Bài giảng Hợp đồng trong tư pháp quốc tế (TS. Bùi Quang Xuân)

KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG CỦA HỢP ĐỒNG TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ  Contract: Hợp đồng được hiểu theo nghĩa rộng là sự thoả thuận giữa hai hay nhiều bên về một vấn đề nhất định trong xã hội nhằm l

KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG CỦA HỢP ĐỒNG TRONG TƯ

PHÁP QUỐC TẾ

TS BÙI QUANG XUÂN

LUẬT TƯ PHÁP QUỐC TẾ

CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ

 Công ước này áp dụng cho các hoạt động mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau

 Khi theo các quy tắc tư pháp quốc tế thì luật được áp dụng là luật của nước thành viên công ước (Điều 1 Công ước viên 1980)

 Việt Nam đã chính thức gia nhập Công ước Viên 1980 ngày 18/12/2015, Công ước sẽ có hiệu lực tại việt Nam ngày 1.1.2017

(Convention International on sale of good)

KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG CỦA HỢP ĐỒNG TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ

 Contract: Hợp đồng được hiểu theo

nghĩa rộng là sự thoả thuận giữa hai

hay nhiều bên về một vấn đề nhất

định trong xã hội nhằm làm phát

sinh, thay đổi hay chấm dứt các

quyền và nghĩa vụ của các bên đó

 Engagement- Sự cam kết

 Agreement- Sự thỏa thuận

 Hợp đồng là sự thỏa thuận của các bên làm

phát sinh hệ quả pháp lý

 Hợp đồng là luật của các bên (luật tư).

Có nhiều định nghĩa

Khái niệm của

luật quốc nộ

Khái niệm của pháp luật quốc tế

CÔNG ƯỚC VIÊN 1980 VỀ MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ -

(Convention International on sale of good)

 Công ước này áp dụng cho các hoạt động mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau

 Khi theo các quy tắc tư pháp quốc tế thì luật được áp dụng là luật của nước thành viên công ước (Điều 1 Công ước viên 1980)

 Việt Nam đã chính thức gia nhập Công ước Viên 1980 ngày 18/12/2015, Công ước sẽ có hiệu lực tại việt Nam ngày 1.1.2017

Khái niệm hợp đồng thương mại quốc tế

HỢP ĐỒNG NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI

HỢP ĐỒNG CUNG ỨNG DỊCH

VỤ, PHÂN PHỐI

MỖI LOẠI HỢP ĐỒNG CÓ QUY CHẾ PHÁP LÝ RIÊNG

HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

Nơi giao kết (nước A)

Nơi thực hiện hợp thanh

toán (nước C) đồng

(nước D)

Nơi giao hàng, (nước B)

Nơi nhận hàng, nơi thanh toán (nước C) HỢP ĐỒNG

ĐẶC TRƯNG HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

Do pháp luật các nước có quy định không thống nhất về các điều kiện hiệu lực hợp đồng.

Một hợp đồng mua bán máy thêu trị giá 136.000 USD được ký kết giữa người mua Việ t Nam (A) và người bán Hàn Quốc (B)

ký ngày 3/8/1997, theo điều kiện CIF cảng thành phố Hồ Chí Minh, bảo hành 12 tháng sau khi hoàn thành lắp đặt

Trong quá trình vận hành, do máy thêu có trục trặc, phải sửa chữa nhiều nhưng không hoạt động được nên gây ra thiệt hại cho người mua

Ngày 4/5/1999 người mua (A) đã kiện (B) ra trọng tài đòi B phải trả lại tiền và bồi thường thiệt hại

CÂU HỎI: PHÁP LUẬT ÁP DỤNG GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC?

XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG QUAN HỆ HỢP ĐỒNG

Luật quốc gia

Điều ước quốc

Tập quán thương mại quốc tế

HỢP ĐỒNG

PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG

THƯƠNG MẠI

QUỐC TẾ

XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG

QUAN HỆ HỢP ĐỒNG

Hợp đồng vô hiệu, hệ quả pháp lý.

Trách nhiệm và miễn trách nhiệm

PHÁP LUẬT QUỐC GIA

XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG QUAN HỆ HỢP ĐỒNG

Quy định Rome I của Hội đồng Châu Âu 2008

về luật áp dụng đối với nghĩa vụ hợp đồng.

 Việt Nam chưa có văn

TS BÙI QUANG XUÂN

HÌNH THỨC HỢP ĐỒNG

Công ước 1980 (Điều 11, Điều 96)

 Hợp đồng được giao kết dưới mọi hình thức (văn bản, lời nói, hành vi)

 Thông điệp điện tử: telephone, Fax, đơn thư chào hàng, email

Điều 27 khoản 2 Luật Thương mại Mua bán hàng hoá quốc tế phải được thực hiện trên cơ sở hợp đồng bằng văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị tương đương.

GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG

Câu hỏi

 Vậy một hợp đồng giao kết tai Singapore phù hợp với luật Singapore nhưng trái với pháp luật Việt Nam về hình thức liệu có được công nhận hiệu lực tại Việt Nam hay không?

 Trường hợp ngược lại?

HÌNH THỨC HỢP ĐỒNG

 Nguyên tắc giải quyết xung đột pháp luật về hình thức của hợp đồng

 Hình thức của hợp đồng phải tuân theo pháp luật của nước nơi giao kết hợp đồng

 Trong trường hợp hợp đồng được giao kết ở nước ngoài mà vi phạm quy định về hình thức hợp đồng theo pháp luật của nước đó, nhưng không trái với quy định về hình thức hợp đồng theo pháp luật Việt Nam thì hình thức hợp đồng vẫn được công nhận tại Việt Nam

 Hình thức hợp đồng liên quan đến việc xây dựng hoặc chuyển giao quyền

sở hữu công trình, nhà cửa và các bất động sản khác trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân theo pháp luật Việt Nam (Điều 770 Bộ luật dân sự)

Luật áp dụng xác định hiệu lực hình thức hợp đồng

Luật nơi giao kết hợp đồng (Lex loci contractus)

LUẬT ÁP DỤNG ĐIỀU CHỈNH HÌNH THỨC HỢP ĐỒNG

HÌNH THỨC HỢP ĐỒNG

LUẬT NƠI GIAO

Quy định Rome I năm 2008 về luật áp dụng đối với nghĩa vụ hợp đồng

Luật áp dụng đối với hình

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

LUẬT ÁP DỤNG ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

Luật do các bên thỏa thuận

2 2

Trường hợp các bên không chọn

luật áp dụng

Ý NGHĨA CỦA LUẬT ÁP DỤNG

 Không có hợp đồng nào là hoàn hảo

 Các rủi ro trong quá trình giao kết, thực hiện hợp đồng luôn tiềm ẩn

 Rủi ro khách quan: Harship, force majeur…

Chọn luật áp dụng để đảm bảo cho việc thực hiện hợp đồng an toàn,

công bằng.

NGUYÊN TẮC

Bằng sự thỏa thuận của mình các bên có thể chọn luật áp dụng đối với một phần hoặ c toàn bộ hợp đồng (Điều 3.1 Quy định Rome 2008)

Luật áp dụng điều chỉnh nội dung

 Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng được xác định theo pháp

luật nước nơi thực hiện hợp đồng, nếu các bên không có thỏa thuận khác (Điều 769 Bộ luật Dân sự 2005)

 => Nội dung hợp đồng chịu sự điểu chỉnh của pháp luật do các bên thỏa

thuận

Khoản 1 Điều 685 Bộ luật dân sự 2015:

 Các bên trong quan hệ hợp đồng được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp

dụng đối với hợp đồng

 Trường hợp các bên không có thoả thuận về pháp luật áp dụng thì pháp

luật của nước có mối liên hệ gắn bó nhất với hợp đồng đó được áp dụng đối với hợp đồng

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

Luật do các bên thỏa thuận- ngoại lệ

 Hợp đồng có đối tượng là bất động sản: Luật của nước nơi có

bất động sản

 Hợp đồng lao động và hợp đồng tiêu dùng không được ảnh

hưởng đến các quyền lợi tối thiểu của người lao động và người tiêu dùng do pháp luật Việt Nam quy định

 Các bên có thể thỏa thuận thay đổi pháp luật áp dụng đối với

hợp đồng nhưng việc thay đổi đó không được ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người thứ ba (Khoản 4, 5, 6 Điều

685 Bộ luật dân sự 2015)

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

LUẬT DO CÁC BÊN THỎA THUẬN

ĐIỀU KHOẢN CHỌN LUẬT ÁP DỤNG (LAW APPLICATION CLAUSE)

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

 “ Mọi vấn đề liên quan đến hoặc phát sinh từ việc hình thành, hiệu lực, hoặc giải thích, áp dụng hợp đồng này sẽ chịu sự điều chỉnh của pháp luật …”

 “This contract, and all questions concerning its

application shall be governed by the laws of State of New York’’ Clause law application

ĐIỀU KHOẢN MẪU CHỌN LUẬT ÁP DỤNG

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

 “Mọi tranh chấp, bất đồng liên quan tới (hoặc phát sinh từ) hợp đồng này sẽ được giải quyết trên tinh thần thiện chí của các bên; Nếu không thỏa thuận được, tranh chấp sẽ được giải quyết theo pháp luật của…”

 “All disputes, disagrees relating (concerning to) this contract shall be settled by both parties through consultation in the spirit of friendliness If no agreement can be reached, the dispute shall be resoved by the law of…”

