Phân tích tính tất yếu khách quan của sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Sản phẩm bài báo cáo giữa phân tích cơ bản tính tất yếu khách quan của sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh (hướng dẫn báo cáo dành cho sinh viên đại học hệ không chuyên lí luận chính trị).

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

BÁO CÁO MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

CHỦ ĐỀ:

PHÂN TÍCH TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Sinh viên thực hiện Hoàng Trọng Nhã

Nguyễn Trung Hiếu Nguyễn Ngọc Huyền

Vi Thị Hậu Nguyễn Thị Phương Thanh

HÀ NỘI, THÁNG 10/2023

A Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

I Thời kỳ trước 5/6/1911:

Nguyễn Sinh Cung (Hồ Chí Minh) có gia đình truyền thống yêu nước và tương tác với nhiều người yêu nước và nhà nho Anh được khai tâm bằng chữ Hán và hấp thụ tinh thần yêu nước, bất khuất Gia đình của Hồ Chí Minh, bao gồm cha, mẹ, chị gái và anh trai, đều có tầm ảnh hưởng sâu sắc đối với ông Từ thời thơ ấu, ông đã có tư tưởng yêu nước và tham gia vào phong trào yêu nước

II Thời kỳ từ giữa 1911 đến cuối 1920:

Trong giai đoạn này, Hồ Chí Minh sống và học tập ở nhiều nước trên thế giới, trải qua nhiều trải nghiệm và chứng kiến sự thực tế của nhân dân trong cuộc chiến tranh và thực dân thời đó Ông phát triển tư tưởng về cách mạng vô sản sau khi đọc các tác phẩm của Lênin và Lý thuyết đấu tranh giai cấp của Marx Ông cũng tham gia vào các hoạt động cách mạng và thành lập Đảng Cộng sản Pháp

III Thời kỳ từ cuối 1920 đến đầu năm 1930:

Trong giai đoạn này, Hồ Chí Minh tiếp tục hoạt động và phát triển tư tưởng cách mạng của mình Ông đã tham gia vào nhiều hoạt động quốc tế và thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, ra báo Thanh niên và tác phẩm

"Bản án chế độ thực dân Pháp" Ông đã phát triển các quan điểm quan trọng về cách mạng Việt Nam, kết hợp giữa cách mạng quốc tế và cách mạng dân tộc

IV Thời kỳ từ đầu năm 1930 đến đầu năm 1941:

Trong giai đoạn này, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đối mặt với thách thức từ chính quốc tế cộng sản Hồ Chí Minh không lên tiếng phản đối những quy chụp từ Quốc tế Cộng sản mà thay vào đó giữ vững lập trường

và quan điểm của mình Ông cũng tiến hành nhiều hoạt động cách mạng trong cách mạng tháng Tám năm 1945, gắn chặt tư tưởng độc lập và tự do với chủ

nghĩa xã hội.

V Thời kỳ từ năm 1941 đến 9/1969:

Trong giai đoạn này, Hồ Chí Minh lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chiến tranh chống Mỹ cứu nước Ông đã thành lập Mặt trận Việt Minh và tuyên truyền giải phóng quân, xây dựng một chế độ cộng sản Ông liên tục cố gắng thể hiện tầm nhìn cách mạng của mình và thấu hiểu tình hình thế giới Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập, tự do và xã hội cộng sản trở nên mạnh mẽ và ảnh hưởng

B Phân tích tính tất yếu khách quan của sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

I Cơ sở thực tiễn:

1 Bối cảnh lịch sử Việt Nam giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

có những chuyển biến:

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, biến Việt Nam từ một đất nước phong kiến suy tàn trở thành quốc gia phong kiến nửa thuộc địa

Năm 1884, Việt Nam chính thức trở thành thuộc địa của Pháp Trong giai đoạn này, Pháp đẩy mạnh các cuộc khai thác thuộc địa, đồng thời là

nguyên nhân chính dẫn tới sự biến đổi về cơ cấu giai cấp, tầng lớp trong xã hội Việt Nam Bên cạnh tầng lớp thợ thủ công, tiểu thương, trong xã hội Việt Nam xuất hiện những giai tầng mới, đó là giai cấp công nhân, giai cấp tư sản và tầng lớp tiểu tư sản ở thành thị

