(Tiểu luận) bài tập lớn học phần kinh doanh quốc tế iiđề bài phân tích cơ hội thị trường quốc tế của alibaba

Tổng quan về Alibaba Alibaba là một tập đoàn thương mại điện tử hàng đầu Trung quốc được Jack Ma Mã Vân thành lập vào năm 1999, có trụ sở đặt tại Hàng Châu, Chiết Giang,Trung Quốc, chu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

VIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ

*****

BÀI TẬP LỚNHọc phần: Kinh doanh Quốc tế II

HÀ NỘI, 12/2022

h

MỤC LỤC

I Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của Alibaba dưới góc độ kinh

doanh quốc tế 2

1 Tổng quan về Alibaba 2

2 Từng bước hình thành và phát triển của Alibaba 2

II Phân tích các cơ hội kinh doanh quốc tế của tập đoàn Alibaba: theo mô hình 5 bước 4

1 Phân tích sự sẵn sàng của công ty Alibaba trong kinh doanh quốc tế 4

1.1 Yếu tố động lực 4

1.2 Yếu tố tổ chức 5

2 Đánh giá mức độ hấp dẫn chung của thị trường: Môi trường vĩ mô 6

2.1 Công cụ 9 ô cửa sổ chiến lược 6

2.2 Phân tích PESTEL tại thị trường Việt Nam của Alibaba 8

2.2.1 Chính trị 8

2.2.2 Kinh tế 8

2.2.3 Văn hóa- xã hội 9

2.2.4 Công nghệ 11

2.2.5 Các yếu tố pháp lý 12

2.2.6 Môi trường 12

3 Đánh giá sức hấp dẫn của thị trường tiêu thụ và cạnh tranh trong nước 12 3.1 Sức hấp dẫn tại thị trường Việt Nam 12

3.2 Sức cạnh tranh trong nước 19

4 Đánh giá lợi thế cạnh tranh của công ty 22

4.1: Lợi thế đặc thù quốc gia mà công ty hưởng lợi (Country Specific Advantage - CSA) 22

4.2 Lợi thế đặc thù của doanh nghiệp (Firm Specific Advantage - FSA) 23

5 Phân tích sự phù hợp của cơ hội kinh doanh với chiến lược, nguồn lực và năng lực của công ty 24

h

NỘI DUNG

I Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của Alibaba dưới góc độ kinh doanh quốc tế

1 Tổng quan về Alibaba

Alibaba là một tập đoàn thương mại điện tử hàng đầu Trung quốc được Jack

Ma (Mã Vân) thành lập vào năm 1999, có trụ sở đặt tại Hàng Châu, Chiết Giang,Trung Quốc, chuyên cung cấp dịch vụ bán hàng giữa người tiêu dùng với ngườitiêu dùng (C2C), doanh nghiệp tới người tiêu dùng (B2C) và doanh nghiệp vớidoanh nghiệp (B2B) thông qua cổng thông tin điện tử Ngoài ra, tập đoàn Alibabacũng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử, công cụ tìm kiếm mua sắm và dịch vụđiện toán đám mây Tập đoàn sở hữu và điều hành một danh mục đa dạng các công

ty trên khắp thế giới trong nhiều lĩnh vực kinh doanh

Alibaba được biết đến như một sàn giao dịch trực tuyến lớn nhất với sựtham gia của hàng loạt các công ty, doanh nghiệp với quy mô lớn nhỏ khác nhau.Tại đây các doanh nghiệp có thể trao đổi mua bán hàng hóa, đấu giá và chuyển tiềntrực tuyến thậm chí là qua thương mại di động Tính đến 2020, vốn hoá của gãkhổng lồ này đã đạt 748 tỷ USD, trở thành Tập đoàn thương mại điện tử lớn bậcnhất thế giới

Hiện tại có trên 150 triệu thành viên đăng ký, trong đó có 10 triệu kháchhàng đang hoạt động và hơn 300.000 lượt nhà nhập khẩu tìm kiếm mua hàng mỗingày Quy mô hoạt động tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ phục vụ hơn 40ngành hàng công nghiệp Alibaba.com sở hữu 5.900 danh mục sản phẩm bằng 16ngôn ngữ khác nhau cho thấy độ phủ sóng quốc tế rộng rãi của tập đoàn

2 Từng bước hình thành và phát triển của Alibaba

Năm 1999, Alibaba được thành lập với mô hình B2B

Tại châu Âu và châu Mỹ vào thời điểm Alibaba chưa thành lập, mô hìnhTMĐT B2C (Business to Consumer: doanh nghiệp với khách hàng) và C2C

h

(Consumer to Consumer: khách hàng với nhau) được sử dụng phổ biến vì có lợinhuận biên cao hơn Trong khi đó, mô hình kinh doanh B2B của Alibaba nếu ápdụng sẽ gặp nhiều khó khăn về vấn đề bán sỉ, cung ứng hàng hóa số lượng thấp, lợinhuận thấp, đặc biệt dịch vụ hậu cần vận chuyển không thuận lợi.

