Đặc điểm của nền kinh tế trung quốc và việt nam dưới góc độ nền kinh tế chuyển đổi và những vấn đề đặt ra đối với các công ty kinh doanh tại trung quốc và việt nam

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH Ế QUỐC DÂNVIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KI H TẾ QUỐC TẾ BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN KINH DOANH QUỐC TẾ ĐỀ TÀI: ‘’Đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc và Việt Nam dưới góc độ nền kinh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH Ế QUỐC DÂN

VIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KI H TẾ QUỐC TẾ

BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN KINH DOANH QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI: ‘’Đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc và Việt Nam dưới

góc độ nền kinh tế chuyển đổi và những vấn đề đặt ra đối với các công ty kinh doanh tại Trung Quốc và Việt Nam.’’

Nhóm thực hiện: Nhóm 9

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Lan Ngọc

Lớp học phần: Kinh doanh quốc tế - 10

Hà Nội, 9/2023

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

PHẦN NỘI DUNG 2

I: Đặc điểm của nền kinh tế chuyển đổi 2

1 Nền kinh tế chuyển đổi 2

2 Đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc và Việt Nam (dưới góc độ nền kinh tế chuyển đổi) 3

II: Những vấn đề đặt ra đối với các công ty tham gia kinh doanh tại các nền kinh tế chuyển đổi 8

1 Những vấn đề đặt ra đối với các công ty tham gia kinh doanh tại các nền kinh tế chuyển đổi 8

2.Những vấn đề đặt ra đối với các công ty kinh doanh tại Trung Quốc và Việt Nam 9

KẾT LUẬN 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

ĐÁNH GIÁ CÁC THÀNH VIÊN NHÓM 20

LỜI NÓI ĐẦU

Kinh tế chuyển đổi là một nền kinh tế đang thay đổi từ nền kinh tế kếhoạch tập trung của Cộng sản sang nền kinh tế thị trường Các nền kinh tếchuyển đổi trải qua một loạt các chuyển đổi cơ cấu nhằm phát triển các thể chếdựa trên thị trường Việt Nam là một nền kinh tế chuyển đổi Quá trình chuyểnđổi kinh tế ở Việt Nam bắt đầu từ năm 1986, với việc thực hiện nhiều chính sáchđổi mới Trong hơn 30 năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kểtrong quá trình chuyển đổi kinh tế, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu trởthành một nền kinh tế thị trường đang phát triển Nền kinh tế Trung Quốc bắtđầu quá trình chuyển đổi kinh tế từ năm 1978 Trong hơn 40 năm qua, TrungQuốc đã trở thành một trong những nền kinh tế hàng đầu thế giới Để đạt đượcthành tựu này, các công ty kinh doanh trong nền kinh tế chuyển đổi cũng đã phảiđối mặt với rất nhiều vấn đề khó khăn Vì vậy, nhóm 9 quyết định nghiên cứu đềtài: “’Đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc và Việt Nam dưới góc độ nền kinh

tế chuyển đổi và những vấn đề đặt ra đối với các công ty kinh doanh tại TrungQuốc và Việt Nam.’’ để có cái nhìn thực tế hơn về nền kinh tế chuyển đồi

1

PHẦN NỘI DUNG I: Đặc điểm của nền kinh tế chuyển đổi

1 Nền kinh tế chuyển đổi

Kinh tế kế hoạch hóa tập trung là một nền kinh tế-xã hội trong đó Chínhphủ và Nhà nước kiểm soát toàn bộ các yếu tố sản xuất và giữ quyền quyết địnhviệc sử dụng các yếu tố sản xuất cũng như phân phối về thu nhập Kinh tế thịtrường là mô hình kinh tế mà trong đó người mua và người bán tác động vớinhau theo quy luật cung cầu, giá trị để xác định giá cả và số lượng hàng hoá,dịch vụ trên thị trường

Kinh tế chuyển đổi là một nền kinh tế đang thay đổi từ nền kinh tế kếhoạch tập trung của Cộng sản sang nền kinh tế thị trường Các nền kinh tếchuyển đổi trải qua một loạt các chuyển đổi cơ cấu nhằm phát triển các thể chếdựa trên thị trường Chúng bao gồm tự do hóa kinh tế, trong đó giá cả được thiếtlập bởi các lực lượng thị trường chứ không phải bởi một tổ chức kế hoạch trungtâm Ngoài ra đối với thương mại này được loại bỏ các rào cản, có một sự thúcđẩy để tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước và các nguồn lực, nhà nước và cácdoanh nghiệp hợp tác xã được cơ cấu lại như các công ty, và một lĩnh vực tàichính được tạo ra để tạo điều kiện ổn định kinh tế vĩ mô và sự chuyển động củavốn tư nhân Quá trình này đã được áp dụng ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa,Liên Xô cũ và các nước khối Đông Âu và một số nước thế giới thứ ba, và côngviệc chi tiết đã được thực hiện trên các hiệu ứng kinh tế và xã hội

Quá trình chuyển đổi thường được đặc trưng bởi sự thay đổi và tạo ra các

tổ chức, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân; thay đổi vai trò của nhà nước, qua

đó, tạo ra các thể chế chính phủ khác nhau cơ bản và thúc đẩy các doanh nghiệp

tư nhân, thị trường và các tổ chức tài chính độc lập Về bản chất, một chế độchuyển đổi là tái cấu trúc chức năng của các tổ chức nhà nước từ việc trở thànhnhà cung cấp tăng trưởng cho một người tạo môi trường, với khu vực tư nhân làđộng cơ của nó Một chế độ chuyển đổi khác là thay đổi cách thức nền kinh tếphát triển và chế độ thực hành Mối quan hệ giữa hai chế độ chuyển đổi này là vi

mô và vĩ mô, một phần và toàn bộ Nền kinh tế chuyển đổi thực sự nên bao gồm

cả quá trình chuyển đổi vi mô và chuyển đổi vĩ mô Do các điều kiện ban đầukhác nhau trong quá trình chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch sang kinh tế thịtrường, các quốc gia sử dụng mô hình chuyển đổi khác nhau Các quốc gia nhưTrung Quốc và Việt Nam đã áp dụng chế độ chuyển đổi dần dần, tuy nhiên Nga

và một số nước Đông Âu khác, như Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Nam Tư đã sửdụng mô hình chuyển đổi mạnh mẽ và nhanh chóng hơn

Mỗi quốc gia có những đặc trưng nhất định trong quá trình chuyển đổi,các quốc gia tiến hành chuyển đổi đều phải áp dụng 5 cách thức cải tạo sau đây:

- Ổn định kinh tế vĩ mô để giảm thâm hụt ngân sách và mở rộng khả năngtín dụng

- Tự do hóa các hoạt động kinh tế trên cơ sở giá cả phản ánh quan hệ cungcầu

2

- Pháp chế hóa các doanh nghiệp tư nhân và tư nhân hóa các doanhnghiệp nhà nước đồng thời thực hiện chế độ tư hữu một cách có hiệu quả.

- Loại bỏ các rào cản trong quan hệ thương mại và đầu tư Xóa bỏ cáckiểm soát trong chuyển đổi tiền tệ

- Thiết lập hệ thống phúc lợi xã hội để tạo thuận lợi trong quá trìnhchuyển đổi

2 Đặc điểm của nền kinh tế Trung Quốc và Việt Nam (dưới góc độ nền kinh

1) Giai đoạn 1978-1984: “lấy

kinh tế kế hoạch làm chính, lấy

điều tiết thị trường làm bổ trợ”

Đây là bước chuyển mang tính

đột phá

2) Giai đoạn 1984-1993: “nền

kinh tế xã hội chủ nghĩa là nền

kinh tế hàng hoá có kế hoạch

trên cơ sở chế độ công hữu”

