Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi làm quen chữ cái

Vì những lý do trên mà tôi đã quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi làm quen chữ cái ", với mong muốn góp một

1/28

I – ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Lý do chọn đề tài 1

II :GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

3.Một số biện pháp thực hiện

3.1 Biện pháp 1 :.Gây hứng thú cho trẻ hoạt động làm quen chữ cái 7

3.4 Biện pháp 4.Dạy trẻ làm quen chữ cái qua các trò chơi 14

3.6 Biện pháp 6 Cho trẻ làm quen chữ cái mọi lúc mọi nơi 20

1 Kết luận

2 Khuyến nghị

2/28

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1/ Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI là kỷ nguyên của Công nghệ thông tin và hội nhập Quốc tế Trong thời đại tri thức này chủ yếu là cạnh tranh giữa các nền giáo dục và đào tạo Để đưa Đất nước ta hội nhập thành công và cạnh tranh thắng lợi, sánh vai được với các cường quốc trên thế giới Để nước Việt Nam trường tồn và có vị trí xứng đáng trên trường quốc tế, thì giáo dục và đào tạo nhất thiết phải đào tạo ra những con người có tư duy sáng tạo, có thói quen tìm tòi và phát huy cái mới, có khả năng hợp tác, chia sẻ Nói tóm lại là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế xã hội để tạo lập một xã hội Việt Nam văn minh hơn, sung túc hơn,

an toàn hơn

Đứng trước xu thế đó, nghành học mầm non là một mắt xích đầu tiên cực

kỳ quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học đặt nền móng cho

sự hình thành và phát triển nhân cách con người Trên cơ sở cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên xã hội, phát triển các năng lực nhận thức, các thao tác tư duy và hoạt động thực tiễn Đồng thời bồi dưỡng những tình cảm tốt đẹp, những đức tính cao quý để phát triển một con người toàn diện

Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và các cấp học sau này Hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới Thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, qua các buổi tham quan, dạo chơi Cần kích thích trẻ sử dụng tiếng việt một cách thành thạo

mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp

Tuy nhiên để trẻ nhanh chóng tiếp cận và phát huy tốt các kỹ năng đó thì một điều cần thiết là cần phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức Trong quá trình cho trẻ làm quen với 29 chữ cái và một trong những con đường hiệu quả nhất là phải theo hướng giáo dục mầm non mới Điều đó đồng nghĩa với

3/28

việc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau Đó là các hoạt động trẻ yêu thích, hứng thú đáp ứng với sự phát triển của trẻ Trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướng lái gợi mở

Là một giáo viên phụ trách lớp mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi Tôi nhận thấy nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo lớn 5 tuổi làm quen với chữ viết, hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để trẻ hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng và dễ dàng

Vì những lý do trên mà tôi đã quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Một

số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi làm quen chữ cái ", với mong muốn góp một phần nhỏ bé tri thức của mình trong việc nâng cao hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi làm quen với chữ viết

2/ Mục đích nghiên cứu:

Biện pháp dạy trẻ làm quen với chữ cái góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non

3/ Đối tượng , phạm vi nghiên cứu:

+ Đối tượng nghiên cứu :Trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi

+ Phạm vi nghiên cứu : Biện pháp nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái

4/ Đối tượng khảo sát, thực nhiệm:

- Trẻ lớp mẫu giáo Lớn A7 trong trường

5/ Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp lý luận: Đọc tài liệu, thu thập , phân tích khái quát hóa hệ thống hóa tài liệu có liên quan tới tâm lý học, sinh lý học giáo dục học mầm non - Phương pháp thực tiễn: Điều tra khảo sát, quan sát thực tế

- Đối tượng nghiên cứu: Lớp giáo lớn A7

6/ Phạm vi kế hoạch nghiên cứu:

- Từ tháng 8 -9 /2017 : Chọn đề tài và trang bị lý luận

- Từ tháng 10- 3/2018: Tổ chức cho trẻ thực hiện các biện pháp hoạt động

- từ tháng 3 – 4/2018 : phân tích kết quả và viết sáng kiến kinh nghiệm

4/28

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I – Cơ sở lý luận:

