Tiểu luận tốt nghiệp vận dụng quan điểm đại hội xiii của đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vào giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở trong quân đội n

Văn hóa Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước. Văn hóa có mặt trong mọi hoạt động của con người và xã hội với vai trò là nền tảng tinh thần, mục tiêu, động lực, sức mạnh nội sinh của sự phát triển. Phát huy truyền thống văn hoá dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, là nhân lên sức mạnh của nhân dân ta để vượt qua khó khăn, thử thách, xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh, tăng cường hội nhập quốc tế, tạo ra thế và lực mới phấn đấu giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Công cuộc đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện thắng lợi mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”, đòi hỏi chúng ta phải xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng nền tảng tinh thần của dân tộc ta, coi đó vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Trong quá trình nhận thức về xây dựng và phát triển nền văn hóa, Đảng ta đã ý thức rất rõ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa. Với quan điểm đúng đắn đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, tư duy về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã có sự phát triển qua các kỳ Đại hội Đảng, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến lĩnh vực văn hóa. Đến Đại hội XIII của Đảng, những vấn đề về văn hóa, con người ngày càng được hoàn thiện hơn, nhất là vai trò của văn hóa đối với phát triển bền vững đất nước. Tiếp tục nghiên cứu, quán triệt, vận dụng những quan điểm của Đại hội XIII nói chung và về xây dựng nền văn hóa nói riêng vào xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần của quân nhân, nâng cao hoạt động văn hóa văn nghệ ở đơn vị cơ sở là một vấn đề quan trọng. Do vậy, tôi lựa chọn chủ đề “Vận dụng quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vào giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP Vận dụng quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vào giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện na

MỤC LỤC

Trang

VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC

2

1 Khái quát quan điểm trước Đại hội XIII của Đảng về xây

dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

2

2 Quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa

Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc 5

3 Nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền văn hóa Việt Nam

tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc 11

VỀ XÂY DỰNG NỀN VĂN HÓA VIỆT NAM VÀO GIỮ GÌN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA QUÂN SỰ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞ TRONG QUÂN ĐỘI HIỆN NAY

13

1 Quan niệm và đặc trưng giá trị văn hóa quân sự 13

2 Giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở

trong Quân đội nhân dân Việt Nam 16

3 Thực trạng và giải pháp vận dụng giữ gìn, phát huy giá

trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở hiện nay

17

4 Vận dụng giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở Lữ

MỞ ĐẦU

Văn hóa Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộngđồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước.Văn hóa có mặt trong mọi hoạt động của con người và xã hội với vai trò là nềntảng tinh thần, mục tiêu, động lực, sức mạnh nội sinh của sự phát triển Phát huytruyền thống văn hoá dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, là nhân lên sức mạnhcủa nhân dân ta để vượt qua khó khăn, thử thách, xây dựng và phát triển kinh tế -

xã hội, giữ vững quốc phòng, an ninh, tăng cường hội nhập quốc tế, tạo ra thế và

lực mới phấn đấu giữa thế kỷ XXI, nước ta trở thành nước phát triển, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Công cuộc đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hoá

hiện đại hoá đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện thắng lợi mục tiêu

“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước đi lên chủnghĩa xã hội”, đòi hỏi chúng ta phải xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng nền tảng tinh thần của dân tộc ta, coi

đó vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Trong quá trình nhận thức về xây dựng và phát triển nền văn hóa, Đảng ta đã

ý thức rất rõ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp xây dựng và phát triểnvăn hóa Với quan điểm đúng đắn đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, tưduy về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc đã có sự phát triển qua các kỳ Đại hội Đảng, Đảng ta đã ban hành nhiều nghịquyết quan trọng liên quan đến lĩnh vực văn hóa Đến Đại hội XIII của Đảng,những vấn đề về văn hóa, con người ngày càng được hoàn thiện hơn, nhất là vaitrò của văn hóa đối với phát triển bền vững đất nước Tiếp tục nghiên cứu, quántriệt, vận dụng những quan điểm của Đại hội XIII nói chung và về xây dựng nềnvăn hóa nói riêng vào xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần của quân nhân, nângcao hoạt động văn hóa văn nghệ ở đơn vị cơ sở là một vấn đề quan trọng Do vậy,

tôi lựa chọn chủ đề “Vận dụng quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vào giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm tiểu luận

tốt nghiệp Hoàn chỉnh chương trình cao cấp lý luận chính trị

NỘI DUNG

I QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ XÂY DỰNG NỀN VĂN HÓA VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC

1 Khái quát quan điểm trước Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Trải qua quá trình nghiên cứu, thảo luận kỹ, nhìn lại toàn bộ lịch sử quá trìnhtiếp cận vấn đề văn hóa của Đảng ta, nhất là từ Đề cương về văn hóa Việt Namnăm 1943 của Đảng, tham khảo các cách tiếp cận mới của UNESCO và của nhiềunước, để phù hợp với chủ trương mở cửa, chủ động hội nhập quốc tế trong xu thếtoàn cầu hóa Đảng ta khẳng định nền văn hóa Việt Nam là: nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc

Nghị quyết Hội nghị TW 5 khóa VIII của Đảng đã các định những quan điểm,nhiệm vụ, giải pháp để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc Có thể nói, đây là một nghị quyết có ý nghĩa chiến lược đối với việc xâydựng văn hóa nước ta thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH Những bước tiến quan trọngtrong nhận thức về văn hóa được thể hiện ở một số nội dung cơ bản của Nghị quyết

TW 5 khóa VIII Khi xác định động lực để xây dựng và phát triển nền văn hóaĐảng ta chỉ rõ “Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảnglãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng”1 Quan điểm này đã khắcphục lối tư duy bao cấp, gây nên tính thụ động, chờ đợi của người dân đối với Nhànước trong thời kỳ trước đây Mọi người Việt Nam đều tham gia sự nghiệp xâydựng và phát triển nền văn hóa nước nhà Công nhân, nông dân, trí thức là nềntảng của khối đại đoàn kết toàn dân, cũng là nền tảng của sự nghiệp xây dựng vàphát triển văn hóa dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước Đảng tacũng chỉ ra những đặc trưng cơ bản của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đàbản sắc dân tộc và từng bước làm rõ nội hàm của các khái niệm “tiên tiến”, “đậm

đà bản sắc dân tộc”

Tiên tiến: là yêu nước và tiến bộ, mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằmmục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn

1 Đảng Công sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ 5, BCHTW khóa VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

1998, tr.57.

diện của con người trong mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xãhội và tự nhiên; Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thứcbiểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung.

Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộngđồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranhdựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, y chí tự cường dân tộc,tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổquốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạotrong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống… Bản sắc vănhoá dân tộc còn đậm nét cả trong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độcđáo

Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thụ cóchọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hoá các dân tộc khác Giữ gìn bảnsắc dân tộc phải đi liền với chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục, tập quán, lềthói cũ Như vậy, có thể thấy rất rõ rằng, mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa kế thừa, vừa có sự phát triển quan điểm củaChủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng ta từ trước đến nay.Đảng ta nhấn mạnh các đặc trưng tiêu biểu: dân tộc, nhân văn, dân chủ, khoa học.Những đặc trưng này là sự phát triển, hoàn thiện các đặc trưng: dân tộc, khoa học,đại chúng đã được Đảng ta xác định trong Đề cương văn hóa năm 1943 và kết tinh,

bổ sung những giá trị văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới

Bên cạnh đó, Đảng ta cũng chỉ ra một đặc trưng rất quan trọng của nền vănhóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng của cộng đồng các dân tộcViệt Nam Quan điểm này đòi hỏi và mở ra khả năng kế thừa và phát huy truyềnthống đại đoàn kết dân tộc, hỗ trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ trong lịch sử dựngnước và giữ nước của dân tộc Việt Nam Một nền văn hóa vừa chú trọng việc giữgìn, phát triển các sắc thái văn hóa đa dạng của 54 dân tộc trong cộng đồng quốcgia Việt Nam, vừa củng cố sự thống nhất và đoàn kết giữa các dân tộc, tạo cơ sở đểgiữ vững bình đẳng và phát huy tính đa dạng văn hóa của mỗi dân tộc, chống sựphân hóa và chia rẽ dân tộc Đây là tư tưởng tiến bộ và nhân văn, phù hợp với xuthế chung của cộng đồng quốc tế đang hướng tới xây dựng một công ước quốc tế

về đa dạng văn hóa hiện nay

Sự phát triển nhận thức quan niệm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng không chỉ dừng lại ở những quan điểm chỉ đạo,

mà còn thể hiện sâu sắc và toàn diện ở việc xác định hệ thống mười nhiệm vụ vàbốn nhóm giải pháp lớn mà Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã nêu ra Những

tư tưởng hợp lòng dân được nêu ra trong nghị quyết đã được triển khai một cáchsâu rộng trong xã hội gắn kết với cuộc vận động giáo dục chủ nghĩa yêu nước vàphong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, tạo nên nhữngthành tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiến tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc Hệ thống pháp luật và các chính sách về văn hóa được banhành đã góp phần tạo động lực cho văn hóa nước ta phát triển lành mạnh, đáp ứngnhu cầu tinh thần ngày càng cao của nhân dân

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Bảođảm sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng làthen chốt với phát triển văn hoá - nền tảng tinh thần của xã hội Đặc biệt coi trọngnâng cao văn hoá lãnh đạo và quản lý, văn hoá trong kinh doanh và văn hoá trongnhân cách của thanh, thiếu niên; chống những hiện tượng phản văn hoá, phi vănhoá ”2 Ngày 16 tháng 6 năm 2008, Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết số 23, khóa X

về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tiếp tục xác định: “xây dựngnền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc;con người phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, ýthức công dân, tuân thủ pháp luật”3 Theo đó, Cương lĩnh 2011, cũng chỉ rõ “Mụctiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta là xây dựng được về cơ bảnnền tảng kinh tế của CNXH với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, vănhóa phù hợp, tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước XHCN ngày càng phồnvinh, hạnh phúc” Tương ứng với mục tiêu tổng quát đó, 8 đặc trưng về mô hình xãhội XHCN được Đảng ta chỉ ra cụ thể, trong đó có đặc trưng “có nền văn hóa tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc” Nghị quyết 33-NQ/TW, khóa XI, đưa ra 5 quanđiểm: (1) Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triểnbền vững đất nước Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xãhội (2) Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống

2 Đảng Công sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, tr.213.

3 Đảng Công sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.19.

nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với các đặc trưng dân tộc,nhân văn, dân chủ và khoa học (3) Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cáchcon người và xây dựng con người để phát triển văn hóa Trong xây dựng văn hóa,trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, có lối sống tốt đẹp, với cácđặc tính cơ bản: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sángtạo (4) Xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa, trong đó chú trọng vai trò của giađình, cộng đồng phát triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa; cần chú ý đầy đủ đếnyếu tố văn hóa và con người trong phát triển kinh tế (5) Xây dựng và phát triểnvăn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân

là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng

Tiếp tục thực hiện những tư tưởng của Đại hội XI, Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ XII của Đảng đã chỉ rõ: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Namphát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc,nhân văn, dân chủ và khoa học Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vữngchắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững

và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh”4 Sau đó là Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hànhTrung ương Khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đápứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, Kết luận 76-KL/TW của Bộ Chính trịkhóa XII về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 33-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 9khóa XI chính là sự cụ thể hóa và nhấn mạnh hơn nữa vai trò của văn hóa và xâydựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

2 Quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Đến Đại hội XIII của Đảng, những vấn đề về xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc ngày càng được hoàn thiện hơn, nhất là vai tròcủa văn hóa đối với phát triển bền vững đất nước Quan điểm về xây dựng nền vănhóa Việt Nam trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng là sự tiếp nối hợp lôgic tưtưởng Hồ Chí Minh và của Đảng về văn hóa từ khi mới thành lập đến nay Đó làquá trình không ngừng bám sát thực tiễn ở từng giai đoạn, bổ sung, phát triển,hoàn thiện một cách sát hợp Đặc biệt từ khi Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

4 Đảng Công sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr.126.

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (năm 1991) đến nay, quan điểm vềvăn hóa có nhiều nội dung, đặc điểm mới Mặc dù ở từng giai đoạn, nhiệm kỳ cónhững nội dung cụ thể khác nhau, nhưng là quá trình từng bước tiến sâu vào bảnchất và sự đánh giá vai trò ngày càng tăng của văn hóa đối với phát triển đất nước.Đến Đại hội XIII của Đảng, những vấn đề về: Hệ thống chuẩn mực xã hội, chuẩngiá trị văn hóa; quan hệ giữa truyền thống và hiện đại; thống nhất trong đa dạng;tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế

- xã hội; văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội; là sức mạnh nội sinh quan trọngv.v… được chuẩn hóa cơ bản

