Khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng đồng bằng bắc bộ trong nhà ở nông thôn mới( lấy làng cổ đường lâm, hà nội làm địa điểm nghiên cứu) (tóm tắt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI NGUYỄN TUẤN ANH KHAI THÁC CÁC ĐẶC TRƯNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN TUẤN ANH

KHAI THÁC CÁC ĐẶC TRƯNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

TRONG NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI (LẤY LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM, HÀ NỘI

LÀM ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

Hà Nội - 2023

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN TUẤN ANH KHOÁ: 2021 – 2023

KHAI THÁC CÁC ĐẶC TRƯNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ

TRONG NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI (LẤY LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM, HÀ NỘI

LÀM ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU)

Hà Nội - 2023

Lời cảm ơn

Sau một thời gian học tập, nghiên cứu, cùng sự giảng dạy, quan tâm giúp

đỡ của các thầy cô và sự cố gắng nỗ lực của bản thân, đến nay luận văn “Khai

thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ trong nhà ở nông thôn mới (lấy làng cổ Đường Lâm, Hà Nội làm địa điểm nghiên cứu)” đã hoàn thành

Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, các thầy cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã đồng hành và hỗ trợ tác giả trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu Đặc biệt, tác giả muốn bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.TS Khuất Tân Hưng, người đã dành thời gian, tâm huyết và kiến thức sâu rộng để hướng dẫn và giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này Xin kính chúc thầy luôn vui khỏe, thành công trong sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu khoa học

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 29 tháng 05 năm 2023

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Tuấn Anh

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan luận văn Thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Các thông tin, tài liệu, trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Tuấn Anh

Mục lục

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục các hình, sơ đồ

MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài 1

* Mục đích nghiên cứu của đề tài 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

* Phương pháp nghiên cứu 3

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5

* Cấu trúc luận văn 5

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ VÀ THỰC TRẠNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI TẠI LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM, HÀ NỘI 6 1.1 Tổng quan môi trường tự nhiên và văn hóa xã hội vùng đồng bằng Bắc Bộ 6

1.1.1 Môi trường tự nhiên 6

1.1.2 Môi trường văn hóa xã hội 9

1.2 Tổng quan về kiến trúc nhà ở dân gian vùng đồng bằng Bắc Bộ 11 1.2.1 Quá trình hình thành và phát triển kiến trúc nhà ở dân gian 11

1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến kiến trúc nhà ở dân gian vùng Đồng Bằng Bắc Bộ 15

1.3 Thực trạng kiến trúc nhà ở nông thôn mới tại vùng ĐBBB và tại làng cổ Đường Lâm, Thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội nói riêng 20

1.3.1 Kiến trúc nhà ở nông thôn mới ở vùng ĐBBB 201.3.2 Thực trạng kiến trúc nhà ở nông thôn mới tại làng cổ Đường Lâm

24

1.4 Các vấn đề đặt ra cho đề tài nghiên cứu 30

1.4.1 Các đề tài nghiên cứu liên quan 301.4.2 Các vấn đề đặt ra cho đề tài nghiên cứu 33

TRƯNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI TẠI LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM, HÀ NỘI 34 2.1 Cơ sở pháp lý liên quan đến làng cổ Đường Lâm 34

2.1.1 Hệ thống các văn bản pháp luật, các quy chuẩn, tiêu chuẩn có liên quan 34

2.1.2 Các quy hoạch bảo tồn và quy chế quản lí quy hoạch bảo tồn 342.1.3 Phân vùng không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch đã được phê duyệt 34

2.2 Cơ sở pháp lý liên quan đến nông thông mới 36 2.3 Cơ sở lý luận của việc khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống trong nhà ở nông thôn mới 37

2.3.1 Sự cần thiết của việc nghiên cứu kế thừa những giá trị kiến trúc nhà ở truyền thống vùng ĐBBB trong NONTM 372.3.2 Nguyên tắc khai thác của việc khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng ĐBBB trong NONTM 392.3.3 Đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng ĐBBB 40

2.4 Cơ sở thực tiễn của việc khai thác các đặc trưng kiến trúc truyền thống vùng trong kiến trúc hiện đại 67

2.4.1 Kinh nghiệm khai thác kiến trúc truyền thống trong kiến trúc hiện đại Nhật Bản 672.4.2 Kinh nghiệm khai thác kiến trúc nhà ở truyền thống trong môi trường đô thị- phố cổ Hà Nội 71

2.4.3 Hiệu quả của việc khai thác đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền

thống trong kiến trúc nhà ở hiện đại 72

CHƯƠNG 3 KHAI THÁC CÁC ĐẶC TRƯNG KIẾN TRÚC NHÀ Ở TRUYỀN THỐNG VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ TRONG NHÀ Ở NÔNG THÔN MỚI (LẤY LÀNG CỔ ĐƯỜNG LÂM, HÀ NỘI LÀM ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU) 77

3.1 Khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng Bằng Bắc Bộ được khai thác trong nhà ở nông thôn mới 77

3.1.1 Khai thác đặc trưng bố cục tổng thể kết hợp hài hòa giữa các yếu tố kiến trúc và môi trường tự nhiên 77

3.1.2 Khai thác đặc trưng tổ chức mặt bằng gắn liền với cấu trúc gian của ngôi nhà 88

3.1.3 Khai thác đặc trưng không gian chuyển tiếp 93

3.1.4 Khai thác đặc trưng cấu trúc không gian mở 100

3.1.5 Khai thác đặc trưng tổ chức không gian linh hoạt 103

3.1.6 Khai thác đặc trưng triết lý Âm – Dương, Ngũ hành và phong thủy dân gian 105

3.1.7 Khai thác đặc trưng trong hình thức trang trí 109

3.1.8 Khai thác đặc trưng về vật liệu, màu sắc 112

3.2 Áp dụng khai thác theo phân vùng bảo vệ làng cổ Đường Lâm 114 3.2.1 Phân vùng bảo vệ I 115

3.2.2 Phân vùng bảo vệ II 117

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 118

* Kết luận 118

* Kiến nghị 118

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Danh mục các bảng

Danh mục các hình, sơ đồ

Hình 1.5 &

1.6 & 1.7

Những ngôi nhà xây dựng mới ở Đường Lâm với

Hình 2.16 Mức độ quan trọng không gian giảm dần khi ra xa

Hình 2.20 &

Hình 2.37&

Hình 3.2

Yếu tố kết nối trong tổng thể với hình thức, chất liệu đa dạng nhưng vẫn mang tinh thần của sân trong kiến trúc nhà ở truyền thống

78

Hình 3.25 Sân thượng với giải pháp che chắn hệ thống kĩ

Cầu thang là không gian chuyển tiếp theo chiều

Hình 3.46

Công trình Lampi Vinh với phong cách thiết kế nội thất sử dụng vật liệu gỗ và hình thức kiến trúc truyền thống

111

Kiến trúc truyền thống Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ Kiến trúc truyền thống Việt Nam là một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hoá của đất nước Được coi là tinh hoa được đúc kết trong cả quá trình hình thành và phát triển của người Việt

Tiêu biểu trong số đó chính là kiến trúc nhà ở truyền thống, nó phản ánh một phần kho tàng văn hoá và nghệ thuật kiến trúc độc đáo của dân tộc Trải qua hàng nghìn năm sinh sống với thiên nhiên, cha ông ta đã biết cách tổ chức không gian nhà ở của mình ngày càng trở nên hoàn thiện về công năng sử dụng cũng như về giá trị nghệ thuật, giá trị ứng xử với môi trường tự nhiên Trong

đó có rất nhiều giá trị có thể ứng dụng vào trong nhà ở hiện đại Hay cụ thể hơn chính là nhà ở nông thôn mới hiện nay

Làng cổ Đường Lâm là một trong những làng cổ được bảo tồn tốt nhất ở Việt Nam Nơi đây được xây dựng từ thế kỷ XVII và giữ được nhiều giá trị kiến trúc truyền thống, văn hóa, tôn giáo của người Việt Tuy nhiên, thực trạng nhà ở nông thôn mới tại làng cổ Đường Lâm đang gặp nhiều vấn đề

2

Như các khu vực nông thôn khác, người dân ở Đường Lâm cũng đang chuyển từ nhà cổ truyền thống sang nhà mới với kiến trúc hiện đại hơn để đáp ứng nhu cầu sống Tuy nhiên, sự phát triển không cân đối khiến cho nhiều ngôi nhà truyền thống bị bỏ hoang và xuống cấp Các nhà mới xây cũng thường không phù hợp với kiến trúc truyền thống, gây mất đi bản sắc văn hoá của làng

cổ Đường Lâm

Vì vậy, việc bảo tồn và phát triển nhà ở truyền thống tại làng cổ Đường Lâm đang trở thành một thách thức lớn đối với các nhà quản lý và người dân địa phương Cần có những giải pháp thích hợp để bảo tồn và phát triển bền vững những giá trị kiến trúc, văn hóa của làng cổ Đường Lâm

Hiểu được những vấn đề cấp thiết đã nêu ở trên, tác giả chọn đề tài: “Khai

thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng đồng bằng Bắc bộ trong nhà ở nông thôn mới (lấy làng cổ Đường Lâm, Hà Nội làm địa điểm nghiên cứu)” với mong muốn đóng góp một số ý kiến cá nhân giúp nhà ở nông

thôn mới nói chung và nhà ở nông thôn mới ở làng cổ Đường Lâm nói riêng đảm bảo được hai giá trị song song là bảo tồn và phát triển

* Mục đích nghiên cứu của đề tài

̶ Tìm hiểu, tổng hợp các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ

̶ Đề xuất một số giải pháp khai thác để đem đến giá trị cho kiến trúc nhà ở nông thôn mới nói chung và ở làng cổ Đường Lâm nói riêng đảm bảo phù hợp với cuộc sống hiện đại đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị của một

“di sản sống”

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

̶ Đối tượng nghiên cứu: Kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc

Bộ, Kiến trúc nhà ở nông thôn mớ, Kiến trúc nhà ở tại làng cổ Đường Lâm, thành phố Hà Nội

3

̶ Phạm vi nghiên cứu: vùng Đồng bằng Bắc Bộ, làng cổ Đường Lâm, Hà Nội

* Phương pháp nghiên cứu

̶ Phương pháp thu thập và xử lí tài liệu:

Là quá trình thu thập và phân tích các tài liệu, thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, liên quan đến đề tài nghiên cứu Sau đó, các thông tin này sẽ được

xử lý và chọn lọc để đưa ra các kết luận cần thiết và tầm nhìn khái quát về vấn

đề nghiên cứu Phương pháp giúp cho người nghiên cứu có được một cái nhìn tổng quan, đầy đủ và chính xác hơn về vấn đề nghiên cứu, từ đó giúp cho quá trình nghiên cứu trở nên hiệu quả hơn

̶ Phương pháp nghiên cứu tổng quan:

Là một phương pháp nghiên cứu giúp xây dựng một bức tranh toàn ảnh, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, các định hướng, thách thức, cơ hội và giải pháp có thể áp dụng để giải quyết vấn đề đó Phương pháp này tập trung vào việc thu thập, phân tích và tổng hợp các thông tin, dữ liệu, tài liệu, nghiên cứu trước đó liên quan đến chủ đề nghiên cứu Qua việc thực hiện phương pháp nghiên cứu này, người nghiên cứu có thể định hướng chính xác hơn cho việc tiếp cận, lựa chọn phương pháp, kỹ thuật, công cụ phù hợp để giải quyết vấn

đề nghiên cứu Bên cạnh đó, phương pháp này còn giúp người nghiên cứu đánh giá được những hạn chế của các nghiên cứu trước đó, từ đó có thể đề xuất hướng nghiên cứu mới, phát triển các lý thuyết mới và đưa ra các giải pháp mới cho vấn đề đang được nghiên cứu

̶ Phương pháp thu thập, kế thừa tài liệu đã nghiên cứu:

Thu thập và sử dụng các tài liệu đã được nghiên cứu trước đó về chủ đề liên quan để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn Phương pháp này bao gồm việc thu thập, đánh giá, chọn lọc và sử dụng các tài liệu như sách, báo cáo, bài báo, luận văn, tài liệu thống kê, v.v Các tài liệu này đã được nghiên cứu và xuất bản

̶ Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin:

Phương pháp này bao gồm việc đến tận nơi để thu thập thông tin, dữ liệu sau

đó tiến hành xử lý, phân tích để đưa ra kết luận và tìm ra giải pháp cho vấn

đề đang nghiên cứu

̶ Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh tổng hợp:

Đây là quá trình sử dụng các công cụ và kỹ thuật để phân tích và đưa ra kết luận từ các dữ liệu số liệu, thống kê hoặc các thông tin được thu thập Việc

sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, so sánh tổng hợp giúp chứng minh hay phủ định các giả thuyết đưa ra ban đầu, cũng như đưa ra những kết luận khoa học có tính xác thực và đáng tin cậy Ngoài ra, phương pháp này còn giúp người nghiên cứu hiểu rõ hơn về các mối quan hệ, tương tác, tác động của các yếu tố đến nhau và đưa ra những quyết định, giải pháp đúng đắn

̶ Phương pháp đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới:

Đây là phương pháp được sử dụng để xây dựng các giải pháp mới cho các vấn đề hiện tại Thông qua việc tổng hợp kinh nghiệm từ các nghiên cứu trước

đó, nghiên cứu này sẽ phân tích, đánh giá và đề xuất những giải pháp mới, có thể giải quyết vấn đề hiện tại hoặc mang lại những hiệu quả tốt hơn Để thực hiện phương pháp này, các nghiên cứu trước đó liên quan tới vấn đề cần giải quyết sẽ được thu thập, phân tích và đánh giá để đưa ra những kết luận quan trọng Sau đó, từ các kết luận đó, nhà nghiên cứu sẽ đề xuất những giải pháp mới, có thể được kiểm chứng và đưa vào thực hiện trong thực tế Phương pháp này đòi hỏi sự tập trung, kỹ năng phân tích và đánh giá chất lượng của các

5

nghiên cứu trước đó và khả năng sáng tạo, phát triển giải pháp mới của nhà nghiên cứu

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

̶ Đóng góp vào việc bảo tồn, tìm hiểu và phát huy giá trị của kiến trúc nhà

ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là ở làng cổ Đường Lâm Nghiên cứu sẽ giúp người ta hiểu rõ hơn về kiến trúc nhà ở truyền thống của vùng Đồng bằng Bắc Bộ, từ đó có thể phát triển các mô hình nhà ở nông thôn mới phù hợp với điều kiện và văn hóa địa phương;

̶ Phát triển nhà ở nông thôn mới ở làng cổ Đường Lâm Việc áp dụng các giải pháp kiến trúc truyền thống vào xây dựng nhà ở nông thôn mới sẽ giúp giữ gìn bản sắc văn hóa, tạo nên sự phù hợp vể sinh hoạt cho người dân, đồng thời giảm thiểu tác động của xây dựng đến môi trường Nghiên cứu sẽ cung cấp kiến thức và kinh nghiệm cần thiết để xây dựng những ngôi nhà đáp ứng nhu cầu của người dân nông thôn, đồng thời đảm bảo tính thẩm mỹ và văn hóa địa điểm

* Cấu trúc luận văn

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Mục lục, nội dung chính của Luận văn gồm ba chương:

Chương 1.Tổng quan về kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ và thực trạng kiến trúc nhà ở nông thôn mới tại làng cổ Đường Lâm,

Hà Nội

Chương 2.Cơ sở khoa học của việc khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà

ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ trong nhà ở nông thôn mới tại làng cổ Đường Lâm, Hà Nội

Chương 3 Khai thác các đặc trưng kiến trúc nhà ở truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ trong nhà ở nông thôn mới ( Lấy làng cổ Đường Lâm, Hà Nội làm địa điểm nghiên cứu )

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

-Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.1 - Nhà F - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Đ/c: Km 10 - Nguyễn Trãi - Thanh Xuân Hà Nội

Email: huongdtl@hau.edu.vn ĐT: 0243.8545.649

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

Edited with the trial version of Foxit Advanced PDF Editor

To remove this notice, visit:

www.foxitsoftware.com/shopping

118

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

* Kết luận

Kiến trúc nhà ở nông thông vùng Đồng bằng Bắc Bộ có nhiều giá trị nghệ

thuật tạo hình cũng như giá trị thân thiện với môi trường nông thôn Nhờ đó,

nhà ở nông thông đã tồn tại hàng nghìn năm lịch sử và có mối quan hệ mật thiết

với thiên nhiên, nương tựa vào thiên nhiên, tận dụng những ưu điểm và khắc

phục những nhược điểm của thiên nhiên để phát triển Nhà ở nông thôn truyền

thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ chính là loại hình kiến trúc xanh, kiến trúc sinh

thái, kiến trúc thân thiện với môi trường

Do vậy, cần thiết phải kế thừa những giá trị kiến trúc nhà ở truyền thống

giúp cho xây dựng kiến trúc nhà ở mới phù hợp với môi trường tự nhiên, thân

thiện với thiên nhiên và thích nghi tốt vơi bối cảnh làng xã hiện nay

Hy vọng một số giải pháp chủ yếu nêu trên sẽ góp một phần nhỏ việc kế

thừa và phát huy giá trị kiến trúc truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ nói

chung và làng cổ Đường Lâm nói riêng

Kính mong các Thầy, Cô giáo, các nhà khoa học và bạn bè đồng nghiệp

quan tâm, đóng góp những ý kiến để luận văn được hoàn thiện hơn

* Kiến nghị

̶ Nhà ở dân gian vùng ĐBBB lưu giữ trong mình nhiều giá trị văn hóa và

những thông tin, ký ức quan trọng về truyền thống Việt, do vậy rất cần

được quan tâm nghiên cứu và có chiến lược bảo tồn, khai thác cho NONT

trong tương lai

̶ Các sở ban ngành cần nhanh chóng nghiên cứu biên soạn Tiêu chuẩn thiết

kế kiến trúc cho NONT mới với những quy định về vai trò quan trọng

của việc khai thác kiến trúc dân gian như một trong những nhân tố bảo

đảm sự phát triển bền vững và tạo dựng đặc trưng cho NONT mới