Đi ngược xu thế thời đại, Jack Ma đã lựa chọn mô hình B2B cho thị trườngnội địa Trung Quốc Alibaba là đơn vị trung gian giúp các doanh nghiệp tiết kiệmthời gian và cho phép hoạt động chỉ với chi phí cực thấp Alibaba.com có tầm nhìn

về khách hàng tiềm năng chính là những doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ tạiTrung Quốc với khả năng cung ứng hàng hóa ra toàn cầu nhưng thiếu đầu ranghiêm trọng

Tháng 1/2000: Nhận đầu tư từ SoftBank

Năm 2000, Alibaba nhận được 20 triệu USD từ một nhóm nhà đầu tư dodoanh nghiệp viễn thông Nhật Bản SoftBank dẫn đầu, chính số tiền đó đã giúp họphát triển

Tháng 5/2003: Taobao ra đời

Sau thành công của mô hình B2B, ALibaba tiếp tục mở rộng sang thị trườngE-commerce B2C (Business-to-Customer) và C2C (Customer-to-Customer) Thờiđiểm này, Alibaba tìm cách phát triển thị trường nước ngoài để phát triển thị trườngE-commerce trong nước thông qua nền tảng Taobao và AliExpress.com

Taobao là nền tảng mua sắm trực tuyến cho phép người dùng cá nhân giaodịch hàng hóa Taobao Marketplace - nền tảng mua sắm trực tuyến C2C lớn nhấtcủa Trung Quốc và là trang web được truy cập nhiều thứ hai tại Trung Quốc, cungcấp nhiều loại sản phẩm cho dịch vụ bán lẻ Sự tăng trưởng của Taobao đến từ việccho phép đăng ký miễn phí và giao dịch không tính phí hoa hồng bằng cách sửdụng nền tảng thanh toán miễn phí của bên thứ ba

Tháng 8/2005: Yahoo trở thành cổ đông lớn nhất

h

Yahoo đã rót 1 tỷ USD vào Alibaba để sở hữu 40% cổ phần và trở thành cổđông lớn nhất của công ty Theo thỏa thuận, Alibaba nắm quyền kiểm soát hoạtđộng kinh doanh của Yahoo tại Trung Quốc.

Tháng 1.2007: IPO trên sàn Hồng Kông

Năm 2007, Alibaba có IPO tại Hồng Kông và thu về 13,1 tỉ USD đô la HồngKông Vào ngày giao dịch đầu tiên, cổ phiếu hãng tăng từ mức khởi điểm 13,5 đô

la Hồng Kông lên 39,5 đô la Hồng Kông Song chỉ 5 năm sau ngày lên sàn,Alibaba tự hủy niêm yết trên sàn Hồng Kông, trở thành doanh nghiệp tư nhân

Năm 2010, Alibaba đã ra mắt AliExpress.com

AliExpress.com là một dịch vụ bán lẻ trực tuyến được xây dựng dành riêngcho các doanh nghiệp nhỏ của Trung Quốc, để họ cung cấp sản phẩm cho ngườimua trực tuyến quốc tế Sự khác biệt chính so với Taobao là nó chủ yếu nhằm vàokhách hàng quốc tế, chủ yếu ở Mỹ, Nga, Brazil hoặc Tây Ban Nha

Tháng 9/2012: Mua lại cổ phần từ Yahoo

Cùng năm hủy niêm yết tại Hồng Kông, Alibaba mua lại 40% cổ phần từ tayYahoo với giá 7,6 tỷ USD Theo đó, Yahoo thu được lợi nhuận lớn từ khoản đầu tư

1 tỷ USD năm 2005

Năm 2013, Alibaba đầu tư vào các công ty Logistics

h

Alibaba và sáu công ty logistics lớn của Trung Quốc đã thành lập một công

ty có tên Cainiao để giao hàng tại Trung Quốc Các công ty logistics truyền thốngtại Trung Quốc cần rất nhiều nhân công và trang thiết bị để vận hành Mạng lướinày dần dần phát triển thành 14 công ty logistics địa phương vào năm 2014.Alibaba nhanh chóng mở rộng mạng lưới E-commerce của mình ra nước ngoài khiđầu tư 100 tỷ nhân dân tệ trong vòng 5 năm để xây dựng một mạng lưới logisticstoàn cầu Alibaba đang đầu tư thêm 5,3 tỷ nhân dân tệ vào Cainiao Logistics đểtăng tỷ lệ sở hữu từ 47% đến 51%

Tháng 9.2014: IPO ở New York

Alibaba chào sàn New York (Mỹ) trong đợt IPO lớn nhất lịch sử, huy độngđược khoảng 25 tỉ USD Sau IPO, Alibaba trở thành một trong các doanh nghiệplớn nhất châu Á xét theo giá trị thị trường Cổ phiếu Alibaba đến nay tăng hơn150% kể từ giá chào sàn là 68 USD

Cũng vào năm này, Tmall Global ra mắt cho phép các thương hiê •u quốc tếcung cấp sản phẩm trực tiếp cho người tiêu dùng ở Trung Quốc