Đại hội XIII đã phân tích, nhận định về ưu điểm trong lãnh đạo xây dựng vàphát triển nền văn hóa là: “Nhận thức về văn hóa, xã hội, con ngườ ngày càng toàndiện, sâu sắc hơn Các lĩnh vực, loại hình, sản phẩm văn hóa phát triển ngày càng

đa dạng, đáp ứng nhu cầu mới, nhiều mặt của đời sống xã hội Nhiều giá trị vănhóa truyền thông và di sản văn hóa được kế thừa, bảo tồn và phát huy Văn hóatrong chính trị và trong kinh tế bước đầu được coi trọng và phát huy hiệu quả tíchcực Hoạt động giao lưu, hợp tác và hội nhập quốc tế về văn hóa khởi sắc Pháttriển toàn diện con người Việt Nam đang từng bước trở thành trung tâm của chiếnlược phát triển kinh tế - xã hội Việc phê phán, đấu tranh, đẩy lùi cái xấu, cái ác,cái lạc hậu, chống các quan điểm, hành vi sai trái gây hại đến văn hóa, lối sống conngười được chú trọng”5; “Các hoạt động văn hóa tiếp tục được quan tâm; hoạtđộng thể dục, thể thao được đầu tư, phát triển và có nhiều thành tích nổi bật, đặcbiệt là thể thao thành tích cao; lĩnh vực báo chí, xuất bản tiếp tục phát triển phongphú và đa dạng”6;

Chúng ta cũng thấy rằng, năm 2021 trong bối cảnh cách ly, giãn cách xã hội

do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, đã nổi bật lên những giá trị văn hóa, đạo đức

xã hội, truyền thống gia đình tốt đẹp; nhiều gương người tốt, việc tốt được nhânrộng, phát huy Công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa tiếp tục được quan tâm,góp phần thúc đẩy phát triển du lịch Đảng, Nhà nước đã tổ chức tốt công tác thôngtin đối ngoại tuyên truyền, quảng bá hình ảnh đất nước, con người, văn hóa ViệtNam ra thế giới

5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2021, tr 64-65.

6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2021, tr 64-65.

Nếu trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khoá VIII của Đảng mới chỉdừng lại ở luận điểm: “Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc”, nay luận điểm mới của Đảng đã có sự mở rộng, gắn kết giữa xây dựngvăn hoá với xây dựng con người, vì con người về mọi phương diện; mục tiêu xâydựng văn hoá cũng là mục tiêu xây dựng con người mới Việt Nam xã hội chủnghĩa, đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế, xã hội,đồng thời là chủ thể của sự phát triển Như vậy có thể thấy, quan điểm của Đại hộiXIII của Đảng về xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc được gắn kết chặt chẽ trong mối quan hệ với kinh tế, chính trị, xã hội

và sự phát triển bền vững Văn hóa thực sự gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào đờisống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, từng bước phản ánh rõ hơntính chất của nền văn hóa tiến bộ, văn minh, khoa học, kế thừa các giá trị truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, hướng đến hiện đại, theo xu thế phát triển của thời đại

và văn minh nhân loại Vai trò của văn hóa trong dẫn dắt, điều tiết sự phát triểnkinh tế, xã hội bằng mục tiêu nhân văn, giá trị truyền thống và hiện đại, trở thànhnền tảng tinh thần, tự hào dân tộc, gắn kết cộng đồng, tạo nên sức mạnh nội sinh,khát vọng vươn lên vì một nước Việt Nam XHCN phát triển theo hướng hiện đại.Nhờ những định hướng đúng đắn đó, việc xây dựng và phát triển nền văn hóaViệt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã đạt được nhiều kết quả tích cực.Thời gian qua Đảng, Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước các cấp đã ban hànhnhiều văn bản pháp lý quan trọng về các lĩnh vực phát triển văn hóa Đến nay, cảnước có trên 40.000 di tích văn hóa được xếp hạng, trong đó có 3.491 di tích cấpquốc gia, 105 di tích quốc gia đặc biệt, 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới và

12 di sản văn hóa phi vật thể, 7 di sản tư liệu được UNESCO công nhận, có 6 danhnhân văn hóa được UNESCO công nhận (Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh, Nguyễn Du,Chu Văn An, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Đình Chiểu) Đáng chú ý là có 145/288 disản văn hóa phi vật thể của các dân tộc thiểu số, được đưa vào danh mục di sảnvăn hóa phi vật thể quốc gia; nhiều lễ hội, sự kiện văn hóa trong và ngoài nướcđược tổ chức, trong đó có các lễ hội, liên hoan nghệ thuật truyền thống của các dântộc thiểu số; hệ thống bảo tàng tiếp tục được mở rộng và ngày càng đổi mới về nộidung và hình thức trình bày, thực hiện tốt công tác giáo dục truyền thống, nâng caogiá trị văn hóa, khoa học cho người dân, nhất là thế hệ trẻ; các thiết chế văn hóađược quan tâm xây dựng và từng bước hiện đại, phát triển rộng khắp từ trung ương

tới cấp xã, bao gồm 21.084 thư viện, phòng đọc và hơn 26.000 thư viện các cơquan nhà nước, lực lượng vũ trang, hệ thống giáo dục quốc dân, thư viện chuyênngành Trung tâm văn hóa, nhà văn hóa không chỉ được mở rộng ở một số quốcgia, ở trong nước cũng được phát triển đến các thôn, bản; vai trò của gia đình, nhàtrường và xã hội trong xây dựng con người mới, gia đình hạnh phúc, môi trườngvăn hóa lành mạnh luôn được quan tâm.

Đầu tư cho sự nghiệp văn hóa không chỉ được coi trọng từ nguồn ngân sáchnhà nước mà còn thu hút ngày càng lớn từ nguồn xã hội hóa Đội ngũ cán bộ làmcông tác văn hóa không ngừng lớn mạnh, trong đó có cả văn hóa quần chúng, nghệnhân và văn hóa đỉnh cao Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống vănhóa được mở rộng và từng bước đi vào chiều sâu, tạo sự chuyển biến tích cực về tưtưởng, đạo đức, lối sống cho các tầng lớp nhân dân; hệ thống thông tin, báo chí,xuất bản phát triển rộng khắp từ trung ương đến địa phương với tất cả các loại hìnhbáo chí, đáp ứng nhu cầu về thông tin trong nước và quốc tế cho người dân, cùngvới các lĩnh vực văn hóa khác, góp phần thu hẹp sự chênh lệch về hưởng thụ vănhóa giữa các vùng miền Trong điều kiện công nghệ thông tin, internet, mạng xãhội phát triển mạnh mẽ, Việt Nam rất coi trọng bảo vệ, gìn giữ văn hóa truyềnthống, đấu tranh chống lại các sản phẩm phi văn hóa, các thông tin sai trái, thùđịch Ngoài ra, các lĩnh vực về quyền tác giả, các quyền liên quan, công nghiệpvăn hóa được xác định sớm, tầm nhìn đến năm 2030, với 12 ngành chính; hội nhậpquốc tế về văn hóa, thực hiện các điều ước quốc tế song phương và đa phương,thông tin đối ngoại và hợp tác quốc tế về văn hóa tiếp tục phát triển sâu rộng

Tuy nhiên, Đại hội XIII của Đảng ta cũng chỉ ra những hạn chế trong lãnhđạo xây dựng và phát triển văn hóa là: “Văn hóa chưa được quan tâm tương xứngvới kinh tế và chính trị, chưa thật sự trở thành nguồn lực, động lực nội sinh của sựphát triển bền vững đất nước Vai trò của văn hóa trong xây dựng con người chưađược xác định đúng tầm, còn có chiều hướng coi trọng chức năng giải trí đơnthuần Thiếu những tác phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật lớn phản ánh sinh độngtầm vóc công cuộc đổi mới, có tác dụng tích cực đối với con người Môi trườngvăn hóa, xã hội tiếp tục bị ô nhiễm bởi các tệ nạn xã hội, tham nhũng, tiêu cực.Chênh lệch về hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền còn lớn; đời sống văn hóa ởvùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn Công táclãnh đạo, chỉ đạo, quản lý văn hóa còn nhiều lúng túng, chậm trễ trong việc thểchế hóa quan điểm,

chủ trương của Đảng về văn hóa Đầu tư cho văn hóa chưa đúng mức, còn dàn trải,hiệu quả chưa cao Chưa có giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn, đẩy lùi sự xuống cấpnghiêm trọng về một sô mặt văn hóa, đạo đức, lối sống, gây bức xúc xã hội Hệthống thông tin đại chúng còn nhiều hạn chế; một số cơ quan báo chí xa rời tôn chỉ

và có biểu hiện thương mại hóa; quản lý mạng xã hội còn bất cập Chất lượng và

số lượng đội ngũ cán bộ văn hóa chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển văn hóatrong thời kỳ mới Việc giới thiệu, quảng bá văn hóa Việt Nam ra nước ngoài chưamạnh; tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại có mặt còn hạn chế”7 “Lĩnh vực vănhóa, xã hội chưa có nhiều đột phá, hiệu quả chưa cao; đời sống của một bộ phậnnhân dân còn khó khăn”8

