Công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện lạc sơn, tỉnh hòa bình

Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập, như quy trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thiếu chặt chẽ, giá bồi thường thấp chưa thỏ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

BÙI THỊ MAI HƯƠNG

CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN LẠC SƠN, TỈNH HÒA BÌNH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ NGÀNH: 8310110

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS TS TRẦN HỮU DÀO

Hà Nội, 2023

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan luận văn này là một công trình nghiên cứu độc lập của em dưới sự hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn PGS TS Trần Hữu Dào Ngoài ra không có bất cứ sự sao chép của người khác Đề tài, nội dung báo cáo đề tài là sản phẩm mà em đã nỗ lực nghiên cứu trong quá trình học tập tại trường cũng như tham gia nghiên cứu tại huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình Các

số liệu, kết quả trình bày trong báo cáo luận văn là hoàn toàn trung thực, em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật nếu như có vấn đề xảy ra

Lạc Sơn, ngày tháng 8 năm 2023

Người cam đoan

Bùi Thị Mai Hương

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Lâm nghiệp đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu có thể áp dụng kiến thức đã học và kinh nghiệm thực tiễn để hoàn thành khóa học và luận văn tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS TS Trần Hữu Dào, người

đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành bài luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo các cơ quan, các cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin gửi lời biết ơn tới gia đình đã động viên, ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập vừa qua

Lạc Sơn, ngày tháng 8 năm 2023

Học viên

Bùi Thị Mai Hương

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 5 1.1 Cơ sở lý luận công tác bồi thường và hỗ trợ Khi nhà nước thu hồi đất 5 1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Đặc điểm và vai trò của công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 7

1.1.3 Nội dung công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất 13

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất 24

1.2 Cơ sở thực tiễn công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất 28

1.2.1 Kinh nghiệm trong công tác bồi thường và hỗ trợ người dân của một số địa phương 28

1.2.2 Bài học kinh nghiệm về bồi thường và hỗ trợ người dân cho huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình 32

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34 2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình 34

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 34

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 37

2.1.3 Đánh giá một số thuận lợi và khó khăn 42

2.2 Phương pháp nghiên cứu 43

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 43

2.2.2 Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu 44

2.2.3 Phương pháp thu thập số liệu 44

2.2.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 45

2.2.5 Các chỉ tiêu nghiên cứu sử dụng trong luận văn 45

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 47

3.1 Thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình 47

3.1.1 Thực trạng tình hình sử dụng đất đai trên địa bàn huyện Lạc Sơn 47 3.1.2 Thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình 48

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn 70

3.2.1 Nhóm yếu tố khách quan 70

3.2.2 Nhóm yếu tố chủ quan 72

3.3 Đánh giá chung về công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn 76

3.3.1 Những thành công 76

3.3.2 Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 78

3.4 Một số giải pháp hoàn thiện công tác bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn 80

3.4.1 Một số định hướng của huyện Lạc Sơn 80

3.4.2 Một số giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện công tác bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất 82

3.5 Một số kiến nghị 88

3.5.1 Đối với nhà nước 88

3.5.2 Đối với Tỉnh Hòa Bình 89

KẾT LUẬN 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tài nguyên đất của huyện Lạc Sơn năm 2022 36

Bảng 2.2 Dân số và lao động huyện Lạc Sơn năm 2022 37

Bảng 2.3 Giá trị kinh tế và cơ cấu kinh tế huyện Lạc Sơn năm 2020 38

Biểu 3.1 Hiện trạng sử dụng đất năm 2022 của huyện 47

Biểu 3.2 Kế hoạch bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất của huyện Lạc Sơn49 Bảng 3.3 Giá đất ở tại nông thôn huyện Lạc Sơn năm 2020 - 2024 52

Bảng 3.4 Đơn giá bồi thường đất trồng lúa và cây hàng năm 53

Bảng 3.5 Đơn giá bồi thường đất lâm nghiệp, thủy sản và cây lâu năm 54

Bảng 3.6 Bảng giá bồi thường cho một số loại cây trồng 56

Bảng 3.7 Đơn giá bồi thường nhà và vật kiến trúc 58

Bảng 3.8 Đơn giá hỗ trợ công việc di chuyển cho một số hạng mục 59

Bảng 3.9 Tình hình công khai phương án và hoạt động bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất của huyện Lạc Sơn 60

Biểu 3.10 Tình hình bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất của huyện Lạc Sơn giai đoạn 2020 - 2022 63

Bảng 3.11 Tình hình bồi thường thu hồi đất 64

Bảng 3.12 Tình hình hỗ trợ khi thu hồi đất 65

Bảng 3.13 Kết quả thanh tra, xử lý vi phạm 67

Bảng 3.14 Kết quả khảo sát mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan 70 Bảng 3.15 Kết quả khảo sát mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan 72

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Sơ đồ tổ chức triển khai thực hiện hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong kinh tế thị trường là nội dung cốt lõi của đường lối đổi mới đất nước Công nghiệp hóa thế tất yếu sẽ thúc đẩy

đô thị hóa, còn một trong những nhiệm vụ hàng đầu của hiện đại hóa là phải hiện đại hóa hệ thống hạ tầng quốc gia Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và đô thị hóa sẽ tác động mạnh mẽ đến việc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên đất

Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, việc phát triển các khu công nghiệp, các khu đô thị lớn đang diễn ra ở khắp các tỉnh, thành phố trong

cả nước Các dự án đầu tư xây dựng công nghiệp cần đất đai cho từng nhà máy hoặc cho cụm công nghiệp và khu công nghiệp Như vậy, cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa, việc thu hồi đất để thực hiện các dự án là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội Để thu hồi đất đạt hiệu quả đồng thời đảm bảo được lợi ích của người dân, xử lý hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa người dân và Nhà nước thì Nhà nước phải hoạch định và tổ chức thực hiện có hiệu quả hệ thống chính sách về BT - HT - TĐC Nếu như hoạch định chính sách đúng là điều kiện cần thì tổ chức thực thi chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công

Tuy nhiên, thực tiễn công tác bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất hiện nay còn một số bất cập dẫn đến tình trạng khiếu nại và khiếu liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngày càng phức tạp Nguyên nhân, do quy trình thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thiếu chặt chẽ, chưa đúng theo quy định của pháp luật; việc thực hiện các chính sách bồi thường chưa hợp lý như giá bồi thường chưa sát với giá thị trường; điều kiện nơi bố trí tái định cư không bằng nơi ở cũ Hậu quả là nhiều dự án chậm tiến

độ do không giải phóng được mặt bằng, làm tăng chi phí đầu tư, cũng như

phát sinh nhiều vụ việc khiếu nại kéo dài, làm mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội nói chung

Lạc sơn là một trong những huyện của tỉnh Hòa Bình có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội và đô thị hóa khá nhanh Thời gian qua, trên địa bàn huyện đã triển khai nhiều dự án đầu tư phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện, như dự án đầu tư xây dựng đường, chợ, khu du lịch… Mặc dù công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ trong thời gian qua ở huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình đã cơ bản đáp ứng được mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập, như quy trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thiếu chặt chẽ, giá bồi thường thấp chưa thỏa đáng cho người có đất bị thu hồi; việc bố trí tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi chưa đảm bảo theo quy định của pháp luật như: điều kiện khu tái định cư không đảm bảo như thiếu điện, nước trường học…

Xuất phát từ thực tiễn trên, để tìm hiểu chính sách hỗ trợ và bồi thường

khi Nhà nước thu hồi đất, tôi đã chọn đề tài “Công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi thu hồi đất trên địa bàn huyện trong thời gian tới

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất

- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu một nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai theo Luật Đất đai năm 2013 Tuy nhiên, trong khuôn khổ của luận văn này tác giả chi nghiên cứu thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Về không gian: huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Về thời gian: Số liệu thứ cấp từ năm 2020 - 2022; Số liệu sơ cấp từ 02/2023 đến 06/2023

4 Nội dung luận văn

- Cơ sở lý luận và thực tiến về công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất

- Thực trạng công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bồi thường và hỗ trợ trong thu hồi đất trên địa bàn huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được kết cấu làm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất;

- Chương 2: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu;

- Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ

HỖ TRỢ NGƯỜI DÂN KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT

1.1 Cơ sở lý luận công tác bồi thường và hỗ trợ Khi nhà nước thu hồi đất

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Thu hồi đất

Theo Luật đất đai năm 2013: Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại QSDĐ hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND

xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật

Theo Điều 16, Luật đất đai năm 2013: Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp:

- Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

- Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;

- Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

Hơn nữa, Luật đất đai năm 2013 quy định rõ các trường hợp thu hồi đất

mà không bồi thường (Điều 82); việc thu hồi đất và quản lí quỹ đất đã thu hồi (Điều 68) và bồi thường tái định cư cho người có đất bị thu hồi (Điều 74) nhằm không những bảo đảm lợi ích của Nhà nước, của xã hội mà còn bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho người sử dụng đất, giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống Việc thu hồi đất chuyển từ cơ chế hành chính (do Uỷ ban nhân dân các cấp hay còn gọi là cơ quan công quyền thực hiện) sang cơ chế kinh tế (do Tổ chức phát triển quỹ đất hay còn gọi là tổ chức kinh tế thực hiện) phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường Bên cạnh việc thu hồi đất, Nhà nước còn tiến hành việc trưng dụng đất có thời hạn trong trường hợp có nhu cầu khẩn cấp của chiến tranh, thiên tai hoặc trong tình trạng khẩn cấp khác

(Luật đất đai năm 2013, Điều 72)

1.1.1.2 Bồi thường Khi thu hồi đất

Khoản 12, Điều 3, Luật đất đai 2013: "Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người

1.1.1.3 Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

Đất đai được quy định ở đây phải được hiểu là từng mảnh đất riêng biệt, gắn với nó là quyền sử dụng mảnh đất đó theo quy định của pháp luật Việt Nam, chúng được xác định trên bản đồ, cũng như trên thực địa Đất đai (mảnh đất) với tư cách là bất động sản phải bao gồm mảnh đất cùng khoảng không trên mặt đất và khối chiều sâu dưới mặt đất

Nhà ở, các công trình xây dựng gắn liền với đất đai được coi là bất động sản phái sinh từ bất động sản ban đầu là đất đai, bởi trên đó tọa lạc nhà ở

ở, công trình xây dựng đó thực hiện

Các tài sản khác gắn liền với đất đai là những tài sản do tự nhiên tạo ra (hầm, mỏ) hoặc do con người tạo lập nhưng sống nhờ vào đất (cây trồng)

Những tài sản này chỉ được coi là bất động sản khi nó "gắn liền" với đất do vị trí tự nhiên, nếu tách ra khỏi đất đai (khai thác quặng hoặc cây đã bị đốn, mùa màng đã thu hoạch ) thì các tài sản này lại trở thành động sản

1.1.2 Đặc điểm và vai trò của công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.2.1 Đặc điểm

- Thứ nhất, pháp luật về “bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất chịu sự chi phối của chế độ sở hữu toàn dân về đất đai Do đường lối, quan điểm của Đảng và Hiến pháp xác định đất đai không thuộc quyền sở hữu của người sử dụng đất mà thuộc về toàn dân, Nhà nước đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai trao quyền sử dụng đất cho từng tổ chức, hộ gia đình,

cá nhân Do đó, pháp luật đất đai quy định khi cần thiết thì Nhà nước có quyền thu hồi đất và người sử dụng đất được bồi thường thiệt hại”

- Thứ hai, pháp luật về “bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu

hồi đất có các quy định về nội dung và hình thức” (Trần Trọng Nhân, 2020)

+ Các quy định về nội dung bao gồm quy định về đối tượng, điều kiện, nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; quy định

về giá đất bồi thường; quy định về thẩm quyền thu hồi đất; quy định về xử lý

vi phạm pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

+ Các quy định về hình thức bao gồm quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng - an ninh; phát triển kinh tế - xã hội

vì lợi ích quốc gia, công cộng; quy định về trình tự, thủ tục thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thứ ba, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thuộc lĩnh vực pháp luật công Nó bao gồm các quy định điều chỉnh mối quan hệ phát sinh chủ yếu giữa Nhà nước với người bị thu hồi đất trong việc giải quyết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Nhà nước thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người bị thu hồi đất với tư cách đại

diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và dựa trên cơ sở quyền lực công (Hoàng Thị Nga, 2011)

- Thứ tư, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được xây dựng và hoàn thiện trong điều kiện việc sử dụng đất thường xuyên biến động và công tác quản lý đất đai còn hạn chế (Hoàng Thị Nga, 2011)

- Thứ năm, công tác thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình còn mang tính đa dạng

và phức tạp (Nông Thị Nhung, 2022)

Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vị trí địa lý khác nhau

có điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau như:

+ Khu vực đô thị: Có mật độ dân cư cao, trình độ dân trí tốt, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn;

+ Khu vực ven đô thị: Có mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ;

+ Khu vực nông thôn: Hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp, trình độ dân trí còn hạn chế Do đó, mỗi khu vực khác nhau thì việc bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ có những đặc trưng và được tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể;

+ Tính phức tạp: Quyền sử dụng đất là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống, sản xuất và sinh hoạt đối với mọi người dân

Đối với đất nông nghiệp:

+ Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng trong sản xuất nông nghiệp Trong khi trình độ sản xuất nông nghiệp của người dân còn thấp, sản xuất hàng hóa chưa phát triển, khả năng tự chuyển đổi nghề nghiệp sau khi bị thu hồi đất rất khó khăn nên người sử dụng đất thường có tâm lý giữ đất sản xuất để đảm bảo an toàn lương thực hằng ngày Mặt khác, cây trồng, vật nuôi

trên đất cũng đa dạng dẫn đến khó khăn trong công tác tuyên truyền, vận động người bị thu hồi đất tham gia kiểm kê tài sản trên phạm vi bị thu hồi cũng như việc nhận bồi thường, giải phóng mặt bằng;

+ Việc thu hồi đất nông nghiệp làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc làm của người dân nên đồng thời với việc thu hồi đất nhà nước cần quan tâm đến chuyển đổi nghề cho người bị thu hồi đất

Đối với đất ở:

+ Quyền sử dụng đất ở là tài sản có giá trị lớn đối với mỗi người dân,

nó gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt hằng ngày và ảnh hưởng đến tâm lý “an cư, lạc nghiệp” của người dân Nên khi nhà nước thu hồi đất ở phải gắn với việc xây dựng khu tái định cư cho người bị thu hồi đất;

+ Qua nhiều thời kỳ với chế độ quản lý đất đai không đồng bộ, thiếu chặt chẽ, tình trạng lấn chiếm đất đai xây nhà trái phép diễn ra làm khó khăn trong việc xác định nguồn gốc sử dụng đất ở để làm cơ sở xác định đối tượng

và điều kiện bồi thường;

+ Ở một số khu vực người dân sống chủ yếu bằng nghề buôn bán nhỏ ở ven các trục đường giao thông, ven khu đô thị… đã tạo lập được một “thị trường” riêng, nay bị thu hồi đất phải chuyển đến ở khu vực mới làm thay đổi điều kiện, môi trường sống nên họ không muốn di chuyển Từ tính đa dạng và phức tạp của việc bồi thường giải phóng mặt bằng cho thấy với mỗi dự án khác nhau thì công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện bằng các giải pháp khác nhau cho phù hợp với đặc điểm của khu vực và đối tượng bị thu hồi đất

1.1.2.2 Vai trò

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất là quy trình mà chính phủ hoặc chủ hoặc chủ sở hữu đất thu lại quyền sử dụng đất từ các chủ

sở hữu hiện tại (Luật đất đai 2013, Khoản 11, Điều 3)

Vai trò chính của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất bao gồm:

- Phát triển kinh tế: Chính Phủ có thể thu hồi đất từ các nhà đầu tư, công ty hay cá nhân để sử dụng cho các dự án phát triển kinh tế như xây dựng

cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp, khu đô thị ;

- Gia tăng quỹ đất công: Việc thu hồi đất có thể giúp nguồn đất công sở hữu của chính phủ được tăng lên, có thể phân bổ lại cho các dự án cần thiết của quốc gia như xây dựng trường học, bệnh viện…;

- Tăng hiệu quả sử dụng đất: Thu hồi đất có thể giúp chính phủ giải quyết các vấn đề về đất đai khi các chủ sở hữu không sử dụng đất đúng cách hoặc vi phạm quy định liên quan đến đất đai;

- Bảo vệ môi trường: Thu hồi đất cũng có thể được sử dụng để bảo vệ môi trường bằng cách thu hồi các khu đất hạn chế về mặt sinh thái hoặc các vùng chứa độc tố

Tuy nhiên, việc thu hồi đất cũng phải đảm bảo tính hợp pháp, minh bạch và công bằng đối với các chủ sở hữu đất để tránh xảy ra tranh chấp và phản đối từ phía dân chủ và kinh tế

Khi nhà nước tiến hành thu hồi đất sử dụng vào mục đích công cộng, lợi ích quốc gia theo nguyên tắc chung thường được áp dụng thì phải bồi thường thiệt hại do việc thu hồi đất gây ra, giá trị bồi thường phải đảm bảo cho người dân có cuộc sống ít nhất phải bằng hoặc tốt hơn trước khi giải tỏa

1.1.2.3 Quy trình thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

Tổ chức triển khai thực hiện hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất được thực hiện theo quy trình như sau:

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ tổ chức triển khai thực hiện hoạt động bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

- Lập và xây dựng kế hoạch thiết kế chi tiết: Trước khi tiến hành thực hiện hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, cần có một kế hoạch thiết kế chi tiết Kế hoạch này sẽ định nghĩa các nhiệm vụ, tiến độ và các thủ tục pháp lý cần thiết để thực hiện hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất Đồng thời tiến hành điều tra, khảo sát, đo đạc và kiểm

Xây dựng thiết kế chi tiết

Thực hiện thu hồi đất

Lập phương án

Lấy ý kiến về phương án

Phê duyệt phương án

Niêm yết và gửi quyết định phê duyệt phương án

Thực hiện các thủ tục pháp lý

Tổ chức thực hiện theo phương án

Lập hồ sơ chuyển mục đích, giao đất, cho thuê đất và bàn giao cho chủ đầu tư

đếm trình UBND cùng cấp phê duyệt và lập hồ sơ trình ban hành thông báo thu hồi đất, lập và thực hiện dự án tái định cư

- Thực hiện kế hoạch thu hồi đất: Điều tra, khảo sát, đo đạc và kiểm đếm xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất Lập hồ sơ xác định giá đất cụ thể trình thẩm định, phê duyệt

- Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

- Lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất: Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã bởi có đất thu hồi tổ chức lấy ý kiến

về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất theo hình thức tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất tại trụ

sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

để đảm bảo tính minh bạch

+ Lập danh sách chi tiết các chủ sở hữu đất: Các cơ quan chức năng cần liên hệ với tất cả các chủ sở hữu đất trong khu vực được quy định trên kế hoạch, nắm bắt một các chính xác những thông tin về quyền sở hữu đất, diện tích và giá trị của đất

+ Thực hiện các biện pháp cung cấp thông tin cho chủ sở hữu đất: Các biện pháp như thông báo trực tiếp, đăng tải thông tin trên các phương tiện truyền thông, gửi thư mời các chủ sở hữu đất đến họp

+ Thực hiện thỏa thuận với các chủ sở hữu đất: Sau khi có thông tin về tất cả các chủ sở hữu đất và được thực hiện các biện pháp giải đáp thắc mắc, tiến hành phối hợp với các chủ sở hữu đất hoặc đại diện của họ để thực hiện thỏa thuận bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

- Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

- Niêm yết và gửi quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

- Thực hiện các thủ tục pháp lý: Thủ tục pháp lý bao gồm việc cấp phép hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, thực hiện các thủ tục giải quyết tranh chấp đất và giải tỏa các quyền sở hữu đất (nếu có), cơ quan chức năng cần hoàn thiện các thủ tục này để đảm bảo nó được thực hiện một cách hợp pháp và minh bạch

- Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất đã được phê duyệt

- Lập hồ sơ chuyển mục đích, giao đất, cho thuê đất và bàn giao cho chủ đầu tư

1.1.3 Nội dung công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.3.1 Lập kế hoạch phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

* Lập kế hoạch thu hồi đất

- Diện tích từng loại đất dự kiến thu hồi

- Dự kiến số tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trong khu vực thu hồi đất

- Dự kiến số tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Dự kiến địa điểm, diện tích đất khu vực tái định cư hoặc nhà ở tái định cư, phương thức tái định cư

- Dự toán kinh phí và nguồn kinh phí thực hiện phương án bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư

- Dự kiến tiến độ thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Dự kiến thời gian và kế hoạch di chuyển, bàn giao mặt bằng cho

dự án

* Lập phương án bồi thường và hỗ trợ

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải thể hiện các nội dung nêu trên cho toàn bộ dự án và chi tiết đến từng địa phương (nếu có)

Ủy ban nhân dân (UBND) cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất: Thông báo thu hồi đất được gửi đến từng người có đất thu hồi, họp phổ biến đến người dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Quá trình lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của các chủ sở hữu đất

bị thu hồi (Bộ Tài Nguyên và Môi Trường, 2021)

Các bước cơ bản trong quá trình này bao gồm:

- Thu thập thông tin và xác định các hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất: Các cơ quan liên quan sẽ bắt đầu thu thập thông tin về diện tích đất bị thu hồi và xác định các hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi thu hồi đất cần thiết để giúp đỡ các chủ sở hữu đất bị ảnh hưởng;

- Lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất: Sau khi xác định các hoạt động cần thiết, các cơ quan liên quan sẽ lập hồ sơ bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cho các chủ sở hữu đất bị thu hồi Hồ sơ này phải đảm bảo đầy đủ các thông tin cần thiết về diện tích đất, số lượng người

bị ảnh hưởng, thành phần và quy định về các hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất;

- Phê duyệt hồ sơ: Sau khi hoàn tất hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, hồ sơ sẽ được trình lên các cơ quan có thẩm quyền để phê

duyệt Các cơ quan này sẽ xem xét và đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ, đồng thời đảm bảo các thông tin và quy định về các hoạt động được thực hiện đầy

đủ và chính xác;

- Thực hiện hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất: Sau khi hồ sơ được phê duyệt, các hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất sẽ được thực hiện theo nhu cầu của các chủ sở hữu đất bị ảnh hưởng Các chủ sở hữu đất sẽ được bồi dưỡng, được cung cấp hỗ trợ hoặc được tái định cư để tạo điều kiện cho cuộc sống mới của họ

Vì vậy, việc lập về phê duyệt hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi của các chủ sở hữu đất bị thu hồi được đảm bảo và giảm thiểu sự ảnh hưởng đến cuộc sống của họ

1.1.3.2 Công bố công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

Công bố công khai các nơi sẽ tiến hành hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất là một phần quan trọng trong quá trình thu hồi đất

và đảm bảo quyền lợi cho các chủ sở hữu đất (Điều 48, Luật đất đai 2013):

- Thông qua các phương tiện truyền thông: Các cơ quan chức năng có thể sử dụng các phương tiện truyền thông như báo chí, trang mạng công cộng, truyền hình, radio và các kênh truyền thông khác để công bố công khai các nơi sẽ tiến hành hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất;

- Đăng tải thông tin trên bảng tin trên bảng tin công cộng: Các thông tin liên quan đến hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cần được đăng tải lên trên bảng tin công cộng của các cơ quan chức năng hoặc đơn vị tiếp nhận thực hiện hoạt động;

- Phát hành thông báo trên giấy tờ tài liệu chính thức: Các thông tin liên quan đến các nơi tiến hành hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cũng có thể được công bố thông qua việc phát hành các thông báo trên giấy tờ tài liệu chính thức;

- Sử dụng các hình thức khác như đăng tải lại các trụ sở cơ quan chức năng, các trung tâm dân cư, các cửa hàng, cửa hàng hoặc tổ chức xã hội: Các thông tin liên quan đến hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất cũng có thể được công bố thông qua các hình thức sử dụng các cơ sở khác như các trụ sở cơ quan chức năng, các trung tâm dân cư, các cửa hàng hoặc tổ chức xã hội

Thông qua các hình thức tổ chức công bố công khai về các nơi tiến hành hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, người dân sẽ được cung cấp đầy đủ thông tin và có thể chuẩn bị tốt hơn cho các hoạt động

trên địa bàn của mình ( Luật đất đai 2013).

1.1.3.3 Tổ chức thực hiện phương án bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất

a) Xác định đơn giá bồi thường

Theo điều 114, Luật đất đai 2013: UBND cấp tỉnh quyết định giá đất cụ thể Cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh có trách nhiệm giúp UBND cấp tỉnh tổ chức việc xác định giá đất cụ thể Trong quá trình thực hiện, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh được thuê tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất để tư vấn xác định giá đất cụ thể

Việc xác định giá đất cụ thể phải dựa trên cơ sở điều tra, thu thập thông tin về thửa đất, giá đất thị trường và thông tin về giá đất trong cơ sở dữ liệu đất đai; áp dụng phương pháp định giá đất phù hợp Căn cứ kết quả tư vấn xác định giá đất, cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh trình Hội đồng thẩm định giá đất xem xét trước khi trình UBND cùng cấp quyết định

Hội đồng thẩm định giá đất gồm Chủ tịch UBND cấp tỉnh làm Chủ tịch

và đại diện của cơ quan, tổ chức có liên quan, tổ chức có chức năng tư vấn xác định giá đất

Điều 9, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất:

Mức bồi thường nhà, công trình bằng tổng giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại và khoản tiền tính bằng tỷ lệ phần trăm theo giá trị hiện có của nhà, công trình đó

Giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại được xác định bằng (=)

tỷ lệ phần trăm chất lượng còn lại của nhà, công trình đó nhân (x) với giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ quản lý chuyên ngành ban hành

Khoản tiền tính bằng tỷ lệ phần trăm theo giá trị hiện có của nhà, công trình do UBND cấp tỉnh quy định, nhưng mức bồi thường không quá 100% giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương với nhà, công trình bị thiệt hại

Đối với nhà, công trình xây dựng khác bị phá dỡ một phần mà phần còn lại không còn sử dụng được thì bồi thường cho toàn bộ nhà, công trình; trường hợp nhà, công trình xây dựng khác bị phá dỡ một phần, những vẫn tồn tại và sử dụng được phần còn lại thì bồi thường phần giá trị công trình bị phá

dỡ và chi phí để sửa chữa, hoàn thiện phần còn lại theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương của nhà, công trình trước khi bị phá dỡ

Đối với nhà, công trình xây dựng không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định của Bộ quản lý chuyên ngành ban hành thì UBND cấp tỉnh quy định mức bồi thường cụ thể cho phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương

Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất gắn liền với nhà ở thuộc trường hợp phải di chuyển chỗ ở nhưng không đủ điều kiện được bồi thường về đất ở, nếu không có chỗ ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất ở thu hồi thì được Nhà nước bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở hoặc giao đất ở có thu tiền sử dụng đất Giá bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở; giá đất ở tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước giao

đất do UBND cấp tỉnh quy định ( Luật đất đai 2013).

b) Thực hiện Phương án bồi thường

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của

Luật này mà chưa được cấp

Ðể hoàn thành được các công trình, dự án thì một trong những nhiệm

vụ trọng tâm cần thực hiện là chú trọng công tác đền bù, hỗ trợ GPMB Tuy nhiên, việc thu hồi đất luôn là vấn đề phức tạp, nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân Vì vậy cần có sự phối kết hợp các hệ thống chính trị tham gia vào công tác giải phóng mặt bằng để tăng cường tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho nhân dân những khu vực bị ảnh hưởng bởi dự án để người dân tự giác chấp hành cũng như tham gia giám sát việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Ðồng thời phát huy quy chế dân chủ, thực hiện tốt công tác dân vận trong giải phóng mặt bằng

Trước mỗi dự án liên quan đến giải phóng mặt bằng, cơ quan chuyên môn cần thông báo công khai quy hoạch chi tiết dự án tại trụ sở UBND xã, nhà văn hóa xóm, tổ nơi có dự án đi qua UBND xã thành lập tổ công tác phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm đếm, tổ công tác dân vận xuống tận nhà

dân để tuyên truyền, vận động nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của dự án đối với sự phát triển của địa phương; cơ chế, chính sách hỗ trợ, bồi thường giải phóng mặt bằng Khi phát sinh vướng mắc, kiến nghị của người dân các phòng, ngành có liên quan, lãnh đạo và các phòng chuyên môn của huyện đều

tổ chức đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân

- Tổ chức thực hiện công tác bồi thường GPMB không có cơ quan chuyên biệt nào thực hiện mà là sự phối hợp chặt chẽ, tổng thể từ Trung Ương đến địa phương, giữa các phòng ban chuyên môn tại các cấp

- Tổ chức thực hiện công tác bồi thường GPMB cấp Trung Ương: Quốc hội ban hành các Điều Luật, quy định thực hiện, Chính phủ ban hành những Nghị định hướng dẫn thi hành Luật, Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm tham mưu cho Chính phủ, chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn việc thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định và giải quyết các vướng mắc phát sinh theo đề nghị của UBND cấp tỉnh

- Tổ chức thực hiện công tác bồi thường cấp Tỉnh: UBND cấp Tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo tổ chức thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định Trước ngày 01/12 hằng năm, báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường

về tình hình và kết quả thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại địa phương theo Điều 33 Nghị định 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ UBND cấp Tỉnh quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cụ thể đối với các Sở ban ngành như:

+ Sở Tài nguyên và Môi trường: Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bồi thường và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Chủ trì phối hợp với các cơ quan, tổ chức giải quyết những khó khăn, vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Hướng dẫn, kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất sau khi đã giải phóng mặt bằng; Phối hợp với Sở Tài chính và các sở, ngành có liên quan xây dựng, trình UBND cấp tỉnh quyết định hệ số điều chỉnh giá đất;

+ Sở Tài chính: Chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường và các sở ban ngành có liên quan xây dựng, trình UBND cấp Tỉnh quyết định hệ

số điều chỉnh giá đất; Chủ trì, phối hợp với các ngành có liên quan giải quyết vướng mắc về xác định chi phí đầu tư và đất còn lại; theo dõi, hướng dẫn việc xác định giá gạo để tính hỗ trợ; Chủ trì giải quyết vướng mắc về việc khấu trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vào tiền sử dụng đất, thuê đất phải nộp;

+ Sở Xây dựng: Kiểm tra, hướng dẫn và giải đáp các vướng mắc về tài sản việc áp dụng các quy định về giá nhà, công trình khác khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ về tài sản; giải quyết theo thẩm quyền những vướng mắc về bồi thường nhà, công trình khác theo đề nghị của UBND cấp huyện Hướng dẫn cấp huyện xác định những đơn giá bồi thường chưa có trong bộ đơn giá theo quy định của UBND cấp tỉnh và cập nhật bổ sung vào bộ đơn giá của UBND tỉnh Chủ trì điều chỉnh bộ đơn giá bồi thường công trình xây dựng trình UBND cấp tỉnh khi có biến động;

+ Sở Kế hoạch và Đầu tư: Chủ trì cùng sở Tài chính cân đối và điều chỉnh nguồn vốn ngân sách địa phương để đáp ứng nhu cầu về vốn cho công tác bồi thường, hỗ trợ Hằng năm xây dựng và bố trí vốn đầu tư xây dựng cho các khu tái định cư

- Tổ chức thực hiện công tác bồi thường cấp huyện: Quy định toàn diện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn; chịu trách nhiệm trước UBND cấp tỉnh về tiến độ và kết quả tổ chức thực hiện công tác GPMB trên địa bàn Phê duyệt các nội dung thuộc thẩm quyền Trách nhiệm của các tổ chức, phòng ban chuyên môn cấp huyện thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, GPMB cụ thể như sau:

+ Phòng Tài nguyên và Môi trường: Tham mưu cho UBND cấp huyện trình phê duyệt kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và thông báo thu hồi đất đối với các dự án thuộc thẩm quyền thu hồi đất của

UBND cấp huyện; Chủ trì thẩm định và trình phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; phương án hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; tham mưu cho UBND cấp huyện chỉ đạo việc thu hồi đất, chỉnh lý giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Trình UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc, quyết định cưỡng chế thu hồi đất; Chỉnh lý giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng sau thu hồi;

+ UBND cấp xã: Chủ trì phối hợp với tổ chức được giao nhiệm vụ giải phóng mặt bằng, các đoàn thể để phổ biến và tuyên truyền vận động người bị thu hồi nhà, đất chấp hành chủ trương thu hồi đất của Nhà nước; Xác nhận về thời điểm bắt đầu sử dụng đất và mục đích sử dụng đất quy định tại Khoản 4 Điều 21 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP; xác nhận hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, nhân khẩu sống phụ thuộc vào thu nhập từ sản xuất nông nghiệp và việc tranh chấp đất đai theo quy định; xác định phần trăm diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi của từng dự án; thời điểm xây dựng, quá trình sử dụng và tính hợp pháp của các công trình; Phối hợp với các cơ quan,

bộ phận liên quan thực hiện đúng các quy định trong trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Bảo quản tài sản đối với trường hợp bị cưỡng chế mà người bị cưỡng chế từ chối nhận tài sản;

+ Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường: Trực tiếp thực hiện toàn diện các nội dung về bồi thường và các công việc khác được các cấp có thẩm quyền giao

- Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực pháp luật, cơ quan có trách nhiệm bồi thường phải chuyển ngay hồ sơ đề nghị bồi thường đến cơ quan tài chính cùng cấp; trường hợp là

cơ quan hưởng kinh phí từ ngân sách trung ương thì chuyển hồ sơ đến cơ quan quản lý cấp trên

- Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, cơ quan nhận được hồ sơ có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ đề nghị bồi thường để cấp kinh phí hoặc có văn bản gửi cơ quan tài chính cùng cấp đề nghị cấp kinh phí bồi thường; trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ thì hướng dẫn cơ quan có trách nhiệm bồi thường bổ sung hồ sơ hoặc sửa đổi, bổ sung quyết định giải quyết bồi thường Thời hạn bổ sung hồ sơ không quá 15 ngày

- Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị bồi thường hợp lệ thì cơ quan tài chính có thẩm quyền cấp kinh phí cho cơ quan

có trách nhiệm bồi thường để chi trả cho người bị thiệt hại

- Sau khi nhận được kinh phí do cơ quan tài chính cấp, trong thời hạn

02 ngày làm việc, cơ quan có trách nhiệm bồi thường phải thực hiện việc chi trả bồi thường cho người bị thiệt hại hoặc thân nhân của người bị thiệt hại

Cách thức thực hiện: Thực hiện một lần bằng tiền mặt cho người được nhận tiền bồi thường hoặc chuyển khoản theo yêu cầu của người nhận tiền bồi

thường ( Luật đất đai 2013).

c) Thực hiện phương án hỗ trợ khi thu hồi đất

Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 thì còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật

Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài

mà phải di chuyển chỗ ở; Hỗ trợ khác Chính phủ quy định chi tiết Điều này trong các Nghị định

1.1.3.4 Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

Công tác bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất là một vấn đề hết sức phức tạp, gắn liền với lợi ích về tài chính nên rất dễ có những hành vi vi phạm pháp luật nhằm thu lợi bất chính Chính quyền địa phương cấp trên, hội đồng thẩm định cần phải có kế hoạch thanh tra, kiểm tra và coi đây là nhiệm vụ thường xuyên trong công tác bồi thường và hỗ trợ, kịp thời phát hiện các sai phạm, vi phạm pháp luật để xử lý nghiêm, tạo niềm tin cho nhân dân

Đối với mỗi Sở ban ngành, các phòng ban chuyên môn theo chức năng

và nhiệm vụ được phân công thường xuyên kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Đặc biệt đối với sở Tài chính, thường xuyên tổ chức kiểm tra việc thu, chi tiền bồi thường, hỗ trợ; kiểm tra nội dung và chi theo định mức chi phí phục vụ công tác GPMB; thu tiền bồi thường, hỗ trợ về tài sản thuộc sở hữu của nhà nước để nộp ngân sách

Khi có phản ánh của công dân liên quan đến đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các hình thức có thể từ trực tiếp gửi đơn kiến nghị đến các cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết hoặc gửi đơn đến các tổ chức đại diện được pháp luật công nhận thì Các cơ quan nhà nước có

thẩm quyền có trách nhiệm (theo Điều 199, Luật đất đai 2013)

- Kiểm tra, xử lý, trả lời bằng văn bản theo thẩm quyền

- Chuyển đơn đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết để giải quyết trong trường hợp không thuộc thẩm quyền

- Thông báo kết quả cho tổ chức, cá nhân đã phản ánh

Ngoài các sở, ban ngành, phòng ban chuyên môn thường xuyên thanh, kiểm tra xử lý các hoạt động có liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng thì còn có cơ quan chuyên biệt thực hiện công việc trên đó là Thanh tra cấp tỉnh, huyện

Thanh tra cấp tỉnh, huyện có trách nhiệm xác minh, kết luận và báo cáo UBND cấp tỉnh, huyện giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo của các tổ chức, hộ

gia đình, cá nhân có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật khiếu nại, tố cáo khi được giao Kiểm tra, đôn đốc Ủy ban nhân dân cấp huyện, các sở, ban, ngành phòng ban có liên quan việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo Giải quyết kịp thời đơn thư phát sinh thuộc thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luật; khắc phục tình trạng chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm trong giải quyết đơn thư; định kỳ đánh giá, rút kinh nghiệm về công tác giải quyết khiếu nại, tranh chấp, tố cáo về đất đai, đảm bảo luật đất đai được thực hiện nghiêm, hạn chế tiêu cực vi phạm

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.4.1 Nhóm yếu tố khách quan

* Yếu tố về môi trường chính sách, pháp luật

Những quy định của pháp luật, chính sách của nhà nước luôn là yếu tố ảnh hưởng lớn đến công tác bồi thường và hỗ trợ là yếu tố chủ quan, yếu tố ban đầu để công tác bồi thường và hỗ trợ được thực hiện một cách công khai, minh bạch đảm bảo tính công bằng đối với mỗi người dân Nếu như pháp luật, chính sách nhà nước được đầy đủ, rõ ràng thì công tác bồi thường và hỗ trợ sẽ rút ngắn được thời gian thực hiện cũng như giảm bớt khiếu kiện, bức xúc của người dân có đất bị thu hồi Ngược lại, nếu chính sách, pháp luật nhà nước không rõ ràng, minh bạch sẽ gây hiểu nhầm cho người dân, khó khăn cho các đơn vị, tổ chức nhà nước trong quá trình thực hiện công tác bồi thường và hỗ trợ

Hiện tại, có rất nhiều chính sách ảnh hưởng đến công tác bồi thường và

hỗ trợ như Luật đất đai, các văn bản dưới luật có liên quan đến việc thu hồi, đền bù thiệt hại, những chính sách này được quy định chung trên cả nước, tuy nhiên, thực tế cho thấy ở mỗi nơi việc vận dụng chính sách lại diễn ra khác nhau Ngay cả ở các địa phương, chính quyền tỉnh cũng có thể ban hành những chính sách của riêng từng địa phương đó căn cứ các bộ Luật của chính

phủ, những chính sách này có ảnh hưởng trực tiếp đến tất cả các nội dung của giải phóng mặt bằng Vì vậy, tại mỗi địa phương cần dựa trên tình hình thực

tế để đưa ra những chính sách phù hợp cho từng địa phương đó

* Thị trường bất động sản

Dưới tác động của thị trường bất động sản hiện nay đã ảnh hưởng khá lớn đến giá cả đất đai đang ngày trở nên nóng đã có không ít nhà đầu tư tiền vào lĩnh vực bất động sản Do giá đất thị trường ngày càng tăng nhanh dẫn đến khoảng cách chênh lệch với giá bồi thường về đất ngày càng lớn Khi khoảng cách lớn thì người dân có đất bị thu hồi thấy rất thiệt thòi khi bị thu hồi đất dẫn đến người dân luôn đề nghị tăng giá đất thu hồi phù hợp với giá đất trên thị trường Giá đất thị trường bất động sản luôn theo xu thế cao hơn nhiều lần giá đất nhà nước thu hồi để đem lại lợi nhuận cho nhà đầu tư, chính

vì vậy giá đất bồi thường càng tăng thì giá đất trên thị trường cũng càng tăng

và dẫn đến người dân tiếp tục đề nghị tăng giá đất thu hồi để đảm bảo quyền lợi chính đáng khi thị trường đất đai ngày càng tăng

Vị trí, khả năng sinh lợi, diện tích, hình dạng, mục đích sử dụng đất và pháp lý Đất đai có đặc trưng cơ bản là cố định về vị trí, vì vậy thậm chí ngay trong một khu vực có điều kiện kinh tế, xã hội giống nhau thì hai thửa đất (kể

cả liền kề) cũng có những đặc điểm riêng (hình dạng, diện tích, khả năng sinh lời) dẫn đến giá của chúng không đồng nhất, kéo theo nhu cầu bồi thường cũng khác nhau

Những thửa đất có vị trí thuận lợi, khả năng sinh lợi cao thì mức bồi thường sẽ cao, còn yếu tố pháp lý, diện tích và mục đích sử dụng đất là cơ sở

để xác định đối tượng, điều kiện bồi thường, hỗ trợ

* Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội

Điều kiện tự nhiên có những yếu tố như: địa hình, nhiệt độ, ánh sáng, lượng mưa, không khí, khoáng sản dưới lòng đất… Các yếu tố này đều có những ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất theo hướng tiêu cực nhiều hơn

- Địa hình: Sự khác nhau giữa các địa hình về độ cao, độ dốc và hướng dốc, mức độ xói mòn làm ảnh hưởng đến công tác quy hoạch và xây dựng các công trình liên quan đến tái định cư cho người dân Việc xây dựng các công trình ở những khu vực hầm hố tốn rất nhiều chi phí để san lấp mặt bằng

- Khoáng sản dưới lòng đất: Việc thực thi chính sách bồi thường nếu vào những khu vực có khóang sản dưới lòng đất rất phiền phức, vì cần rất nhiều thời gian để xác định đúng giá trị để tiến hành chính xác mức giá bồi thường cho người dân Đồng thời cũng phải quy hoạch lại khu vực có khóang sản dưới lòng đất khi tiến hành xây dựng

- Khí hậu: Những khu vực có khí hậu khắc nghiệt có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, như công tác tuyên truyền ở những nơi mưa gió liên miên, gây sạt

lở khiến việc di chuyển khó khăn, việc họp người dân lại để thông báo và phổ biến các hoạt động liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất có thể phải mất hàng tháng trời Khí hậu khắc nghiệt cũng ảnh hưởng đến việc thi công khi mưa gió lớn các công tác thi công như việc xây dựng là hoàn toàn không thể thực hiện

1.1.4.2 Nhóm yếu tố thuộc chủ quan

* Yếu tố thuộc năng lực chuyên môn của cán bộ

Năng lực của các cán bộ chuyên môn, cách quản lý, vận hành của bộ máy chính quyền, các cơ quan thực thi công tác bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất ảnh hưởng đến tiến độ khi triển khai dự án, lòng tin, sự chính xác đảm bảo tính công bằng đối với mỗi người dân có đất thu hồi

Thực trạng quản lý đất đai hay nói cách khác là hiệu lực pháp lý về quản lý đất đai của nơi có dự án, nơi nào công tác quản lý đất đai tốt như đã hoàn chỉnh được bản đồ địa chính có chất lượng, làm rõ nguồn gốc đất, ban hành công khai hạn mức diện tích đất ở và đất canh tác thì khâu đo đạc, xác định tính pháp lý của đất để áp giá bồi thường hoặc hỗ trợ, di chuyển tái định

cư thường thuận lợi hơn Trái lại, những nơi chưa tiến hành tốt thì sẽ gặp không ít những khó khăn trong xác định nguồn gốc đất, chủ sở hữu hợp pháp, diện tích, ranh giới của khu đất giữa thực địa và hồ sơ do mất rất nhiều thời gian để đối chiếu, xác minh Mặt khác mặc dù đã nhận được thông báo về chủ trương thu hồi đất và yêu cầu giữ nguyên hiện trạng đất nằm trong chỉ giới GPMB, nhưng một số hộ dân vẫn tự ý trồng cây, làm nhà, xây dựng các công trình để thu lợi từ việc đền bù khiến cho việc thống kê, đền bù GPMB gặp không ít khó khăn

* Yếu tố thuộc về bộ máy quản lý

Cơ cấu bộ máy và cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức tại các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết các chế độ, chính sách triển khai công tác bồi thường và hỗ trợ có ảnh hưởng tới công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất Những phức tạp nảy sinh do việc không đạt được sự đồng thuận với người dân về mức giá đền bù, hoặc khi đạt được sự đồng thuận thì lại không có khả năng chi trả Sự am hiểu pháp luật, cách giải quyết nhanh gọn cùng với sự cảm thông, tôn trọng lợi ích của người dân, thấu hiểu được tâm tư và nguyện vọng của họ khi thực thi công vụ của cán bộ, công chức sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng sự hợp tác của nhân dân trong vùng

* Yếu tố thuộc người nhận bồi thường, hỗ trợ

Mức sống, trình độ hiểu biết của người dân: Đối với những nơi có mức sống cao, ổn định, dân trí cao thì việc tuyên truyền, phổ biến chính sách và thực hiện bồi thường sẽ nhanh và giảm bớt đơn thư, khiếu nại của người dân Người dân có ý thức hơn trong việc chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước Trên thực tế cho thấy càng những nơi có trình

độ dân trí thấp thì tiến độ giải phóng mặt bằng thường chậm hơn

Sự tin tưởng của người dân về bộ máy chính quyền thực thi cơ chế chính sách của Nhà nước Đối với những nơi dân trí không cao thì chính sách

đền bù đến với người dân chủ yếu qua truyền miệng, nhiều đối tượng đã lợi dụng điều này để tuyên truyền sai sự thật, dẫn đến chống đối, khiếu kiện đông người Nếu chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội như hội nông dân, phụ nữ, thanh niên, cựu chiến binh… mà yếu, không có khả năng tuyên truyền, thuyết phục người dân thì rất khó mà GPMB thành công và bàn giao mặt bằng

* Ý thức chấp hành pháp luật của người dân

Nhận thức của người dân về pháp luật là một yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất trên địa bàn Khi người dân hiểu rõ về pháp luật và chấp hành thực thi pháp luật thì gần như việc thực thi chính sách là rất dễ dàng Nhưng cho dù nhà nước đã tổ chức phổ biến và tuyên truyền pháp luật cho người dân rất nhiều, thì ý thức chấp hành pháp luật của người dân vẫn rất hạn chế Hiện tại đại đa số người dân chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt và cho bản thân, chứ chưa

có sự nhìn nhận về lợi ích lâu dài và cho cộng đồng Do vậy có nhiều người dân

có nắm bắt về pháp luật nhưng vì lợi ích, họ lại cố tình chống đối không chịu chấp hành pháp luật chỉ vì muốn đem lại cho bản thân những lợi ích lớn hơn

1.2 Cơ sở thực tiễn công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.1 Kinh nghiệm trong công tác bồi thường và hỗ trợ người dân của một

Trong 3 năm (2019 - 2021) trên địa bàn huyện Lạc Thủy có 25 dự án được thực hiện, với tổng diện tích đất phải thu hồi khoảng 20,5 ha

Nhìn chung công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn huyện trong những năm qua cơ bản được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật, đáp ứng được tiến độ GPMB để thực hiện các dự án

về phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện

Chủ đầu tư các dự án, chính quyền địa phương và người dân có sự phối hợp và đồng thuận cao trong việc bồi thường,hỗ trợ và tái định cư Nhiều dự

án, chủ đầu tư đã thực hiện tốt cam kết với người dân trong việc đền bù giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư; làm tốt công tác an sinh xã hội cho người dân tại các vùng bị thu hồi đất như hỗ trợ sản xuất, tạo công ăn việc làm, hỗ trợ học nghề cho người lao động bị mất đất, hỗ trợ chính quyền và người dân trong việc xây dựng nông thôn mới, thăm hỏi các hộ nghèo, gia đình chính sách trong các dịp lễ tết, hỗ trợ chuyển đổi nghề cho đồng bào dân tộc thiểu

số bị thu hồi đất… Giúp cho cuộc sống của người dân bị thu hồi đất dần ổn định, yên tâm phát triển kinh tế

1.2.1.2 Kinh nghiệm bồi thường và hỗ trợ người dân của huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai

Huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai thực hiện công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi thu hồi đất đạt được những kết quả như sau:

- Công tác phổ biến, tuyên truyền và tập huấn chế độ chính sách được quan tâm, công tác phối hợp giữa Trung tâm với chính quyền cơ sở, các ngành, UB MTTQ và các đoàn thể được tăng cường và có hiệu quả hơn đã góp phần đưa chính sách vào cuộc sống nâng cao nhận thức của người dân và của cán bộ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư;

- Trong việc xác định giá cụ thể trước khi ban hành Quyết định thu hồi đất UBND huyện tổ chức thực hiện điều tra khảo sát, xây dựng giá đất cụ thể theo quy định trình UBND Tỉnh phê duyệt Do đó giá cụ thể thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ sát với giá thị trường, tạo sự đồng thuận trong dân;

- Công tác phối hợp, tham mưu, đề xuất tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, chủ động, linh hoạt với tinh thần trách nhiệm cao do đó đã giải quyết dứt điểm được tồn tại của một số dự án, nhiều vụ việc phức tạp;

- Nhận thức và sự phối kết hợp của các Chủ dự án trong thời gian qua được nâng cao, việc chuẩn bị kinh phí để thực hiện công tác bồi thường và hỗ trợ của đa số các chủ dự án được nhanh chóng đáp ứng kịp thời;

- Đội ngũ cán bộ được UBND huyện tăng cường phần nào đáp ứng nhân lực để phục vụ công việc được giao

Bên cạnh những thuận lợi, kết quả đạt được, huyện Văn Bàn cũng gặp phải những khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về bồi thường và hỗ trợ cho người dân như: Bên cạnh những hộ dân có ý thức tốt còn tồn tại một bộ phận dân cư chưa hiểu rõ chế độ chính sách, chây ỳ, cản trở gây khó khăn trong quá trình bồi thường hỗ trợ cũng như cố tình không bàn giao mặt bằng

để chủ đầu tư thực hiện dự án

- Quá trình thực hiện Luật đất đai 2013 và các Nghị định của chính phủ

có vướng mắc về cơ chế chính sách như: vướng mắc về chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà

ở trong khu dân cư nhưng không được công nhận là đất ở; về bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng khác gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất

Trong thời gian qua công tác quản lý đất đai, xây dựng ở một số xã, phường không tốt và không kịp thời xử lý, hoặc xử lý không nghiêm, không cương quyết nên để xảy ra tình trạng các tổ chức, hộ dân đầu tư xây dựng công trình, trồng cây chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong khu vực dự án được phê duyệt nhằm trục lợi của Nhà nước, của nhà đầu tư gây phức tạp, khó khăn cho công tác bồi thường và hỗ trợ

1.2.1.3 Kinh nghiệm bồi thường và hỗ trợ người dân của huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

Huyện Cẩm Khê rất quan tâm cố gắng trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất trên địa bàn Các cán bộ đều có trình độ chuyên môn rất cao, về bên lãnh đạo tổ chức điều hành và phân bố nhân viên, công việc rất hiệu quả Ba năm gần đây văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất và trung tâm phát triển quỹ đất là những cơ quan trực tiếp tham gia vào quá trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất luôn được đảng bộ cấp huyện và tỉnh khen thưởng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong công việc,

từ đó có thể thấy được sự thành công của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư khi thu hồi đất trên địa bàn huyện Về cụ thể huyện Cẩm Khê đã đạt được những thành quả sau:

- Tính đến thời điểm hiện tại, huyện đã thực hiện thu hồi đất cho các dự

án phát triển kinh tế với tổng diện tích là 2.580 ha;

- Trong đó, diện tích đất đã được bồi thường là 2.500 ha, chiếm tỷ lệ 96,9% so với tổng diện tích thu hồi;

- Tổng số hộ dân và cá nhân bị ảnh hưởng là 3.368 hộ, với tổng số người là 12.385 người;

- Tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất đã chi trả cho các hộ dân và cá nhân là khoảng 3.100 tỷ đồng, trong đó bao gồm tiền đền bù, tiền hỗ trợ tái định cư, tiền hỗ trợ tạm thời và các khoản hỗ trợ khác;

- Các hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất đã được thực hiện đúng quy định pháp luật và đảm bảo quyền lợi của người dân Các địa phương đã triển khai nhiều biện pháp để tăng cường sự đồng thuận và

sự đồng tình của người dân trong quá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất;

- Tuy nhiên, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất vẫn còn một số vấn đề phức tạp và khó khăn, đặc biệt là việc giải quyết tranh chấp về đất đai giữa các hộ dân và doanh nghiệp

Tổng thể, tình hình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất tại huyện Cẩm Khê đang được triển khai đúng quy định pháp luật và đảm bảo quyền lợi của người dân và doanh nghiệp Tuy nhiên, việc giải quyết các tranh chấp về đất đai vẫn còn đòi hỏi sự nỗ lực và cố gắng của các địa phương

và các bên liên quan để giải quyết các vấn đề này một cách công bằng và minh bạch

1.2.2 Bài học kinh nghiệm về bồi thường và hỗ trợ người dân cho huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

Từ kinh nghiệm của các địa phương trong công tác bồi thường và hỗ trợ người dân khi nhà nước thu hồi đất, có thể rút ra một số kinh nghiệm có thể tham khảo trong điều kiện thực tiễn tại huyện Lạc Sơn là:

- Các cấp chính quyền trong huyện cần tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đi sâu, đi sát, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của người dân, vận động, giải thích cho người dân hiểu và đồng thuận về chính sách bồi thường,

hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ các dự án;

- Tăng cường các biện pháp tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn tại các dự án nhằm đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư;

- Kiên trì thuyết phục, vận động nhân dân thực hiện quyết định thu hồi đất, nhận bồi thường và bàn giao mặt bằng cho Chủ đầu tư, nhưng đối với các

cá nhân, tổ chức làm trái quy định, chây ỳ thì kết hợp thuyết phục với răn đe,

kể cả thực hiện các biện pháp hành chính, tổ chức cưỡng chế, bảo vệ thi công

để thực hiện quyền của quản lý nhà nước;

- Trong việc xác định giá bồi thường và hỗ trợ phải được xây dựng cụ thể trước khi ban hành Quyết định thu hồi đất UBND huyện tổ chức thực hiện điều tra khảo sát, xây dựng giá đất cụ thể theo quy định trình UBND Tỉnh phê duyệt Do đó giá cụ thể thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ sát với giá thị trường, tạo sự đồng thuận trong dân;