹ thuật đóng tàu; hệ thống chữ viết riêng; công nghệ gốm sứ và thủy tinh Ai Cập cổ đại tuy đã lụy tàn từ lâu nhưng đã để lại kho tàng di sản khổng lồ, có giá trị: nghệ thuật và kiến trúc Ai Cập được sao chép rộng rãi; các cổ vật của nó còn được đưa khắp mọi nơi trên thế giới; những tàn tích hùng vĩ đã truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng của hậu nhân Sự quan tâm mới hình thành dành cho những cổ vật và các cuộc khai quật trong

Trang 6

thời kỳ cận đại ở châu Âu và Ai Cập dẫn đến việc khai sinh ra ngành Ai Cập học để nghiên cứu nền văn minh Ai Cập và một sự đánh giá đúng đắn hơn đối với di sản văn hóa của nó

2 Tổng quan về Kim tự tháp Ai Cập

Kim tự tháp là cách gọi chung cho các kiến trúc hình chóp có đáy là hình vuông và bốn mặt bên là tam giác đều Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng Kim tự tháp chỉ có riêng ở Ai Cập nhưng thực tế, dạng công trình này có khắp nơi trên thế giới và các tác phẩm của rất nhiều nền văn hóa khác nhau và với mỗi nền văn hóa, Kim tự tháp lại có những đặc điểm và mục đích sử dụng rất riêng Với người Ai Cập cổ đại, Kim tự tháp là công trình được sử dụng như là một lăng mộ cho các Pharaoh và hoàng hậu trong 2 thời kỳ Cổ Vương quốc và Trung Vương quốc Theo sử sách, nhà vua Ai Cập sau khi lên ngôi, việc đầu tiên họ làm sẽ là bắt đầu xây dựng Kim tự tháp cho chính mình Hình dạng của Kim tự tháp Ai Cập được cho là tượng trựng cho mô đất nguyên thủy mà người Ai Cập tin là từ đó Trái Đất được tạo ra, cũng như những tia nắng mặt trời được chiếu đến Ngoài ra, một số truyền thuyết cho rằng, Kim tự tháp là nơi mà người Ai Cập bảo vệ các bí mật vĩ đại nhất của mình Tính đến năm 2008, có tất cả 138 Kim tự tháp Ai Cập được khám phá Trong chữ tượng hình của người Ai Cập cổ đại, Kim tự tháp được viết là: �◌ో 3

Những kim tự tháp Ai Cập đầu tiên được biết đến nằm ở Thung lũng của các

vị vua – nơi được dành cho xây dựng các lăng mộ cho các Pharaoh, hoàng hậu và các quan viên Ai Cập có quyền lực lớn Thung lũng này năm ở tả ngạn sông Nile, nơi mặt trời lặn và được xem là có liên quan tới thế giới của người chết trong thần ngoại Ai Cập

3 Micheal Slackman (2008), In the Shadow of a Long Past, Patiently Awaiting the Future, The New York Times,

link: https://www.nytimes.com/2008/11/17/world/middleeast/17cairo.html

Trang 7

Discover more

from:

NEU2021

Document continues below

Lịch Sử Văn

Minh Thế Giới

Đại học Kinh tế…

289 documents

Go to course

Chuyên ĐỀ ĐÔNG NAM Á THỜI Phong… Lịch Sử

Văn Minh… 100% (7)

10

Lịch sử văn minh nal exam, AEP NEU Lịch Sử

Văn Minh… 100% (5)

3

Nền văn minh Đông Nam Á - Lịch sử Vă… Lịch Sử

Văn Minh… 100% (3)

61

Giảitích1

-klllllllllllllll

Lịch Sử

Văn Minh… 100% (3)

16

Tiểu luận Những cuộc phát kiến địa l…

36

Trang 8

Trong số các Kim tự tháp Ai Cập được tìm thấy, Kim tự tháp Djoser là lâu đời nhất, được xây dựng vào khoảng từ năm 2630 đến năm 2611 trước công nguyên ở Vương triều thứ ba Kim tự tháp này cũng như khu phức hợp xung quanh do kiến trúc

sư Imhotep thiết kế, và được xem là những công trình bằng đá nguyên khối cổ nhất thế giới Số lượng nhân công để xây các kim tự tháp được ước tính vào khoảng từ vài nghìn, 20 nghìn cho tới 100 nghìn người

Kim tự tháp Ai Cập chứa đựng vô vàn điều bí ẩn mà cho đến ngày nay vẫn chưa thể nào giải thích được hết, nó cũng còn là biểu tượng cho trí tuệ, tài năng của người Ai Cập cổ đại Điểm đầu tiên cần phải nhắc đến là Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng bằng các khối đá thiên nhiên nguyên khối được đẽo đục hoàn hảo, ghép lại với nhau mà không cần đến các vật liệu liên kết như xi măng trong công nghệ xây dựng hiện đại Việc tính toán độ cao, độ nghiêng cũng được tính toản tỉ mỉ dựa trên việc tính toán được số Pi, nhiệt độ bên trong cũng đạt đến mức hoàn hảo để đảm bảo được xác bên trong được bảo quản tốt nhất

Trong Kim tự tháp Ai Cập, không chỉ chứa đựng những quan tài chứa đựng xác các vị Pharaoh, các hoàng hậu được ướp tỉ mỉ mà còn rất nhiều hiện vật lịch sử, những bức tranh tường miêu tả đời sống sinh hoạt, truyền thuyết, tôn giáo,… hay là những bản điêu khắc chữ tượng hình kể lại lịch sử, thời đại Với điều kiện bảo quản hoàn hảo bên trong Kim tự tháp, cho đến ngày nay, những bút tích và vật dụng thời Ai Cập cổ đại vẫn được lưu giữ gần như trọn vẹn và là nguồn thông tin vô tận để khám phá về toàn bộ về nền văn minh cổ xưa này

Lịch Sử Văn Minh… 100% (3)

Nhóm 3 - Nền văn minh Hy Lạp + La M… Lịch Sử

Văn Minh… 100% (3)

12

Trang 9

CHƯƠNG II: HỆ GIÁ TRỊ VĂN HÓA AI CẬP CỔ ĐẠI ĐƯỢC

THỂ HIỆN QUA KIM TỰ THÁP AI CẬP

1 Nền văn minh gắn liền với sông Nile

Sông Nile trong tiếng Ai Cập cổ đại là Iteru hay H’pi có nghĩa là dòng sông lớn, có lưu vực bao phủ mười một quốc gia Châu Phi, trong đó có AI Cập Với nguồn nước và lượng phù sa dồi dào, sông Nile đã tạo nên vùng thung lũng trù phú nhất tại Châu Phi và góp phần rất lớn tới sự hình thành nền văn minh Ai Cập cổ đại Sông Nile gắn liền và ảnh hưởng rất nhiều tới mọi mặt của người dân Ai Cập, từ cuộc sống sinh hoạt hằng ngày cho tới tôn giáo, và điều này được thể hiện rất rõ trên các bức vẽ trong các hầm mộ và bên trong Kim tự tháp Ai Cập

Hình ảnh của Kim tự tháp tượng trưng cho đỉnh cao của thời đại hoàng kim của nền văn minh Ai Cập cổ đại Các Kim tự tháp Ai Cập đều được xây dựng bên tả ngạn sông Nile, nơi được người Ai Cập cổ coi là thế giới của người chết Ngoài ra, bên trong tất cả Kim tự tháp đều được khắc vẽ rất chi tiết những hình vẽ về cảnh sinh hoạt của người dân gắn liền với sông Nile, cụ thể là hoạt động nông nghiệp ở thời kỳ này Hằng năm, cùng với lũ lụt, sông Nile cung cấp cho Ai Cập hàng tấn phù sa màu

mỡ, tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho việc canh tác và sản xuất nông nghiệp, tạo ra sản lượng dồi dào, sự sung túc Ở Ai Cập, công việc đồng áng phụ thuộc rất nhiều vào chu kỳ của sông Nile, người Ai Cập ghi nhận ba mùa trong thời vụ là: Lũ lụt, trồng trọt và thu hoạch Loại cây được trồng nhiều nhất là lúa mạch, lúa mì, cây lanh, người

ta sản xuất nhiều bánh mì, bia và không hề ăn cá Nhiều ý kiến cho rằng, điều này bắt nguồn từ việc tôn thờ dòng sông này

Trang 10

Hình 3,4: Tranh tường tại các lăng mộ vẽ lại hoạt động nông nghiệp thời Ai Cập cổ

đại

Ngoài ra, với lượng phù sa quá lớn mà hằng năm nước sông mang lại, hằng năm, người Ai Cập cổ luôn phải đo đạc và phân chia lại đất đai canh tác Đây cũng chính là lý do vì sao mà người Ai Cập cổ đại đặc biệt giỏi về toán hình, tạo tiền đề cho việc nghiên cứu, tìm hiểu và xây dựng Kim tự tháp một cách tỉ mỉ, có độ chính xác cao dựa theo số Pi

Là một dòng sông huyền thoại, dòng sông của thần linh và sự sống của người

Ai Cập cổ, sông Nile còn gắn liền rất lớn đến tín ngưỡng và tôn giáo của người dân Trong tất cả các hầm mộ ở kim tự tháp đều được khắc chữ hoặc vẽ những câu chuyện thần thoại gắn liền với dòng sông Nile, ví dụ là câu chuyện về thần Orsis – vị thần cai quản cõi chết có khả năng điều khiển sông Nile rộng lớn, hay câu chuyện của vị thần mặt trời Ra – vị thần tối cao trong văn hóa Ai cập cổ - luôn du hành trên con những con thuyền từ phía Đông đến phía Tây trên dòng sông Nile Người Ai Cập luôn coi sông Nin là một vị thần linh thiêng của mình, hàng năm họ tổ chức ngày lễ mừng sông Nin dâng nước với lòng thành kính nhất Sông Nin cũng là nơi gắn liền với câu chuyện về thần, mà nay người ta thường gọi là thần thoại Ai Cập

Trang 11

2 Niềm tin, tôn giáo

2.1 Niềm tin vào các vị thần và thế giới bên kia

Niềm tin vào các vị thần và thế giới bên kia đã ăn sâu vào trong nền văn minh

Ai Cập cổ đại ngay từ thuở sơ khai Ngoài việc xây dựng nhiều đền và xây dựng nghi

lễ tồn thờ và cầu nguyện, các vị thần, Kim tự tháp được xây dựng cũng để thể hiện niềm tin tôn giáo của người Ai Cập đối với các vị thần và cuộc sống sau cái chết Các

vị thần được xây dựng đều có sự liên kết với nhau trong cùng một hệ truyền thuyết như để giải thích những lễ nghi tôn giáo của người Ai Cập cổ đại Các vị thần cai quản

và bảo vệ tất cả những yếu tố khác nhau trong đời sống như: con người, cây cỏ, động vật,… thậm chí là nội tạng người hay nước sông Nile Trên những bức tượng trong các hầm mộ bên dưới Kim tự tháp, các vị thần trong thần thoại Ai Cập đều được vẽ tỉ

mỉ với những câu chuyện thần thoại, đối với một số vị thần quan trọng còn có biểu tượng riêng của mình ví như thần mặt trời Ra có biểu tượng là chiếc đĩa mặt trời hay

nữ thần rắn Wadjet có biểu tượng “Con mắt của thần Ra”