3) Giai đoạn 1993-2003: xây

dựng “thể chế kinh tế thị

trường xã hội chủ nghĩa”, thực

chất là làm cho thị trường có vai

trò cơ sở đối với phân phối tài

nguyên, dưới sự kiểm soát vĩ mô

của nhà nước; hình thành thể

chế xí nghiệp hiện đại phù hợp

với yêu cầu của kinh tế thị

trường, tách chính quyền khỏi xí

1) Giai đoạn trước Đại hội VI(1986): Nền kinh tế vận hànhtrong khuôn khổ cơ chế kế hoạchhóa tập trung, bao cấp

2) Giai đoạn từ Đại hội VI đến hếtĐại hội VIII (2001): Đổi mới toàndiện cả cấu trúc và cơ chế vậnhành nền kinh tế với nội dungchính là từ bỏ cơ chế kế hoạch hóatập trung bao cấp, phát triển nềnkinh tế nhiều thành phần, vậnhành theo cơ chế thị trường, có sựquản lý của Nhà nước, theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa

3) Giai đoạn thực hiện các mụctiêu của Đại hội IX (2001 - 2006):Chuyển từ nhận thức thị trườngnhư một công cụ, một cơ chế quản

lý kinh tế sang nhận thức thị3

đề xây dựng nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội xhur nghĩa.

Quá trình cải cách kinh tế ở

Trung Quốc bao gồm các lĩnh

vực chính như nông nghiệp, tự

do hóa giá cả, việc làm, phúc lợi

trường Cụ thể, giá thu mua

nông sản đã tăng lên, khuyến

khích đa dạng hóa và chuyên

môn hóa cây trồng, nới lỏng các

hạn chế đối với thị trường nông

thôn (hội chợ thương mại), và

với việc áp dụng hệ thống trách

nhiệm hộ gia đình, việc tổ chức

nông nghiệp được phân cấp từ

cấp tập thể xuống cấp hộ gia

đình

- Trong lĩnh vực công nghiệp, hệ

thống thưởng được áp dụng lại,

việc duy trì khoản trợ cấp khấu

hao được cho phép và việc giữ

lại lợi nhuận của các doanh

nghiệp nhà nước trên cơ sở thử

nghiệm bắt đầu

- Các đặc khu kinh tế đã được

thành lập và được sử dụng làm

phòng thí nghiệm cho những cải

cách triệt để hơn theo định

hướng thị trường

- Các doanh nghiệp được

Những cải cách tập trung vào nămlĩnh vực chính: nông nghiệp cảicách, tự do hóa giá cả, cải cáchdoanh nghiệp nhà nước, tự do hóathương mại và tự do hóa đầu tưtrực tiếp nước ngoài

- Cải cách nông nghiệp được coi

là một yếu tố then chốt Tháng 4năm 1988, theo chủ trương củaNghị quyết số 10, các hợp tác xãnông nghiệp không còn được coi

là trung tâm sản xuất nữa Thayvào đó, các hộ nông dân trở thànhđơn vị sản xuất thiết yếu, với cáchợp tác xã cung cấp vật tư nôngnghiệp, cơ sở lưu trữ và sắp xếptiếp thị, đồng thời việc giao hàngbắt buộc không còn nữa Nhữngbiện pháp này đã khiến sản lượngnông nghiệp tăng vọt ngay lập tức,sau khi phải đối mặt với tình trạngcận kề nạn đói ở một số vùng trênđất nước vào năm 1988, Việt Namnổi lên là nước xuất khẩu gạo lớnthứ ba thế giới một năm sau đó

- Thương mại: Năm 1989, mộtbiểu thuế mới được đưa ra, đồngthời hạn ngạch xuất nhập khẩuđược hạ xuống Sự độc quyền củacác tập đoàn thương mại nhà nướctrung ương đã bị loại bỏ khi chínhquyền cấp tỉnh và địa phươngđược phép thành lập các công tyngoại thương cạnh tranh

- Tự do hóa ngoại thương, đầu tư4

Discover more from:

KDQT1

Document continues below

Kinh doanh quốc tế

Đại học Kinh tế Quốc dân

Đề thi Kinh doanh quốc tế NEU

1

Quan điểm toàn diện - nothing

3

22856309 cơ cấu tổ chức cty đa quốc gia Nestle

25

Cơ cấu tổ chức và chiến lược kinh doanh quốc tế của Grab

khuyến khích vay vốn từ hệ

thống ngân hàng cho nhu cầu

đầu tư của mình thay vì phụ

thuộc vào nhà nước về các

nguồn vốn như trước đây

- Mở cửa để khuyến khích

thương mại và đầu tư nước

ngoài, bao gồm cả việc tích lũy

bí quyết kỹ thuật”

trực tiếp, một thành phần quantrọng khác của đổi mới Kể từ khiquy định đầu tư nước ngoài mới

có hiệu lực, Việt Nam đã phêduyệt gần 9 tỷ USD cho các dự ánđầu tư nước ngoài Tuy nhiên, sốlượng dự án thực tế được thựchiện lại ít hơn

Cơ cấu

ngành

nghề

Trung Quốc đã chuyển từ một

nền kinh tế nông nghiệp và công

nghiệp nặng sang một nền kinh

tế tập trung nhiều hơn vào công

Trung Quốc đã tập trung vào

việc cải thiện hiệu suất lao động

và áp dụng công nghệ tiên tiến

để tăng cường sản xuất Điều

gồm xây dựng các tuyến đường

cao tốc, cảng biển hiện đại, và

mạng lưới giao thông công cộng

để tạo điều kiện thuận lợi cho

sản xuất và giao thương

Chính phủ Việt Nam đã đầu tưđáng kể trong hạ tầng, bao gồmxây dựng cơ sở hạ tầng giao thông(đường sắt, cảng biển, sân bay) đểtạo điều kiện thuận lợi cho kinhdoanh và xuất khẩu

Thị

trường

lao động

Chuyển đổi nền kinh tế đã tạo ra

sự thay đổi trong thị trường lao

động của Trung Quốc Họ đã tạo

ra hàng triệu việc làm trong các

ngành nghề mới, thu hút nguồn

lao động từ nông thôn vào thành

thị

Chuyển đổi nền kinh tế đã thúcđẩy sự thay đổi trong thị trườnglao động của Việt Nam Cácngành nghề mới đã nở rộ và tạoviệc làm cho lực lượng lao động.Điều này đã cải thiện mức sốngcủa nhiều người dân

Tương Trung Quốc đã trở thành một Việt Nam đã mở cửa thị trường và

5

tác với

thị

trường

quốc tế

trong các đối tác thương mại

quốc tế quan trọng và tham gia

vào các hiệp định thương mại

quốc tế như WTO Họ là một

trong những nền kinh tế xuất

khẩu hàng đầu thế giới

tích cực tham gia vào các hiệpđịnh thương mại quốc tế như Hiệpđịnh Đối tác xuyên Thái BìnhDương (CPTPP) và Hiệp định Đốitác Kinh tế Toàn diện khu vựcASEAN (RCEP) Điều này đã tạo

cơ hội cho xuất khẩu và đầu tưnước ngoài

Chuyển đổi kinh tế đã ảnh

hưởng đến cuộc sống của người

dân Trung Quốc Mức sống đã

tăng lên và có sự cải thiện trong

lĩnh vực giáo dục và y tế Tuy

nhiên, cũng xuất hiện những

thách thức về ô nhiễm môi

trường và phân chia tài sản

Chuyển đổi nền kinh tế đã ảnhhưởng đến cuộc sống của ngườidân Việt Nam Mức sống đã tănglên và có sự cải thiện đáng kểtrong lĩnh vực giáo dục, y tế và cơ

sở hạ tầng xã hội Tuy nhiên, cũngxuất hiện những thách thức liênquan đến môi trường và sự bấtđồng trong phân chia lợi ích kinhtế

Thành

tựu

- Thành công trong việc phát

triển kinh tế, thể chế kinh tế đã

chuyển đổi từ cơ chế tập trung

quan liêu bao cấp sang cơ chế

thị trường đầy năng động

- Quy mô kinh tế Trung Quốc

không ngừng lớn mạnh Khi

mới thực hiện cải cách và mở

cửa vào năm 1978, Trung Quốc

là một trong những quốc gia

nghèo trên thế giới Bốn mươi

năm sau, tổng sản phẩm quốc

nội (GDP) của Trung Quốc tăng

kinh tế - xã hội được nâng cao

Nếu như năm 1978, GDP bình

quân đầu người ở Trung Quốc

mới chỉ ở mức 156 USD, là một

trong những nước nghèo nhất

- Chuyển đổi thành công từ thểchế kinh tế kế hoạch hóa tập trungquan liêu, bao cấp sang thể chếkinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa

- Về cơ bản, Việt Nam duy trìđược nhịp độ phát triển nhanh,liên tục và ổn định trong suốt 30năm đổi mới và phát triển kinh tếthị trường định hướng xã hội chủnghĩa

30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạtnhiều thành tựu to lớn trong pháttriển kinh tế, được thế giới đánhgiá cao, là số ít trong các nướcchuyển đổi thành công trong việcduy trì tốc độ tăng trưởng kinh tếnhanh, liên tục và ổn định 30năm, quy mô GDP đã tăng 6,3 lần(tính theo VND, giá 2010) hay 6,6lần (tính theo USD, giá 2005).GDP năm 2015 đạt khoảng 204 tỷUSD, bình quân đầu ngườikhoảng 2.200 USD Sau 10 năm6

thế giới, nhưng đến năm 2017,

GDP bình quân đầu người đã đạt

8.800 USD, được xếp vào nhóm

nước có thu nhập trung bình cao

(3) Số người nghèo ở Trung

Quốc giảm từ 770 triệu người

năm 1978 xuống còn 30,46 triệu

người năm 2017, tức tỷ lệ người

nghèo giảm từ 97,5% năm 1978

xuống mức 3,1% năm 2017 (4)

Tăng trưởng kinh tế cao kéo

theo các ngành, nghề nền tảng

như năng lượng, giao thông vận

tải, viễn thông, khoa học, giáo

dục, y tế, xây dựng cơ sở hạ

tầng… cùng phát triển

- Ảnh hưởng và đóng góp vào

nền kinh tế toàn cầu của Trung

Quốc không ngừng gia tăng

đổi mới, đất nước thoát khỏikhủng hoảng kinh tế - xã hội; sau

25 năm đổi mới đất nước ra khỏitình trạng nước nghèo, kém pháttriển, trở thành nước có thu nhậptrung bình

Tính chung cả giai đoạn, GDPtăng bình quân gần 6,8%, trong đó

có tới 20 năm (1991 - 2010) liêntục GDP tăng bình quân7,43%/năm (thành tích này cóthấp hơn so với Trung Quốc, HànQuốc, Singapore, nhưng cao hơnhầu hết các nước ASEAN còn lại)

- Việt Nam đã đạt được thành tựutoàn diện, có ý nghĩa đặc biệtquan trọng là giải quyết có kết quảquan hệ giữa tăng trưởng kinh tếnhanh với thực hiện tiến bộ vàcông bằng xã hội; giữa phát triển,hội nhập với đảm bảo ổn địnhchính trị - kinh tế - xã hội

Thách

thức

-Gặp phải vấn đề về phân phối

thu nhập không đều, với sự gia

tăng của tầng lớp thượng lưu

-Thất nghiệp

-Cạnh tranh gia tăng và sự xâm

nhập của các công ty nước ngoài

vào Trung Quốc

-Gặp phải vấn đề về phân phối thunhập không đều, với sự chuyểnđổi trong thị trường lao động vàthu nhập

-Tham nhũng, cơ sở hạ tầngnghèo nàn, hệ thống pháp luật,chính sách chưa đồng bộ và hoànchỉnh

II: Những vấn đề đặt ra đối với các công ty tham gia kinh doanh tại các nền kinh tế chuyển đổi

7

1 Những vấn đề đặt ra đối với các công ty tham gia kinh doanh tại các nền kinh tế chuyển đổi

Các công ty tham gia kinh doanh trong nền kinh tế chuyển đổi đã gặpnhững vấn đề sau đây:

Thứ nhất, đó là việc thiếu kỹ năng quản lý và nguồn nhân lực có chất

lượng cao Do mất cân đối cung- cầu , nguồn lao động và chất lượng nguồnnhân lực đào tạo còn rất yếu, chưa quen với nền kinh tế chuyển đổi biếnđộng.Vấn đề này đã gây ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp trong quá trìnhhội nhập và phát triển Cụ thể, các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyểndụng và lựa chọn được những nhân viên có năng lực và phù hợp với yêu cầu củacông việc Vì vậy để giải quyết được vấn đề này, các công ty cần phải chú trọngphát triển lao động đã qua đào tạo,có tay nghề nghiệp chuyên môn cao; yêu cầutốt hơn về chất lượng và trình độ lao động và năng suất lao động

Thứ hai, đó là khó khăn về môi trường kinh doanh: Môi trường kinh

doanh trong nền kinh tế chuyển đổi thường rất cạnh tranh, bất ổn và biến động.Các công ty phải đối mặt với nhiều thách thức như: sự cạnh tranh từ các doanhnghiệp trong nước và quốc tế, sự thay đổi của thị trường, các quy định pháp luậtchưa hoàn thiện,

Thứ ba, đó là môi trường chính sách không ổn định , rõ ràng Các chính

sách kinh tế vĩ mô chưa được hoàn thiện Việc điều hành phối hợp các chínhsách kinh tế đó chưa chặt chẽ đồng bộ Vì vậy nhà nước cần hoàn thiện các vănbản luật ban hành và chính sách tiền tệ phù hợp với điều kiện vĩ mô chuyển đổi,phù hợp với thực tiễn và hiệu lực pháp lý của luật Các công ty kinh doanh trongnền kinh tế chuyển đổi phải thích nghi với những thay đổi về thể chế và chínhsách Điều này bao gồm việc nắm bắt các quy định mới, thay đổi cách thức giaodịch với chính phủ và đối phó với sự cạnh tranh từ các công ty nước ngoài

Thứ tư, là môi trường văn hóa biến động , văn hóa thường bị xem nhẹ, chỉ

là thứ yếu của cuộc sống Vì vậy cần mở rộng môi trường văn hóa; nâng caonhững giá trị tinh thần cơ bản của dân tộc, trong việc đoàn kết xã hội công dân

Thứ năm, sở hữu trí tuệ: Tài sản trí tuệ đóng vai trò quan trọng hơn bao

giờ hết trong kinh doanh quốc tế tư và giao dịch thương mại quốc tế Thực tế chỉ

ra rằng thực hiện quyền sở hữu trí tuệ có thể thúc đẩy hoặc tạo ra những rào cảncho thương mại quốc tế Quyền sở hữu trí tuệ là công cụ được sử dụng để cảntrở hoặc thúc đẩy thương mại quốc tế Bảo hộ, khai thác và thực thi quyền sởhữu trí tuệ không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trực tiếp tham gia vàoquan hệ thương mại quốc tế mà còn ảnh hưởng đến các chủ thể của quyền sởhữu trí tuệ; hoạt động thương mại, phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc giacũng như thương mại toàn cầu

Thứ sáu, vấn đề về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường: biến đổi khí

hậu tác động tiêu cực mang tính đa diện đối với các hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp Đó là tình trạng gián đoạn sản xuất kinh doanh, giảmnăng suất lao động và doanh thu, gián đoạn kênh vận chuyển, tăng chi phí sảnxuất, đình trệ mạng lưới phân phối, giảm chất lượng sản phẩm, thiệt hại cơ sởvật chất, nhân lực

8