Trên cơ sở đó, Đảng ta đề ra phương hướng xây dựng và phát triển nền vănhóa Việt Nam là: “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thực sự trởthành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” Muốnđạt được mục tiêu đó, chúng ta cần: “Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp văn hóa.Xây dựng, phát triển, tạo môi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậytruyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đấtnước phồn vinh, hạnh phúc; tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam làtrung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước”9 Quanđiểm này còn được thể hiện hết sức sâu sắc ở một trong mười hai định hướng pháttriển đất nước (2021-2030) của Đảng Quá trình xây dựng, phát triển văn hóa vàphát huy giá trị con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nướctrong thời kỳ mới là nhằm: “Gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế vớiphát triển văn hóa và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, nâng cao đời sống nhândân Xây dựng, phát huy yếu tố văn hóa để thực sự là đột phá phát triển kinh tế -

xã hội, hội nhập quốc tế Khơi dậy tinh thần yêu nước, tính cộng đồng, ý chí tựcường, tự hào dân tộc và khát vọng vươn lên Tăng cường công tác bảo tồn, tôn tạo

và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, các di tích lịch sử văn hóa Pháttriển đi đôi với giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, khắc phục tình trạng lạm dụng

7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

tiếng nước ngoài Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc Từngbước hạn chế, tiến tới xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu Đề cao tính tiên phong,gương mẫu trong văn hóa ứng xử của người lãnh đạo, cán bộ, công chức và đảngviên; tăng cường giám sát việc thực hiện các chính sách văn hóa Phát huy vai tròcủa gia đình, cộng đồng, xã hội trong việc xây dựng môi trường văn hóa Từngbước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, giữacác vùng, miền và các giai tầng xã hội Hoàn thiện các cơ chế, chính sách pháttriển công nghiệp văn hóa; phát triển những sản phẩm, loại hình văn hóa độc đáo

có sức lan tỏa để quảng bá, giới thiệu ra thế giới”10

Mặt khác, Đảng ta còn khẳng định: “Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dântộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật phápquốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi Tiếp tục phát triển nhanh và bền vững đấtnước; gắn kết chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó phát triển kinh

tế - xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền tảngtinh thần; bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên”11 Qua đó chothấy quan điểm Đại hội XIII của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong quá trình đi lên CNXH ở Việt Namcòn thể hiện ở sự gắn bó hữu cơ, không thể tách rời giữa Việt Nam và thế giới,giữa yêu cầu phát triển văn hóa và đóng góp của văn hóa trong từng bước đi, từnggiai đoạn phát triển từ thấp đến cao và cuối cùng là CNXH Theo tiến trình pháttriển của lịch sử, văn minh của nhân loại, xét trên tổng thể, thế hệ sau phải hơn thế

hệ trước, đó là vấn đề mang tính quy luật Đối với mỗi quốc gia, tùy theo đặc điểmriêng có, khả năng vận dụng quy luật mà tạo ra sự phát triển cao thấp khác nhautrên các lĩnh vực, trong đó có văn hóa Như vậy, quan điểm trên có tính bao trùm,xuyên suốt hàm chứa phản ánh sự nhận thức mới của Đảng ta về nền văn hoá màchúng ta tiến hành xây dựng

3 Nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Để tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong bài phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư

10 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2021, tr 324.

11 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2021, tr 324.

Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị văn hóa toàn quốc ngày 24/11/2021 tại Thủ đô HàNội đã chỉ ra 6 nhiệm vụ trọng tâm Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mộtlần nữa khẳng định: Từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta luôn luôn coi trọng vai tròcủa văn hóa và hết sức quan tâm đến công tác xây dựng văn hóa trong sự nghiệpđấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, nhất là trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội Nhận thức của Đảng về văn hóa ngày càng toàn diện, đầy đủ vàsâu sắc hơn Đảng ta xác định: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa làmục tiêu, vừa là sức mạnh nội sinh, động lực quan trọng để phát triển đất nước;xác định phát triển văn hóa đồng bộ, hài hòa với tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xãhội là một định hướng căn bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam, thể hiện tính ưu việt của chế độ ta Nói sâu sắc, ngắn gọn như Bác Hồ là:

“Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”; Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nềnvăn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với nội dung cốt lõi là độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủđạo trong đời sống tinh thần của xã hội; kế thừa những truyền thống văn hóa tốtđẹp của dân tộc đồng thời tiếp thu có chọn lọc những thành tựu, tinh hoa văn hóacủa thế giới, phấn đấu xây dựng một xã hội văn minh, lành mạnh vì lợi ích chânchính và phẩm giá con người, với trình độ tri thức, đạo đức, thể lực, lối sống vàthẩm mỹ ngày càng cao Con người là chủ thể, giữ vị trí trung tâm trong chiến lượcphát triển; phát triển văn hóa, xây dựng con người vừa là mục tiêu, vừa là động lựccủa sự nghiệp đổi mới; phát triển giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ làquốc sách hàng đầu; bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề sống còn, là tiêuchí của phát triển bền vững; xây dựng gia đình hạnh phúc, tiến bộ làm tế bào lànhmạnh, vững chắc của xã hội, thực hiện bình đẳng giới là một tiêu chí của tiến bộ,văn minh Như vậy, nhận thức của Đảng ta về xây dựng và phát triển văn hóatrong thời kỳ đổi mới đã từng bước được bổ sung, phát triển và ngày càng hoànthiện, toàn diện và sâu sắc hơn Đây là tiền đề rất cơ bản để chúng ta quán triệt và

tổ chức triển khai thực hiện trong thực tế Thời thời gian tới, chúng ta cần quantâm đến một số vấn đề sau:

Một là, khơi dậy mạnh mẽ hơn nữa tinh thần yêu nước, ý chí tự cường, tinh

thần đoàn kết, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc của toàn dântộc; phát huy cao độ những giá trị văn hóa, sức mạnh và tinh thần cống hiến củamọi người Việt Nam, tạo nguồn lực nội sinh và động lực đột phá để thực hiện

thành công mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2025, 2030, tầm nhìn 2045 màĐại hội XIII của Đảng đã đề ra.

Hai là, xây dựng con người Việt Nam thời kỳ đổi mới, phát triển, hội nhập

với những giá trị chuẩn mực phù hợp, gắn với giữ gìn, phát huy giá trị gia đìnhViệt Nam, hệ giá trị văn hóa, giá trị của quốc gia - dân tộc; kết hợp nhuần nhuyễnnhững giá trị truyền thống với giá trị thời đại: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩatình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo Những giá trị ấy được nuôidưỡng bởi văn hóa gia đình Việt Nam với những giá trị cốt lõi: Ấm no, hạnh phúc,tiến bộ, văn minh; được bồi đắp, phát triển bởi nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc với hệ giá trị: Dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học; trênnền tảng của hệ giá trị quốc gia và cũng là mục tiêu phấn đấu cao cả của dân tộc ta:Hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, vănminh, hạnh phúc

Ba là, phát triển toàn diện và đồng bộ các lĩnh vực văn hóa, môi trường văn

hóa, đời sống văn hóa: Bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả sáng tạo cácgiá trị văn hóa mới Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh gắn liềnvới đấu tranh không khoan nhượng với cái xấu, cái ác, phi văn hóa, phản văn hóa;bảo vệ những giá trị chân - thiện - mỹ Nâng cao đời sống văn hóa của nhân dân;xây dựng đời sống văn hóa vui tươi, lành mạnh, hạnh phúc; khắc phục sự chênhlệch về trình độ phát triển và hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền của đất nước

Bốn là, phát huy vai trò chủ thể sáng tạo, chủ thể thụ hưởng văn hóa là nhân

dân; tôn trọng và bảo vệ sự biểu đạt đa dạng của văn hóa, của người dân, các dântộc, các vùng, miền; phát triển các phong trào văn hóa sâu rộng, thực chất; cảithiện điều kiện, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân, bảo đảm sự côngbằng Đề cao, phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, củanhững người làm công tác văn hóa

Năm là, chú trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị về văn hóa, về đạo

đức; kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, để Đảng ta và hệthống chính trị của nước ta thật sự là đạo đức, là văn minh, tiêu biểu cho lương tri

và phẩm giá con người Việt Nam Xây dựng văn hóa trong lãnh đạo, quản lý; pháthuy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ cấp chiến lược, ngườiđứng đầu theo tư tưởng, đạo đức, phong cách văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh