De Tai Khong Gian Luu Niem Le Ba Dang.pdf

L E B A D A N G | 1 ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM () BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC MỸ HỌC ĐỀ TÀI CẢM NHẬN VỀ TÍNH NGHỆ THUẬT CỦA KHÔNG GIAN LƯU NIỆM LÊ BÁ ĐẢNG Nằm trên ngọn đồi ở xã Thủy Bằ[.]

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

()

BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC : MỸ HỌC

ĐỀ TÀI :

CẢM NHẬN VỀ TÍNH NGHỆ THUẬT CỦA KHÔNG GIAN

LƯU NIỆM LÊ BÁ ĐẢNG

Nằm trên ngọn đồi ở xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, tỉnh

Thừa Thiên – Huế

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN : TS BÙI BÍCH HẠNH

THÀNH VIÊN TRONG NHÓM :

Phạm Văn Quân

Lê Trà Ngân Nguyễn Thị Thu Hoài Nguyễn Thị Thảo Linh

Võ Thị Thùy Dương

LỚP : 22 SNV2

Đà Nẵng, tháng 11 năm 2022

quan sát, cảm nhận rất hữu ích cho mai sau

Chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành, sâu sắc đến cô Bùi Bích Hạnh đã tận

tình hướng dẫn và giúp đỡ chúng em trong bài tập này

Chúng em xin chân thành cảm ơn anh Nguyễn Anh Thư, quản lý hiện tại cùng

các cô chú, anh chị đang công tác tại Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng đã tận tình hướng dẫn, hỗ trợ chúng em hoàn thành bài tập một cách tốt nhất

Tuy nhiên, do chưa có nhiều hiểu biết sâu sắc về mỹ thuật, hội họa, bài tập của vẫn tồn tại những thiếu sót trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, trình bày, chúng em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của cô và các bạn để bài tập được hoàn thiện hơn

Nhóm nghiên cứu!

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 4

NỘI DUNG 5

Phần 1: Những vấn đề chung 5

1.1 Cuộc đời họa sĩ Lê Bá Đảng 5

1.2 Quá trình sáng tạo và quan niệm nghệ thuật của họa sĩ Lê Bá Đảng 5

Phần 2: Cảm nhận về tính nghệ thuật của không gian lưu niệm Lê Bá Đảng 7 2.1 Vị trí 7

2.2 Vườn thực vật 8

2.3 Không gian sân thượng 9

2.4 Không gian trưng bày chính 10

2.5 Hệ thống các tác phẩm 12

2.5.1 Phong cảnh, không gian, đồ vật 12

2.5.2 Loài vật 17

2.5.3 Người 18

2.6 Không gian trưng bày trong lòng đất 21

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

LỜI NÓI ĐẦU

Nghệ thuật đích thực nói chung và hội họa nói riêng rất cần sự tĩnh lặng nội tâm Những trò chơi của đám đông dự phần khi tác phẩm đã hoàn thành Bất kỳ nghệ sĩ nào, để đạt được cảnh giới cao của nghệ thuật đều phải có khoảng thời gian tĩnh tâm và sáng tạo cũng trong trạng thái tĩnh lặng đó may ra tác phẩm có cơ hội để lại dấu ấn nơi công chúng Nghệ thuật quả là con đường khắc nghiệt và để đi trọn con đường đầy cam go này, đòi hỏi người nghệ sĩ phải dấn thân, nỗ lực liên tục để trạng thái cảm xúc được hòa nhập với tác phẩm một cách toàn diện Với nghệ thuật của Lê Bá Đảng, chúng ta có thể nhận ra ở đó là cả một cuộc hành trình nội tâm, đi

từ những cánh rừng mùa thu úa vàng xác lá, đến những ngọn núi đông phủ đầy tuyết trắng Hành trình đó là trạng thái cô đơn mà chỉ những nghệ sĩ lên đường với bước chân bản lĩnh mới đối diện được Tác phẩm của Lê Bá Đảng khởi lên từ ý niệm sinh diệt của cõi nhân gian, ở đó có những ký ức về quê nhà, biểu đạt đa tầng văn hóa, dục vọng, thiện ác, biểu cảm sự rung động ở tầng thâm sâu của thế giới tâm, tất cả được chuyển tải trên bề mặt vật liệu khi thì trơn bóng, lúc thô nhám lồi lõm, rất mềm và rất cứng; nhiều tranh của ông kết hợp thể phù điêu và hội họa Với họa sư

Lê Bá Đảng, vật liệu, chất liệu chỉ là phương tiện để diễn đạt cảnh giới của tâm ở từng giai đoạn mà ông trải nghiệm

Chúng ta lần lượt bước vào cuộc lữ hành không gian nghệ thuật của Lê Bá Đảng, để thấy được một tầm vóc lớn của người nghệ sĩ đã cống hiện trọn đời cho nghệ thuật và làm rạng danh quê hương

NỘI DUNG

Phần 1: Những vấn đề chung 1.1 Cuộc đời họa sĩ Lê Bá Đảng

Lê Bá Đảng (27/06/1921 - 07/03/2015) là một họa sĩ nổi tiếng, ông sinh ra tại

làng Bích La Đông, xã Triệu Đông (nay thuộc xã Triệu Thành), huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị; mất tại Paris, Cộng hòa Pháp Cuộc đời ông đã trải qua nhiều giai đoạn, nhiều thăng trầm trong cuộc sống Trăm năm trước, làng Bích La Đông đã sinh hạ một người con, đến tuổi thanh niên lúc nước mất nhà tan, ông bị thực dân Pháp bắt làm lính thợ đưa sang châu Âu rồi định cư tại Pháp Ông học tại Học viện Nghệ thuật Toulouse và trở thành một họa sĩ nổi tiếng ở châu Âu Nhờ thiên tư khác người lại thêm nỗ lực học hành ở một nơi được mệnh danh là “Kinh đô ánh sáng”.Triển lãm đầu tiên ra mắt tại Paris năm 1950 Sau bao nhiêu gian khổ ông đã thành tài, thành danh làm rạng rỡ quê hương đất nước được cả thế giới biết đến và ngưỡng

mộ với nhiều danh hiệu nổi tiếng Nhưng cho dù xa quê, ông vẫn luôn hướng về nơi chôn nhau cắt rốn, hết mình đóng góp cho nhân dân và tổ quốc Ông vẫn luôn hiện hữu như chính ngày hôm nay, đã và đang đến trong khu vườn một nhà danh họa, khi mọi người gần xa đang tưởng nhớ tới ông theo cách của mình, dành tình cảm kính trọng, yêu quý và ngưỡng mộ cho một nghệ sĩ vĩ đại từ tác phẩm cho đến tấm lòng yêu nước thương dân cho nên dù ông đã đi xa nhưng vẫn luôn sống trọn trong tâm tưởng và kí ức của cháu chắt đời sau, trong lòng người dân làng xóm Bích La Đông

và cả quê hương Quảng Trị

1.2 Quá trình sáng tạo và quan niệm nghệ thuật của họa sĩ Lê Bá Đảng

“Sự giàu có thực sự của người nghệ sĩ đến từ sự đa dạng trong sáng tạo”.

Xuyên suốt cuộc đời của Họa sư Lê Bá Đảng là những ngày tháng đi tìm cái mới trong nghệ thuật Ông tìm kiếm những chất liệu mới, những góc nhìn mới nhưng vẫn mang cốt cách tư tưởng của mình trong từng tác phẩm Lê Bá Đảng được đánh giá là “một nhà thám hiểm không hạn độ về chất liệu và nghệ thuật” Vì vậy

mà những tác phẩm của ông rất đa dạng từ tranh sơn dầu, tranh in đến tạo hình điêu khắc, phù điêu, Năm 2015, ông ra đi để lại cho một kho gia tài nghệ thuật lớn lao cùng với nó là những tư tưởng, nghệ thuật của một người nghệ sĩ đầy cần mẫn, sáng tạo đã được thế hệ sau giữ gìn vào bảo tồn qua bao năm tháng.Người nghệ sĩ với tình yêu nhân sinh lớn lao, vô cùng nhạy cảm với những rung động khe khẽ của vũ trụ, thiên nhiên, trong mỗi tác phẩm ông vẫn sống, vẫn hòa vào từng nhịp thở của thời gian Giữa phương trời xa xôi, bóng hình Lê Bá Đảng vẫn sống trong những tâm hồn thủy chung, đồng điệu

Nghệ thuật của Lê Bá Đảng đa dạng, có biên giới rộng nhưng lại thống nhất

chính, cội nguồn này là chiều sâu của bản sắc dân tộc Thế giới rộng lớn có thể truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ tương lai.Lê Bá Đảng đã đưa nội tâm mình ra để giải mã ở mức không đến nỗi dè sẻn về những bí mật chi phối quá trình sáng tạo nghệ thuật của mình Có hai nguồn nội lực bí mật được ông tập trung giãi bày, đó là vai trò của chủ thể sáng tạo (tức người nghệ sĩ) và sức mạnh của những quan niệm đặc trưng, đặc thù trong tư duy nghệ thuật của ông Theo ông, điều quan trọng đầu tiên của nghệ sĩ là phải biết cách nhìn, sau đó mới đến phần kỹ thuật Phải có kỹ thuật, nhưng hãy nhớ rằng đôi tay của mình phải làm theo suy nghĩ của mình

Phần 2: Cảm nhận về tính nghệ thuật của không gian lưu niệm Lê Bá Đảng

Tính nghệ thuật là một trong những khái niệm quan trọng của mỹ học, văn học và các nghệ thuật nói chung Thể hiện trình độ am hiểu và sử dụng nghệ thuật

để tạo ra tác phẩm, làm cho tác phẩm có sức hấp dẫn về cả nội dung lẫn hình thức, đồng thời thể hiện ý nghĩa, quy luật, hiện thực cuộc sống

Đối với không gian lưu niệm Lê Bá Đảng, tính nghệ thuật thể hiện ở nhiều khía cạnh Ngoài nội dung và hình thức của tác phẩm, tính nghệ thuật còn thể hiện trong kiến trúc, cách bố trí bố cục và không gian trưng bày tác phẩm Ngay cả cách chọn địa điểm đặt không gian lưu niệm cũng mang dụng ý nghệ thuật

2.1 Vị trí

Địa điểm đặt không gian lưu niệm giúp cho khán giả có thể thưởng thức nghệ thuật Lê Bá Đảng một cách trọn vẹn Tọa lạc trên đồi Thiên An thuộc thôn Kim Sơn, xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên - Huế, một vùng đất nên thơ với sự hòa quyện giữa khung cảnh núi đồi, cây rừng xanh um, suối chảy róc rách Không gian yên tĩnh, cách xa những khu dân cư đông đúc, xô bồ, để mọi người khi đặt chân đến đây cũng lắng lòng, vượt thoát những âu lo đời thường, những bộn bề cuộc sống để toàn tâm toàn ý chiêm ngưỡng những kiến trúc, tác phẩm và gợi nhớ, khắc ghi từng bước chân trong cuộc đời của người họa sĩ tài hoa

Theo bà Bích Đào, một người bạn thân của gia đình họa sĩ kể lại rằng lúc sinh thời, ước nguyện của họa sĩ là mong muốn trở về quê hương, muốn làm ra những tác phẩm “có thể thành hiện thực”, nghĩa là mình phải đi vào trong bức tranh, đi vào hòa mình với rừng xanh, chim hót… Và với sự giúp sức tâm huyết của những người bạn thân, không gian lưu niệm Lê Bá Đảng đã được xây dựng tại một vị trí đắc địa

Vị trí của không gian này cũng là một thử thách đối với những người góp sức xây dựng nên nó Địa thế đồi núi, dốc cao, việc vận chuyển và xây dựng rất vất vả

và đã có rất nhiều đội thợ xây từ chối công trình này Tuy nhiên, cuối cùng, những người tâm huyết vẫn giúp họa sĩ Lê Bá Đảng hoàn thành tâm nguyện của mình bằng

sự nỗ lực hết sức mình Theo bà Lê Cẩm Tế, một trong những người chủ đạo trong quá trình xây dựng và vận hành không gian này, đồng thời là một người bạn thân của gia đình họa sĩ, đã kể lại khi bà tìm được một đội thợ xây đồng ý nhận công trình này, bà cảm thấy như tìm được một sự đồng điệu trong cảm nhận nghệ thuật Những người thợ xây hoàn thiện công trình đến đâu lại thấy cảm giác hạnh phúc, ngưỡng mộ ngập tràn Dường như cái đẹp, sự hài hòa và ấn tượng của nghệ thuật Lê

Bá Đảng đã chạm đến được những cảm xúc tế vi nhất trong lòng người Vượt lên những khó khăn, trắc trở, nghệ thuật đích thực có sức sống, sức lay động và níu giữ trong lòng khán giả một cách mạnh mẽ

2.2 Vườn thực vật

Bao quanh không gian là quang cảnh sân vườn với rất nhiều loại cây cảnh, hoa Tiếng suối chảy róc rách hòa với tiếng chim hót ríu rít tạo nên những thanh âm vừa tươi vui, rộn rã vừa bình yên, trong trẻo của thiên nhiên Những loại cây được trồng quanh không gian sân vườn cũng mang lại nhiều cảm giác qua các mùa trong năm Có mùa, ta cảm nhận được màu trắng tinh khôi cùng hương thơm nồng của hoa sứ Có mùa, ta lại cảm nhận được sắc đỏ chói chang, hòa với ánh nắng ấm áp của những cây hồng ngọc hay có mùa không gian lại mang sắc trắng hồng êm dịu của hoa giấy Quanh năm, mỗi mùa, không gian lại mang một màu sắc riêng khiến cho người đến chiêm ngưỡng cảm nhận được nghệ thuật trong nhiều cảm giác, cảm xúc đa dạng

Lối mòn quanh co dẫn dắt chúng tôi đi qua một quãng vườn rộng trước khi chính thức bước chân vào không gian nhà chính, vừa để tâm thế hòa mình với thiên nhiên, bỏ lại những mệt nhọc của một chặn đường xa, bỏ lại những âu lo đời thường, để đến khi đứng trước những kiệt tác, tâm hồn thực sự thanh sạch, trong sáng, cảm thấu được những điều sâu lắng được họa sĩ gửi gắm trong mỗi tác phẩm

và đồng cảm với những thăng trầm cuộc đời của ông

Hệ thống tác phẩm được trưng bày trong sân vườn cũng mang ý nghĩa nhân sinh sâu sắc Một lần, trong cuộc triển lãm tranh ở làng Bích La Đông, họa sĩ Lê Bá Đảng đã mong muốn tác phẩm mình được trưng bày ngoài trời, giữa khung cảnh thiên nhiên, để những người thưởng lãm được thưởng thức tác phẩm trong cảm giác hòa hợp với nắng vàng, cây xanh, tiếng gió xào xạc và tiếng chim hót líu ríu xa gần Cách thưởng lãm nghệ thuật này khơi dậy rung cảm của mọi giác quan để khán giả lựa chọn cho mình cách cảm nhận, thấu hiểu tác phẩm sao cho tự nhiên nhất, phù hợp nhất

Tác phẩm khắc họa hình bóng hai con người với một khoảng trống bên trong, khoảng trống cũng mang hình dạng một con người nhỏ bé Chất liệu gương được tận dụng để khi khán giả chiêm ngưỡng tác phẩm, họ sẽ nhìn thấy chính bản thân mình và khung cảnh xung quanh Tác phẩm của ông mang tính nhân sinh sâu sắc, là minh chứng cho một trong những chức năng không thể thiếu của nghệ thuật, đó là

phản ánh chân thực cuộc đời Hình dạng của tác phẩm gợi nên triết lý về sự sinh sôi nảy nở của muôn loài và sự tương phản, bổ sung giữa trống và đầy Cuộc sống và các mối quan hệ của con người luôn có những khoảng trống, những khoảng cách như vách ngăn vô hình khiến con người chưa thấu hiểu, cảm thông hay đồng cảm với nhau Nhưng nghĩ theo một cách khác, khoảng trống ấy lại được lấp đầy bởi màu xanh tươi của thiên nhiên đầy sức sống Thiên nhiên ấy lại mang hình dáng của con người nhỏ bé Chiêm ngưỡng tác phẩm của họa sĩ Lê Bá Đảng, dường như con người và thiên nhiên vũ trụ có một mối quan hệ gần gũi, hòa hợp với nhau, con người cũng như vạn vật tồn tại, gắn kết và sinh sôi là quy luật tự nhiên và chính sự hiện diện của con người làm cho thiên nhiên thêm ấm áp, thân quen

2.3 Không gian sân thượng

Tương tự với các tác phẩm trưng bày ở khoảng sân thượng, không gian trên cao đầy gió và nắng Ánh sáng mặt trời như một nguồn năng lượng tích cực mang đến sức sống và sự sinh sôi nảy nở cho vạn vật Nếu những khoảng trống trong tác phẩm được trưng bày trong không gian vườn được lấp đầy bằng những mảng màu xanh tươi của cỏ cây thì những khoảng trống trong tác phẩm trưng bày trên không gian sân thượng được lấp đầy bằng mảng màu ánh sáng mặt trời rực rỡ, tạo nên hai mặt sáng tối của cuộc sống

Cuộc đời luôn tồn tại song song cái đẹp cái xấu, cái thiện cái ác, bóng tối và ánh sáng Nghệ thuật không tô hồng cuộc sống hay lẫn tránh những mảng màu tối Nghệ thuật là con đường, là cách thức để con người nhận ra được “ánh sáng” trong mảng màu tối Đứng ở phía ngược sáng, chiêm ngưỡng tác phẩm, ta vẫn thấy được ánh sáng lấp đầy khoảng trống đầy cuốn hút như thức tỉnh, dẫn bước con người vượt thoát những cái xấu, cái ác và hướng thiện

2.4 Không gian trưng bày chính

Kiến trúc nhà chính được kiến trúc sư Hồ Viết Vinh thiết kế phỏng theo tác phẩm bìa sách của họa sĩ Lê Bá Đảng Nếu nhìn từ trên xuống, ta thấy hình dạng nhà chính tựa như hình dáng người phụ nữ với áo dài và nón lá Tác phẩm của Lê

Bá Đảng mang đậm tính dân tộc Tuy ông được học tập và lập nghiệp ở nước ngoài,

đề tài tác phẩm của ông luôn mang dấu ấn Việt, dáng dấp, hình bóng những sự vật, con người gần gũi như hạt gạo, con mèo, con ngựa, áo dài, nón lá hiện lên trong tác phẩm ông như một nỗi niềm khắc khoải, đau đáu hướng về quê hương Tình yêu của ông dành cho quê hương, nguồn cội được cất giấu sâu tận đáy lòng giữa những bộn

bề của cuộc sống Tuy không hiện lên rõ nét với đầy đủ hình dáng, màu sắc, hình bóng quê hương thấp thoáng trên tác phẩm của ông tựa như một điểm tựa, một nơi

để hướng về trong suốt hành trình cuộc đời

Kiến trúc trần nhà khai thác tối đa ánh sáng tự nhiên để tạo hình nghệ thuật Tranh trần nhà được phỏng theo tác phẩm của họa sĩ Lê Bá Đảng, khi bước chân vào tòa nhà chính, trước mắt chúng ta là cái bóng được ánh sáng mặt trời phản chiếu qua tác phẩm của ông khắc họa hai nhân vật Âu Cơ và Lạc Long Quân, được đặt giữa trần nhà chính Cái bóng đó đã tạo nên sự hấp dẫn khi ẩn chứa yếu tố dân tộc rất rõ nét Âu Cơ và Lạc Long Quân là các nhân vật lịch sử Việt Nam, hòa hợp với các hoa văn uốn lượn, cùng với không gian nghệ thuật trong tòa nhà chính, tạo nên một nét đặc trưng trong phong cách sáng tác nghệ thuật của ông Một điều đặc biệt nữa với tác phẩm này là cái bóng có sự khác biệt ở mỗi thời gian khác nhau, dựa theo chuyển động của biểu kiến mặt trời sẽ cho ra một hình dạng ở mỗi vị trí khác nhau Sự vận động của ánh sáng mặt trời làm cho hình bóng của hai nhân vật di chuyển và in dấu lên các tác phẩm khác được trưng bày trong không gian nhà chính Mỗi khoảnh khắc trong ngày, dấu ấn của tác phẩm này lại lưu lại tại một vị trí riêng trong không gian tòa nhà Tác phẩm Âu Cơ và Lạc Long Quân là biểu tượng, cội nguồn, linh hồn của dân tộc Việt Dường như trong mỗi bước chân, mỗi chặn đường trong sự nghiệp sáng tác của họa sĩ Lê Bá Đảng đều mang hình bóng của dân tộc,

của quê hương Theo nhà nghiên cứu Anthony Jashon, “Nghệ thuật Lê Bá Đảng là

sự bổ sung tuyệt vời của diện mạo phương Tây trong một tính cách phương Đông.” Họa sĩ Lê Bá Đảng được học tập và phát triển sự nghiệp nghệ thuật ở nước ngoài, mang phong cách đồ họa phương Tây, đường nét được tối giản, trừu tượng hơn Tuy nhiên, bên trong hình thức mang vẻ Tây phương ấy là những đề tại, nội dung rất Á Đông, rất Việt Nam Ta cảm nhận được linh hồn, “hơi thở” của mảnh đất và con người Việt Nam qua từng tác phẩm tựa như từng bước chân của Âu Cơ và Lạc Long Quân, của cội nguồn dân tộc

2.5 Hệ thống các tác phẩm

2.5.1 Phong cảnh, không gian, đồ vật

Năm 1985, Lê Bá Đảng bắt đầu thực hiện loạt tranh màu nước với hình ảnh người phụ nữ khỏa thân trong khung cảnh thiên nhiên nơi phong cảnh và hình ảnh người phụ nữ hòa quyện vào nhau Ông từng nói “Tôi yêu tất cả các bà, các cô đã điềm nhiên để tự tay tôi uốn nắn, tôi điểm các bà ra núi, ra sông, ra mây, ra gió, ra

đỏ, ra xanh, ra béo, ra gầy, ra chi cũng đẹp Nhiều tranh màu nước của tôi có hình ảnh người phụ nữ.”

“ I love all the women who allowed me to shape them; to turn them in to mountains, rivers, clouds; to paint them in red or blue, either fat or slim; They are all beautiful Many of my watercolours are with woman figures.”

Họa sĩ Lê Bá Đảng có riêng một dòng tranh khỏa thân Xem tranh Lê Bá Đảng là tìm hồn và xác của cái Đẹp Khi bạn thấy một bóng, một dáng, một dạng, một mảng… người chen lẫn trong nước, trong trời, trong núi, trong mưa, trong mây, trong cây, trong lá… ấy là bạn đã thấy được “hồn” tranh Bởi dường như họa sĩ đã