Hãy lựa chọn một chính sách về nông nghiệp đã và đang triểnkhai trong giai đoạn từ năm 2010 đến nay và phân tích chính sáchđó

Chính sách nông nghiệp, nông thôn là tổng thể các biện pháp kinh tế và những biện pháp khác của Nhà nước từ Trung ương đến địa phương tác động đến nông nghiệp, nông thôn và các ngành, lĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

Học viên thực hiện : Đỗ Diệu Linh

Lớp : Kinh tế nông nghiệp 62

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: Cơ sở lí thuyết 4

1.1 Khái niệm 4

1.1.1 Khái niệm và phân loại chính sách nông nghiệp, nông thôn 4

1.1.2 Khái niệm phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn 7

1.2 Cấu trúc của chính sách nông nghiệp, nông thôn 7

1.2.1 Mục tiêu của chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn 7

1.2.2 Trạng thái đối tượng chịu tác động của chính sách 9

1.2.3.Nội dung tác động của chính sách nông nghiệp, nông thôn 10

1.2.4 Điều kiện thực hiện chính sách (ràng buộc của chính sách) 11

1.3 Vai trò của chính sách nông nghiệp nông thôn 12

CHƯƠNG 2: Liên hệ thực tiễn 13

2.1 Thông tin tổng qan về chính sách 13

2.1.1 Tên chính sách: Chính sách "Xây dựng nền nông nghiệp xanh tại Việt Nam" 13

2.1.2 Mục đích 13

2.1.3 Đối tượng hướng đến 14

2.1.4 Tóm tắt nội dung của chính sách 14

2.2 Đánh giá cấu trúc của chính sách 16

2.3 Đánh giá vai trò của chính sách và mối quan hệ với các chính sách liên quan 16

2.3.1 Vai trò của chính sách 16

2.3.2 Mối quan hệ với các chính sách khác 17

CHƯƠNG 3: Đề xuất giải pháp 18

3.1 Phân tích ưu điểm và hạn chế của chính sách 18

3.1.1 Ưu điểm 18

3.1.2 Nhược điểm 19

3.2 Đề xuất giải pháp 20

2

LỜI CẢM ƠN

Thực tế luôn cho thấy, sự thành công nào cũng đều gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp đỡ của những người xung quanh dù cho sự giúp đỡ đó là ít hay nhiều, trực tiếp hay gián Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu làm tiểu luận đến nay, em đã nhận được sự quan tâm, chỉ bảo, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn bè xung quanh Với tấm lòng biết ơn vô cùng sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất từ đáy lòng đến Thầy Phùng Chí Cường đã cùng dùng những tri thức và tâm huyết của mình để có thể truyền đạt cho chúng em trong vốn kiến thức quý báu suốt thời gian học tập tại trường Em xin chân thành cảm ơn cô đã tận tâm chỉ bảo hướng dẫn chúng em qua từng buổi học Nhờ có những lời hướng dẫn, dạy bảo đó, bài tập lớn này của em đã hoàn thành một cách suất sắc Một lần nữa, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy Bài tập lớn không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Thầy và các bạn học cùng lớp để bài tập lớn được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 14 tháng 10 năm 2022

Sinh viên thực hiện

Đỗ Diệu Linh

3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: Cơ sở lí thuyết

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm và phân loại chính sách nông nghiệp, nông thôn

Có nhiều quan niệm về phạm trù “chính sách” Một nghiên cứu của Đại học Kinh

tế quốc dân cho rằng: “chính sách là hệ thống quan điểm, chủ trương, biện pháp và quản

lý được thể chế hoá bằng pháp luật của nhà nước để giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội của đất nước” Theo từ điển giải thích thuật ngữ hành chính: “chính sách là sách lược và

kế hoạch cụ thể đạt được mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế” Kinh tế gia Franc Ellis lại cho rằng: “chính sách được xác định như là đường lối hành động mà chính phủ lựa chọn đối với mọi lĩnh vực của nền kinh tế, kể cả các mục tiêu mà chính phủ tìm kiếm và sự lựa chọn các phương pháp để theo đuổi các mục tiêu đó” Có người lại cho rằng: có chính sách của nhà nước, có chính sách của doanh nghiệp

Nông nghiệp, nông thôn là hệ thống ngành và lĩnh vực có nhiều đặc điểm mang tính đặc thù Tính đặc thù trong hoạt động kinh tế, xã hội của nông nghiệp, nông thôn đòi hỏi nhà nước phải có biện pháp can thiệp khác với các ngành và lĩnh vực khác Sự đòi hỏi

đó là cơ sở khách quan hình thành nên các chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn (gọi tắt là chính sách nông nghiệp, nông thôn) Chính sách nông nghiệp, nông thôn là tổng thể các biện pháp kinh tế và những biện pháp khác của Nhà nước (từ Trung ương đến địa phương) tác động đến nông nghiệp, nông thôn và các ngành, lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến nông nghiệp, nông thôn nhằm đạt được những mục tiêu nhất định, với những điều kiện thực hiện nhất định và trong một thời hạn xác định

Chính sách nông nghiệp, nông thôn khác với chính sách nói chung ở đối tượng mà

nó tác động Đó chính là nông nghiệp, nông thôn và các ngành có liên quan trực tiếp đến nông nghiệp, nông thôn Trong nông thôn, hoạt động nông nghiệp diễn ra là chủ yếu, đồng thời còn có hệ thống các ngành cùng phát triển Vì vậy, bên cạnh tính đặc thù của ngành nông nghiệp, tính gắn kết giữa nông nghiệp với các ngành khác cũng tạo nên tính đặc thù của các ngành nghề phi nông nghiệp ở nông thôn Ngoài ra, những hoạt động liênquan đến nông nghiệp, nông thôn cũng bị chi phối bởi các đặc điểm của nông nghiệp,

4

nông thôn Tất cả những điều đó đòi hỏi các chính sách nông nghiệp, nông thôn cũng có những đặc điểm mang tính đặc thù và có mối quan hệ gắn kết với nhau.

Mặt khác, nông nghiệp, nông thôn không chỉ là các hoạt động kinh tế mà còn có những hoạt động xã hội hết sức đặc thù Những vấn đề về lao động việc làm, đói nghèo, dân số, kế hoạch hoá gia đình, những vấn đề thuần phong, mỹ tục nếp sống ở nông thôn cũng có những điểm khác biệt với thành thị Vì vậy, bên cạnh các chính sách can thiệp đến các hoạt động kinh tế, các chính sách tác động đến các hoạt động mang tính xã hội cũng hết sức quan trọng

Chính sách nông nghiệp, nông thôn được thực hiện thông qua các biện pháp kinh

tế là chủ yếu Các biện pháp can thiệp của Nhà nước đến nông nghiệp, nông thôn thông qua chính sách còn là những biện pháp phi kinh tế như các biện pháp giáo dục, đặc biệt làcác biện pháp tổ chức, hành chính Sự kết hợp hài hoà các biện pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý của dân cư nông thôn là nhân tố đảm bảo sự thành công của sự can thiệp của Nhà nước thông qua chính sách

Đối tượng tác động của chính sách nông nghiệp, nông thôn là nông nghiệp, nông thôn và các ngành lĩnh vực có quan hệ trực tiếp tới nông nghiệp, nông thôn Nông nghiệp, nông thôn là ngành và lĩnh vực phức tạp bao gồm các ngành kinh tế nông thôn, trong đó nông nghiệp thường chiếm tỷ trọng lớn Một cộng đồng dân cư, chủ yếu là nông dân với dân trí, trình độ sản xuất hàng hoá… kém hơn thành thị ở đó các vấn đề an ninh, chính trị và xã hội cũng thường phức tạp hơn các ngành và lĩnh vực khác Sự tác động của Nhà nước, vì thế cũng bao gốm một hệ thống bao gồm rất nhiều biện pháp, nhiều hướng và phương pháp, công cụ tác động khác nhau Có thể phân loại các chính sách nông nghiệp, nông thôn thánh những loại khác nhau, tuỳ theo những tiêu chí khác nhau:

- Phân theo đối tượng chịu sự tác động của chính sách có: chính sách kinh tế và chính sách xã hội Đây là 2 đối tượng chịu sự tác động chủ yếu, biểu hiện chính sách tác động vào các vấn đề kinh tế hay các vấn đề xã hội (nói chung) Trong mỗi đối tượng chịu

sự tác động trên lại có thể phân ra thành các chính sách tác động với các đối tượng cụ thể hơn Ví dụ: trong chính sách kinh tế có thể phân thành chính sách với nông nghiệp (theo nghĩa rộng) hay với nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản (theo nghĩa hẹp) Trong mỗi ngành như vậy lại có thể phân thành các chính sách với đối tượng tác động là yếu tố đầu vào hay đầu ra Trong chính sách đầu vào, đối tượng tác động của chính sách lại là những

5

yếu tố cụ thể như chính sách đất đai, chính sách vốn, chính sách phát triển nguồn nhân lực…

- Phân theo thời gian và tính chất của mục tiêu chính sách có thể phân thành các chính sách dài hạn, chính sách trung hạn và chính sách ngắn hạn.Một chính sách có tính dài hạn thường là chính sách mang tính định hướng với các mục tiêu mang tính định tính với những mục tiêu phải thực hiện trong thời gian dài (thường là trên 10 năm) Đó là những chính sách có quan hệ và nhằm thực hiện các mục tiêu có tính vĩ mô, tạo sự cân đối trong hệ thống ngành của nông nghiệp, nông thôn Ví dụ: chính sách phát triển hàng hoá, chính sách chuyển dịch cơ cấu, chính sách phát triển nguồn nhân lực, chính sách phát triển hệ thống hạ tầng nông thôn (Quyết định 135 về xây dựng cơ sở hạ tầng ở các

xã đặc biệt khó khăn…), chính sách khai thác nguồn lực đất đai, lao động trên phạm vi rộng (Quyết định 327 về khai thác đất trống đồi núi trọc, Quyết định 773 về khai thác đất bãi bồi ven sông, ven biển…)

Chính sách mang tính trung hạn là những chính sách có thời hạn thực hiện để đạt được mục tiêu trong khoảng từ 5-10 năm Các chính sách loại này thường laf chính sách mang tính định tính nhưng quy mô nhỏ hơn, đó cũng có thể là những mục tiêu được định lượng rõ

Các chính sách ngắn hạn là những biện pháp điều tiết ngắn hạn thường từ 1 đến dưới 5 năm, đôi khi chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn như các chính sách đối phó với dịch cúm gia cầm, sâu bệnh hại lúa hoặc để điều tiết giá cả của một loại nông sản nào

đó khi có những biến động bất thường xảy ra

- Phân theo đối tượng soạn thảo và ban hành chính sách có các chính sách Trung ương và chính sách Địa phương Chính sách Trung ương là chính sách do các cấp Trung ương soạn thảo và ban hành (từ Chính phủ cho đến các Bộ, Ngành ở Trung ương) Chính sách Trung ương có phạm vi tác động rộng, huy động các nguồn lực lớn với sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành.Chính sách địa phương là chính sách do từng địa phương soạn thảo, ban hành (từ tỉnh, huyện đến xã theo hệ thống quản lý Nhà nước hiện hành) Chính sách địa phương có phạm vi tác động theo từng địa phương tương ứng với cấp soạn thảo và ban hành chúng Vì vậy, mức độ huy động nguồn lực và phạm vi ảnh hưởng nhỏ hơn