Từ đó, mâu thuẫn xã hội trở nên gay gắt Các mâu thuẫn cũ giữa địa chủ phong kiến với nông dân chưa được giải quyết, các mâu thuẫn mới đã nảy sinh giữa tư sản với tầng lớp công nhân vô sản, giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp

Những mâu thuẫn, đặc biệt là sự bất công được đẩy lên đến đỉnh điểm giữa nhân dân Việt Nam và thực dân Pháp đã dẫn đến sự bùng nổ của nhiều

phong trào đấu tranh của sĩ phu và đồng bào yêu nước Nhưng các phong trào yêu nước đều thất bại, do đặc tính manh mún và tự phát, thể hiện rõ ràng về một giai đoạn khủng hoảng, bế tắc về đường lối cứu nước Từ đây đặt ra yêu cầu về một đường lối giải phóng dân tộc đúng đắn và hoàn chỉnh

Năm 1911, Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước Ông là một người đã dày công truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân

và phong trào yêu nước Việt Nam, chuẩn bị về lý luận chính trị, tư tưởng và tổ chức, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cách mạng Việt Nam, đánh dấu bước hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam

Đồng thời, phong trào công nhân và các phong trào yêu nước cấp tiến đầu thế kỷ XX tạo điều kiện thuận lợi để chủ nghĩa Mác - Lênin xâm nhập, truyền bá vào đất nước ta

Sau đó, chính thực tiễn Đảng lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám thành công, lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi; lãnh đạo đất nước vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là nhân tố góp phần bổ sung, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh trên tất cả các phương diện

2 Tình hình thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX có những chuyển biến lớn:

Vào cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản trên thế giới đã phát triển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa

Tình hình đó đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn vốn có trong lòng chủ nghĩa tư bản, đó là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp vô sản ở các nước tư bản; mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau; mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc Sang đầu thế kỷ XX, những mâu thuẫn này ngày càng phát triển gay gắt Giành độc lập cho các dân tộc thuộc địa không chỉ là đòi hỏi của riêng họ, mà còn là mong muốn chung của giai cấp vô sản quốc tế; tình hình đó đã thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới phát triển

Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 thành công, là thắng lợi đầu tiên của chủ nghĩa Mác - Lênin, đánh đổ giai cấp tư sản và giai cấp địa chủ phong kiến, lập nên một xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa Sự kiện này đã đánh dấu một thời đại mới trong lịch sử loài người - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, mở ra con đường giải

phóng cho các dân tộc bị áp bức trên thế giới

Ngày 2/3/1919, Quốc tế Cộng sản ra đời ở Mátxcơva trở thành Bộ tham mưu, lãnh đạo phong trào cách mạng thế giới Dưới sự lãnh đạo của Lênin,

Quốc tế Cộng sản đẩy mạnh việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin và kinh

nghiệm Cách mạng Tháng Mười Nga ra khắp thế giới, thúc đẩy sự ra đời và hoạt động ngày càng mạnh mẽ của các đảng cộng sản ở nhiều nước

Cách mạng Tháng Mười Nga thắng lợi; sự ra đời của Nhà nước Xôviết, Quốc tế Cộng sản và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô cùng với

sự phát triển mạnh mẽ phong trào cộng sản, công nhân và phong trào giải

phóng dân tộc trên thế giới đã ảnh hưởng sâu sắc tới Hồ Chí Minh trên hành trình đi ra thế giới tìm mục tiêu và con đường cứu nước

II Cơ sở lý luận

1 Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

Chủ nghĩa yêu nước - sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử tư tưởng Việt Nam

a Hồ Chí Minh nhận định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó

là một truyền thống vô cùng quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc

bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng

mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả

lũ bán nước và cướp nước” (tập 6, tr 171-172)

b Hồ Chí Minh tâm niệm: “Lúc đầu chính chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba” (tập 10,

tr 128)

c Chính Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định vai trò của chủ nghĩa yêu nước

và phong trào yêu nước đối với sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam Đây là quy luật đặc thù của cách mạng Việt Nam

