Trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển dịch năng lượng(energy transition) và thực tiễn chuyển dịch năng lượng ở các quốc gia trên thế giới vàviệt nam nhằm giảm nhẹ biến đổi khí hậu

Dưới tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, thế giới đã và đang diễn ra xuhướng chuyển dịch năng lượng, trong đó phải kể đến đẩy mạnh việc sử dụng năng lượngsạch khí thiên nhiên, nă

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA MÔI TRƯỜNG, BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐÔ THỊ

BÀI TẬP NHÓM

BỘ MÔN KINH TẾ HỌC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Lớp học phần: MTKH1103(222)_04

Đề tài: Trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển dịch năng lượng

(energy transition) và thực tiễn chuyển dịch năng lượng ở các quốc gia trên thế giới vàViệt Nam nhằm giảm nhẹ biến đổi khí hậu

Thành viên nhóm:

Nguyễn Thị Khánh Linh: 11216564Bùi Thị Thanh Mai : 11216569Đoàn Thu Thảo : 11216606Trương Mỹ Lệ : 11216561Nguyễn Thùy Linh : 11216565

Mục lục

LỜI GIỚI THIỆU 3

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN CỦA CHUYỂN DỊCH NĂNG LƯỢNG 4

1.1 Đặt vấn đề 4

1.2 Khái niệm về chuyển dịch năng lượng 4

1.3 Một số xu hướng chính trong chuyển dịch năng lượng 4

1.3.1 Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả 4

1.3.2 Phát triển năng lượng tái tạo 5

1.3.3 Xu hướng phát triển Hydro “xanh” 7

1.3.4 Tăng cường điện khí hóa trong ngành giao thông vận tải 7

II THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH NĂNG LƯỢNG Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 7

2.1 Thực trạng chuyển dịch năng lượng tại một số nước trên thế giới 7

2.1.1 Dịch chuyển năng lượng ở Châu Á 9

2.1.2 Các nước châu Âu đi đầu trong việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng NLTT 10

2.2 Thực trạng chuyển dịch năng luợng ở Việt Nam 11

2.2.1 Tổng quan về ngành năng lượng Việt Nam 11

2.2.2 Chuyển dịch năng lượng trong ngành điện 13

2.2.3 Chuyển dịch năng lượng trong ngành than 14

2.2.4 Chuyển dịch năng lượng trong ngành dầu khí 14 III GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH NĂNG LƯỢNG Ở THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 15

KẾT LUẬN 19 TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI GIỚI THIỆU

Hiện nay, biến đổi khí hậu đã tác động tiêu cực lên nhiều quốc gia trong đó có ViệtNam Với vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên đặc thù, Việt Nam là đất nước dễ bị tổn thươngtrước tác động của biến đổi khí hậu, với những biểu hiện, như: lũ lụt bất thường, hạn hán,nước biển dâng, hiện tượng thời tiết cực đoan, nhiệt độ tăng cao những điều này đã ảnhhưởng không nhỏ tới mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam

Dưới tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, thế giới đã và đang diễn ra xuhướng chuyển dịch năng lượng, trong đó phải kể đến đẩy mạnh việc sử dụng năng lượngsạch (khí thiên nhiên), năng lượng tái tạo

Chuyển dịch năng lượng bền vững nhằm giảm phát thải khí nhà kính, tạo ra mộtthế giới phát triển bền vững hơn, công bằng hơn cho tất cả mọi người, và sẽ có nhiều cơhội hơn cho các thế hệ tương lai với không khí, nước trong sạch hơn, sức khỏe con người

và điều kiện môi trường được nâng cao Hệ thống khí hậu trái đất được bảo vệ nhưng vẫnbảo đảm an ninh năng lượng và giảm thiểu tác động đến phát triển kinh tế - xã hội - môitrường là mô bt xu hướng tất yếu ở quy mô toàn cầu mà Viê bt Nam đã kịp thời nắm bắt vàbắt đầu thúc đẩy mạnh mẽ

Nhận thấy vấn đề về chuyển dịch năng lượng vẫn luôn là một vấn đề nóng hổi khinguy cơ về biến đổi khí hậu ngày một gia tăng, nhận được rất nhiều sự quan tâm, vì vậynên bài tiểu luận này sẽ hướng tới tìm hiểu những vấn đề liên quan đến chuyển dịch nănglượng cũng như thực tiễn ở các quốc gia trên thế giới và Việt Nam nhằm giảm nhẹ biếnđổi khí hậu.

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành bài nghiên cứu không tránh khỏi nhữngsai sót và hạn chế Vì vậy nhóm chúng em rất mong sẽ nhận được những góp ý của côgiáo cũng như các bạn sinh viên để bài nghiên cứu có thể được cải thiện và hoàn chỉnhhơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

I NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN CỦA CHUYỂN DỊCH NĂNG LƯỢNG 1.1 Đặt vấn đề

Trái đất đang nóng lên Dựa theo NASA, vào năm 2020, nhiệt độ trung bình củahành tinh ấm hơn 1,02°C so với mức trung bình cơ bản của giai đoạn 1950–1980 Sựnóng lên toàn cầu, ngoài việc khiến băng ở hai cực tan chảy và mực nước biển dâng cao,còn gây ra những biến đổi khí hậu khác như sa mạc hóa và gia tăng các hiện tượng thờitiết cực đoan như bão, lũ lụt và hỏa hoạn: sự biến dạng của khí hậu có nguy cơ gây ranhững thiệt hại khôn lường

Dưới tác động của biến đổi khí hậu, thế giới đã và đang diễn ra xu hướng chuyểndịch năng lượng, trong đó phải kể đến đẩy mạnh việc sử dụng năng lượng sạch (khí thiênnhiên), năng lượng tái tạo Việc chuyển dịch năng lượng này nhằm giảm phát thải khí nhà

kính, tạo ra một thế giới phát triển bền vững hơn, công bằng hơn cho tất cả mọi người, và

sẽ có nhiều cơ hội hơn cho các thế hệ tương lai với không khí, nước trong sạch hơn, sứckhỏe con người và điều kiện môi trường được nâng cao

1.2 Khái niệm về chuyển dịch năng lượng

Quá trình chuyển đổi năng lượng được định nghĩa là một tập hợp các thay đổi trong

mô hình sản xuất, phân phối và tiêu thụ năng lượng để đạt được tính bền vững cao hơn.Xét về mặt lịch sử, quá trình chuyển đổi năng lượng không phải là mới Những thay đổilớn khác đã xảy ra trước đó, chẳng hạn như sự chuyển đổi từ gỗ sang than đá như mộtphương tiện sản xuất năng lượng trong thế kỷ 19 và từ than đá sang dầu mỏ trong thế kỷ

20 Tuy nhiên, điều đặc trưng cho quá trình chuyển đổi này so với những lần chuyển đổitrước đó là nhu cầu bảo vệ Trái đất khỏi mối đe dọa tồi tệ nhất mà chúng ta đã trải quacho đến nay: biến đổi khí hậu Một sự bảo vệ mà chúng ta phải chuẩn bị càng nhanh càngtốt Một sự chuyển đổi cần thiết trong đó tất cả chúng ta phải là người tham gia và nhânvật chính

Trong hiện tại thì quá trình này còn được hiểu là việc chuyển đổi cơ cấu hệ thốngnăng lượng từ các nguồn phát thải carbon cao, sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang hệ thốngnăng lượng sạch, với sự gia tăng năng lượng tái tạo và từ việc sử dụng các loại nhiên liệuhóa thạch sang sử dụng điện trong các lĩnh vực kinh tế khác Quá trình này đóng vai tròthen chốt và mang tính quyết định trong cuộc chiến toàn cầu về chống biến đổi khí hậu vàthực hiện cam kết của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, về việc ngừng phát thảicarbon vào năm 2050 Đồng thời, quá trình này góp phần vào bảo đảm an ninh nănglượng, phát triển bền vững và tương lai của ngành điện

1.3 Một số xu hướng chính trong chuyển dịch năng lượng

1.3.1 Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Sử dụng năng lượng tiết kiê bm và hiê bu quả được coi là mô bt biê bn pháp quan trọngnhất, không chỉ trong quá trình chuyển dịch năng lượng hiê bn nay mà còn trong tất cả các

kế hoạch phát triển năng lượng thông thường Nhiều chuyên gia gọi đó là dạng nănglượng đầu tiên (first fuel) cần được quan tâm phát triển đúng mức Sử dụng năng lượngtiết kiê bm và hiê bu quả là mô bt công cụ quan trọng, bên cạnh phát triển năng lượng tái tạo,

để đạt được các mục tiêu khí hâ bu toàn cầu Rất nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hànhcác mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiê bm và hiê bu quả của mình, trong đó có Viê bt Nam.Nhiều chính sách mới đã được nghiên cứu, áp dụng, trong đó nổi bâ bt nhất là nghĩa

vụ tiết kiê bm năng lượng, đấu thầu tiết kiê bm năng lượng và quản lý dưới dạng nhà máyđiê bn ảo Nhà máy điện ảo (VPP) là một mạng lưới cho phép nhiều nhà sản xuất các nguồnnăng lượng phân tán (như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối…) ở các tòa nhà thươngmại, nhà ở, nông trại… tích hợp với nhau dựa trên nền tảng đám mây, để hoạt động theothời gian thực như một nhà máy điện duy nhất Đây chính là trung tâm xử lý các dữ liệu,tổng hợp công suất các nguồn năng lượng phân tán, giúp kết nối các điểm sản xuất điện(tòa nhà thương mại, nông trại, nhà ở…) với siêu máy tính nhằm huy động các nguồnnăng lượng vào thị trường điện một cách thuận tiện, cung cấp và kiểm soát năng lượngcho thời gian cao điểm, đồng thời lưu trữ năng lượng thừa

1.3.2 Phát triển năng lượng tái tạo

a, Năng lượng tái tạo là gì?

Năng lượng tái tạo là năng lượng được tạo ra từ các nguồn hình thành liên tục, cóthể coi là vô hạn như gió, mưa, năng lượng mặt trời, sóng biển, thuỷ triều, địa nhiệt…Năng lượng tái tạo còn được biết đến là năng lượng sạch hoàn toàn hay năng lượng táisinh

Tuy còn khá mới nhưng đây lại là nguồn năng lượng mang đến những chuyển biếntích cực trong tương lai Năng lượng sạch hoàn toàn đang nhanh chóng lan rộng ở cả quy

mô lớn và nhỏ, dần thay thế cho các nguồn nhiên liệu truyền thống trong 4 lĩnh vực quantrọng: nhiên liệu động cơ, làm mát, phát điện và hệ thống điện độc lập nông thôn Vì vậy,

có thể nói, năng lượng tái tạo là cối lõi của quá trình chuyển dịch năng lượng

b, Các loại năng lượng tái tạo

- Năng lượng mặt trời

Con người đã biết cách ứng dụng năng lượng mặt trời trong hàng ngàn năm qua để sưởi

ấm và trồng trọt Ngày nay, chúng ta còn sử dụng ánh sáng mặt trời theo nhiều cách nhưlàm nước nóng, tạo ra điện cung cấp cho thiết bị điện và cung cấp chính cho mục đích sửdụng của con người

Discover more from:

MTKH1103

Document continues below

Kinh tế học Biến đổi khí hậu

Đại học Kinh tế Quốc dân

Đề cương Kinh tế học biến đổi khí hậu

Tế bào quang điện (solar cell) chủ yếu được làm từ silicon hoặc các vật liệu khác cókhả năng biến đổi ánh sáng mặt trời trực tiếp thành điện năng Hệ thống năng lượng mặttrời ngày này được ứng dụng trực tiếp với các quy mô lớn nhỏ khác nhau ngay trên máinhà của hộ gia đình, doanh nghiệp Hệ thống năng lượng mặt trời đã tạo ra nguồn điệnnăng dồi dào nhưng không hề ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên.

Hệ thống phát điện bằng các tấm pin năng lượng mặt trời không sản sinh ra các chấtgây ô nhiễm không khí và đặc biệt là không tạo ra CO2 (gây hiệu ứng nhà kính), chỉ cầnchúng được lắp đặt đúng cách thì hầu hết các tấm pin năng lượng mặt trời ít tác động đếnmôi trường

- Năng lượng từ gió:

Sự chuyển động của khí quyển được thúc đẩy bởi sự chênh lệch về nhiệt độ ở bề mặtTrái đất, do lượng điện từ bức xạ của mặt trời bên trái đất thay đổi liên tục Năng lượnggió có thể được sử dụng cho hệ thống máy bơm nước hoặc tạo ra điện, nhưng công nghệnày đòi hỏi phải có không gian rất rộng để có thể tạo ra một lượng năng lượng đáng kể.Ngày nay các tuabin gió được xây dựng rất cao và lớn Đây là thiết bị để giúp tạo ramột lượng tương đối lớn dựa vào sức gió thổi Năng lượng từ gió cũng như nguồn nănglượng mặt trời vậy, đây được coi là nguồn năng lượng rẻ – an toàn- sạch

- Thủy điện

Đây là nguồn năng lượng tái tạo đang dẫn đầu ở hầu hết các quốc gia, với các nhàmáy thủy điện quy mô rất lớn Thủy điện phụ thuộc vào nước – thường là dòng nước chảyvới nhanh ở những con sông hoặc ở thác nước, tận dụng sức nước để thiết lập tuabin máyphát điện

Tuy nhiên, có rất nhiều thủy điện lại không được gọi là nguồn năng lượng tái tạo vìnhững con đập này làm chuyển hướng và giảm dòng chảy tự nhiên, làm ảnh hưởng đếnquần thể động vật và con người sinh sống quanh đó Các nhà máy thủy điện nhỏ sẽ đượcquản lý cẩn thận hơn và không có xu hướng tác động đến môi trường

- Năng lượng sinh khối

Sinh khối là vật liệu hữu cơ có nguồn gốc từ động vật và bao gồm cây trồng, câycối Khi sinh khối bị đốt cháy, năng lượng được giải phóng dưới dạng nhiệt và có thể tạođiện bằng tuabin hơi nước

Gần đây khoa học cho rằng nhiều dạng sinh khối – đặc biệt là từ rừng lại tạo ralượng CO2 cao và gây ra những hậu quả tiêu cực đối với sự đa dạng sinh học Vì thế sinhkhối đang dần không được coi là nguồn năng lượng sạch nữa

- Nhiên liệu hydrogen và pin nhiên liệu hydro

Đây là loại năng lượng mà những năm gần đây chúng ta mới được biết đến nhiềunhư xe chạy bằng hơi nước Ứng dụng nhiên liệu đốt hydrogen có thể giảm đáng kể ônhiễm trong thành phố Hydrogen còn được sử dụng trong pin nhiên liệu hydro, tương tựnhư pin lưu trữ điện để cung cấp năng lượng cho động cơ điện Ngày nay, có một sốphương pháp hứa hẹn để sản xuất khí hydro chẳng hạn như năng lượng mặt trời, chúng ta

có thể hy vọng vào một bức tranh tích cực hơn trong tương lai

- Năng lượng địa nhiệt

Là năng lượng được tách ra từ nhiệt trong tâm của Trái Đất Ở một số khu vực nhấtđịnh, độ dốc địa nhiệt sẽ đủ cao để có thể khai thác và tạo ra điện Công nghệ để khai thácnăng lượng này còn bị giới hạn bởi 1 vài nơi trên thế giới cũng như còn tồn tại nhiều vấn

đề kỹ thuật làm hạn chế tiện ích của nó

- Các dạng năng lượng tái tạo khác

Năng lượng thủy triều, đại dương và phản ứng tổng hợp hydro nóng là những dạngkhác có thể được sử dụng để tạo ra điện Những dạng năng lượng này có những nhượcđiểm vẫn đang được các nhà khoa học thảo luận để giải quyết trong cuộc khủng hoảngnăng lượng sắp tới

1.3.3 Xu hướng phát triển Hydro “xanh”

Với công nghệ hiện nay phần lớn Hydro được sản xuất công nghiệp từ các loạinguyên liệu hóa thạch như khí tự nhiên, dầu, than đá Với việc sản xuất công nghiệp hiệnnay sẽ cho ra Hydro “xám” và Hydro “lam”, quá trình này phụ thuộc vào nguồn nguyênliệu hữu hạn Chi phí sản xuất Hydro công nghiệp khá cao nên khó đáp ứng được nhu cầuthương mại

Xu hướng tương lai là sản xuất Hydro “xanh” từ quá trình điện phân nước bằngnăng lượng tái tạo thân thiện với môi trường Phương thức sản xuất này được dự báo sẽ rẻhơn sản xuất công nghiệp do chi phí đầu vào chính là điện Trong khi đó, theo dự báo chiphí đầu tư hệ thống điện phân có thể giảm 40% vào năm 2030 và 70% vào năm 2050.Ngoài ra, việc khai thác Hydro tự nhiên là vấn đề mới trên thế giới khi mà gần đây ởmột số khu vực lục địa đã phát hiện ra các dòng Hydro tự nhiên liên tục Còn công nghệsản xuất Hydro từ các nguồn nguyên liệu sinh khối, tảo và các quá trình chuyển hóa sinhhọc vẫn còn đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm chiến lược Hydro quốc gia vànguồn ngân sách để triển khai.