Tháng 4.2016: Bắt đầu vươn ra quốc tế

Kể từ ngày thành lập đến năm 2016, Alibaba tập trung chủ yếu vào thịtrường nội địa, giúp doanh nghiệp trong và ngoài nước bán hàng cho người tiêudùng Trung Quốc Song đến tháng 4.2016, hãng nắm cổ phần kiểm soát tại Lazada,công ty thương mại điện tử của Singapore vốn làm ăn tại một số thị trường ĐôngNam Á Thương vụ này được kỳ vọng sẽ giúp những nhãn hàng và nhà phân phốitrên toàn thế giới đang kinh doanh trên nền tảng của Alibaba, cũng như những nhàbán hàng địa phương, có thể tiếp cận được thị trường tiêu dùng Đông Nam Á Đây là động thái vươn ra quốc tế đầu tiên của hãng Trung Quốc Tới năm

2030, mục tiêu của Lazada là sẽ phục vụ cho 300 triệu khách hàng trên toàn ĐôngNam Á

h

Discover more from:

KDQT1

Document continues below

Kinh doanh quốc tế

Đại học Kinh tế Quốc dân

Đề thi Kinh doanh quốc tế NEU

Kinh doanh quốc tế 100% (11)

1

Quan điểm toàn diện - nothing

Kinh doanh quốc tế 100% (9)

3

22856309 cơ cấu tổ chức cty đa quốc gia Nestle

Kinh doanh quốc tế 100% (9)

25

Cơ cấu tổ chức và chiến lược kinh doanh quốc tế của Grab

Kinh doanh quốc tế 100% (8)

52

Chiến lược và cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế của Apple

Kinh doanh quốc tế 100% (8)

54

h

II Phân tích các cơ hội kinh doanh quốc tế của tập đoàn Alibaba: theo mô hình 5 bước.

1 Phân tích sự sẵn sàng của công ty Alibaba trong kinh doanh quốc tế 1.1 Yếu tố động lực

- Tham vọng xây dựng một đế chế “nền kinh tế Alibaba" trên toàn thế giới Nhàsáng lập Alibaba, Jack Ma đã thể hiện quyết tâm xây dựng một đế chế mới, đượcgọi là “nền kinh tế Alibaba" Ngoài sở hữu hai nền tảng thương mại điện tử lớnnhất Trung Quốc là Taobao và Tmall, Trung Quốc còn mở rộng thị phần nướcngoài, thâu tóm các công ty trên toàn thế giới Theo Jack Ma, sự thúc đẩy củachính phủ Trung Quốc đối với chính sách "Một vành đai, một con đường" là một

cơ hội tuyệt vời cho Alibaba phát triển kinh doanh quốc tế Và sau đây là nhữngthương vụ nổi cộm mà Alibaba đã thực hiện trong qúa trình vươn ra thị trườngquốc tế:

+ Lazada: Đây là ván cược tỷ USD của Alibaba khi muốn lặp lại thành công

trên thị trường thương mại điện tử tại khu vực Đông Nam Á như đã từng làm được

ở thị trường quê nhà Với Jack Ma, mục tiêu đạt một nửa doanh thu ở thị trườngbên ngoài Trung Quốc thì đây là thương vụ đóng vai trò hết sức quan trọng.+ Jasper Infotech - Đây là công ty đứng sau Snapdeal - giúp Alibaba có mộtchỗ đứng vững chắc tại Ấn Độ, một thị trường đang sở hữu tốc độ tăng trưởng màJack Ma cho là tương tự như Trung Quốc cách nay 1 thập kỷ

+ South China Mornign Post - Được giới công nghệ biết đến với tên gọiO2O (từ online đến offline), ý tưởng là cho phép người dùng mua được mọi thứ (từrau củ tới bữa tối, một chiếc tivi hay thậm chí là dịch vụ rửa xe) chỉ bằng các thaotác đơn giản trên điện thoại di động Việc mua lại một tờ báo bằng tiếng Anh lâuđời ở Hong Kong, sẽ giúp Alibaba có tiếng nói, tầm ảnh hưởng của mình trên conđường truyền thông truyền thống

- Alibaba thâm nhập vào thị trường Việt Nam:

h

+ Thương mại điện tử xuyên biên giới đã tạo ra hàng nghìn tỷ USD cho hoạtđộng kinh tế toàn cầu những năm gần đây và đang tiếp tục tăng tốc Với dân số trẻ,lượng người dùng smartphone chiếm tỷ trọng lớn, TMĐT tại Việt Nam đã pháttriển mạnh mẽ thời gian qua Sự non trẻ và tiềm năng tăng trưởng lớn của thươngmại điện tử Việt khiến Alibaba tin rằng có thể giúp Lazada - nền tảng của công tygiành lại vị trí số một Đông Nam Á từ tay Shopee Không khó hiểu khi Alibabadành sự quan tâm cho thị trường Việt Nam Năm ngoái, kinh tế Việt Nam vẫn tăngtrưởng 2,9% bất chấp đại dịch Số hộ gia đình thuộc tầng lớp trung lưu dự đoánchạm mốc 17 triệu vào năm 2030.

