Bài giảng phân tích dữ liệu và dự báo chương 5

Các nhân tố then chốt quyết định kết quả dự báoQuy trình dự báo chuẩn mực Lựa chọn được các PP dự báo thích hợp Cách thức giám sát tốt quy trình dự báo Xây dựng khung quy trình dự báo Tr

CHƯƠNG 5 KIỂM SOÁT VÀ QUẢN LÝ

QUY TRÌNH DỰ BÁO

Các nhân tố then chốt quyết định kết quả dự báo

Quy trình dự báo chuẩn mực

Lựa chọn được các PP dự báo thích hợp

Cách thức giám sát tốt quy trình dự báo

Xây dựng khung quy trình dự báo

Trách nhiệm thực hiện dự báo

Nhân tố 1: Xác định đối tượng dự báo

- Dự báo nên được hiểu là một quy trình quản trị thay vì là một lập trình máy tính

- Cần phân biệt điều gì cần và điều gì không cần dự báo

Nhân tố 2: Dự báo sự khác biệt giữa nhu cầu và khả năng

- Dự báo dựa trên khả năng của công ty có thể cung cấp hàng hóa và dịch vụ hơn là nhu cầu thực tế của khách hàng?

- Các công ty nên kết hợp chặt chẽ giữa dự báo khả năng cung cấp và dự báo nhu cầu để có quyết định tốt nhất cho tương lai

NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH KẾT QUẢ DỰ BÁO

Nhân tố 3: Dự báo cần trao đổi, hợp tác và cộng tác

- Tương tác thông tin từ các thành viên khác nhau trong các bộ phận chức năng khác nhau sẽ góp phần cải thiện đáng kể kết quả dự báo chung của đơn vị thực hiện dự báo

- Cần tạo được niềm tin giữa các bộ phận chức năng và thiết lập một cơ chế để kết nối họ trong thực hiện dự báo

Nhân tố 4: Dự báo cần loại bỏ những “ốc đảo”

- Tránh trường hợp mỗi bộ phận trong cùng đơn vị tự có xu hướng thực hiện các dự báo cho riêng mình

NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH KẾT QUẢ DỰ BÁO

- Các dự báo độc lập trong cùng đơn vị có thể dẫn đến kết quả mâu thuẫn với nhau và không thể sử dụng kết quả dự báo

- Cần thiết lập một quy trình dự báo duy nhất dưới sự hỗ trợ của

“hạ tầng dự báo” và cơ sở dữ liệu thống nhất

Nhân tố 5: Sử dụng các phương pháp dự báo hiệu quả

- Các phương pháp phải được hiểu và sử dụng một cách sáng suốt phù hợp với mỗi điều kiện môi trường của đơn vị thực hiện dự báo

- Có thể kết hợp cả phương pháp dự báo định tính và định lượng

NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH KẾT QUẢ DỰ BÁO

- Có thể sử dụng ý kiến định tính từ các bộ phận chức năng để điều chỉnh kết quả dự báo định lượng ban đầu

Nhân tố 6: Làm cho dự báo trở nên quan trọng

- Mỗi doanh nghiệp cần phải có chính sách thể hiện dự báo thực

sự quan trọng cho thành công của doanh nghiệp

- Cần phải làm cho cả người sử dụng lẫn người thực hiện quen với toàn bộ quy trình dự báo

- Doanh nghiệp cần phải thiết lập một khung quản lý quy trình

dự báo thống nhất

NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH KẾT QUẢ DỰ BÁO

Nhân tố 7: Quy trình và kết quả dự báo cần đo lường và đánh giá

- Cần có hệ thống các tiêu chí và thang đo thành quả của dự báo

để có thể đánh giá mức độ hoàn thành công việc của mỗi cá nhân

- Việc đánh giá kết quả dự báo giúp đơn vị thực hiện dự báo biết được lý do tại sao một dự báo thành công hoặc thất bại để có những biện pháp cải thiện quy trình dự báo

NHÂN TỐ QUYẾT ĐỊNH KẾT QUẢ DỰ BÁO (tt)

- Trong suốt quy trình dự báo đòi hỏi phải có sự trao đổi qua lại liên tục giữa người làm dự báo và những người sử dụng kết quả

dự báo

- Quy trình dự báo luôn luôn phải được quản lý và giám sát chặt chẽ

- Trong suốt quy trình thực hiện dự báo cần phải kết hợp hài hòa giữa phương pháp dự báo định lượng và các phương pháp dự báo định tính

- Ý kiến chuyên gia luôn cần thiết trong việc xem xét và lựa chọn các phương pháp dự báo thích hợp

ĐÁNH GIÁ LẠI QUY TRÌNH DỰ BÁO

- Một số câu hỏi điển hình để kiểm soát xem việc quản lý quy trình dự báo có được thực hiện tốt không:

1 Tại sao cần dự báo

2 Ai sử dụng kết quả dự báo và cụ thể là họ cần gì?

3 Dự báo chi tiết hay tổng hợp đến mức nào và độ dài thời gian

dự báo là bao nhiêu?

4 Dữ liệu sẵn có là gì và dữ liệu đó có đủ để thực hiện dự báo

mong muốn hay không?

5 Chi phí dự báo là bao nhiêu?

ĐÁNH GIÁ LẠI QUY TRÌNH DỰ BÁO (tt)

7 Mức độ chính xác mong muốn dự báo là bao nhiêu?

8 Kết quả dự báo có kịp cho quá trình ra quyết định hay không?

9 Người làm dự báo có hiểu rõ kết quả dự báo sẽ được sử dụng

như thế nào trong tổ chức hay không?

10.Đã có sẵn quy trình phản hồi để đánh giá dự báo sau khi được

thực hiện và để điều chỉnh quy trình dự báo thích hợp hơn hay chưa?

ĐÁNH GIÁ LẠI QUY TRÌNH DỰ BÁO (tt)

LỰA CHỌN CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO THÍCH HỢP

Phương pháp dự báo Dạng dữ liệu Lượng dữ liệu Độ dài dự báo

Phương pháp định tính

- Tổng hợp lực lượng bán

hàng

- Khảo sát khách hàng

- Ý kiến ban quản lý

- Ý kiến chuyên gia

Bất kỳ

Bất kỳ Bất kỳ Bất kỳ

Ít

Không

Ít

Ít

Ngắn, trung hạn

Trung, dài hạn

Bất kỳ Dài hạn

trượt

Rất ngắn

LỰA CHỌN CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO THÍCH HỢP (tt) Phương pháp dự báo Dạng dữ liệu Lượng dữ liệu Độ dài dự báo

San mũ

- Giản đơn

- Holt

- Winter

Dừng*

Xu thế tuyến tính

Xu thế mùa vụ

5-10 10-15

Ít nhất là 4-5 quan

sát/mùa vụ

Ngắn hạn Ngắn, trung hạn Ngắn, trung hạn

Hồi quy

- Xu thế Tuyến tính/phi

tuyến, có hoặc không có yếu tố

mùa

Tối thiểu 10/4 hoặc 5 quan sát/mùa nếu có yếu tố mùa

Ngắn, trung hạn

LỰA CHỌN CÁC PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO THÍCH HỢP (tt) Phương pháp dự báo Dạng dữ liệu Lượng dữ liệu Độ dài dự báo

Hồi quy

- Nhân quả Tất cả các dạng

dữ liệu

Tối thiểu quan sát/biến giải thích

Ngắn, trung và dài hạn

Phân tích choỗi thời gian Xu thế, mùa vụ

và chu kỳ

Đủ lớn để có thể phát hiện đỉnh và đáy trong chu kỳ

Ngắn, trung và dài hạn

* Kể cả các choỗi sau khi đã biến đổi thành choỗi dừng

Nguồn: Holton Wilson & Barry Keating, 2007, tr.436

XÂY DỰNG KHUNG QUẢN LÝ QUY TRÌNH DỰ BÁO

Đo lường dự báo

Công nghệ thông tin Các quy trình thông tin

Trao đổi giữa các phòng ban Nhất trí giữa các phòng ban

Hậu cần thông tin

Khả năng chia sẻ

Ủng hộ của

cấp trên

Tin tưởng kết

quả dự báo

Hệ thống khen

thưởng hợp lý

Kết quả

dự báo

Kết quả kinh doanh

𝑷𝑷𝟓𝟓

𝑷𝑷𝟔𝟔

𝑷𝑷𝟏𝟏

𝑷𝑷𝟐𝟐 𝑷𝑷𝟑𝟑

𝑷𝑷𝟒𝟒

XÂY DỰNG KHUNG QUẢN LÝ QUY TRÌNH DỰ BÁO

𝑷𝑷𝟏𝟏: Hậu cần thông tin có mối quan hệ tích cực với khả năng chia

sẻ giữa các bộ phận chức năng

𝑷𝑷𝟐𝟐: Môi trường dự báo càng tích cực thì năng lực dự báo của

doanh nghiệp càng được phát huy

𝑷𝑷𝟑𝟑: Năng lực dự báo có ảnh hưởng tích cực đến kết quả dự báo

𝑷𝑷𝟒𝟒: Mức độ chính xác của dự báo có mối quan hệ tích cực với kết

quả hoạt động của doanh nghiệp

𝑷𝑷𝟓𝟓 & 𝑷𝑷𝟔𝟔: Kết quả dự báo (và kết quả hoạt động kinh doanh) có

ảnh hưởng tích cực lên năng lực dự báo và môi trường dự báo

GIÁM SÁT KẾT QUẢ DỰ BÁO

- Các dữ liệu cũ nên được loại ra và cập nhật dữ liệu gần đây vào

cơ sở dữ liệu nhằm phục vụ cho dự báo

- Khi dữ liệu cập nhật, các tham số được sử dụng trong mô hình

dự báo cần được tính toán lại, hay chính là cập nhật mô hình dự báo khi cơ sở dữ liệ thay đổi

- Mô hình dự báo với các tham số mới được xem xét để kiểm tra

độ chính xác Nếu độ chính xác thích hợp thì mô hình tiếp tục được sử dụng cho đến lần cập nhật dữ liệu mới Ngược lại, nên xem xét lại dạng dữ liệu và chọn mô hình khác thích hợp hơn

MỘT SỐ LƯU Ý KHÁC CHO QUY TRÌNH DỰ BÁO

- Trách nhiệm dự báo

- Chi phí dự báo

- Phát triển dự báo định lượng

- Không quên vai trò của dự báo định tính

KẾT THÚC CHƯƠNG 5