Giáo dục hành vi ứng xử trên môi trường số cho học sinh thpt thông qua bài dạy “ứng xử trên môi trường số nghĩa vụ tôn trọng bản quyền – gdpt 2018 – sách kết nối tri thức

Phát hiện “Những vân đề đạo đức, pháp luật và văn hóa” 13 | thông qua việc ứng xử trên thực tế đã điển ra trên môi trường số 16 đối với học sinh THPT Tây Hiếu 2.. Giáo đục, tuyên truyền

MỤC LỤC

9_ | II Thực trạng trước lúc áp dụng đê tài tại trường THPT Tây hiéu 6

1 Phát hiện “Những vân đề đạo đức, pháp luật và văn hóa”

13 | thông qua việc ứng xử trên thực tế đã điển ra trên môi trường số 16

đối với học sinh THPT Tây Hiếu

2 Giải quyết vân đê với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và

14 | truyền thông để tìm hiểu “Một số quy định pháp lí đối với người 20 dùng trên mạng”

15 3 Xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trên môi trường sô cho học 27 sinh trường THPT Tây Hiêu

16 A Tô chức thực hiện giáo dục hành vi ứng xử trên môi trường 33

sô cho học sinh trường THPT Tây Hiêu

17 IV Kết quả đạt được sau thi áp dụng các giải pháp đã nêu tại 36 trường THPT Tây Hiêu

20 V KHẢO SÁT SỰ CAP THIET VA TINH KHA THI CUA 45

CAC GIAI PHAP DE XUAT

24 4 Kết quả khảo sát vê sự câp thiết và tính khả thi của các giải 48

pháp

PHAN I: DAT VAN DE

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của xã hội, công nghệ thông tin noi chung, internet va các trang mạng xã hội (MXH) nói riêng đã và đang ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt đời sống xã hội và sinh hoạt của con người Khi mà con người

đã coi mạng xã hội là “môi trường xã hội”, thì văn hóa ứng xử trên môi trường số ở

đó lại là một vẫn đề cần được quan tâm

Ngày nay, có lẽ chưa bao giờ cụm từ “văn hóa ứng xử trên môi trường số” lại được nhắc nhiều như ngày nay Và điều đó như đã cho ta thấy rằng tam quan trong của văn hóa ứng xử trong cuộc sống cũng như sự xuống cấp và quả thật rất đáng báo động của nó đang đặt ra khiến không ít người trong chúng ta phải giật mình nhìn lại

về văn hóa ứng xử của chính mình

Với mục đích sử dụng mạng xã hội hiệu quả, hữu ích, tránh chia sẻ những thông tin sai sự thật, xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; chia sẻ, đăng tải thông tin xâm phạm đến quyên riêng tư, quyền được

pháp luật bảo hộ về danh dự và nhân phẩm của công dân; thực hiện tốt nghĩa vụ tuân

theo Hiến pháp và pháp luật; bảo vệ quyên và lợi ích hợp pháp của người khác và xây dựng không gian văn hóa mạng văn minh, lịch sự

Giáo đục, tuyên truyền và phô biến pháp luật cho học sinh phố thông hiện nay

và giáo dục văn hóa ứng xử trên môi trường số cho học sinh phô thông là một trong những nội dung quan trọng Góp phân hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh trong quá trình học tập, góp phần định hướng lối sống tốt đẹp, giáo dục giá trị đạo đức, văn hóa ứng xử trên môi trường số và thực hiện tốt các quy định của pháp luật về an ninh mạng cho học sinh phổ thông Vì lẽ đó tôi mạnh dạn chon đề tài:

“Giáo dục hành vỉ ứng xử trên môi trường số cho học sinh THPT Tây Hiếu thông qua bài dạy "Ứng xử trên môi trường số Nghĩa vụ tôn trọng bản quyền"

(Tin học 10 CTPT 2018)” để nghiên cứu

- Về mặt lý luận: Đề tài đáp ứng được yêu cầu đổi mới dạy học theo chương trình giáo dục phố thông năm 2018 và phát huy tối đa các năng lực đặc thù của bộ mon

- Về mặt thực tiễn: Đề tài đã nghiên cứu và chỉ rõ tính cấp thiết của vẫn đẻ,

với nội dung xây đựng văn hóa ứng xử trên môi trường số và thực tiễn giáo dục van

đề này cho học sinh THPT nói chung và học sinh THPT Tây Hiếu nói riêng

PHAN II: NOI DUNG NGHIÊN CỨU

I Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

Thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, chương trình giáo dục phô thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện

giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích

cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nên tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cân thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của

cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới

Giáo dục tin học góp phân hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi cho học sinh, đặc biệt có ưu thế trong việc hình thành, phát triển năng lực tin học với các thành phân sau: Sử dụng và quản lí các phương tiện cong nghệ thông | tin và truyền thông: ứng xử phù hop trong môi trường số; giải quyết vấn

đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học; hợp tác trong môi trường số

Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội là nhằm tạo điều kiện phát triển lành mạnh mạng xã hội tại Việt Nam, đảm bảo quyền tự do cá nhân, quyền tự do kinh doanh, không phân biệt đôi xử nhà cung câp dịch vụ trong và ngoài nước, phù hợp với chuân mực, thông lệ và các điêu ước quôc tê mà Việt Nam da tham gia;

Xây dựng chuẩn mực đạo đức về hành vi, ứng xử trên mạng xã hội, giáo dục ý thức, tạo thói quen tích cực trong các hành v1 ứng xử của người dùng trên mạng xã

hội, góp phân xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh tại Việt Nam

Căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật gồm nhiều loại trong đó có: Các

bộ luật do Quôc hội ban hành và các nghị định do Chính phủ ban hành đê cụ thê hoá các điêu khoản của luật như:

- Luật Giao dịch điện tử (2005)

- Luật Công nghệ Thông tin (2006)

- Luật an ninh mạng (2018)

- Nghị định 90/2008/NĐ-CP ban hành ngày 13/8/2008 về chống thư rác;

- Nghị định 72/2013/NĐ-CP ban hành ngày 15/7/2013 về quản lí, cung cấp và

sử dụng dịch vụ Internet;

- Nghị định 15/2020/NĐ-CP ban hành ngày 3/2/2020 quy định xử phạt vi phạm

hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần sô vô tuyên điện, CNTTT và

giao dịch điện tử

- Tháng 6/2021, Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội theo Quyết định số 874/QĐ-BTTTT ban hành ngày 17/6/2021

2 Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng văn hóa ứng xử của học sinh THPT nói chung và trường THPT Tây Hiếu nói riêng Qua đó

đề xuất một số giải pháp nhằm giáo dục hành vi ứng xử trên môi trường số cho học sinh THPT Tây Hiếu đáp ứng yêu cầu của Môn Tin học 10 - Chương trình giáo dục

phô thông 2018

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Chương trình giáo dục phố thông mới 2018

- Học sinh trường THPT Tây Hiếu - thị xã Thái Hòa

- Biện pháp giáo dục hành vi ứng xử trên môi trường số cho học sinh THPT Tây Hiểu thông qua bài dạy "Ứng xử trên môi trường sô Nghĩa vụ tôn trọng bản quyén" (Tin hoc 10-CTPT 2018)

3.2 Khach thé nghién cứu

Giáo dục hành vi ứng xử trên môi trường số cho học sinh THPT Tây Hiéu -

thị xã Thái Hòa

4 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

4.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của Giáo dục hành vi trên môi trường số cho học sinh ở các trường THPT

- Khảo sát thực trạng Giáo dục hành vi trên môi trường số cho học sinh ở trường THPT Tây Hiêu

- Đề xuất biện pháp Giáo dục hành vi trên môi trường số cho học sinh ở các trường THPT Tây Hiêu

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp giáo dục hành vi ứng

xử trên môi trường sô cho học sinh THPT Tây Hiêu đáp ứng yêu câu của Môn Tin học 10 cho học sinh trường THPT Tây Hiêu

- Về địa bàn: Nghiên cứu tại khối lớp 10 trường THPT Tây Hiếu

- Về thời gian: Khảo sát thực trạng và sự cần thiết, tính khả thi của các biện pháp đê xuât trong năm học 2022 — 2023: được thực hiện tại trường THPT Tây Hiêu thị xã Thái Hòa

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích là nghiên cứu các tài liệu, lý luận khác nhau bằng cách phân tích chúng thành từng bộ phận đề tìm hiểu sâu sắc

về đối tượng Tổng hợp là liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin đã được phân tích tạo ra một hệ thông lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về đối tượng

Sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá các tài liệu liên quan đên dé tai

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Là các phương pháp tác động trực tiếp vào đối tượng có trong thực tiễn để làm rõ bản chât và các quy luật của đôi tượng

5.2.1 Phương pháp quan sát sư phạm

là phương pháp sử dụng có mục đích, có kế hoạch các giác quan, các phương

tiện kĩ thuật để ghi nhận, thu thập những biểu hiện của các hiện tượng, quá trình giáo dục Phương pháp này dùng để thu thập số liệu, nghiên cứu thực tiễn và là bước đầu

tiên cho các nghiên cứu khoa học

5.2.2 Phương pháp điều tra: Điều tra là phương pháp khảo sát một nhóm đối tượng trên diện rộng đê phát hiện các quy luật phân bô và các đặc điêm của đôi

tượng

5.2.3 Phương pháp đàm thoại

Với phương pháp đàm thoại là phương pháp giáo viên khéo léo đặt hệ thống câu hỏi để học sinh trả lời nhằm gợi mở cho học sinh sáng tỏ những vẫn đề mới; tự khai phá những tri thức mới băng sự tái hiện những tài liệu đã học hoặc từ những kinh nghiêm đã tích lũy được trong cuộc sống, nhăm giúp học sinh củng cố, mở rộng, đào sâu, tổng kết, hệ thống hóa tri thức đã tiếp thu được nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá và giúp học sinh tự kiểm tra, tự đánh giá việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng,

kĩ xảo trong quá trình dạy học

- Là nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo, lừa đảo qua mạng,

- Ứng xử thiếu văn hóa trên không gian mạng dẫn đến các vụ việc như đánh nhau, lôi kéo, bình luận theo chiêu hướng ] chiêu

- Vi phạm bản quyên, quyền tác giả

HI Một số giải pháp áp dụng của đề tài:

1 Phát hiện “Những vấn đề đạo đức, pháp luật và văn hóa” thông qua việc ứng

xử trên thực tê đã diễn ra trên môi trường sô đôi với học sinh THPT Tay Hiéu

1.1 Hoạt động khởi động (mở đầu)

- Mục tiêu: Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Nội dung: Học sinh đựa vào hiểu biết đề trả lời câu hỏi

- Sản phẩm: Từ yêu cầu Học sinh vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi giáo viên dua ra

- Tổ chức thực hiện: giáo viên giới thiệu và dẫn dắt vào bài

? Trong cuộc sống, ai cũng có thể có những xung đột lợi ích với cộng đồng

và đôi khi có những hành vi đi ngược lại lợi ích chung Pháp luật quy định rõ những hành vi nào là vi phạm pháp luật mà Nhà nước sẽ cưỡng chê Những hành vị khác không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng hay xã hội sẽ được coi là thuộc hành

vi vi phạm đạo đức

Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà con người phải tự giác thực hiện cho phù hợp với lợi ích của cộng đông, của xã hội Dư luận xã hội và giáo dục là các biện pháp điêu chỉnh đạo đức

Theo em, những vấn đề đạo đức và pháp luật nảy sinh khi giao tiếp trên mạng

đã trở thành phô biên là gì?

học sinh: trả lời câu hỏi

1.2 Hình thành kiến thức mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu những vẫn đề đạo đức, pháp luật và văn hóa

- Mục Tiêu: Biết được những hành vi nào là vi phạm đạo đức, pháp luật

- Nội dung: học sinh quan sát SGK và các hình ảnh, video của học sinh trường THPT Tây Hiệu về việc ứng xử trên môi trường sô (nguôn các hình ảnh, video được Đoàn trường THPT Tây Hiệu cung câp qua các vụ việc đã xảy ra với học sinh trường THPT Tây Hiêu như: Đưa tin không phù hợp lên mạng: Công bô thông tin cá nhân hay tô chức mà không được phép; Gửi thư rác hay tin nhan rac; Bat nat qua mang;

16

Lira dao qua mang, Cac chiêu trò lừa đảo; Ứng xử thiêu văn hóa; Vi phạm bản quyên, quyên tác gia ) đê tìm hiêu nội dung kiên thức theo yêu câu của giáo viên

- Sản phẩm: Học sinh hoàn thành tìm hiểu kiến thức, ngoài ra nhận biết được một

sô hành vi vi phạm của học sinh trường THPT Tây Hiêu trên môi trường sô mà lầu nay chưa nhìn nhận ra

- Tổ chức thực hiện:

1 Những vẫn đề đạo đức, pháp luật và văn

hóa

* Bước 1: Chuyên giao nhiệm vụ:

giao vién: Néu dat cau hoi

? Xem xét tình huông sau va trả lời câu hỏi:

Do mâu thuẫn ở một diễn đàn trên mạng,

một nhóm nữ sinh đánh một bạn nữ khác Các bạn ở xung quanh đã không can ngăn

mà còn quay phím rôi đưa lên mạng xã hội Do có nhiêu bình luận thiêu thiện ý trên mạng xã hội dân đên xâu hô với bạn

bè, nạn nhân đã bỏ nhà ra đi không đê lại lời nhắn

Câu hỏi:

1 Trong tình huông trên, hành vi nao vi phạm pháp luật, hành vi nào v1 phạm đạo đức?

2 Theo em, yêu tô nào của Internet đã khiên sự việc trở nên trầm trọng?

học sinh: Thảo luận, trả lời Việc đánh bạn ít nhất là vi phạm đạo đức

Nếu người đánh bạn đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự (16 tuổi) và gây thương

tích nặng sẽ bị coi 1a vi phạm pháp luật

và sẽ bị xử lý hình sự về tội cố ý gây thương tích, làm nhục người khác Việc đưa video có nội dung như trên lên mạng,

17

Sản phẩm dự kiến Hoạt động của giáo viên và học sinh

- Đưa tin không phù hợp lên mạng (bao

gồm cả đang chia sẻ tin bài) Tùy theo nội

dung thông tin và hậu quả của việc đăng

tin, mà những hành vi đó có thê là vi phạm

pháp luật hay vi phạm đạo đức

- Công bố thông tin cá nhân hay tô chức

mà không được phép, gây ảnh hưởng đến

uy tín và danh dự của cá nhân hay tổ chức

là hành vi vi phạm pháp luật

- Gửi thư rác hay tin nhắn rác Những thư

hay tin nhắn nhằm mục đích quảng cáo mà

người nhận không muốn nhận hoặc không

bắt buộc phải nhận theo quy định pháp luật

được gọi là thư hay tin nhắn rác Về bản

chất, quảng cáo bằng tin nhắn không phải

là một hành Mì xâu và không vi phạm pháp

luật, nhưng nếu gửi nhiều ma người nhận

đã có phản ứng không muốn tiếp nhận thì

lại trở thành hành vi quấy nhiễu

- Vi phạm bản quyền khi sử dụng đữ liệu

và phần mềm Vẫn dé bản quyền không

chỉ đặt ra khi giao dịch trên mạng mà trong

bất cứ hoàn cảnh nào, những sản phẩm

được số hóa và đưa lên mạng rất dễ bị lay,

phát tán, sửa đối gây thiệt hại cho chủ sở

hữu

- Bắt nạt qua mạng

- Lừa đảo qua mạng Các hình thức lừa đảo

trên mạng khá phố biến và tỉnh vi Nhiều

trường hợp lừa đảo qua mạng gây ra

giản tiếp cô vũ bạo lực học đường là hành

vi vi phạm đạo đức

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

thọc sinh: Suy nghĩ, tham khảo SGK trả lời câu hỏi

+ giáo viên: quan sát và trợ g1úp các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ học sinh: Lăng nghe, ghi chú, một học sinh phát biêu lại các tính chât

+ Các nhóm nhận xét, bố sung cho nhau

* Bước 4: Kết luận, nhận định: giáo viên chính xác hóa và gọi ] học sinh

nhắc lại kiến thức

Câu hỏi:

1 Em hãy lẫy ví dụ về các vấn đề tiêu cực

có thê này sinh khi tham gia các hoạt động sau trên mạng

a) Tranh luận trên facebook

b) Gửi thư điện từ

18

Sản phẩm dự kiến Hoạt động của giáo viên và học sinh

- Ứng xử thiếu văn hóa Trên các diễn đàn

mạng hiện nay, có nhiều người tranh luận

thiếu văn hóa, không tôn trọng người đối

thoại, thậm chí chửi tục hay công kích sỉ

nhục lẫn nhau

=> Cần có những quy định pháp luật và

các chuân mực đạo đức đê đảm bảo lợi ích

chung của cộng đông người dùng mạng

Gh1 nhớ:

Những hành vi vi phạm về đạo đức, pháp

luật và văn hoá khi sử dụng mạng:

- Đưa tin không phù hợp lên mạng

- Công bố thông tin cá nhân không được

phép

- Phát tán thư điện tử, tin nhắn rác

- Vi phạm bản quyên

- Bắt nạt qua mạng

- Ứng xử thiếu văn hoá

- Vi phạm bản quyên, quyền tác giả

1.3 Sản phẩm: Với đối tượng học sinh các trường THPT nói chung và học sinh trường THPT Tây Hiếu nhận biết được những hành vi vi phạm về đạo đức, pháp luật

và văn hoá khi sử dụng mạng và không để xây ra việc học sinh trường THPT Tây hiểu vi phạm về các hành vi vi phạm về đạo đức, pháp luật và văn hoá khi sử dụng mạng như sau:

- Đưa tin không phù hợp lên mạng

- Công bố thông tin cá nhân hay tổ chức mà không được phép

- Gửi thư rác hay tin nhắn rác

- Hiện tượng bắt nạt qua mạng

- hừa đảo qua mạng, Các chiêu trò lừa đảo

- Ứng xử thiếu văn hóa trên không gian mạng

- Vi phạm bản quyên, quyên tác giả

19

2 Giải quyết vẫn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông để tìm hiêu “Một sô quy định pháp lí đôi với người dùng trên mạng”

2.1 Hoạt động 2: Tìm hiệu một số quy định pháp lí đối với người dùng trên mạng a) Mục tiêu: Năm được các văn bản l

quy phạm pháp luật

b) Nội dung: học sinh sử dụng thiết bị thông minh theo nhóm, quan sát SGK để tìm hiệu nội dung kiên thức theo yêu câu của giáo viên

c) Sản phẩm: học sinh hoàn thành tìm hiểu kiến thức

d) Tổ chức thực hiện:

2 Một số quy định pháp lí đối với người dùng

trên mạng

a) Các văn bản quy phạm pháp luật

- Các văn bản quy phạm pháp luật gồm nhiều loại

trong đó có: các bộ luật do Quốc hội ban hành và

các nghị định do Chính phủ ban hành đê cụ thê hoá

các điêu khoản của luật

- Quốc hội Việt Nam đã ban hành nhiều bộ luật liên

quan đên Công nghệ Thông tin (CNTTT) như: Luật

G1ao dịch điện tử (2005), Luật Công nghệ Thông

tin (2006) và Luật an ninh mạng (2018)

- Cu thé:

+ Nghi dinh 90/2008/ND-CP ban hanh ngay

* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

giáo VIÊN:

1 Em hãy đưa ra một số ví dụ đưa tin lên mạng không đúng đăn

2 Theo em, hành vi chia sẻ lại một tin không phù hợp với pháp luật có là sai không?

học sinh: Thảo luận, trả lời học sinh: Lấy các ví dụ trong thực tê

* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ học sinh: Suy nghĩ, tham khảo SGK trả lời câu hỏi + giáo viên: quan sat va tro giup các cặp

* Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

20