· Nhân nghĩa, đoàn kết, tương thân, tương ái

· “Lá lành đùm lá rách”

· “Một cây làm chẳng nên non / Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”

· “Tối lửa tắt đèn có nhau”…

· Hồ Chí Minh từng nhắn nhủ: “Dân ta nên nhớ chữ đồng/ Đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh”

d Truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo trong sản xuất và

chiến đấu, ham học hỏi và biết chọn lọc để tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại trên

cơ sở giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc

e Hồ Chí Minh đã kế thừa những giá trị truyền thống dân tộc và nâng những giá trị đó lên một tầm cao mới dưới ánh sáng cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin Hay nói cách khác, truyền thống văn hóa dân tộc là một nhân tố quan trọng dẫn tới sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Tinh hoa văn hóa nhân loại

a Trước khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã được trang bị

và hấp thụ nền Quốc học và Hán học khá vững vàng, chắc chắn Trên con

đường học hỏi, Hồ Chí Minh đã biết làm giàu vốn trí tuệ của mình bằng di sản quý báu của văn hoá nhân loại Người đã kế thừa các tư tưởng, học thuyết một cách có chọn lọc, không sao chép máy móc, không phủ định giản đơn, có sự phân tích để tìm ra yếu tố tích cực để làm giàu thêm cho vốn tri thức, trí tuệ của mình

b Văn hoá phương Đông:

· Tiếp thu tư tưởng Nho giáo

· Tiếp thu tư tưởng Phật giáo

· Tiếp thu tư tưởng tam dân của Tôn Trung Sơn

· Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy ở chủ nghĩa Tam dân chính sách “thân Nga, liên cộng, phù trợ công nông”, và những tư tưởng tiến bộ, tích cực có thể vận dụng vào cách mạng Việt Nam Người đã nhận xét: “Chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta”

· Tiếp thu tư tưởng Đạo giáo:

· Ngoài kế thừa những tư tưởng trên, chúng ta còn có thể thấy trong

tư tưởng Hồ Chí Minh có những yếu tố kế thừa tư tưởng của các nhà tư tưởng phương Đông như Mặc Tử, Đổng Trọng Thư, Hàn Phi Tử,… trong các bài nói, bài viết của Người

c Văn hoá phương Tây:

· Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng tư tưởng tự do, bình đẳng

· Người cũng nghiên cứu tư tưởng tiến bộ về nhân văn, dân chủ, nhà nước pháp quyền của những nhà Khai sáng Pháp như Voltaire, Rousso, Montesquieu

· Người đã nghiên cứu lý luận, tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa tại những trung tâm lớn của thế giới; tích cực tham gia hoạt động thực tiễn, hình thành phong cách làm việc dân chủ

3 Chủ nghĩa Mác - Lênin

a Chủ nghĩa Mác-Lênin là nguồn gốc lý luận trực tiếp, quyết định bản chất của tư tưởng Hồ Chí Minh, là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của

tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời tư tưởng của Người góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác-Lênin ở thời đại các dân tộc bị áp bức vùng lên giành độc

lập, tự do Người khẳng định: “Chủ nghĩa Mác-Lênin đối với chúng ta… là mặt

trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội…”

b Sự vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin ở Hồ Chí Minh nổi lên một số điểm đáng chú ý:

· Một là, khi ra đi tìm đường cứu nước Nguyễn Ái Quốc đã có một

vốn học vấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo, Người đã phân tích, tổng kết các phong trào yêu nước Việt Nam chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX; Người tự hoàn thiện vốn văn hoá, vốn chính trị, vốn sống thực tiễn phong phú, nhờ đó Bác đã tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin như một

lẽ tự nhiên “tất yếu khách quan và hợp với quy luật” Chủ nghĩa Mác-Lênin

là bộ phận văn hoá đặc sắc nhất của nhân loại: tinh tuý nhất, cách mạng nhất, triệt để nhất và khoa học nhất

· Hai là, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác-Lênin là tìm con

đường giải phóng cho dân tộc, tức là xuất phát từ nhu cầu thực tiễn Việt

Nam chứ không phải từ nhu cầu tư duy Người hồi tưởng lần đầu tiếp xúc

với chủ nghĩa Lênin, “khi ấy ngồi một mình trong phòng mà tôi nói to lên

như đang đứng trước đông đảo quần chúng: hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ, đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng cho chúng ta”.