1.3.4 Tăng cường điện khí hóa trong ngành giao thông vận tải

Ngành giao thông vận tải hiện nay đang đóng góp lượng khí nhà kính rất lớn vàobầu khí quyển, là một trong những nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu khi thải ra lượnglớn khí CO2, O3 Trong khi đó, giao thông đóng góp vai trò vô cùng quan trọng trongviệc di chuyển, giao thương của con người nên việc giảm lượng khí thải bằng cách hạnchế vận tải là điều không thể Chính vì vậy, việc chuyển dịch năng lượng ở đây là việcgiảm đi lưu lượng tham gia giao thông bằng cách điều chỉnh, kiểm soát phương tiện cánhân, gia tăng các phương tiện công cộng, đồng thời dần chuyển đổi thay thế chúng bởi

hệ thống xe điện, thân thiện với thiên nhiên

II THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH NĂNG LƯỢNG Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

2.1 Thực trạng chuyển dịch năng lượng tại một số nước trên thế giới

Ngành năng lượng chiếm đến trên 73% tổng lượng phát thải khí nhà kính trên toàncầu Chính vì vâ by, đây là ngành trọng điểm trong các chính sách giảm phát thải của cácnước trên thế giới, đă bc biê bt là ngành điê bn và giao thông vâ bn tải Quá trình chuyển dịchnăng lượng truyền thống sang các dạng năng lượng sạch hơn đã được thúc đẩy từ rất sớm

và đã tăng tốc đáng kể trong giai đoạn 2000-2020 nhằm thực hiê bn các cam kết chống biếnđối khí hâ bu cũng như đảm bảo an ninh năng lượng ở các quốc gia

Bên cạnh đó, trước thực trạng nguồn nhiên liệu hóa thạch đang dần cạn kiệt cũngnhư những vấn đề về ô nhiễm môi trường nảy sinh trong quá trình khai thác các nguồn

nguyên liệu này đã dẫn đến xu hướng dịch chuyển năng lượng tại nhiều nước trên thếgiới Cụ thể:

- EU có mục tiêu tỷ lệ NLTT trong tổng tiêu thụ năng lượng là 20% vào cuối năm

Hình 1 Dự báo tăng trưởng về tỉ lệ năng lượng tái tạo trong cơ cấu sản lượng điện đến

năm 2030

(Nguồn: Agora Energiewende and Sandbag 2020)

2.1.1 Dịch chuyển năng lượng ở Châu Á

Sự dịch chuyển năng lượng của Châu Á là mối quan tâm đặc biệt Điều này chủ yếu

là do quá trình dịch chuyển năng lượng toàn cầu sẽ không hiệu quả nếu châu Á khôngphát huy vai trò của mình Châu Á -Thái Bình Dương chiếm gần 50% nhu cầu năng lượngtoàn cầu, 60% dân số toàn cầu và vào năm 2020, gần 50% năng lượng tiêu thụ ở Châu Á

là từ nhiên liệu hóa thạch Nhu cầu này được thúc đẩy bởi dân số và thu nhập bình quânđầu người ngày càng tăng

Do đó, châu Á cần đóng vai trò dẫn đầu trong cuộc cách mạng năng lượng sạchtoàn cầu Một số quốc gia đang đạt được những tiến bộ đáng kể Mặc dù dịch chuyển củakhu vực vẫn đang diễn ra chậm chạp, nhưng việc tiếp cận với các nguồn năng lượng táitạo dồi dào, sản xuất giá rẻ (có thể được sử dụng để sản xuất xe điện) và dân số ngày càngtăng đã đưa châu Á vào vị trí tuyệt vời để dẫn đầu sự chuyển dịch

Trong đó, Trung Quốc hiện được xem là quốc gia dẫn đầu về đầu tư, sản xuấtNLTT, đặc biệt là điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối Trong giai đoạn (2016-2020),Trung Quốc đầu tư hơn 360 tỉ USD vào NLTT, ước tính tạo thêm khoảng 10 triệu việclàm Năm 2019, theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA), tại TrungQuốc, công suất điện gió đã tăng gấp 22 lần, điện mặt trời tăng gần 700 lần so với năm

2018 và là động lực chính giúp tổng công suất điện gió và điện mặt trời toàn cầu tăng gấp

33 lần