Đối với người Ai Cập cổ đại, cuộc sống ở thế giới bên kia là một bí ẩn vĩ đại, thần bí và họ có một niềm tin, cầu nguyện cho cuộc sống huy hoàng ở thế giới bên kia sau khi chết Chính vì thế, họ đã nghĩ ra và duy trì một tập hợp phức tạp các phong tục mai táng mà họ tin là cần thiết để đảm bảo sự bất tử sau khi qua đời Những phong tục này liên quan đến việc bảo vệ cơ thể bằng cách ướp xác, thực hiện các nghi lễ chôn cất, an táng cùng với đồ vật mà người chết sẽ sử dụng ở thế giới bên kia Người Ai Cập còn tạo ra “Cuốn sách của cái chết” để táng cùng với người chết, sử dụng trong các tang lễ Ai Cập cổ đại “Cuốn sách của cái chết” là một loại tài liệu tôn giáo cổ của người Ai Cập tập hợp những bùa chú, phép thuật được ghi lại để giúp linh hồn người chết sang thế giới bên kia thông qua âm phủ, được viết bởi nhiều thầy tư tế Cuốn4

sách này thể hiện nhiều quan niệm về linh hồn và cái chết của người Ai Cập cổ đại,

4 Một chức quan quan trọng trong triều đình Ai Cập cổ đại, là người bình thường kết nối với thần linh, có vai trò quan trọng trong nhiều nghi lễ tôn giáo trong cả cuộc sống hằng ngày và các lễ hội

Trang 12

ban đầu được khắc bằng chữ tượng hình trong các khu lăng mộ Kim tự tháp, chỉ phục

vụ cho các vị Pharaoh, nó được coi là một táng thư để lại trong các lăng mộ và được đọc lên trong suốt quá trình ướp xác

Hình 5: “Sách của cái chết” được vẽ lên tường một ngôi mộ Kim tự tháp 2.2 Niềm tin và thờ phụng các vị Pharaoh

Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng nhằm bảo vệ giấc ngủ vĩnh hằng cho các Pharaoh, điều này đã thể hiện được sự tôn kính, coi trọng của người dân Ai Cập đối với các vị lãnh đạo của họ Tên gọi “Pharaoh” nghĩa là “Ngôi nhà vĩ đại” để chỉ nhà vua và con trai của thần Ra – đây là cách mà Hoàng gia và người Ai Cập cổ thần thánh hóa người lãnh đạo của họ Trên thực tế, các vị Pharaoh nắm giữ toàn bộ quyền lực tối cao của vương quốc, ít nhất là sở hữu toàn bộ tài nguyên, đất đai trên lý thuyết; ngoài ra, họ còn là tổng tư lệnh tối cao của quên đội và là người đứng đầu bộ máy quan lại Ngoài ra, Pharaoh còn là người đứng đấu của hệ thống pháp luật chính thức, người chịu trách nhiệm thi hành pháp luật, thực thi công lý, duy trì pháp luật và trật tự

Ngày đăng: 29/11/2023, 05:48

HÌNH ẢNH LIÊN QUAN

Hình 2: Tượng nhân sư Sphinx và Kim tự tháp là biểu tượng nổi bật nhất của nền văn - (Tiểu luận) bài tập lớnlịch sử văn minh thế giới đề tài tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trênthực địa của thế giới
Hình 2 Tượng nhân sư Sphinx và Kim tự tháp là biểu tượng nổi bật nhất của nền văn (Trang 5)
Hình 5: “Sách của cái chết” được vẽ lên tường một ngôi mộ Kim tự tháp - (Tiểu luận) bài tập lớnlịch sử văn minh thế giới đề tài tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trênthực địa của thế giới
Hình 5 “Sách của cái chết” được vẽ lên tường một ngôi mộ Kim tự tháp (Trang 12)
Hình 6: Hình vẽ Pharaoh - (Tiểu luận) bài tập lớnlịch sử văn minh thế giới đề tài tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trênthực địa của thế giới
Hình 6 Hình vẽ Pharaoh (Trang 13)
Hình 7: Tượng bán thân Nefertiti nổi tiếng với chỉ có một bên con mắt được khảm đá, - (Tiểu luận) bài tập lớnlịch sử văn minh thế giới đề tài tìm hiểu về một nét văn minh thể hiện trênthực địa của thế giới
Hình 7 Tượng bán thân Nefertiti nổi tiếng với chỉ có một bên con mắt được khảm đá, (Trang 16)

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w