ĐIỀU KHOẢN MẪU CHỌN LUẬT ÁP DỤNG

ĐIỀU KIỆN CỦA LUẬT ĐƯỢC LỰA CHỌN

Pháp luật nước ngoài cũng được áp dụng trong trường hợp các bên có thỏa thuận trong hợp đồng, nếu

sự thỏa thuận đó không trái với quy định của Bộ luật này và các văn bản pháp luật khác của Việt Nam

Trong trường hợp quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài không được Bộ luật này thì áp dụng tập quán quốc tế, nếu việc áp dụng hoặc hậu quả của việc áp dụng không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam ( Điều 759 Bộ luật Dâ n sự 2005)

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

ĐIỀU KIỆN CỦA LUẬT ĐƯỢC LỰA CHỌN

Điều 5 khoản 2 Luật thương mại 2005

nước ngoài được thoả thuận áp dụng pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế nếu pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế đó không trái với các nguyên tắc

cơ bản của pháp luật Việt Nam

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

Một số lĩnh vực không được phép chọn luật (áp dụng bắt buộc các quy định của pháp luật quốc gia)

 Quy phạm mệnh lệnh quốc gia (mục đích nhằm tránh sự lạm dụng)

 Lĩnh vực:

 Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng (Điều 5)

 Lĩnh vực cạnh tranh không lành mạnh (cấm thoả thuận tăng giá thành sản phẩm, phân chia thị phần )

 Bảo vệ quyền lợi người lao đông (Điều 6)

 Hợp đồng được ký kết với một bên là Nhà nước

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

 Xác định tư cách chủ thể là vấn đề thuộc quy chế pháp lý nhân thân

 Điều 676 Bộ luật dân sự: Pháp nhân  Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân được xác định theo pháp luật của nước mà pháp nhân có quốc tịch 

Trường hợp pháp nhân nước ngoài xác lập, thực hiện giao dịch dân sự tại Việt Nam thì năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân nước ngoài đó được xác định theo pháp luật Việt Nam.

TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

hiện hoàn toàn tại Việt Nam thì phải tuân theo pháp luật Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Nam phải tuân theo pháp luật Việt Nam” (Điều 769 khoản 2,3 Bộ luật Dân sự 2005

TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

LUẬT CÓ MỐI QUAN HỆ GẮN BÓ NHẤT

 Tiêu chí xác định

 Nơi cư trú, có trụ sở chính (chi nhánh) của bên thực hiện nghĩa vụ đặc trưng (hợp đồng mua bán, dịch vụ )

 Luật nơi thực hiện hợp đồng (Hợp đồng có giá trị lớn, phức tạp như cung ứng trang thiết bị, xây dựng khu sản xuất khí đốt hay lọc dầu, hợp đồng đầu tư )

 (Điều 685 khoản 2 Bộ luật dân sự 2015)

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

LUẬT CÓ MỐI QUAN HỆ GẮN BÓ NHẤT

 (Điều 685 khoản 2 Bộ luật dân sự 2015)

 Pháp luật của nước nơi người bán cư trú đối với hợp đồng mua bán hàng hóa

 Pháp luật của nước nơi người cung cấp dịch vụ cư trú đối với hợp đồng dịch vụ

 Pháp luật của nước nơi người nhận quyền cư trú đối với hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng hoặc chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ

 Pháp luật của nước nơi người lao động thường xuyên thực hiện công việc đối với hợp đồng lao động, luật của nước nơi người sử dụng lao động cư trú

 Pháp luật của nước nơi người tiêu dùng cư trú đối với hợp đồng tiêu dùng.

NỘI DUNG HỢP ĐỒNG

Điều 4 quy định Rome 2008)

 (Luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng mua bán hàng

hóa là luật nước nơi cư trú (có trụ sở của bên bán)

 Đối với hợp đồng cung ứng dịch vụ là luật nước nơi

cư trú của bên cung ứng

 Hợp đồng liên quan đến bất động sản là luật nơi có bất động sản

 Hợp đồng nhượng quyền thương mại là luật của bên nhận quyền (franchisee)

 Điều 676 Bộ luật dân sự: Pháp nhân

 Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân được xác định theo pháp luật của nước mà pháp nhân có quốc tịch

 Trường hợp pháp nhân nước ngoài xác lập, thực hiện giao dịch dân sự tại Việt Nam thì năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân nước ngoài đó được xác định theo pháp luật Việt Nam.

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài học này, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu các nội dung sau:

1 Khái quát chung về hợp đồng trong tư pháp quốc tế: Khái niệm, đặc trưng của hợp đồng quốc tế; Xung đột pháp luật trong quan hệ hợp đồng; Luật áp dụng điều chỉnh hợp đồng

2.Giải quyết xung đột pháp luật về hợp đồng: Hình thức, nội dung hợp đồng; năng lực chủ thể hợp đồng.

CHÚC THÀNH CÔNG

& HẠNH PHÚC

TS BÙI QUANG XUÂN