6

Discover more from:

KTTND2

Document continues below

kinh tế tài nguyên đất 2

Đại học Kinh tế Quốc dân

4 documents

Go to course

Bbb - tài liệu ôn thi môn kinh tế tài nguyênđất 2

1.1.2 Khái niệm phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn

Phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn là phạm trù được hiểu theo 2 nghĩa nếu xem xét theo mục tiêu của sự phân tích: nghĩa hẹp và nghĩa rộng Theo nghĩa hẹp, phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn là phân tích một văn bản chính sách nào đó của nông nghiệp, nông thôn đã được soạn thảo, đánh giá sự tác động của nó đến thực tiễnkhi triển khai để chọn các phương án của chính sách có hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra.Theo nghĩa rộng, phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn là khoa học dựa trên cơ sở các lý thuyết về kinh tế học và nhân văn để phân tích nông nghiệp, nông thôn tìm ra trạng thái nông nghiệp, nông thôn cần sự can thiệp của chính sách; xác định các mục tiêu, nội dung cần can thiệp và tác động của nó đến thực tiễn; xác định các điều kiện cần thiết để thực hiện các can thiệp Phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn nhằm xây dựng, lựa chọn các chính sách có hiệu quả và tìm ra các biện pháp tổ chức thực hiện

có kết quả và hiệu quả chính sách.Như vậy theo nghĩa rộng, phân tích chính sách được thực hiện trong soạn thảo, lựa chọn và tổ chức thực hiện các văn bản chính sách Môn học Phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn được hiểu theo nghĩa rộng

1.2 Cấu trúc của chính sách nông nghiệp, nông thôn

Chính sách nông nghiệp, nông thôn có vai trò rất quan trọng Tuy nhiên, vai trò của chínhsách nông nghiệp, nông thôn chỉ có thể phát huy tác dụng khi nó được soạn thảo, ban hành và triển khai thực hiện phù hợp với yêu cầu và các điều kiện phát triển nông nghiệp,nông thôn Để soạn thảo, ban hành và triển khai thực hiện chính sách nông nghiệp, nông thôn phù hợp, điều đầu tiên cần phải hiểu rõ cấu trúc của một văn bản chính sách.Cấu trúc của văn bản chính sách nông nghiệp, nông thôn là kết cấu của các yếu tố cấu thành nên một văn bản chính sách và các mối quan hệ của chúng Trong hệ thống cácchính sách nông nghiệp, nông thôn có những loại văn bản khác nhau Tuy có những biểu hiện và dung lượng khác nhau, nhưng hầu hết các văn bản chính sách nông nghiệp, nông thôn được cấu thành từ những yếu tố, những nội dung cơ bản sau:

1.2.1 Mục tiêu của chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn

- Mục tiêu chính sách nông nghiệp, nông thôn là những kết quả cần đạt được khi thực hiện các chính sách nông nghiệp, nông thôn Ví dụ: chính sách đất đai có mục tiêu chung là hướng tới sử dụng đầy đủ, hợp lý đất đai Trong những giai đoạn nhất định mục tiêu đó có thể được cụ thể hoá hơn như: chính sách đất đai có mục tiêu tập trung đất đai

7

để chuyển nông nghiệp sang sản xuất hàng hoá, sử dụng đất đai có hiệu quả hơn Chính sách xoá đói giảm nghèo có mục tiêu là giảm tỷ lệ nghèo Những mục tiêu trên cần phải đạt được trong và sau khi thực hiện các văn bản chính sách cụ thể đó.

Mục tiêu của văn bản chính sách có thể là những mục tiêu có tính chiến lược, nhưng cũng có thể rất cụ thể và có phạm vị hạn hẹp Mục tiêu của văn bản chính sách chi phối nội dung khác của văn bản chính sách, nhưng nó cũng bị các yếu tố khác của văn bản chính sách chi phối Vì vậy có thể nói, mục tiêu văn bản chính sách có mối quan hệ biện chứng với các bộ phận còn lại của một văn bản chính sách Mục tiêu cảu văn bản chính sách được coi như là tiêu chí để phân loại văn bản chính sách nói chung, chính sáchnông nghiệp, nông thôn nói riêng Mục tiêu của văn bản chính sách thường được mô tả ở phần đầu và coi như là lý do để ban hành chính sách

- Các căn cứ xác định mục tiêu chính sách nông nghiệp, nông thôn: Trong xây dựng chính sách, xây dựng mục tiêu chính sách được tiến hành trước và đi từ định tính đến định lượng Để xác định đúng mục tiêu của văn bản chính sách nông nghiệp, nông thôn cần phân tích các căn cứ, các nhân tố ảnh hưởng Đó là:

+ Mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn: Đây là căn cứ có tính chất định hướng cho việc xây dựng chính sách Mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn là căn

cứ để xác định mục tiêu của chính sách nông nghiệp, nông thôn, bởi vì chính sách nông nghiệp, nông thôn là công cụ của quản lý nông nghiệp, nông thôn Sự phù hợp giữa mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn với mục tiêu của chính sách nông nghiệp, nông thôn đảm bảo cho chính sách phát huy vai trò và làm tốt vai trò của công cụ quản lý + Trạng thái của nông nghiệp, nông thôn: Nông nghiệp, nông thôn với tư cách là đối tượng tác động tác động của chính sách nói chung, một văn bản chính sách nói riêng Nông nghiệp, nông thôn là tập hợp ngành và lĩnh vực, lập thành hệ thống với các vấn đề kinh tế, xã hội hết sức phức tạp Trong những vấn đề đó, chính sách thường tác động vào các vấn đề gay cấn hoặc định hướng vào các vấn đề có xu hướng chuyển dịch mạnh trongtương lai Trạng thái của nông nghiệp, nông thôn vừa là căn cứ để xác định chính sách cần phải tác động, vừa là căn cứ để xác định mục tiêu tác động của chính sách Bởi vì, nếu trạng thái hiện tại của nông nghiệp nông thôn là điểm ban đầu của thực hiện chính sách thì trạng thái sau đó là mục tiêu của thực hiện chính sách Mục tiêu của chính sách

sẽ phụ thuộc chủ yếu vào trạng thái ban đầu của đối tượng mà chính sách sẽ tác động

8

+ Các điều kiện để thực hiện chính sách: Các điều kiện thực hiện chính sách bao gồm các điều kiện về vật chất, điều kiện về con người và điều kiện của cơ chế quản lý chung Đôi khi các điều kiện thực hiện chính sách còn là những yếu tố mang tính xã hội như phong tục tập quán, ý thức pháp luật… Điều kiện thực hiện chính sách là căn cứ để xác định mục tiêu chính sách vì nó đảm bảo cho thực hiện được các mục tiêu của chính sách.

- Phương pháp xác định mục tiêu của chính sách: để xác định mục tiêu chính sách cần phân tích các nhân tố ảnh hưởng, những căn cứ xác định mục tiêu Trong phân tích các nhân tố ảnh hưởng, mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn có tính định hướng cho mục tiêu, các căn cứ và nhân tố còn lại giúp xác định mục tiêu có tính định lượng trong từng văn bản chính sách cụ thể

1.2.2 Trạng thái đối tượng chịu tác động của chính sách

Trạng thái đối tượng chịu tác động của chính sách là bộ phận trong một văn bản chính sách Trạng thái đối tượng chịu tác động của văn bản chính sách có thể được mô tả trước mục tiêu, nhưng cũng có thể mô tả sau mục tiêu của văn bản chính sách Cũng giống như mục tiêu của văn bản chính sách, trạng thái đối tượng chịu tác động của chính sách là một trong những lý do cần thiết để ban hành văn bản chính sách đó

Nông nghiệp, nông thôn là một hệ thống rất phức tạp Trong cùng một thời điểm chính sách nông nghiệp, nông thôn không thể tác động tất cả đến các hoạt động của nó

Vì vậy, cần phải lựa chọn những đối tượng có sự gay cấn nhất, cần thiết tác động nhất để ban hành chính sách Trong bối cảnh như vậy, đối tượng tác động của chính sách đang ở trạng thái nào sẽ cho ta mục tiêu, các nội dung tác động tương ứng

Có nhiều phương pháp để xác định trạng thái đối tượng chịu tác động của chính sách Nhưng tựu chung lại, đó là các phương pháp phân tích, mổ xẻ các mối quan hệ kinh

tế của nông nghiệp, nông thôn để hiểu rõ bản chất và trạng thái của chúng Từ đó lựa chọn ra những đối tượng đang ở trạng thái cần phải có sự tác động của chính sách Nhữngtrạng thái chịu sự tác động của chính sách được lựa chọn và mô tả trong một văn bản chính sách nào đó là kết quả phân tích và lựa chọn của hàng loạt các vấn đề của nông nghiệp, nông thôn

9

1.2.3.Nội dung tác động của chính sách nông nghiệp, nông thôn

Nội dung tác động của chính sách nông nghiệp, nông thôn: Đây là phần quan trọng và thường có dung lượng lớn trong một văn bản chính sách Nội dung tác động của chính sách quy định đối tượng tác động của chính sách là ai, cái gì và những điều cần phải tác động đến nó là gì.Với ý nghĩa trên, việc xác định đúng nội dung tác động của chính sách là rất quan trọng Để xác định đúng nội dung tác động của chính sách, cần phải phân tích các căn cứ xác định Những căn cứ chủ yếu để xác định nội dung tác động của chính sách là:

+ Mục tiêu của văn bản chính sách: Đây là căn cứ để xác định nội dung tác động bởi vì, mục tiêu là nhiệm vụ còn nội dung tác động được coi như là những biên pháp thựchiện các nhiệm vụ đó

+ Trạng thái của đối tượng chịu sự tác động của chính sách: Trong nhiều trường hợp mục tiêu là điểm đến của tương lai sau khi thực hiện chính sách Mục tiêu đó có thể định lượng thành các chỉ tiêu cụ thể, nhưng cũng có thể không định lượng được Trong trường hợp này, trạng thái tác động là điểm đầu, mục tiêu là điểm cuối Vì vậy, trạng thái của đối tượng chịu tác động của chính sách cũng là căn cứ để xác định nội dung tác động của chính sách Bởi vì, nếu trạng thái tác động của chính sách ở mức độ gay cấn thì nội dung tác động của chính sách phải đủ mạnh để đưa nông nghiệp, nông thôn thoát ra khỏi trạng thái đó

+ Quy luật vận động của đối tượng: Đây là căn cứ quan trọng và phức tạp nhất trong việc xác định nội dung tác động của chính sách Quy luật vận động của đối tượng tác động của chính sách là khách quan Tuy nhiên, đối tượng tác động của chính sách muốn vận động theo quy luật cần phải có những điều kiện nhất định Nội dung tác động của chính sách chính là việc tạo ra các điều kiện để đối tượng tác động của chính sách đạtđến mục tiêu của chính sách theo đúng quy luật vận động của nó Ví dụ: để nông nghiệp chuyển sang sản xuất hàng hoá cần phải tạo ra các điều kiện để tích tụ và tập trung các yếu tố sản xuất Việc tạo ra các điều kiện cho các yếu tố của sản xuất nông nghiệp sẽ là một trong các giải pháp chuyển được nông nghiệp sang sản xuất hàng hoá Việc tạo ra những điều kiện cho quá trình đó thực hiện chính là nội dung can thiệp của chính sách Tất nhiên, đối với một nước, ở một giai đoạn nào đó, những cản trở quá trình đó sẽ biểu

10