· Ba là, Người vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin theo phương pháp

mác-xít và theo tinh thần phương Đông, không sách vở, không kinh viện, không tìm kết luận có sẵn mà tự tìm ra giải pháp riêng, cụ thể cho cách mạng Việt Nam

c Chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở chủ yếu nhất hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Vai trò của chủ nghĩa Mác-Lênin đối với tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện ở chỗ:

· Quyết định bản chất thế giới quan khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh

· Quyết định phương pháp hành động biện chứng của Hồ Chí Minh

· Tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác-Lênin ở Việt Nam, là tư tưởng Việt Nam thời hiện đại

III Nhân tố chủ quan

1 Phẩm chất Hồ Chí Minh

a Hồ Chí Minh có lý tưởng cao cả và hoài bão lớn, người có ý chí nghị lực to lớn, ham học hỏi và nghiên cứu thông qua việc làm nghề, học tập

và kết hợp học trong hoạt động thực tế cách mạng Người đã học ở nhân dân khắp mọi nơi đã đến và cùng với những học thức vốn có sâu rộng về Đông Tây

để có thể vận dụng vào cách mạng

b Hồ Chí Minh còn là người có bản lĩnh tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, giàu tính phê phán, đổi mới và cách mạng Người đã vận dụng đúng quy luật của cách mạng thế giới vào hoàn cảnh Việt Nam để từ đó đưa ra những đề xuất lý tưởng, đường lối cách mạng mới phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn

c Hồ Chí Minh là người có tầm nhìn chiến lược, bao quát thời đại, là người có năng lực tổng kết thực tiễn, năng lực dự báo tương lai chính xác để

dẫn dắt toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đi đến thắng lợi vinh quang

d Hồ Chính Minh là người suốt đời tận trung với nước, tận hiếu với dân, là người suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam và của cách mạng thế giới

Đây là những phẩm chất cá nhân, là một nhân tố quyết định những thành công của Hồ Chí Minh trong hoạt động lý luận và thực tiễn cho dân tộc Việt Nam

2 Tài năng hoạt động, tổng kết thực tiễn phát triển lý luận

a Hồ Chí Minh là người có vốn sống và thực tiễn cách mạng phong phú, phi thường Người hiểu sâu sắc chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân và chế độ thực dân không chỉ qua tìm hiểu sách, báo mà còn qua cuộc sống và hoạt động thực tiễn tại các cường quốc đế quốc Người xác định những bản chất và thủ đoạn của chủ nghĩa đế quốc và hiểu được tình cảnh của người dân ở nhiều nước thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc trên thế giới

b Người thấu hiểu về phong trào giải phóng dân tộc, về xây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng Đảng Cộng Sản thông qua việc nghiên cứu lý luận và tham các hoạt hoạt động phong trào cộng sản quốc tế ở nhiều nước

c Hồ Chí Minh là nhà tổ chức vĩ đại của cách mạng Việt Nam Người thực hiện hóa lý tưởng, lý luận cách mạng thành hiện thực Người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam- tổ chức lãnh đạo cách mạng Việt Nam theo chủ nghĩa Mác- Lênin Người sáng lập mặt trận dân tộc thống nhất; quân đội nhân dân Việt Nam; khai sinh nhà nước kiểu mới ở Việt Nam

Những phẩm chất cá nhân cùng những hoạt động thực tiễn phong phú trên nhiều lĩnh vực ở trong nước và trên thế giới là nhân tố tố chủ quan hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh