(Luận văn thạc sĩ) xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận 12 thành phố hồ chí minh thực trạng và giải pháp

CƠ CHẾ CỦA XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC...24 1.4.VAI TRÒ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Đối VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO NÓI CHƯNG VÀ VỚI VIỆC HÌNH THÀNH NHÂN CÁCH CON

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH- TRƯỜNG

CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO II

ĐỖ THỊ LAN ANH

XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Ở QUẬN 12 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC VĂN HÓA,

GIÁO DỤC

MÃ SỐ : 5.07.03

NGƯỜI HƯỚNG DẨN KHOA HỌC: TS ĐÀO QUANG TRUNG

TP HỒ CHÍ MINH-2003

MỤC LỤC

MỤC LỤC 3

LỜI CẢM ƠN 7

PHẦN I MỞ ĐẦU 8

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 8

2.MỤC ĐÍCH VÀ GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI 12

3.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 12

4.GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 13

5.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 13

6.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

7 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 14

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 15

1.1 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 15

1.2.KHÁI NIỆM VÀ NỘI DƯNG CỦA XÃ HỘI HÓA VÀ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC 18

1.2.1 Xã hội hóa và xã hội hóa cá nhân 18

1.2.2 Xã hội hóa hoạt động giáo dục 22

1.3 CƠ CHẾ CỦA XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC 24

1.4.VAI TRÒ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Đối VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO NÓI CHƯNG VÀ VỚI VIỆC HÌNH THÀNH NHÂN CÁCH CON NGƯỜI NÓI RIÊNG 28

1.4.1.Vai trò của xã hội hóa hoạt động giáo dục đối với việc phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo 28

1.4.2 Vai trò của xã hội hóa đối với việc hình thành nhân cách con người 30

1.5.NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH CỦA XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC 30

1.5.1.Giáo dục hóa xã hội: 31

1.5.2.Cộng đồng hóa trách nhiệm đối với hoạt động giáo dục: 31

1.5.3.Đa dạng hóa các loại hình đào tạo: 31

1.5.4.Đa phương hóa nguồn đầu tư: 32

1.5.5 Thể chế hóa sự quản lý Nhà nước về trách nhiệm: 32

1.6.CON ĐƯỜNG ĐỂ THỰC HIỆN XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC 32

1.6.1 Xây dựng và củng cố mối quan hệ giữa nhà trường và các lực lượng xã hội trong việc tham gia công tác giáo dục 32

1.6.2 Dân chủ hóa giáo dục 35

1.6.3 Đa dạng hóa giáo dục 37

1.6.4 Đại hội Giáo dục các cấp 38

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Ở QUẬN 12 40

2.1.VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN QUẬN 12 40

2.2 NHẬN THỨC CỦA CÁC CÁP, CÁC NGÀNH TRONG QUẬN 12 VỀ VẤN ĐỀ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC 41

2.2.1 Nhận thức về xã hội hóa giáo dục 42

2.2.2 Nhận xét về các giải pháp thực hiện xã hội hóa hoạt động giáo dục 43 2.3.THỰC TRẠNG VIỆC TRIỂN KHAI XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC TẠI QUẬN 12, THÀNH PHÔ Hồ CHÍ MINH 44

2.3.1 Những giải pháp đã và đang thực hiện 44

2.3.3 Những bài học từ thực tiễn xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận

12 68

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP TẰNG CƯỜNG XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ở QUẬN 12 69

3.1 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO Ở QUẬN 12 ĐẾN NĂM 2005 VÀ 2010 69

3.1.1 Mục tiêu và nhiệm vụ phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo và hoạt động xã hội hóa giáo dục ồ thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2005 và 2010 69

3.1.2 Mục tiêu và nhiệm vụ phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo và hoạt động xã hội hóa giáo dục đến năm 2005 tại quận 12 71

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Ở QUẬN 12 72

3.2.1.Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức của các lực lượng xã hội về vai trò, vị trí của giáo dục 72

3.2.2.Tổ chức đại hội giáo dục các cấp 74

3.2.3 Thu hút các lực lượng xã hội tham gia hoạt động giáo dục 76

3.2.5 Thực hiện có hiệu quả cuộc vận động dân chủ hóa nhà trường 80

3.2.6 Đa dạng hóa các loại hình giáo dục-đào tạo 83

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 84

1 KẾT LUẬN 84

2 KHUYẾN NGHỊ 85

2.1 Đối với Nhà nước và Bộ Giáo dục-Đào tạo: 85

2.2 Đối với thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giáo dục-Đào tạo: 87

2.3.Đối với chính quyền và ngành giáo dục-đào tạo quận 12: 89

TÀI IIỆU THAM KHẢO 92

A VĂN KIỆN, NGHỊ QUYẾT, TÀI IIỆU CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC92

B CÁC TÁC PHẨM KINH ĐIỂN: 92

C VĂN KIỆN VÀ TÀI LIỆU CỦA ĐỊA PHƯƠNG: 93

D SÁCH, BÁO, TÀI IIỆU KHOA HỌC: 94

PHỤ LỤC 100

LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến:

Cô Hiệu trưởng, Phòng Đào tạo và Quản lý khoa học Trường Cán bộQuản lý Giáo dục và Đào tạo II,

Thầy Hiệu trưởng, Phòng Khoa học công nghệ-sau Đại học Trường Đạihọc Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh,

Sở Giáo dục-Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh,

Phòng Giáo dục-Đào tạo quận 12 thành phố Hồ Chí Minh, đã tận tìnhgiúp đỡ chúng tôi hoàn thành luận án này

Chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS Đào Quang Trung, ngườitrực tiếp hướng dẫn chúng tôi suốt quá trình thực hiện luận án

Chân thành cám ơn bạn bè cùng lớp Cao học nữ, đồng nghiệp và gia đình

đã động viên, nhiệt tình giúp đỡ chúng tôi vượt mọi khó khăn để hoàn thànhluận án này

Tác giả

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Nhân loại đang bước vào những năm đầu của thế kỷ 21- thế kỷ có rấtnhiều cơ may và thách thức Mỗi quốc gia, cộng đồng, dân tộc có vượt quađược mọi thách thức, nắm lấy những cơ may để phát triển bền vững haykhông-điều này phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con người và vấn đề giáo dục.Giáo dục có vai trò vô cùng to lớn trong sự nghiệp đào tạo và phát huynguồn lực con người đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước Những conngười có học vấn, trung thực, có phẩm chất cao đẹp là tài sản quý báu nhất, lànguyên khí của quốc gia Những con người ấy chỉ có được thông qua quá trìnhgiáo dục Giáo dục là sự nghiệp của quẫn chúng, trực tiếp Liên quan đến cuộcsống, tương lai của mọi người, mọi gia đình và toàn xã hội

Hơn nửa thế kỷ qua, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng

ta luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục Ngay sau khi Cách mạng Tháng Támthành công, một trong những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước là xóa nạn mùchữ và xây dựng nền giáo dục mới của nước Việt Nam độc lập

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và thời gian sauchiến tranh, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn, sự nghiệp giáo dục của nhân dân tavẫn được duy trI, ổn định và phát triển, tạo nên đội ngũ trí thức và lao động có

kỹ thuật, góp phần thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trongthời kỳ đổi mới hiện nay, Đảng ta càng quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đàotạo con người và nguồn nhân lực

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ vu khẳng định giáo dục-đào tạo là quốcsách hàng đầu, đóng vai trò then chốt trong toàn bộ sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, là một động lực đưa đất nước thoát khỏi nghèonàn và lạc hậu, vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới Cùng với việc khẳngđịnh vị trí, vai trò vô cùng quan trọng của giáo dục-đào tạo trong sự nghiệp đổimới, Đảng ta cũng cho rằng, giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng,toàn dân nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII chỉ rõ: "Các vấn đề chínhsách xã hội đều giải quyết theo tình thần xã hội hóa Nhà nước giữ vai trò nòngcốt, đồng thời động viên mỗi người dân, các doanh nghiệp, các tổ chức trong

xã hội, các cá nhân và các tổ chức nước ngoài cùng tham gia giải quyết nhữngvấn đề xã hội".[3- tr.114]

Văn kiện Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII

đã khẳng định: "Phát triển giáo dục là sự nghiệp của toàn xã hội, của Nhà nước

và mỗi cộng đồng, của từng gia đình và mỗi công dân Kết hợp tốt giáo dục họcđường với giáo dục gia đình, giáo dục xã hội, xây dựng môi trường giáo dụclành mạnh; người lớn làm gương cho trẻ con noi theo Phát động phong tràorộng khắp toàn dân học tập, người người đi học, học ở trường, lớp và tự họcsuốt đời"[5-Tr.11-12]

Tại phiên họp thường kỳ tháng 3-1997, Chính phủ đã thông qua Nghịquyết số 90/CP về "Phương hướng và chủ trương xã hội hóa các hoạt động giáodục, y tế, văn hóa" Theo đó, xã hội hóa hoạt động giáo dục được hiểu là mộtcuộc vận động quần chúng rộng rãi nhằm làm cho mỗi người được hưởng đầy

đủ quyền lợi, đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của Minh đối với hoạtđộng giáo dục-đào tạo

Thực chất của xã hội hóa hoạt động giáo dục-đào tạo theo Nghị quyết 90/

CP của Chính phủ là: "Huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên các tầnglớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới sự quản lý của Nhànước".[6-Tr.5]

Giáo dục-đào tạo không phải là công việc của riêng những người làmcông tác giáo dục mà mọi cán bộ, đảng viên, mọi thành viên của các to chứcđoàn the xã hội và mọi người dân đều có trách nhiệm đóng góp tài lực, vật lực,nhân lực nhằm phát triển giáo dục "thực hiện giáo dục cho mọi người, cả nướctrở thành một xã hội học tập" như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX khẳngđịnh

Quan điểm trên đây của Đảng một mặt khẳng định trách nhiệm của các tổchức xã hội đối với giáo dục; mặt khác, nêu rõ mục đích, chức năng của giáo

Trước đây cũng như hiện nay, xu thế chung trong phát triển giáo dục tạinhiều nước trên thế giới là xã hội hóa hoạt động giáo dục Không chỉ ở cácnước đang phát triển mà cả các nước phát triển cũng tIm các biện pháp đẩymạnh xã hội hóa hoạt động giáo dục Bởi vI, thực hiện xã hội hóa hoạt độnggiáo dục cũng tức là trả lại bản chất xã hội của giáo dục cho giáo dục, đồngthời trả lại nhiệm vụ giáo dục của xã hội cho chính nó, hướng tới xây dựng một

xã hội học tập

Thế giới ngày nay đang dậy lên làn sóng cách mạng kỹ thuật mới, vừarộng rãi, vừa vô cùng sâu sắc, đặc biệt nhất là sự phát triển ồ ạt của công nghệthông tin Xã hội hiện đại đòi hỏi mọi người phải có tri thức để xử lý nhanhnhạy các thông tin và hòa nhập vào cộng đồng Nhữns thay đổi nhanh chóngcủa xã hội đặt ra cho giáo dục những yêu cầu mới: về mặt thời gian, giáo dụcphải kéo dài suốt đời người; về mặt không gian, giáo dục phải mở rộng khắptoàn xã hội Việc học tập trở thành quá trình không ngừng nâng cao năng lựccủa mỗi cá nhân Mỗi người không chỉ học ở trong nhà trường, mà học cả ởtrong gia đình, ngoài xã hội, học bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu, học những gIcần thiết cho cuộc sống, học Liên tục, học suốt đời Và như vậy, cả xã hội đềuphải gánh vác chức năng giáo dục chứ không chỉ riêng ngành giáo dục

Với quan niệm như vậy, có thể thấy rõ nội hàm cơ bản của xã hội hóahoạt động giáo dục là hệ thống định hướng các hoạt động cá nhân, lực lượng xãhội nhằm thúc đẩy tiến trình xã hội hóa cá nhân, nâng cao mặt bằng dân trí, xâydựng cơ chế tổ chức quản lý giáo dục mới

Quán triệt tư tưởng xã hội hóa hoạt động giáo dục được định hướng từ cácNghị quyết Đại hội Đảng, những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ vàchính quyền quận 12, bằng nhiều giải pháp thích hợp, ngành giáo dục ở đây đãtích cực đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động giáo dục với nhiều nội dung phongphú Cùng với việc vận động xã hội đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực, huyđộng các nguồn đầu tư cho giáo dục, đa dạng hóa các loại hình trường lớp,quận 12 đà tổ chức Đại hội giáo dục các cấp, vận động xã hội tham gia xây

dựng môi trường lành mạnh cho giáo dục, gắn kết giáo dục nhà trường vớicộng đồng xã hội Nhờ vậy, từ một quận gặp rất nhiều khó khăn đặc biệt là sựmất cân đối nghiêm trọng về mạng lưới trường lớp, đến nay quận 12 đã giảiquyết một cách cơ bản chỗ học cho học sinh các cấp; chất lượng và hiệu quảgiáo dục không ngừng nâng cao Đặc biệt, đây là quận đầu tiên trong 22 quận.huyện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hoàn thành phổ cập THCS theochuẩn mới Từ nguồn vốn ngân sách và nhân dân đóng góp, quận 12 đã xâythêm 10 trường học mới với 245 phòng học khang trang Nhân dân quận 12 đãđóng góp 3,7 tỷ đồng và hơn 11.000 m2 đất để xây trường học.

Thực tế cho thấy xã hội hóa hoạt động dáo dục đã làm cho sự nghiệp giáodục phát triền mạnh mẽ, phục vụ đắc lực cho các mục tiêu phát triển kinh tê -xãhội Xã hội hóa hoạt động giáo dục đã làm thay đổi căn bản phương pháp đàotạo của giáo dục nhà trường, tạo điều kiện kết hợp dạy chừ, dạy người, dạynghề, kết hợp giáo dục nhà trường với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội Xãhội hóa hoạt động giáo dục làm cho giáo dục và nhà trường thực sự là bộ phậnkhăng khít của xã hội, công tác giáo dục là nhiệm vụ của toàn xã hội Ngoài ra,

xã hội hóa hoạt động giáo dục cũng tạo điều kiện cho giáo dục phát triển nhâncách con người và tạo điều kiện cho con người tạo ra giá trị của Minh để phục

vụ xã hội

Thời gian qua, trên thế giới và trons nước đã có nhiều nhà nghiên cứu đềcập các khía cạnh khác nhau của xã hội hóa hoạt động giáo dục Song cácnghiên cứu này chỉ dừng lại ở tầm vĩ mô và khái quát Đến nay, chưa có côngtrình nghiên cứu nào đi sâu vào tình hình cụ thể về xã hội hóa hoạt động giáodục tại quận 12-một trong những quận có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất ở thànhphố Hồ Chí Minh Đảng bộ và chính quyền ở đây đã xác định xã hội hóa hoạtđộng giáo dục là giải pháp cơ bản đê phát triển giáo dục nhằm phục vụ cho cácmục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của quận Là một phóng viên chuyên tráchtheo dõi mảng giáo dục-đào tạo của Báo Sài Gòn Giải Phóng-cơ quan ngônluận của Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh, tiếng nói của nhân dân thành phốmang tên Bác- ngoài việc thông tin kịp thời, đầy đủ các hoạt động giáo dục trên

báo, tôi cảm thấy rất thú vị khi đi sâu nghiến cứu vấn đề xã hội hóa hoạt độnggiáo dục ở thành phố Hồ Chí Minh nói chung, quận 12 nói riêng Tôi hy vọngrằng, nghiên cứu này sẽ góp phần nhỏ bé thúc đẩy sự nghiệp giáo dục ở quận

12 và thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển

2.MỤC ĐÍCH VÀ GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI

* Mục đích của đề tài:

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận

12 thành phố Hồ Chí Minh, luận văn cố gắng đưa ra một số giải pháp thúc đẩy

sự phát triển hơn nữa công tác xã hội hóa hoạt động giáo dục nhằm nâns caochất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội quận 12 nóiriêng và thành phố Hồ Chí Minh nói chung

* Giới hạn của đề tài:

Xã hội hóa nói chung, xã hội hoa hoạt động giáo dục nói riêng là vấn đềrất phức tạp, rộng lớn Do điều kiện thời gian và khuôn khổ của một luận văncao học, đề tài chỉ:

- TIm hiểu một số nội dung cơ bản về xã hội hóa hoạt động giáo dục

- Phân tích, đánh giá thực trạng xã hội hóa hoạt động giáo dục của quận 12thành phố Hồ Chí Minh, từ đó cố gắng đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh côngtác xã hội hóa hoạt động giáo dục ở địa bàn này

3.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

* Khách thể nghiên cứu:

Xã hội hóa hoạt động giáo dục và những vấn đề có Liên quan như nội

dung hoạt động giáo dục, nguồn lực và môi trường giáo dục

* Đối tượng nghiên cứu:

Phướng hướng, thực trạng, giải pháp xã hội hóa hoạt động giáo dục ở

quận 12 thành phố Hồ Chí Minh

4.GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Xã hội hóa là một quy luật diễn ra trên mọi lĩnh vực của cuộc sống Xãhội hóa hoạt động giáo dục là tư tưởng chỉ đạo chiến lược, là giải pháp tổngthể, chủ lực để giải quyết bài toán giáo dục của Đảng và Nhà nước Thực tế tạithành phố Hồ Chí Minh nói chung, quận 12 nói riêng, xã hội hóa giáo dục đã

có những thành công nhất định Tuy nhiên, trong thực hiện xã hội hóa hoạtđộng giáo dục tại quận 12, còn rất nhiều vấn đề đang đặt ra cần nhanh chónggiải quyết Từ việc nghiên cứu đề tài, chúng tôi cho rằng, có thể và cần thiếtphải xây dựng những giải pháp trên cơ sở phát huy vai trò của các lực lượng xãhội có tính đặc thù của địa phương quận 12 nhằm góp phần thúc đẩy sự nghiệpphát triển giáo dục

5.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau: Thứ nhất, nghiên cứu cơ sở lý luận

về vấn đề xà hội hóa hoạt động giáo dục làm định hướng cho việc nghiên cứu

đề tài

Thứ hai, phân tích thực trạng xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận 12.Thứ ba, đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm thúc đẩy quá trình

xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận 12

6.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đề tài được thực hiện trên cơ sở những nguyên lý của chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về conngười, về giáo dục đào tạo và xã hội hóa hoạt động giáo dục

Mác-Trong quá trình thực hiện đề tài, người viết sử dụns các phương pháp sau

để nghiên cứu:

* Phương pháp nghiên cứu lý luận:

Sưu tầm, phân tích các tài IIệu Liên quan đến giáo dục và xã hội hóa hoạtđộng giáo dục như các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII,VIII,IX;Nghị quyết Hội nghị lần thứ II BCHTƯ Đảng khóa VIII; Báo cáo của Bộ

Chính trị kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ II BCHTƯĐảng khóa VIII và phương hướng phát triển giáo dục từ nay đến năm 2005 và2010; Chương trình hành động vI giáo dục-đào tạo của Đảng bộ và ƯBNDquận 12; Nghị quyết số 90/CP của Chính phủ về "Phương hướng và chủ ưương

xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa"

Ngoài ra, người viết cũng sưu tầm và nghiên cứu nhiều bài báo, các báocáo tổng kết kinh nghiệm thực hiện xã hội hóa hoạt động giáo dục của nhiềutỉnh, thành phố trong cả nước và ở các quận, huyện trên địa bàn thành phố HồChí Minh

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Tổng kết kinh nghiệm qua khảo sát bằng phiếu dưới dạng câu hỏi vềnhững vấn đề Liên quan đến xã hội hóa hoạt động giáo dục Đặc biệt, chúng tôi

đã đi thực tế gặp gỡ, nghiên cứu những điển hình tiên tiến trong việc thực hiện

xã hội hóa hoạt động giáo dục tại quận 12 để từ đó rút ra những bài học thànhcông và đề xuất hướng giải quyết những mặt tồn tại

Ngoài ra, chúng tôi còn dự nhiều hội thảo khoa học, Đại hội giáo dục cáccấp ở quận 12 và các quận, huyện trong thành phố Hồ Chí Minh Chúng tôicũng gặp gỡ, thăm dò ý kiến của các cá nhân, tập thể, các nhà quản lý giáo dục,các nhà hoạt động xã hội có kinh nghiệm về vấn để này

7 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Luận văn gồm 3 phần: Phần I: Mở đầu Phần II: Nội dung nghiên cứuGồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng xã hội hóa hoạt động giáo dục ở quận 12

Chương 3: Những giải pháp tăng cường xã hội hóa hoạt động giáo dục ởquận 12

Phần II: Kết luận và khuyến nghị

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Tại các quốc gia trên thế giới, mặc dù bản chất xã hội, thể chế chính trị,mục đích và tính chất của các nền giáo dục khác nhau, song xã hội hóa hoạtđộng giáo dục là xu thế chung trong phát triển giáo dục của các nước Khôngchỉ những nước đang phát triển mà cả những nước phát triển như Mỹ, Pháp,Anh, Nhật, Nga cũng tIm các biện pháp của Minh nhằm huy động mọi nguồnlực và điều kiện để phát triển giáo dục ở nước ta, xã hội hóa hoạt động giáodục không phải là một quan điểm mới xuất hiện trons thời kỳ đổi mới mà là sựthể hiện đường lối vận động quần chúng, huy động sức mạnh của toàn xã hộivào việc thực hiện nhiệm vụ chính trị mà Đảng ta luôn coi trọng trong suốt quátrình lãnh đạo đấu tranh cách mạng Đại hội lần thứ VIII của Đảng chính thức

sử dụng thuật nsữ "xã hội hóa" thể hiện quan điểm chỉ đạo không những nhằmphát triển sự nghiệp giáo dục nói riêng, mà để hoạch định hệ thống các chínhsách xã hội nói chung: "Các vấn đề chính sách xã hội đều giải quyết theo tìnhthần xã hội hóa Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, đồng thời động viên mỗi ngườidân, các doanh nghiệp, các tổ chức trong xã hội, các cá nhân và các tổ chứcnước ngoài cùng tham sia giải quyết những vấn đề xã hội."[3-tr 114]

Điều 11 Luật Giáo dục quy định: Mọi tổ chức, gia đình và công dân cótrách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, xây dựng phong trào học tập và môitrường giáo dục lành mạnh, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáodục Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong sự phát triển sự nghiệp giáo dục thựchiện đa dạng hóa các loại hình nhà trường và hình thức giáo dục; khuyến khích,huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệpgiáo dục

Nghị quyết 90/CP của Chính phủ khẳng định: Xã hội hóa hoạt động giáodục, y tế, văn hóa là vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân dân,của toàn xã hội vào sự phát triển các sự nghiệp đó nhằm từng bước nâng cao

mức hưởng thụ về giáo dục, y tế, văn hóa và sự phát triển về thể chất và tìnhthần của nhân dân.

Trong công trình nghiên cứu "Xã hội hóa công tác giáo dục- Nhận thức

và hành động", các giáo sư Bùi Gia Thịnh, Võ Tấn Quang, Nguyễn Thanh Bình(Viện Khoa học Giáo dục xuất bản năm 1999) nhấn mạnh: Xã hội hóa hoạtđộng giáo dục không phải là cách làm giáo dục chỉ có ở riêng nước ta mà làcách làm giáo dục phổ biến trên thế giới, kể cả những nước công nghiệp hiệnđại, có nền kinh tế phát triển cao Tuy thuật ngữ họ dùng không phải là xã hộihóa hoạt động giáo dục mà là sự tham gia của cộng đồng vào giáo dục nhưng

về mặt ngữ nghĩa đã thể hiện được rõ ràng nội dung cơ bản của xã hội hóa hoạtđộng giáo dục

Xã hội hóa hoạt động giáo dục không có nghĩa là giảm nhẹ trách nhiệm vàvai trò của Nhà nước Trái lại, xã hội hóa hoạt động giáo dục chỉ có thể thực hiệnthành công khi có sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Đảng, sự quản lý chặtchẽ của Nhà nước và vai trò chủ động, nòng cốt của ngành giáo dục Tại TPHCM,Báo cáo số 991/GD-ĐT "Tổng kết 4 năm thực hiện Nghị quyết TƯ II (khóa VIII),Chương trình hành động 05 của Thành ủy và mục tiêu, phương hướng nhiệm vụphát triển giáo dục-đào tạo thành phố từ 2001-2005" khẳng định: Những năm gầnđây, nhờ đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, làm tốt việc đa dạng hóa các loại hìnhtrường lớp nên không những đã góp phần ổn định, phát triển quy mô mạng lướicác bậc học, ngành học theo cơ cấu mới của hệ thống giáo dục quốc dân mà cònnâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục Nhiều giải pháp đa dạng mangtính khả thi như huy động các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng trường dân lập,

tư thục; sử dụng tốt nguồn vốn vay kích cầu; chuyển sang bán công các trườngmầm non, trung học cơ sở và trung học phổ thông đã góp phần ổn định tìnhhình của ngành giáo dục thành phố, tạo thêm nhiều chỗ học cho con em nhân dânlao động, đồng thời cũng góp phần từng bước hướns tới xây dựng một xã hội họctập Thực hiện xã hội hóa giáo dục, sự phối hợp giữa ngành giáo dục với chínhquyền và các tổ chức xã hội ngày càng chặt chẽ, tạo nên một môi trường giáo dụclành mạnh, góp phần làm

tốt công tác giáo dục và quản lý học sinh, tránh cho các em nhiễm những thói

hư tật xấu do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường đang ngày càng phát triểntrong xã hội những năm qua Bằng việc thực hiện xã hội hóa hoạt động giáodục, huy động nhiều nguồn lực đóng góp cho giáo dục, thành phố cũng đã cónhiều chính sách ưu tiên, hỗ trợ cho giáo viên và học sinh vùng xa, vùns khókhăn ngoại thành, đặc biệt là đối với giáo viên giảng dạy tại cần Giờ, Nhà Bè

Sở GD-ĐT thành phố Hồ Chí Minh đã đề ra Chiến lược phát triển giáodục phổ thông thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2010 và những chỉ tiêu thựchiện 5 năm 2001-2005 Chiến lược này nhấn mạnh các giải pháp pháp pháttriển giáo dục phổ thông ở TPHCM đến năm 2005 và những năm tiếp theogồm: nhóm giải pháp về tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học;nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả đào tạo; nhómgiải pháp xây dựng đội ngũ; nhóm giải pháp về xã hội hóa giáo dục; nhóm giảipháp về cải tiến công tác quản lý giáo dục

Mục tiêu cơ bản của nhóm giải pháp về xã hội hóa giáo dục được thànhphố Hồ Chí Minh xác định là: huy động các thành phần xã hội cùng ngành giáodục-đào tạo xây dựng môi trường giáo dục, gắn kết nhà trường với xã hội đểtiến tới xã hội học tập Phát huy tiềm năng các nguồn lực xã hội để tăng cường

cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học, huy động tối đa trẻ 5 tuổi đi học mẫugiáo, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, hoàn thành phổ cập THCS, tiếntới phổ cập THPT

Tổng kết 5 năm (1995-2000) công tác xã hội hóa giáo dục tại một số quậnhuyện ở TPHCM như quận 12, quận Gò vấp, quận 10, quận Bình Thạnh chothấy: xã hội hóa giáo dục thể hiện tư tưởng chiến lược, coi sức mạnh của toàn

xã hội là điều kiện không thể thiếu để phát triển có chất lượng và hiệu quả sựnghiệp giáo dục, có giá trị chỉ đạo quá trình phát triển giáo dục một cách lâudài chứ không phải là một ý đồ chiến thuật được vận dụng một cách nhất thờicho một giải pháp tình thế

Vấn đề xà hội hóa hoạt động giáo dục đã được nhiều nhà nghiên cứu quantâm Bên cạnh những công trình nghiên cứu đã xuất bản thành sách như Xã hội

hóa công tác giáo dục của GS.TS Phạm Minh Hạc (Tổng chủ biên), NXB Giáodục- Hà Nội xuất bản năm 1997; "Xã hội hóa công tác giáo dục- Nhận thức vàhành động" Viện Khoa học Giáo dục xuất bản năm 1999 có một số luận vănthạc sĩ về quản lý giáo dục cũng đã nghiên cứu về xã hội hóa hoạt động giáodục của các địa phương như Thực trạng và những biện pháp xã hội hoa giáodục trên địa bàn Đà Nấng (Luận văn Thạc sĩ cao học của Huỳnh Phước, Đạihọc Sư phạm Hà Nội) Hàng loạt các bài viết trên các báo, tạp chí cũng đềcập đến các khía cạnh khác nhau của xã hội hóa hoạt động giáo dục

Như vậy, xã hội hóa hoạt động giáo dục là con đường rất quan trọng đểphát triển giáo dục Đây cũng là đề tài đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu, traođổi, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm giữa các nước trong quá trình giao lưu, hợptác quốc tế về lĩnh vực giáo dục; giữa các địa phương trong nước, các cơ sởgiáo dục để đưa giáo dục đát nước ngày càng phát triển

1.2.KHÁI NIỆM VÀ NỘI DƯNG CỦA XÃ HỘI HÓA VÀ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

Dựa trên lịch sử phát triển của con người, loài người và bằng thế giớiquan duy vật kết hợp với phương pháp biện chứng khoa học, C Mác đã chỉ rarằng, bản thân đời sống xã hội về thực chất là hoạt động thực tiễn; con ngườimuốn tồn tại và phát triển trước hết cần phải ăn, mặc, ở, sau đó mới có thể làmchính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo Muốn có cái để ăn, mặc, ở thI conngười phải sản xuất Để sản xuất, con người cần có điều kiện tự nhiên và điềukiện xã hội, đồns thời phải quan hệ với tự nhiên và quan hệ với nhau Tất cảnhững yếu tố và quan hệ đó hợp thành cái mà C Mác gọi là "xã hội", tức làtoàn bộ đời sống hiện thực của con người Nói cách khác, xã hội là tổng hợphoạt động và quan hệ của con người, còn bản chất của con người là tổng hòacác quan hệ xã hội như C.Mác đã khẳng định

1.2.1 Xã hội hóa và xã hội hóa cá nhân

a) Khái niệm

* Xã hội hóa

Xã hội hóa là khái niệm chỉ quá trình làm cho một cái gI đó mang tính xãhội, hay trở thành cái chung của xã hội Theo Đại Từ điển Tiếng Việt, xã hộihóa là "làm cho thành của chung xã hội: xã hội hóa tư IIệu sản xuất".[90 - tr.1.848]

Xã hội hóa là một quy luật diễn ra trên mọi lĩnh vực của cuộc sống Xãhội càng phát triển bao nhiêu thI càng cần xã hội hóa bấy nhiêu Tuy nhiên, khi

xã hội càng phát triển thI phương thức xã hội hóa cũng sẽ khác

* Xã hội hóa cá nhân

Xã hội hóa cá nhân là quá trình chuyển hóa từ "con người sinh học" trởthành "con người xã hội", hay nói cách khác, đó là quá trình phát triển nhâncách Xã hội hóa cá nhân là quá trình giáo dục mỗi cá nhân từ một thực thểsinh vật-người trở thành một thành viên xã hội có năng lực, có phẩm chất thamgia vào các mặt hoạt động như học tập, lao động, hoạt động xã hội, chính trị,thể thao, giải trí biết cách ứng xử với tự nhiên, xã hội, con người, công việc,bản thân Minh để hợp tác và hòa nhập được với cộng đồng, xã hội

Xã hội hóa cá nhân là quá trình tương tác giữa cá nhân và xà hội, trong đó

cá nhân học hỏi và thực hành các tri thức, kỹ năng, phương thức cần thiết đểhội nhập vào xã hội Nói cách khác, xã hội hóa cá nhân là quá trình cá nhân gianhập vào cộng đồng xã hội, đồng thời xã hội tiếp nhận cá nhân như một thànhviên, một phần tử tích cực của Minh Quá trình này gồm 3 mặt:

-Học hỏi, học tập tri thức và các phương cách để cá nhân tham gia vào xãhội, được xã hội chấp nhận và thừa nhận cách ứng xử của Minh

-Phát triển năng lực cá nhân để đáp ứng các yêu cầu của xã hội, phù hợpvới những thay đổi của xã hội

-Thích nghi với các nhóm xã hội khác nhau, với môi trường xung quanh

Xã hội hóa cá nhân là một quá trình kéo dài suốt đời và được chia thành 3giai đoạn: gia đình, nhà trường và xã hội Để có thể xã hội hóa cá nhân, cần cácthiết chế xã hội nhất định Nói cách khác, các thiết chế xã hội giữ vai trò quantrọng trong quá trình hình thành con người xã hội

Tóm lại, xã hội hóa không phải là một quá trình thụ động, bắt buộc, mà làmột quá trình hội nhập và có vai trò tích cực, tự giác, sáng tạo của cá nhân Khi

xã hội thay đổi thI xã hội hóa cũng thay đổi Ngược lại, xã hội hóa thay đổi tức

là xã hội đã thay đổi cả về cơ cấu, mối Liên hệ và nhịp độ

b) Các thiết chế xã hội và vai trò của nó trong xã hội hóa cá nhân

Các thiết chế xã hội là một tổ chức với những con người cụ thể (tổ chứcNhà nước, đoàn thể, gia đình, nhà trường ) và những quan hệ tương tác giữachúng ít nhiều có tính cách ổn định nhằm đáp ứng những nhu cầu cơ bản củacon người trong xã hội Ví dụ, nhà trường là tổ chức kết hợp giữa thầy và trò,hình thành nền một hệ thống nhưng quan hệ xã hội và thông qua đó tạo nênhoạt động siáo dục-đào tạo

Thiết chế xà hội theo một nghĩa nhất định là tập hợp các tương quan, cácứng xử, các chuẩn mực với những con người cụ thể thực hiện chúng Trongđời sống xã hội, người ta thường nói đến các thiết chế gia đình, giáo dục, kinh

tế, chính trị, văn hóa Thiết chế xã hội còn được dùng để chỉ một thói quen haymột tập tục, tập quán, một tổng thể các chuẩn mực được áp dụng trong một hệthống xã hội Các chuẩn mực ấy sẽ không được áp dụng nếu thiếu những tổchức và con người thực hiện chúng

Ở đây, chúng tôi xin đề cập đến 2 thiết chế xã hội có vai trò tác động trực tiếpđến tiến trình xã hội hóa cá nhân:

-Gia đình:

Gia đình là tế bào cơ bản của xã hội để phát triển nhận thức của mỗi cánhân Sự hình thành và phát triển nhân cách bao gồm những quá trình giáo dụctổng thể; trong đó gia đình đóng vai trò quan trọng Những tiền đề tốt đẹp nhấtcủa sự giáo dục được tạo ra ở mái ấm gia đình, nơi có mối quan hệ tốt đẹp củatình yêu thương và tôn trọng giữa các thành viên của nó Trong môi trường giađình êm đềm hạnh phúc, đứa trẻ được sống tốt đẹp, vIII vẻ và nhân cách của nó

sẽ được hình thành ngay từ tuổi ấu thơ trên một cơ sở lành mạnh và hài hòa.Đối với đứa trẻ, cha mẹ là người thầy đầu tiên trong cuộc đời, sau đó là những

thành viên khác, trường học, đoàn thể và môi trường văn hóa Vừa được sinh

ra, đứa trẻ đã được mẹ dạy cho cách bú dòng sữa ngọt ngào Bằng dòng sữa ấy,đứa trẻ lớn dần trong câu ca, lời ru êm đềm của mẹ Việc giáo dục được hìnhthành từ những ngày đầu tiên của đời người Trong gia đình, đứa trẻ được pháttriển tốt về thể chất và tình thần Sự gắn bó với những người thân yêu trong giađình hình thành nên tình đồng loại, tạo nên niềm tin, các giá trị và chuẩnmực Dần dần ở đứa trẻ sẽ xuất hiện ý niệm đầu tiên về "mái nhà" và hìnhthành những cơ sở của đời sống tình cảm mà sau này sẽ giúp nó trong quan hệvới mọi người và mọi vật Cơ sở của những thái độ, những đức tính sau đây sẽđược hình thành: sự đồng cảm với người khác, ý thức về sự công bằng và hàilòng khi được cộng tác với người khác trong công việc, tình đoàn kết, lòng tậntụy, đức hy sinh Trên con đường phát triển của Minh, tính cách của đứa trẻđược mài giũa, sẽ trở nên phong phú hơn, sẽ được điều chỉnh và phát triểnnhưng chính từ những ngày đầu tiên của tuổi ấu thơ, các giá trị nhân cách của

nó đã được hình thành

Ảnh hưởng tích cực của gia đình được thực hiện qua môi trường gia đình:môi trường văn hóa gia đình, môi trường giáo dục gia đình Gia thế, gia cảnh,giáo dục gia đình tất cả đều tác động đến nhân cách còn non nớt của đứa trẻ.Những đứa trẻ có hoàn cảnh gia đình không êm ấm sẽ ảnh hưởng không nhỏđến cuộc sống sau này

-Nhà trường: Trường học đóng vai trò chủ đạo trong quá trình giáo dục,phát triển nhân cách và xã hội hóa cá nhân

Giáo dục là một hoạt động xã hội, là hiện tượng lịch sử, tồn tại trong mọithời đại Nhưng cũng chính trong tiến trình phát triển của lịch sử, sự phân cônglao động, chuyên môn hóa đã làm xuất hiện hệ thống giáo dục và nhà trường.Công việc giáo dục, đặc biệt là giáo dục thế hệ trẻ được giao cho một thiết chếchuyên biệt, đó là thiết chế giáo dục Thiết chế này bao gồm một hệ thống cácngành học, bậc học mà đơn vị cơ sở là nhà trường Nhà trường trở thành mộthình thức, thiết chế mang tính tổ chức cao với một hệ thống các thành tố: mụctiêu, nội dung, phương pháp, điều kiện, hình thành tổ chức, quy chế đánh giá

đối với các hoạt động đào tạo Nhà trường hoạt động theo chương trình, kếhoạch, có đội ngũ những nhà chuyên môn-những nhà giáo dục được đào tạomột cách có hệ thống Nhà trường có những phương tiện chuyên môn bao gồm

cơ sở trường lớp và trang thiết bị dạy học tương ứng với từng bộ môn đểchuyển tải nội dung giáo dục bằng những phương pháp khoa học, hợp lý, nhằmthực hiện một hệ thống những mục tiêu, mục đích giáo dục đã xác định Nhàtrường là nơi cung cấp nền học vấn một cách hệ thống, đầy đủ, phong phú đểphát triển nhân cách, phát triển tư duy và trí tuệ của con người Nhà trường nàocũng gắn với cộng đồng, hoạt động theo mục tiêu phát triển cộng đồng Mộtnhà trường đích thực, chân chính là nhà trường tổ chức được quá trình đào tạomang tính lao động dân chủ, nhân văn hiện thực Hiểu nhà trường là như vậy

để đặt nó trong hệ thống xã hội và làm rõ vai trò của nó trong xã hội hóa hoạtđộng giáo dục

1.2.2 Xã hội hóa hoạt động giáo dục

Giáo dục xuất hiện cùng với đời sống xã hội của loài người Triết họcMác đã khẳng định: Trong quá trình tồn tại, con người bao giờ cũng cải tạo tựnhiên, chình phục tự nhiên để tự nhiên phục vụ cho Minh Trong quá trình tồntại, con nsười cũng nhận thức chính Minh, cải tạo chính Minh và chình phụcchính Minh để phục vụ cho Minh Con người luôn sống trong các hoàn cảnh xãhội nhất định, và khi nói đến con người tức là phải xem đó là con-người-xã-hội

Xã hội luôn phát triển và tiến bộ không ngừng Trong quá trình phát triểncủa xã hội, giáo dục là yếu tố cơ bản, quan trọng nhất, là động lực của mọi sựphát triển Điều này có nghĩa là không thể tách rời giáo dục ra khỏi đời sống xàhội, hay nói cách khác, không có giáo dục đứng ngoài xã hội, không có xà hộinào có thể phát triển mà không gắn IIền với vai trò lịch sử của một nền giáodục Sự tồn tại và phát triển của giáo dục luôn chịu sự chi phối của trình độphát triển kinh tế-xã hội và ngược lại Điều này phản ánh tính chất xã hội củagiáo dục Giáo dục mang bản chất xã hội Xã hội càng phát triển thI vai trò củagiáo dục càng to lớn Tuy nhiên, tính chất xã hội của giáo dục và xã hội hóa

giáo dục không phải la một Bởi vI tự thân hoạt động giáo dục luôn có tính chất

xã hội nhưng không thể tạo nên động lực mạnh mẽ, mới mẻ của hoạt động giáodục trong một xã hội năng động luôn phát triển

Vậy xã hội hóa hoạt động giáo dục là gI?

Nếu như "xã hội hóa" là làm cho một cái gI đó mang tính xã hội và trởthành cái chung của xã hội, thI "xã hội hóa hoạt động giáo dục" là quá trìnhgiáo dục gia nhập và hòa nhập vào xã hội, vào cộng đồng, đồng thời xã hội tiếpnhận giáo dục như là công việc của Minh, do Minh và vI Minh Đó là mối quan

Từ định hướng chiến lược này, đặt ra yêu cầu phải làm chuyển biến hoạtđộng giáo dục (vốn là hoạt động có tính chuyên môn, nghiệp vụ của một thiếtchế xã hội là ngành giáo dục) trở thành một hoạt động rộng lớn, sâu sắc thâmnhập và tác động vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, thúc đẩy sự phát triển

và tiến bộ không ngừng của xã hội Xã hội hóa giáo dục đòi hỏi phải huy độngmọi nguồn tài lực, vật lực của xã hội tham gia giải quyết mọi nhiệm vụ, vấn đềcủa giáo dục, và đây được xem là con đường, biện pháp tiên quyết để thực hiệntrọn vẹn, lâu dài các chức năng, nhiệm vụ của giáo dục theo mục tiêu đã xácđịnh

Ý nghĩa phổ biến nhất của xã hội hóa giáo dục là tổ chức cho toàn xã hội làmgiáo dục Nghị quyết Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII

đã thể hiện một quan niệm cụ thể về xã hội hóa giáo dục là huy động xã hội làm giáodục, động viên các tầng lớp nhân dân góp sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới

sự quản lý của Nhà nước

Như vậy, tiến hành xã hội hóa hoạt động giáo dục là thực hiện bản chất xãhội của sự nghiệp giáo dục, huy động các lực lượng xã hội làm giáo dục, tạomôi trường cho bản chất xã hội của giáo dục phát huy tối đa vai trò của Minh,làm cho giáo dục đáp ứng có hiệu quả nhu cầu thực tế của xã hội, gắn với xãhội

1.3 CƠ CHẾ CỦA XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

Trước khi nói tới cơ chế tổ chức tham gia của xã hội làm giáo dục, cầnxác định lực lượng tham gia xã hội hóa giáo dục Giáo dục-đào tạo chỉ có thểđạt hiệu quả khi kết hợp tốt 3 môi trường: giáo dục nhà trường, giáo dục giađình và giáo dục xã hội Ngành giáo dục, nhà trườnơ là lực lượng giữ vai tròtrung tâm, nòng cốt, chủ động trong việc huy động cộng đồng làm giáo dục.Ngoài ngành giáo dục còn có các nhóm đối tượng sau tham gia vào hoạt động

xã bội hóa giáo dục: Các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương (Hội đồngnhân dân và ủy ban nhân dân); các cơ quan chuyên môn Ủy ban nhân dân (ban,ngành chức năng); các đoàn thể nhân dân và tổ chức xã hội; các cơ sở sản xuấtkinh doanh, phục vụ; xã, phường và các tổ chức cộng đồng ở cơ sở

Bên cạnh đó, một đối tượng không thể thiếu khi tiến hành xã hội hóa giáodục là gia đình-một thiết chế cơ bản của xã hội thực hiện một trong những chứcnăng của nó là giáo dục

Thực chất của xã hội hóa giáo dục như Nghị quyết Hội nghị lần thứ IIBan Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII khẳng định là tổ chức sự phối hợpchặt chẽ và thường xuyên giữa các cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục đàotạo với Mặt trận Tổ quốc và đoàn thể quần chúng để vận động nhân dân thamgia có hiệu quả vào sự nghiệp giáo dục "Xã hội hóa công tác giáo dục không

có nghĩa là giảm nhẹ trách nhiệm và vai trò của Nhà nước Trái lại, xã hội hóa

công tác siáo dục chỉ có thể thực hiện thành công khi có sự lãnh đạo trực tiếp,thường xuyến của Đảng, sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước và vai trò chủ động,nòng cốt của ngành giáo dục." [32-Tr.8]

Nói đến tổ chức sự phối hợp tức là nói về cơ chế Để huy động và phốihợp được các lực lượng xã hội, các ngành, các giới tham gia vào sự nghiệpgiáo dục, cần có cơ chế và hình thức phù hợp với chức năng, tính chất của từngngành Cơ chế là sự vận hành của các mối quan hệ giữa các thành tố (bộ phận)trong một cấu trúc (tổ chức) nhằm đạt hiệu quả của hoạt động

Đây là sự vận hành trong cơ chế tất yếu và tự động Trong đó, các bộphận ở đây là các lực lượng xã hội; cấu trúc (tổ chức) ở đây là toàn bộ sự IIếnkết sư phạm-xã hội trong một tập hợp có tính toàn bộ ổn định hoặc cơ động tùytheo vụ việc; hiệu quả ở đây là hiệu quả của xã hội hóa hoạt động giáo dục;quan hệ ở đây là quan hệ phối hợp Sự phối hợp của các lực lượng trong cộngđồng được coi là một phương hướng hoạt động lâu dài, có mục tiêu, có nộidung và biện pháp thích hợp

Như vậy, cơ chế tổ chức xà hội hóa giáo dục bao gồm các vấn đề xác địnhcác thành tố trong hệ thống các mối quan hệ trong quản lý, các hình thức quan

hệ, lề lối quan hệ, đặc biệt là sự phối hợp các lực lượng xã hội cùng làm giáodục

Sự vận hành của cơ chế xã hội hóa giáo dục đương nhiên cũng nằm trong

cơ chế phổ quát của xã hội ta là Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và phát huyquyền làm chủ của nhân dân Các nguyên tắc này cũng đồng thời chỉ ra vai tròquyết định của Đảng bộ và chính quyền địa phương ương hệ thống các quan hệquản lý xã hội hóa giáo dục Các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương cầnxác định được vai trò này

Ngành giáo dục, nhà trường giữ vai trò trung tâm, nòng cốt, chủ độngtrong việc huy động cộng đồng làm giáo dục Trong cơ chế tổ chức xã hội hóagiáo dục, nếu nhà trường không tự thân vận động thI cũng không tạo ra sự vậnđộng của các lực lượng khác

Nhà trường phải giữ vai trò trung tâm trong mối liên kết xã hội-giáo dục,tức là trong các hình thức cộng tác, phối hợp, cam kết, thỏa thuận Liên kết, hợpđồng Nếu không như thế thI không thể tổ chức sự tham gia của các lực lượng

xã hội có hiệu quả

Với vị trí trung tâm của các tổ chức trong cơ chế xã hội hóa giáo dục, nhàtrường, ngành giáo dục phải là người thật sự chủ động trong tổ chức thực hiệncác chủ trương, giải pháp do chính Minh đề ra Đã là hoạt động giáo dục thIngười có chuyên môn giáo dục phải có trách nhiệm Hơn ai hết, ngành giáodục, nhà trường hiểu rõ những yêu cầu của Minh về hoạt động xã hội hóa giáodục để thực hiện mục đích, nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục, nhằmđáp ứng nhu cầu của giáo dục vI mục đích chung là phát triển kinh tế-xã hộicủa đất nước

Để đảm bảo cho cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làmchủ" được vận hành thuận lợi trong xã hội hóa giáo dục-hoạt động vừa có tínhchất Nhà nước, vừa có tính chất xã hội-cần phải thể chế hóa Thể chế hóa trong

xã hội hóa giáo dục là làm cho sự tham gia của xà hội vào công tác giáo dụcđược thực hiện theo nhưng quy định, luật lệ, chế định phép tắc ổn định mangtính chất pháp lý, có chính sách chế độ rõ ràng, dân chủ và công bằng

Thể chế hóa gắn với cơ chế và thống nhất với nhau về mục đích là nhằmnâng cao hiệu quả quản lý trong việc huy động, khuyến khích và tổ chức sựtham gia của xã hội vào công tác giáo dục, làm cho sự tham gia đó có nề nếp ,đồng bộ, ổn định và đạt hiệu quả cao, tránh nhưng sai lầm khuyết điểm, ảnhhưởng đến cuộc vận động mà hiệu quả gánh chịu nhiều nhất là nhà trường vàngành giáo dục (Chẳng hạn như tránh sử dụng không đúng sự đóng góp củanhân dân khiến phụ huynh, xã hội kêu ca làm mất uy tín nhà trường) Sự thểchế hóa thể hiện bằng hai hình thức:

+Bằng tổ chức (thiết chế, cơ cấu, bộ máy, cơ quan), trong đó Đại hội Giáodục các cấp có ý nghĩa quan trọng Một trong nhưng ý nghĩa đó là thể chế hóabằng tổ chức bầu ra Hội đồng giáo dục, các tiểu ban của Hội đồng Giáo dục,Hội Cha mẹ học sinh của các trường Ngoài ra còn có những tổ chức được lập

ra trong từng giai đoạn để thực hiện các chương trình mục tiêu của giáo dục

như Ban Phổ cập và xóa mù chữ

+Bằng hệ thống văn bản luật pháp, những quy định dưới luật, nói chung

là những quy phạm mans tính pháp luật

Đặc trưng của quản lý Nhà nước là quản lý bằng luật pháp Vận dụng vào

xã hội hóa giáo dục, cần phải có cơ sở pháp luật giúp cho tiến trình được ổnđịnh và phát triển bền vững, không hình thức, lúc lên, lúc xuống Ngoài nhữngđạo luật như Luật Phổ cập Giáo dục Tiểu học, Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáodục trẻ em, Luật Giáo dục, còn có những hình thức dưới luật như những điều

lệ, nghị quyết, những quy định mang tính xã hội, kể cả những quy ước, camkết, thỏa thuận VI thế, ở những nơi làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục,ngành giáo dục đều tham mứu với cấp ủy và chính quyền địa phương để cónhững nghị quyết, kế hoạch, chương trình về siáo dục hoặc đưa chương trình,

kế hoạch về giáo dục thành một bộ phận kế hoạch của Ủy ban nhân dân Đặcbiệt, nghị quyết của Đại hội Giáo dục, của Hội đồng Giáo dục các cấp phản ánh

ý nguyện của quần chúng, những cam kết của các tổ chức trở thành cơ sở pháp lýcho sự điều hành của các cơ quan và các tổ chức ở địa phương Điều lệ Hội cha mẹhọc sinh, Điều lệ tổ chức và hoạt động của Hội đồng Giáo dục các cấp, các nghịquyết, thông tư Liên tịch giữa các ngành từ Trung ương đến cơ sở có Liên quan đếngiáo dục đều biểu hiện sự thể chế hóa bằng văn bản

Tóm lại, để xã hội hóa giáo dục có kết quả, cần quan tâm đến thể chế hóa

về mặt tổ chức, cơ cấu, chức năng đối với các ngành, các tổ chức, cộng đồng và

cá nhân, về mặt quan hệ quản lý giữa các thành tố tham gia vào công tác giáodục

1.4.VAI TRÒ XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC Đối VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO NÓI CHƯNG VÀ VỚI VIỆC HÌNH THÀNH NHÂN CÁCH CON NGƯỜI NÓI RIÊNG

1.4.1.Vai trò của xã hội hóa hoạt động giáo dục đối với việc phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo

Như phần trên đã đề cập, xã hội hóa giáo dục là yêu cầu xuất phát từ bảnchất xã hội vốn có của giáo dục, một tư tưởng chiến lược lâu dài, một bộ phậncủa đường lối giáo dục, một con đường phát triển dáo dục ở nước ta Xã hộihóa giáo dục là động lực để vừa mở rộng quy mô phát triển, vừa nâng cao chấtlượng dáo dục đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước Xã hội hóagiáo dục thực chất là một cuộc vận động lớn có tính chất toàn xã hội để xâydựng một nền giáo dục Việt Nam chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, đào tạonên những con người có đủ phẩm chất đạo đức và năng lực đáp ứng yêu cầucủa công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Xã hội hóa giáo dục vừa là tư tưởng chỉ đạo, vừa là giải pháp có tính khảthi để đưa giáo dục Việt Nam phát triển

Ở đây, chúng tôi nhấn mạnh vai trò của xã hội hóa hoạt động giáo dục đốivới việc phát triển quy mô giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng một xãhội học tập

a) Xã hội hóa hoạt động giáo dục góp phần phát triền quy mô giáo dục

Thực hiện đa dạng hóa các hình thức giáo dục, các loại hình trường lớp,quy mô giáo dục ngày càng phát triển Việc mở rộng các hình thức giáo dục phichính quy bên cạnh các hình thức chính quy, phát triển các loại hình bán công,dân lập, tư thục bên cạnh trường công lập vốn là hình thức độc tôn trước đây đã

mở ra khả năng huy động nhiều lực lượng xã hội tham gia vào công tác giáodục, tạo điều kiện cho giáo dục phát triển mạnh mè hơn, thực hiện có hiệu quảhơn nhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

b) Xã hội hóa hoạt động giáo dục góp phần nâng cao chất lượng giáo

dục-đào tạo.

Trong rất nhiều tồn tại của giáo dục Việt Nam hiện nay, vấn đề chấtlượng giáo dục luôn là nỗi bức xúc, gây mối quan tâm sâu sắc trong dư luận xãhội Xã hội hóa giáo dục là một giải pháp quan trọng sấp phần nâng cao chấtlượng 2Iáo dục-đào tạo Xã hội hóa giáo dục tạo nên nhừns thuận lợi cho việc

tổ chức quá trình giáo dục của nhà trường để làm nên chất lượng Điều này thểhiện bằng việc huy động toàn xã hội tham gia vào việc cụ thể hóa mục tiêu dáodục, việc cải tiến nội dung và phương pháp giáo dục, việc xây dựng môi trườnggiáo dục thuận lợi cho sự phát triển nhân cách trẻ, tạo điều kiện tăng cường vậtchất để nâng cao chất lượng giáo dục Trong lúc ngành giáo dục đang gặp khókhăn thI thực hiện xã hội hóa giáo dục bằng việc đa dạng hóa các nguồn lựcnhằm xây dựng, phát triển cơ sở vật chất trường lớp, mua sắm trang thiết bị dạyhọc, xây dựng các quỹ khuyến học, khuyến tài thực sự tác động đến chấtlượns giáo dục Đặc biệt, xà hội hóa giáo dục sẽ góp phần tăng cường lựclượng của người dạy và người học, phát triển yếu tố con người trong giáo dục,phát huy tiềm năng giáo dục ở người dạy và người học [32-tr.26]

c) Xã hội hóa hoạt động giáo dục để xây dựng một xã hội học tập

Xã hội hóa giáo dục tạo lập một phong trào học tập sâu rộng trons toàn xãhội, vận động toàn dân, trước hết là thế hệ trẻ và những người trong độ tuổi laođộng, thực hiện học tập thường xuyên, học tập Liên tục, học tập suốt đời, làmcho xã hội ta trở thành một xã hội học tập, mọi người làm việc tốt hơn, có thunhập cao hơn và có cuộc sống tốt hơn Xã hội hóa giáo dục nhằm mục tiêu

"giáo dục cho mọi người" Muốn giáo dục cho mọi người thI mọi người phảitham gia công tác giáo dục

Xã hội hóa giáo dục tạo ra xã hội học tập, thực hiện sự bình đẳng về cơ hộihọc tập, cơ hội hưởng thụ giáo dục cho tất cả mọi người, giúp cho con em các giađình nghèo khó, các gia đình chính sách được đi học, khắc phục tình trạng bỏ học

vI những lý do tài chính, đảm bảo cho những ai muốn đi học đều có cơ hội đếntrường, có nơi học tập, mọi người đều được học, được nâng cao trình độ, tiếp cậnvới những vấn đề mới, áp dụng được tiến bộ khoa học vào đời

sống hàng ngày

Tóm lại, xã hội hóa giáo dục là xu thế phát triển tất yếu phù hợp với quátrình xã hội hóa, quốc tế hóa nền kinh tế, phù hợp với cơ cấu kinh tế nhiềuthành phần vận động trong cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

ở Việt Nam Thực hiện xã hội hóa giáo dục đảm bảo cho giáo dục thực sự là sựnghiệp của toàn dân, toàn xã hội, đảm bảo huy động được mọi nguồn lực của xã hội

xã hội, thúc đây tiên trình xã hội hóa cá nhân, làm cho mọi người có đủ nănglực phàm chất tham gia vào các mặt hoạt động xã hội Nói cách khác, xà hộihóa giáo dục là quá trình xã hội nhIn nhận giáo dục như là một nhu cầu tự thâncủa xã hội, do xã hội quy định, xã hội cung cấp nguồn lực trên tình thần cộngđồng trách nhiệm và giáo dục đào tạo ra những con người trở thành nhân tố-người, trở thành nguồn nhân lực phục vụ tích cực cho xã hội, vI xã hội

1.5.NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH CỦA XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

Giáo dục -đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu để phát triển kinh tế-xãhội Thực hiện xã hội hóa giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của xã hội đối với

vị trí vô cùns quan trọng của giáo dục Các cấp ủy Đảng, chính quyền, các đoànthể phải dành sự chăm lo, đầu tư "trước hết và trên hết" cho sự phát triển giáodục Sự chăm lo, đầu tư này thể hiện bằng các chính sách cụ thể: ưu tiên dànhquỹ đất để phát triển trường học; tôn vinh và có chế độ đãi ngộ thỏa đáng cho

các thầy cô giáo

Cần liên kết các lực lượng xã hội, phát huy vai trò tích cực của gia đình,nhà trường, xã hội vào sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ Thực hiện xã hội hóa giáodục nhằm khơi dậy truyền thống hiếu học của dân tộc, làm cho mỗi gia đình,mỗi dòng họ, làng bản, xóm thôn hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi của Minhtrong sự nghiệp "trồng người", từ đó tạo mọi điều kiện cho con cháu đếntrường, đóng góp sức Minh vào sự phát triển giáo dục ở địa phương

Thực hiện xã hội hóa giáo dục cũng nhằm huy động các nguồn đầu tưtrong xã hội để phát triển sự nghiệp giáo dục Cùng với ngân sách Nhà nước,các nguồn đóng góp, đầu tư này được sử dụng để xây dựng, phát triển cơ sở vậtchất trường học, hỗ trợ điểu kiện cho học sinh nghèo hiêu học, góp phân chăm

lo ôn định đời sống vật chất và tình thần cho các thầy cô giáo

Xã hội hóa giáo dục là một cuộc vận động lớn dưới sự lãnh đạo củaĐảns, sự quản lý của Nhà nước và vai trò nòng cốt của ngành giáo dục Nhưvậy, tiến hành xã hội hóa giáo dục, cần thực hiện có hiệu quả các nội dung sau:

1.5.1.Giáo dục hóa xã hội:

Phát động một phong trào toàn xã hội học tập, mọi người đi học, đi họcthường xuyên, đi học suốt đời Học tập là quyền lợi đồng thời là trách nhiệm,nghĩa vụ của mỗi người đối với bản thân, gia đình, cộng đồn2 và đất nước Mọingười trong xã hội đều nỗ lực học tập để nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầucủa sự nghiệp CNH,HĐH đất nước

1.5.2.Cộng đồng hóa trách nhiệm đối với hoạt động giáo dục:

Tạo lập một môi trường giáo dục lành mạnh, vận động toàn dân chăm sócthế hệ trẻ; phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong nhà trường với gia đình và xãhội; tăng cường trách nhiệm của cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân, ủy ban nhândân, các tổ chức đoàn thể với sự nghiệp giáo dục

1.5.3.Đa dạng hóa các loại hình đào tạo:

Bên cạnh việc củng cố loại hình trường công lập, lấy đó làm nòng cốt giữ

vai trò chủ đạo, tích cực mở ra nhiều hình thức giáo dục, phát triển các loạihình trường ngoài công lập, tạo cơ hội cho các tầng lớp nhân dân nâng caotrình độ, tiếp cận những vấn đề mới, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vàocuộc sống hàng ngày.

Như vậy, cùng với hệ thống các trường công lập của Nhà nước, các lựclượng xã hội và cá nhân đêu có thê tham gia hoạt động giáo dục băng cách tôchức các cơ sở, trường lớp bán công, dân lập, tư thục Điều này góp phần quantrọng vào sự phát triển giáo dục, giảm gánh nặng đầu tư của Nhà nước, tạothêm nhiều chỗ học cho con em nhân dân lao động

1.5.4.Đa phương hóa nguồn đầu tư:

Tăng dần nguồn đầu tư từ ngân sách Nhà nước và mở rộng các nguồn đầu

tư khác, khai thác triệt để các tiềm năng về nhân lực, vật lực và tài lực trong xãhội phục vụ cho sự phát triển giáo dục Phát huy và sử dụng có hiệu quả cácnguồn lực của nhân dân, tạo điều kiện cho các hoạt động giáo dục phát triểnnhanh hơn, có chất lượng cao hơn

1.5.5 Thể chế hóa sự quản lý Nhà nước về trách nhiệm:

Đó trách nhiệm, quyền lợi của các lực lượng xã hội, của nhân dân trongviệc tham gia xây dựng và phát triển sự nghiệp giáo dục-đào tạo

1.6.CON ĐƯỜNG ĐỂ THỰC HIỆN XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

1.6.1 Xây dựng và củng cố mối quan hệ giữa nhà trường và các lực lượng xã hội trong việc tham gia công tác giáo dục

Để tổ chức sự tham gia của các lực lượng xã hội cùng làm giáo dục, cầntùy vào tính chất và tiềm năng, chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức xã hội,các đối tác nhằm xác định các mối quan hệ với nhà trường-lực lượng giữ vaitrò trung tâm, nòng cốt, chủ động trong việc huy động cộng đồng làm giáo dục.Việc duy trI và củng cố những mối quan hệ này dựa trên những quy định cótính nguyên tắc đảm bảo sự phát triển bền vững Trong đó, cần đặc biệt xây

dựng và củng cố mối quan hệ giữa nhà trường với gia đình Đây là mối quan hệ

cơ bản nhất, là cọn đường chính yếu làm cho giáo dục gắn với sự phát triểnlành tế-xã hội và huy động mọi lực lượng xã hội tham gia công tác giáo dục.Một trong những điểm quan trọng được coi là thuận lợi cơ bản để nhàtrường và gia đình dễ dàng thống nhất với nhau về mục đích, nội dung vàphương pháp giáo dục trẻ em là cả gia đình và nhà trường đều có một nhu cầu

và lợi ích : vI tương lai thế hệ trẻ Gia đình nào cũng mong muốn con cái chămngoan, học giỏi Nhà trường nào cũng muốn học sinh học giỏi, ngoan ngoãn

Từ xưa, cha ông ta đã dạy:

Muốn sang thI bắc cầu kiều Muốn con hay chữ thI yêu lấy thầy

Trong quan niệm của người Việt Nam dù nghèo cũng cố cho con họcdăm ba chữ để thành người Muốn con cái thành người, ngoài giáo dục của giađình, không thể không coi trọng công sức của thầy cô giáo và nhà trường Vớitruyền thống hiếu học, luôn coi trọng và biết ơn thầy cô giáo và nhà trường, cácbậc cha mẹ học sinh sẵn sàng tham gia vào các nội dung xã hội hóa giáo dục

mà nhà trường giữ vai trò nòng cốt

Để thực hiện tốt sự phối hợp giữa nhà ưườns và gia đình trong xã hội hóagiáo dục, cần phải củng cố và phát huy vai trò của gia đình đối với sự nghiệpgiáo dục Như trên đã đề cập, gia đình là tế bào của xã hội, một thiết chế cơ bảncủa xã hội Xà hội nói chung và giáo dục nói riêns đều tồn tại và phát triển trên

cơ sở bền vững của gia đình Gia đình là môi trường để trẻ thực hành nhữngđiều đã học ở trường, rèn luyện hành vi Gia đình có ý nghĩa đặc biệt trongcuộc sống của mỗi cá nhân về phương diện giáo dục, gia đình tạo ra môitrường đảm bảo sự giáo dục truyền lại cho thế hệ sau những giá trị văn hóatruyền thống Gia đình là môi trườns giáo dục đầu tiên của mỗi người, có ýnghĩa sâu sắc không chỉ khi họ còn bé mà ngay cả khi họ đã trưởng thành.Song, môi trường gia đình cũng có những hạn chế của nó và hạn chế đó tùythuộc vào từng gia cảnh Một trong những khó khăn lớn của các gia đình là sựlúng túng về phương pháp giáo dục con cái Chính vI thế, nhà trường nhất thiếtphải chủ động kết hợp chặt chẽ với gia đình để giải quyết khó khăn này Nhà

trường phải chủ động phối hợp với gia đình tạo điều kiện tốt nhất để giáo dụctrẻ Trong quan hệ với gia đình để phối hợp giáo dục trẻ, nhà trường thể hiệnvai trò chủ động của Minh: đi bước đầu tiên đến với gia đình, bước thứ hai làgia đình đến với nhà trường và bước thứ ba là gia đình cùng nhà trường phốihợp song song và đồng thời tác động thống nhất đến trẻ theo nội dung và mụctiêu hai bên đã thỏa thuận.

Để củng cố và phát huy vai trò của gia đình ương xã hội hóa giáo dục, cầnchăm lo xâv dựng, củng cố và phát huy vai ưò của Hội Cha mẹ học sinh Xãhội hóa giáo dục chỉ có thể đạt được kết quả khi phát huv được sức mạnh củacha mẹ học sinh Hội Cha mẹ học sinh là tổ chức tự nguyện của cha mẹ họcsinh, được thành lập và hoạt động theo Điều lệ Hội Cha mẹ học sinh nhằm đảmbảo sự cộnơ tác giữa nhà trường và gia đình học sinh được thường xuyên vàkết quả Hội Cha mẹ học sinh là hình thức tổ chức phối hợp có tầm quan trọngđặc biệt Hội Cha mẹ học sinh không chỉ là cầu nối giữa nhà trường và gia đình

mà trong nhiều trường hợp còn là điểm tựa trong quan hệ giữa nhà trường vớicác lực lượng xã hội khác ngoài nhà trường Hội Cha mẹ học sinh là lực lượng

xã hội gần gũi, gắn bó, quan trọng nhất của nhà trường tiểu học, trung học cơ

sở, trung học phổ thông Hội giúp đỡ rất đắc lực cho sự phát triển của nhàtrường Cơ sở của sự kết dính này là nhu cầu và lợi ích của gia đình trong việcgiáo dục con cái của các bậc cha mẹ

Nhiệm vụ của Hội Cha mẹ học sinh là huy động các thành viên tham giatích cực vào công tác giáo dục học sinh và thực hiện các nhiệm vụ của gia đình

mà luật pháp quy định Điều 82 Luật Giáo dục đã khẳng định: cha mẹ hoặcngười giám hộ có trách nhiệm nuôi dưỡng, chăm sóc, tạo điều kiện cho con emhoặc người được giám hộ học tập, rèn luyện, tham gia các hoạt động của nhàtrường Mọi người trong gia đình có trách nhiệm xây dựng gia đình văn hóa,tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thểchất, thẩm mỹ của con em; người lớn tuổi có trách nhiệm giáo dục, làm gươngcho con em, cùng nhà trường nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục

Để thực hiện nhiệm vụ của Minh, Hội Cha mẹ học sinh phải cùng nhà

trường tuyên truyền phổ biến đường lối, chủ ưương, chính sách giáo dục, làmcho các hội viên là cha mẹ học sinh hiểu rõ vai trò, nhiệm vụ của Minh trongcông tác giáo dục và quan hệ với nhà trường Hội cha mẹ học sinh vận độngcha mẹ học sinh, các lực ỉượng xã hội cùng nhà trường quản lý việc học củacon em Minh ở nhà; chăm lo giáo dục đạo đức, nề nếp cho con em khi sống ởgia đình và địa phương; tham gia xây dựng, bảo vệ cơ sở vật chất, thiết bị củanhà trường; góp phần cải thiện đời sốns vật chất, tình thần cho thầy cô giáo.Ngoài ra, Hội Cha mẹ học sinh còn phải đóng góp ý kiến cho nhà trường cũngnhư ý kiến về các chủ trương, chính sách giáo dục nhằm thực hiện có hiệu quảLuật Giáo dục, Luật Chăm sóc và Bảo vệ trẻ em.

Luật Giáo dục cũng chỉ rõ quyền của cha mẹ học sinh là yêu cầu nhàtrường cho biết kết quả học tập, rèn luyện của con em; tham gia các hoạt độnggiáo dục theo kế hoạch của nhà trường và các hoạt độn? của cha mẹ học sinh

do nhà trường tổ chức; yêu cầu nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục giải quyếttheo pháp luật những vấn đề có liên quan đến việc giáo dục con em

Như vậy, sự phối hợp tốt giữa nhà trường và Hội Cha mẹ học sinh sẽ làmtăng tình thần trách nhiệm của các bậc cha mẹ, tăng mối Liên kết giữa nhàtrường-gia đình trong việc giáo dục, tạo động lực cho lao động sư phạm củagiáo viên và tình thần học tập của học sinh, đạt được sự thống nhất tác độnggiáo dục của nhà trường và gia đình, huy động các nguồn lực khác nhau từ cha

mẹ học sinh để xây dựng và phát triển nhà trường

1.6.2 Dân chủ hóa giáo dục

Dân chủ hoa giáo dục là một nội dung rất cơ bản của sự nghiệp đổi mớigiáo dục, biến hệ thống giáo dục và trường học như một thiết chế hành chínhthành một thiết chế hoàn toàn của dân, do dân và vI dân Dân chủ hóa giáo dụcnhằm xóa bỏ tính khép kín của hệ thống giáo dục trường học, để mọi người có

cơ hội được học tập theo nhu cầu chính đáng của Minh, đồng thời tạo điều kiện

để mọi người thực hiện quyền làm chủ của Minh đối với sự nghiệp dáo dục-đàotạo

Dân chủ hóa giáo dục có hai nội dung chính:

-Dân chủ hóa quá trình giáo dục, tức dân chủ hóa mục tiêu, nội dung,phương pháp, đánh giá giáo dục, thực hiện dân chủ của người dạy và ngườihọc -Dân chủ hóa quản lý giáo dục, tức là thực hiện quyền dân chủ của nhândân trong việc tham gia quản lý sự nghiệp giáo dục.

Theo tình thần dân chủ, trong nhà trường phải đề cao trách nhiệm của tậpthể giáo viên, tôn trọng ý kiến của thầy cô giáo đóng góp vào công tác quản lýtrường học Mỗi nhà giáo cần nhận thức được rằng, sự lao động sáng tạo vàphát huy tính tích cực của Minh trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh

là nhiệm vụ quan trọng của cuộc vận động dân chủ hóa trường học Thầy giáotôn trọng nhân cách học sinh, lấy việc hình thành nhân cách học sinh làm mụctiêu cơ bản của quá trình giáo dục-đào tạo, từ đó tích cực đổi mới phương phápgiảng dạy để phát huy hết năng lực, sở trường của học sinh

Về phía người học, tình thần dân chủ thể hiện trong việc lựa chọn conđường học tập, con đường đi đến học vấn, trau dồi nghề nghiệp theo xu hướnglập thân, lập nghiệp của Minh Người học tự xác định mục tiêu giáo dục, tựchọn trường, chọn lớp, chọn thầy, lựa chọn nội dung học vấn và tài IIệu, lựachọn phương pháp học tập thích hợp, tham gia vào quá trình đánh giá kết quảhọc tập và rèn luyện của Minh Người học tích cực, chủ động tham gia học tập,biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Dân chủ nhưng người họcphải tôn trọng thầy giáo, chấp hành nghiêm chỉnh nội quy nhà trường, như lờidạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh "dân chủ nhưng trò phải kính thầy, thầy phảiquý trò" [11-tr.258]

Tư tưởng dân chủ hóa giáo dục đã được thể hiện từ rất sớm trong các chủtrương, đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước Lúc sinh thời, Chủ tịch HồChí Minh đã mong ước làm sao để " đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc,

ai cũng được học hành" Nghị quyết TƯ II khóa 8 khẳng định: Thực hiện nềngiáo dục của dân, do dân và vI dân

Dân chủ hóa giáo dục và xã hội hóa giáo dục có mối quan hệ gắn bó mậtthiết với nhau Có thể nói rằng, xã hội hóa giáo dục là một con đường để thựchiện dân chủ hóa giáo dục và nội dung dân chủ hóa giáo dục chỉ ra con đường

xã hội hóa giáo dục Dân chủ hóa giáo dục sẽ tạo điều kiện để mỗi người dân

có điều kiện biết rõ các thông tin về hoạt động giáo dục, tham gia tích cực vào

sự nghiệp giáo dục; xã hội hóa giáo dục làm cho quá trình dân chủ hóa giáodục thuận lợi hơn Dân chủ hóa dáo dục đảm bảo quyền được học của tất cảmọi người dân; phổ cập giáo dục đúng độ tuổi cho nhân dân; phát huy tối đanăng lực, sức sáng tạo, khả năng đóng góp tình thần, vật chất của mọi ngườicho sự nghiệp phát triển giáo dục

Dân chủ hóa giáo dục đảm bảo quyền làm chủ nhà trường của thầy giáo

và học sinh, làm cho hoạt động dạy và học của thầy và trò ngày càng chấtlượng và hiệu quả

1.6.3 Đa dạng hóa giáo dục

Trước xu thế phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật thế giới và yêucầu đáp ứng nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, sự nghiệp giáo dục cũng phải phát triển theo hướng mở rộng quy mô,nâng cao chất lượng, hiệu quả, thực hiện mục tiêu dân trí, nhân lực, nhân tài.Yêu cầu của giáo dục-đào tạo trong điều kiện xây dựng kinh tế thị trường làđào tạo những người có đầy đủ năng lực để đáp ứng những yêu cầu nghiêmkhắc của thị trường Đó là những người có năng lực cạnh tranh, năng lực khoahọc công nghệ, năng lực tIm tòi, sáng chế, phát Minh, có lối sống năng động,

tự chủ, sáng tạo, có khả năng tIm việc làm và làm việc với năng suất, chấtlượng và hiệu quả cao, phấn đấu vI mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn Minh" Giáo dục trong điều kiện xây dựng kinh tế thịtrường là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho tất cả các thành phần kinh tế.Nước ta từ chỗ chủ yếu chỉ có hai thành phần kinh tế là kinh tế Nhà nước vàkinh tế tập thể đã chuyển sang nền kinh tế có nhiều thành phần Giáo dục-đàotạo cũng phải hướng đến đào tạo nguồn nhân lực cho tất cả các thành phần kinh

tế, phải tạo ra thị trường lao động có chất lượng cao về mọi mặt "Đầu ra" củagiáo dục không phải chỉ vào "biên chế", thành "công chức" Nhà nước mà là độingũ lao động chủ lực ở mọi thành phần kinh tế khác nhau Điều đó tất yếu dẫnđến sự đa dạng hóa các loại hình đào tạo

Có hai nội dung cơ bản nhất của đa dạng hóa giáo dục là đa dạng hóa mụctiêu đào tạo và đa dạng hóa nguồn đầu tư cho giáo dục Bên cạnh các trườnghọc công lập là hệ thống trường bán công dân lập, tư thục Ngoài hệ thốnơtrường dạy nghề công lập, là các trung tâm dạy nghề tại các địa phương của cácđoàn thê, tô chức, xã hội, tư nhân Cùng với các trung tâm giáo dục thườngxuyên là sự hình thành và phát triển các trung tâm học tập cộng đồng Cáchình thức học tại chức, học từ xa, tự học trên mạng, tự học qua các hệ thốngthông tin cũns nsày càng phát triển, tiến tới xây dựng một xã hội học tập, nhànhà học tập, hình thành ý thức học tập thường xuyên, học tập suốt đời trongnhân dân.

1.6.4 Đại hội Giáo dục các cấp

Thực hiện xã hội hóa giáo dục bằng con đường Đại hội Giáo dục các cấpnhằm tạo lập phong trào học tập sâu rộng trong toàn xã hội, vận động toàn dânthực hiện học tập suốt đời, tiến tới xây dựng một xã hội học tập Bằng Đại hộigiáo dục, các quan điểm đổi mới giáo dục của Đảng và Nhà nước đã đến vớitừng gia đình, từng người dân ngay tại phường, xã Truyền thống hiếu học, tôn

sư trọng đạo của dân tộc được khơi dậy và phát huy Nhận thức của mọi thànhviên trong xã hội về vị trí, vai trò của giáo dục-đào tạo đối với sự phát triển củađất nước, của địa phương, của mỗi dòng họ, mỗi gia đình được nâng cao.Người dân càng thấy rõ hơn đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, chấtlượns nsuồn lực con người là nhân tố quyết định tạo ra nội lực cho sự phát triểncủa đất nước Muốn phát triển giáo dục phải huy động: mọi nguồn lực của xãhội, phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục nhà trường, dáo dục gia đình vàgiáo dục xã hội

Đại hội giáo dục các cấp làm cho cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành,đoàn thể và nhân dân hiểu rõ thực trạng của giáo dục địa phương, thấy rõ hơnmâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển giáo dục với điều kiện, khả năng có hạn cho

sự phát triển giáo dục Qua đó, nhân dân càng hiểu rõ: muốn phát triển giáodục, bên cạnh ngân sách Nhà nước, cần huy động sự đóng góp về nhân lực, tàilực, vật lực của toàn dân

Đại hội giáo dục cũng là diễn đàn để nhân dân địa phương tham gia xâydựng và phát triển giáo dục, làm cho giáo dục đáp ứng nhu cầu của nhân dân,phục vụ đắc lực sự phát triển kinh tế-xã hội Tại diễn đàn này, người dân đượcbiết về chương trình, kế hoạch giáo dục-đào tạo và tham gia, góp ý, kiểm tracác chương trình, kế hoạch đó.

Đại hội giáo dục các cấp là một biện pháp tổng hợp để thực hiện xã hộihóa giáo dục So với các con đường thực hiện xã hội hóa giáo dục đã nêu trên,việc thực hiện xà hội hóa giáo dục bằng con đường Đại hội giáo dục các cấp có

ý nghĩa thực tiễn sâu sắc Nó không chỉ phát huy được quyền làm chủ của nhândân trong xây dựng, phát triển giáo dục địa phương, thực hiện "Dân biết, dân bàn, dânlàm, dân kiểm tra" trong giáo dục, mà còn đảm bảo tính dân chủ xã hội chủ nghĩatrong giáo dục, phá thế đơn độc của giáo dục, phù hợp với hoàn cảnh thực tế hiện naycủa các địa phương, phù hợp với tính xã hội của công tác giáo dục và cơ chế "Đảnglãnh đạo-Nhà nước quản lý- Nhân dân làm chủ" trong xây dựng và phát triển giáo dục

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÃ HỘI HÓA HOẠT ĐỘNG

GIÁO DỤC Ở QUẬN 12

2.1.VÀI NÉT VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN QUẬN 12

Quận 12 thành phố Hồ Chí Minh được thành lập theo Nghị định 03-CPngày 6-1-1997 của Chính phủ trên cơ sở toàn bộ diện tích của các xã ThạnhLộc, An Thơi Đông, Tân Thơi Hiệp, Đông Hưng Thuận, Tân Thơi Nhất và mộtphần của hai xã Tân Chánh Hiệp, Trung Mỹ Tây thuộc huyện Hóc Môn trướcđây Hiện nay quận 12 có 10 phường là An Phú Đông, Đông Hưng Thuận, TânThơi Nhất, Tân Chánh Hiệp, Thạnh Lộc, Thạnh Xuân, Tân Thơi Hiệp, HiệpThành, Thơi An và Trung Mỹ Tây Tổng diện tích đất tự nhiên là 5.205 ha, dân