Ngoài Lazada, Alibaba chưa có hoạt động nổi bật tại Việt Nam mặc dù đãthực hiện một số khoản đầu tư lớn Năm 2019, Alibaba mua một lượng cổ phần lớntrong ví điện tử eMonkey EWTP Capital, quỹ 600 triệu USD do Alibaba và AntGroup hỗ trợ, đã rót 50 triệu USD vào Ficus, một nhóm công ty bán lẻ, logistics vàcông nghệ tại Việt Nam Vừa qua, Bace Capital, công ty có quan hệ với Alibaba,cũng đầu tư vào startup công nghệ bảo hiểm Papaya

+ Đồng thời, Alibaba còn cam kết hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ củaViệt Nam tiếp cận được với thị trường quốc tế trên nền tảng Alibaba.com, giúp sốhóa các doanh nghiệp và tăng thêm nhiều việc làm tại địa phương

1.2 Yếu tố tổ chức

- Các vận hành và xây dựng văn hoá doanh nghiệp:

+ Tầm nhìn xa trông rộng: Khi phát triển kế hoạch hoạt động cho tập đoàn,

ông luôn đặt ra tầm nhìn trung hạn và dài hạn để mọi người có cái nhìn cụ thể vàthực tế nhất về hoạt động và các chuyển biến của doanh nghiệp trong tương lai +Hệ thống quản trị : Alibaba tập trung vào phát triển đội ngũ nhân sự vàđảm bảo họ hiểu và nắm bắt được công việc mình cần làm, tập trung phát triển vìmục tiêu chung của tổ chức.Ngay từ lúc bắt đầu, tiêu chí tuyển chọn những ngườicông sự của mình của Jack Ma đã vô cùng khác biệt: “Nhân viên của bạn phải có

h

kỹ năng vượt trội hơn bạn”, Bạn phải tuyển dụng đúng người và đúng vị trí, không

là người giỏi nhất nhưng mỗi thành viên trong đều biết cách tỏa sáng đúng nơi,đúng lúc khi hoạt động cá nhân hay trong teamwork Vì thế, Jack Ma đã xây dựng

hệ thống quản trị tuyệt vời ở cả trong khu vực và trên toàn thế giới, pha trộn cả hainền văn hoá phương Tây và phương Đông

- Tầm nhìn và kế hoạch mở rộng thị trường tại Việt Nam

+ Tháng 6/2009 Alibaba chính thức tham gia vào thị trường Việt Nam với lĩnh vựctruyền thông và vệ tinh không dây Công ty đại diện chính thức của Alibaba có têngọi là công ty Cổ phần Đầu tư và Công nghệ OSB

+ Để hiện thực hóa chiến lược của mình, Alibaba thường xuyên có những buổi đàotạo, tư vấn các doanh nghiệp vừa và nhỏ hàng tuần Đồng thời, hướng dẫn cácdoanh nghiệp giới thiệu thành viên không thu phí và khai thác các tính năng củagian hàng ảo trên Alibaba

+ Bên cạnh lĩnh vực truyền thông vệ tinh, Alibaba và OSB cũng đầu tư vào rấtnhiều sự kiện liên quan đến thương mại điện tử như tổ chức các chương trình đàotạo mới cho các công ty xuất nhập khẩu tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ… Alibaba mua lại Lazada, từ đó tạo cơ hội thuận lợi để thâm nhập thị trường Việt Nam Thế nhưng Alibaba vẫn chưa thể thành công tại thị trường Việt Nam Ngoài Lazada, Alibaba chưa có hoạt động nổi bật tại Việt Nam mặc dù đã thực hiện một số khoản đầu tư lớn Năm 2019, Alibaba mua một lượng cổ phần lớntrong ví điện tử eMonkey EWTP Capital, quỹ 600 triệu USD do Alibaba và Ant Group hỗ trợ, đã rót 50 triệu USD vào Ficus, một nhóm công ty bán lẻ, logistics vàcông nghệ tại Việt Nam Vừa qua, Bace Capital, công ty có quan hệ với Alibaba, cũng đầu tư vào startup công nghệ bảo hiểm Papaya

=> Với các yếu tố trên, Alibaba đã sẵn sàng kinh doanh quốc tế và đã thành côngtrong việc mở rộng hoạt động của mình sang nhiều thị trường quốc tế

h

Tại sao Alibaba lại mua lại Lazada:

Việc Alibaba mua lại Lazada giúp Alibaba với mục đích là có thể tối ưu hoá doanhthu và tối ưu hoá chi phí bằng cách:

 Tối ưu hoá hệ thống logistics: Alibaba có thể sử dụng hệ thống logistics củaLazada để vận chuyển hàng hóa và tối ưu hoá việc giao hàng tại khu vựcĐông Nam Á Việc này giúp Alibaba giảm chi phí vận chuyển và tăng cường

độ tin cậy của hệ thống logistics của họ

 Tối ưu hoá chi phí tiếp cận thị trường: Việc mua lại Lazada giúp Alibaba tiếpcận thị trường Đông Nam Á một cách hiệu quả hơn Thay vì phải đầu tưnhiều chi phí để mở rộng quy mô kinh doanh tại khu vực này, Alibaba có thể

sử dụng cơ sở hạ tầng và khách hàng của Lazada để tối ưu hoá chi phí tiếpcận thị trường

 Tối ưu hoá chi phí đầu tư: Việc mua lại Lazada giúp Alibaba tiết kiệm chiphí đầu tư cho việc phát triển một hệ thống kinh doanh từ đầu tại thị trườngĐông Nam Á Thay vì phải bắt đầu từ đầu, Alibaba có thể sử dụng cơ sở hạtầng và khách hàng của Lazada để phát triển quy mô kinh doanh của mìnhtại khu vực này

Tóm lại, việc mua lại Lazada giúp Alibaba tối ưu hoá nhiều khía cạnh của kinhdoanh của mình tại thị trường Đông Nam Á, từ chi phí vận chuyển, chi phí tiếp cậnthị trường, đến chi phí đầu tư Điều này giúp Alibaba có thể tăng cường lợi nhuận

và giảm thiểu rủi ro trong việc mở rộng quy mô kinh doanh tại khu vực này

+ Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam:

Cụ thể, Alibaba hiện có mức giá ưu đãi ở thị trường Việt Nam, đặc biệt làcác doanh nghiệp vừa và nhỏ Những gói dành cho khu vực doanh nghiệp này củaAlibaba có giá cạnh tranh và tốt hơn so với các sàn thương mại khác Alibaba cũng

h

mở rộng đại lý của mình tại Việt Nam để hỗ trợ về training, phân tích và thống kêthị trường bằng tiếng Việt cho các doanh nghiệp trong nước.

Alibaba sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam tăng kim ngạch xuất khẩubằng cách giúp hạ thấp các rào cản, quảng bá sản phẩm: Alibaba hiện có khoảng 26triệu nhà nhập khẩu đến từ 200 quốc gia và vùng lãnh thổ Các mặt hàng thựcphẩm chế biến, nông sản là 2 nhóm danh mục hàng hóa được người tiêu dùng,những công ty nhập khẩu trên khắp thế giới tìm tới các nhà bán hàng nhiều nhấttrên sàn Alibaba Sàn Alibaba tập hợp các doanh nghiệp bán buôn xuyên biên giớinên rất phù hợp với các doanh nghiệp Việt Nam Đến năm 2025, Alibaba muốn cóhơn 10.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam xuất khẩu trực tuyến trên nền tảngnày

2 Đánh giá mức độ hấp dẫn chung của thị trường: Môi trường vĩ mô 2.1 Công cụ 9 ô cửa sổ chiến lược

Công cụ dựa trên mức độ toàn cầu hóa của ngành và mức độ sẵn sàng củacông ty để xem liệu doanh nghiệp có nên ra nước ngoài hay ở trong nước

Theo số liệu của Bloomberg, giao dịch trực tuyến trên các trang web của

Alibaba đạt 1.000 tỷ trong 5 năm vừa qua Hiện 80% thị trường mua sắm trựctuyến tại Trung Quốc bị chi phối bởi tập đoàn Alibaba Công ty này cũng là mộttrong những công ty công nghệ được định giá cao nhất thế giới khi huy động thànhcông 25 tỷ USD cho đợt IPO tại Mỹ vào năm 2013

Để làm được thành công này, Alibaba không chỉ có Alibaba Với 3 trangweb chính gồm Taobao, Tmall và Alibaba.com, hệ thống của công ty này bao trùmcác nền tảng từ khách hàng tới khách hàng (C2C), doanh nghiệp tới khách hàng(B2C), doanh nghiệp tới doanh nghiệp (B2B) và như mua theo nhóm

Đầu tiên, Alibaba.com là nền tảng thương mại điện tử đầu tiên của Alibaba,được thành lập năm 1998 Alibaba.com đi theo mô hình B2B (Business tobusiness) trực tuyến dành cho các doanh nghiệp nhỏ

h

Nghĩa là thời điểm đầu ra mắt Alibaba không hướng tới người tiêu dùng đầucuối Thay vào đó, mục tiêu của nó là kết nối các DN xuất khẩu với DN nhập khẩu.Một cách đơn giản, Alibaba.com giúp các DN nhỏ toàn cầu có thể nhập "hàng tàu"trên môi trường trực tuyến.

Sau khi thành công với Alibaba.com, Alibaba xây dựng 1688.com, nền tảngB2B dành riêng cho thị trường nội địa Trung Quốc vào năm 1999 1688.com trởthành nơi trao đổi hàng hóa cho các DN đáp ứng nhu cầu của 1 tỷ dân Thông quaAlibaba.com and 1688.com, tập đoàn Alibaba kết nối DN toàn thế giới tới chuỗicung ứng của Trung Quốc Điều này đồng nghĩa với khách hàng toàn cầu cũngđang kết nối với chuỗi cung ứng này Các DN mua hàng, xây dựng quan hệ với nhàsản xuất mà không cần gặp mặt Alibaba đóng vai trò như một đại diện trung gianđáng tin cậy

Có thể thấy, thương mại điện tử của Alibaba không bắt nguồn từ người dùngđầu cuối (khách hàng phổ thông) mà nhắm tới DN trước tiên Đây là nước đi rấtthành công của Alibaba

Tới năm 2003, sau khi Alibaba.com đã thành công, Alibaba mới tung raTaobao là nền tảng thương mại điện tử C2C Nhờ sự hỗ trợ đắc lực của hai sànB2B trong nước và toàn cầu, Taobao nhanh chóng trở thành trang mua sắm lớnnhất của Alibaba với hơn 7 triệu nhà cung cấp tính đến năm 2014 bán đủ thứ từquần áo, giày dép cho đến đồ nội thất

Đến tháng 9 năm 2008, Taobao ra mắt Taobao Mall, nay là Tmall chuyên vềdịch vụ B2C Hiện đây là trang B2C được truy cập nhiều nhất tại Trung Quốc Có

2 cách tham gia vào Tmall gồm những công ty nội địa tại Trung Quốc thông quaTmall.com và công ty nước ngoài thông qua Tmall Global Những thương hiệu lớntrên thế giới hiện hoạt động trên nền tảng Tmall có thể kể đến như Mango, Sony,Levi’s, Puma, …

h

Có thể thấy, chiến lược phát triển của Alibaba khá rõ ràng: Bắt đầu là kết nốidoanh nghiệp, sau đó là kết nối khách hàng, và cuối cùng là kết nối doanh nghiệpvới khách hàng Đây là một mô hình bền vững nhưng lại chỉ phù hợp với thịtrường Trung Quốc, nơi tập trung nhiều DN sản xuất cung ứng hàng hóa ra toànthế giới => Sự chuẩn bị của công ty là đang ở giai đoạn “trưởng thành”

Kết luận

Thông qua công cụ 9 cửa sổ, tập đoàn Alibaba hiện đang ở vị trí số 9 - củng

cố địa vị của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu

2.2 Phân tích PESTEL tại thị trường Việt Nam của Alibaba

2.2.1 Chính trị

Chính phủ rất quan tâm đến phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam.Theo như Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn2021-2025 tại Quyết định số 645/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 15 tháng

5 năm 2020, Chính phủ đã đặt các mục tiêu tổng quát đến năm 2025 gồm: Hỗ trợ,thúc đẩy việc ứng dụng rộng rãi thương mại điện tử; Thu hẹp khoảng cách giữa cácthành phố lớn và các địa phương về mức độ phát triển thương mại điện tử; Xâydựng thị trường thương mại điện tử lành mạnh, có tính cạnh tranh và phát triển bềnvững; Mở rộng thị trường tiêu thụ cho hàng hóa Việt Nam trong và ngoài nướcthông qua ứng dụng thương mại điện tử; đẩy mạnh giao dịch, thương mại điện tửxuyên biên giới; Trở thành quốc gia có thị trường thương mại điện tử phát triểnthuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Đông Nam Á Hiện tại Việt Nam đang kiểmtra cơ cấu thuế hiện hành để đảm bảo rằng các hoạt động thương mại điện tử khônglàm giảm nguồn thu thuế của các cơ quan và chính quyền địa phương vì hiện tạinhững người bán hàng trên các trang web thương mại điện tử hầu như được miễnthuế Nhìn chung, các vấn đề về chính trị có thể có tác động đáng kể đến thươngmại điện tử và sự tăng trưởng của nó

h

Tuy vậy chính trị Việt Nam vẫn còn một số hạn chế nhất định Theo báo cáocủa Tổ chức Theo dõi Nhân Quyền (HRW) vào năm 2020, các vấn đề về nhânquyền và tự do ngôn luận ở đất nước chúng ta rất kém.

Tham nhũng cũng là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam Tuy vậy trongnhững năm qua, chính phủ đã và đang thực hiện nhiều phương án chiến lược khácnhau để đẩy lùi tình trạng này từ năm 2016

2.2.2 Kinh tế

Việt Nam có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực Đông Nam Á với

tổng giá trị hàng hóa tăng 28%, từ 18 tỷ USD trong năm 2021 lên 23 tỷ USD Vớimức tăng trưởng 31% trong giai đoạn 2022-2025, hãng này dự báo, nền kinh tế sốViệt Nam sẽ đạt mức khoảng 49 tỷ USD vào năm 2025 và đạt mốc kỷ lục từ 120-

200 tỷ USD vào năm 2030 Trong số 23 tỷ USD kinh tế số Việt Nam trong năm

2022, lĩnh vực thương mại điện tử có đóng góp lớn nhất với 14 tỷ USD

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức13,67% so với cùng kỳ năm trước GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng

kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022, cáchoạt động sản xuất kinh doanh dần lấy lại đà tăng trưởng, chính sách phục hồi vàphát triển kinh tế – xã hội của Chính phủ đã phát huy hiệu quả Nền kinh tế ngàycàng phát triển tạo lợi thế cho tất cả các doanh nghiệp tại Việt Nam Alibaba mualại Lazada cũng không phải là một ngoại lệ, người tiêu dùng càng có thu nhập thìchi tiêu càng nhiều

h

Sau đại dịch, Việt Nam là một trong những quốc gia khôi phục các hoạt động

“bình thường mới” một cách nhanh chóng Tuy nhiên, một số thói quen và xuhướng tiêu dùng được hình thành và thúc đẩy trong đại dịch vẫn được duy trì vàtiếp tục phát triển Thương mại điện tử trở thành đầu tàu trong sự tăng trưởng củanền kinh tế số Việt Nam và có 90% người tiêu dùng kỹ thuật số dự định duy trì haythậm chí gia tăng sử dụng các nền tảng thương mại điện tử trong 12 tháng tới Phầnlớn người tiêu dùng tập trung vào các dịch vụ “Giao đồ ăn” (60%) và “Mua hàngtạp hóa trực tuyến” (54%)

Doanh thu của thương mại điện tử Việt Nam năm 2021 đạt 13,7 tỷ USD,tăng 16% so với năm 2020 và chiếm 6,5% tổng doanh thu bán lẻ cả nước Hiệp hộiThương mại điện tử Việt Nam dự báo, giai đoạn 2021-2025 thị trường thương mạiđiện tử tại Việt Nam sẽ tăng trưởng 29% và đến năm 2025, quy mô kinh tế số củaViệt Nam có thể đạt tới 52 tỷ USD

2.2.3 Văn hóa- xã hội

Dân số hiện tại của Việt Nam là 99.298.620 người vào ngày 17/12/2022 theo

số liệu mới nhất từ Liên Hợp Quốc Dân số Việt Nam hiện chiếm 1,24% dân số thế

h

giới và Việt Nam đang đứng thứ 15 trên thế giới trong bảng xếp hạng dân số cácnước và vùng lãnh thổ với tuổi trung bình ở Việt Nam là 33,3 tuổi

Mua sắm trực tuyến đã xuất hiện trên thế giới nhiều năm, đặc biệt là ngườidân ở các nước phát triển, họ quen với việc mua hàng trên Internet vì mua hàngtrực tuyến giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc, rất tiện lợi Ở Việt Nam, mua sắmtrực tuyến mới xuất hiện trong những năm gần đây Người Việt Nam thích muahàng tại các chợ hoặc cửa hàng truyền thống vì họ muốn xem sản phẩm thực tếtrước khi mua Đó là một khía cạnh truyền thống và văn hóa ở Việt Nam Tuynhiên, thế hệ trẻ nhận được sự tiện lợi của mua sắm trực tuyến và nó bắt đầu trởthành một xu hướng trong nhiều năm nay Theo báo cáo của Google-Temasek năm

2018, thế hệ Millennials (thế hệ Y) sẽ là động lực thúc đẩy cho sự phát triển nhanhchóng của TMĐT ở Việt Nam với thói quen dành thời gian mua sắm trên mạnghơn là đến các cửa hàng vật lý Chính vì thế mà thương mại điện tử từng bướcđược công chúng chấp nhận

Theo khảo sát của Google, NTD Việt Nam chuyển sang nghiên cứu trựctuyến cho các sản phẩm chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bản thân một nhiều hơn vàmua sắm sử dụng đa dạng các kênh tìm kiếm Cụ thể, NTD sản phẩm chăm sóc sứckhoẻ tìm kiếm thông qua các kênh Google Search (72%), Mạng xã hội (65%),

h

Online video (34%)… và 80% tổng lượng tìm kiếm liên quan đến vấn đề sức khỏeđến từ các thiết bị di động.

Ngoài ra, các nền tảng tìm kiếm và đặt chỗ như dịch vụ giao đồ ăn nhanhcũng như dịch vụ thuê nhà, đặt chỗ khám bệnh, online, dịch vụ dọn dẹp ,… có thểgiúp các doanh nghiệp sàng lọc, tiếp cận khách hàng tiềm năng và nâng cao sự tiệnlợi của khách hàng hiện hữu Với hơn 50% dân số truy cập internet di động, mạng

xã hội đang đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá sản phẩm tại Việt Nam.Trên thực tế, từ khi dịch bệnh Covid - 19 diễn ra khiến cho các cơ sở kinhdoanh đồng loạt đóng cửa, người tiêu dùng hạn chế ra đường do tâm lý lo sợ lâynhiễm virus corona, thì kênh mua sắm trên các nền tảng trực tuyến hay qua điệnthoại đã trở nên sôi động hơn đáng kể

Việc người dân thay đổi thói quen, chuyển sang tiêu dùng online cũng khiếnthị trường mua sắm trên các sàn thương mại điện tử như Tiki, Shopee, Lazada trởnên bận rộn hơn với nhiều chương trình giảm giá, khuyến mại Ví dụ Lazada đãcán mốc 21 tỷ USD cho tổng giá trị hàng hóa của tập đoàn trong năm 2021, sau khi

mở rộng lượng người tiêu dùng hoạt động lên 1,8 lần, lên 130 triệu từ tháng 3/2020đến tháng 9/2021 Kể từ khi đặt chân vào Việt Nam năm 2012, Lazada là một trongnhững đơn vị thương mại điện tử có doanh thu hàng đầu

Mặc dù mua sắm online mang lại khá nhiều tiện lợi cho người diêu dùng nhưgiúp người dân tránh khỏi nguy cơ lây lan dịch bệnh, tiết kiệm thời gian, giá cả tạicác nhà bán lẻ ổn định tuy nhiên hình thức này cũng tiềm ẩn nhiều kẽ hở và rủi

ro lớn bởi không ít đối tượng đã lợi dụng việc mua bán hàng hóa online để lừa đảo,chiếm đoạt tài sản của người mua hàng, bán sản phẩm, hàng hóa không giốngquảng cáo, không rõ nguồn gốc và không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các sảnphẩm chống dịch bệnh như nước rửa tay, khẩu trang…

2.2.4 Công nghệ

h

Việt Nam đang trong công cuộc CNH-HĐH đất nước, đồng thời cũng đangtrong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới và khu vực nên có nhiều cơ hội để tiếpcận, học hỏi để phát triển công nghệ, đặc biệt phục vụ cho thương mại điện tử.

Sự ra đời của Internet đã chứng kiến sự gia tăng của các nhà bán lẻ trựctuyến ảnh hưởng mạnh mẽ đến vai trò chức năng của các cửa hàng truyền thống.Thách thức lớn nhất mà các tổ chức kinh doanh ngày nay là phải đối mặt, tiếp cậnvới môi trường khoa học và công nghệ hiện đại và tìm ra giải pháp tốt nhất đểchống lại sự cạnh tranh Yếu tố công nghệ rất quan trọng trong bối cảnh của ngànhthương mại điện tử đó là bởi vì ngành công nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào côngnghệ Tất cả mọi thứ thứ đều dựa trên công nghệ trong bán lẻ điện tử từ bán hàngđến dịch vụ khách hàng Tất cả các thương hiệu thương mại điện tử đang trongcuộc chạy đua để đi trước các đối thủ cạnh tranh về mặt công nghệ

Tại sự kiện kỷ niệm 25 năm khai trương dịch vụ Internet Việt Nam và

“Internet Day 2022” diễn ra ngày 7/12, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thôngPhạm Đức Long chia sẻ, ngày 19/11/1997 đã mở đầu cho lịch sử internet ViệtNam, qua đó kết nối internet Việt Nam với mạng internet toàn cầu Tại thời điểm

đó, số người sử dụng internet ở Việt Nam chỉ có 200 nghìn người Đến năm 2002,

có khoảng 3 triệu người (4%) sử dụng internet Năm 2007 có 20 triệu người sửdụng internet Đến tháng 9 năm 2022, lượng người dùng đạt hơn 72 triệu người(73%) và Việt Nam hiện là quốc gia có lượng người dùng internet cao thứ 12 trênthế giới Trung bình người Việt Nam dùng 7h/ngày để tham gia các hoạt động liênquan tới internet Con số này có nghĩa là các doanh nghiệp thương mại điện tử cómột lượng rất lớn khách hàng tiềm năng Phát triển về công nghệ là một lợi thế đểphát triển thương mại điện tử tại Việt Nam Người Việt Nam có thể mua bất cứ thứ

gì trên Google vì sự phổ biến của Internet Alibaba khi mua lại Lazada cung cấpmột trang web thân thiện cho mọi đối tượng khách hàng từ trẻ đến già Họ cũng có

h

ứng dụng di động cho thiết bị Android và thiết bị iOs, khách hàng chỉ cần mở ứngdụng là có thể mua sắm ngay lập tức.

Ở các nước phát triển, chính phủ đã có luật hoàn chỉnh cho thương mại điện

tử Nhưng ở Việt Nam, hệ thống pháp luật về thương mại điện tử vẫn còn sai sót.Đặc biệt về thuế, nếu doanh nghiệp muốn kinh doanh thương mại điện tử tại ViệtNam thì họ phải đăng ký cơ quan có thẩm quyền về thuế Chính vì thế mà đây làmột khó khăn đối với thương mại điện tử nói chung và Alibaba thâm nhập vào ViệtNam nói riêng

2.2.6 Môi trường

Môi trường không phải là yếu tố đáng lo ngại đối với Alibaba hay các sànthương mại điện tử khác bởi vì toàn bộ hoạt động mua bán đều được thực hiện trêninternet, không ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường bên ngoài Nhưng nó vẫn liênđới đến quá trình mua bán thực tế, giao hàng bên ngoài và những loại hàng hóa đó

có thể phần nào ảnh hưởng đến môi trường

Đặc biệt khi Việt Nam là một nước nông nghiệp đang trong quá trình côngnghiệp hóa hiện đại hóa tuy nhiên Việt Nam cũng phải đang đối diện với nhiều vấn

đề môi trường gay gắt Với quy mô dân số gần 100 triệu dân, đặt ra những vấn đềgay gắt về dân sinh, cải thiện đời sống, tăng thu nhập và vấn đề bảo vệ môitrường

h

Theo nhiều chuyên gia quốc tế, Việt Nam hiện nay đang phải đương đầu vớinhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng như nạn phá rừng, xói mòn đất, việc khaithác quá mức nguồn tài nguyên ven biển đe dọa tới các hệ sinh thái, sự đa dạngsinh học và sự cạn kiệt nguồn gien Thực trạng môi trường này đi cùng với vấn đềbiến đổi khí hậu, nước biển dâng đang đặt ra những vấn đề nóng bỏng thách thứcđối với sự phát triển nhanh và bền vững của Việt nam trong thời gian tới (Việt Namđược đánh giá là một trong năm nước chịu tác động mạnh nhất của vấn đề biến đổikhí hậu).

3 Đánh giá sức hấp dẫn của thị trường tiêu thụ và cạnh tranh trong nước 3.1 Sức hấp dẫn tại thị trường Việt Nam

a Quy mô và tăng trưởng của thị trường Thương mại điện tử (TMĐT) của Việt Nam

Nhờ cơ cấu dân số trẻ với nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng nên Việt Nam luôn được đánh giá là một trong những thị trường có tốc độ phát triển TMĐT nhanh nhất trong khu vực Đông Nam Á

h