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo 5 tuổi khi bước vào trường tiểu học là một bước ngoặt lớn và khó khăn đối với trẻ Bởi vì ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì học tập lại là vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổi được sử dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông qua các hoạt động học tập Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng dạy trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ làm quen với chữ cỏi không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn chữ cái

Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chấtvà phần quan trong không thể thiếu chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập và vui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non Ngôn ngữ được trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy, ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển

Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi, do đó làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt

Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ở trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định Làm quen

5/28

với chữ cỏi cũn giỏo dục tỡnh cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tớch cực cho trẻ vào trường tiểu học

Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trờn, nờn là một giỏo viờn mầm non tụi luụn tỡm tũi đưa ra những phương phỏp giảng dạy sao cho lượng kiến thức trẻ tiếp thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thỳ, sụi nổi tớch hợp được nhiều nội dung vào giảng dạy để giờ học phong phỳ hơn, tạo sự lụi cuốn đối với trẻ và phự hợp với điều kiện trường mỡnh đang cụng tỏc Đối với trẻ mầm non hoạt động làm quen với chữ cỏi là một trong những hoạt động quan trọng trong việc phỏt triển toàn diện của trẻ, nú cú tầm quan trọng rất lớn trong việc phỏt triển vốn từ, phỏt triển ngụn ngữ, khả năng phỏt õm - đọc chuẩn chữ, tiếng mẹ đẻ, để phỏt triển cỏc giỏc quan và hoàn thiện cỏc nhõn cỏch cho trẻ

Thấy được tầm quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cỏi, Bản thõn tụi đó cố gắng thực hiện tốt chuyờn đề học hỏi kinh nghiệm ở cỏc đồng nghiệp, nghiờn cứu cỏc biện phỏp hữu hiệu nhất nhằm truyền thụ đến trẻ sao cho trẻ lĩnh hội một cỏch nhẹ nhàng thoải mỏi hơn trỏnh được sự gũ bú Và tụi đú chọn đề tài nghiờn cứu "Một số biện phỏp để nõng cao để nõng cao chất lượng hoạt động cho trẻ cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen chữ cỏi" Trong thực tế ở trường Mầm Non để thực hiện chương trỡnh giỏo dục mầm non mới thỡ hầu như cỏc giỏo viờn đang cũn bị vướng mắc giữa cỏi mới và cỏi cũ, chưa thiết kế cho mỡnh được tiết dạy thực sự đổi mới và khoa học mà họ đang cũn bắt chước nhau Do đú họ đang cũn lỳng tỳng trong cỏch lựa chọn cỏc hỡnh thức cho tiết học, bờn cạnh đú

là cỏch sử dụng đồ dựng trực quan thỡ họ chưa phỏt huy được cụng dụng của đồ dựng sẵn cú trong thực tế, chưa ứng dụng được cụng nghệ thụng tin, giỏo ỏn điện tử vào bài dạy, vỡ vậy mà tiết học cũn nhiều hạn chế, cú thể núi nội dung của tiết học cũn nghốo nàn, dụng cụ học tập chưa sinh động, giờ học trở nờn khụ khan, cứng nhắc, do đú kiến thức, kỹ năng mà trẻ thu được trờn tiết học cũn chưa đỏp ứng được với yờu cầu kiến thức cụ đặt ra cho trẻ

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Khỏi quỏt vài nét về trường

16/28

Hình 3: Tiết học làm quen chữ cái

3.4 Biện pháp 4: Dạy trẻ làm quen với chữ cái qua trò chơi

Dựa vào đặc điểm của trẻ mẫu giáo là hay bắt chước và dạy nói cho trẻ dựa trên hình thức nói theo cô, trẻ chưa biết phân tích cách cấu tạo về âm Do đó

có nhiều lỗi phát âm trong tiếng việt Chính vì vậy cô giáo cần xây dựng các trò chơi luyện phát âm đúng các âm phù hợp

Ví dụ: Các trò chơi "Bắt chước tiếng kêu của các con vật" để rèn luyện phát âm cho trẻ như: Gà con kêu "chiếp chiếp", ếch kêu " ộp ộp", vịt con kêu

"vít vít" Để trẻ phát âm theo cô một cách tự nhiên và cô không cần phải giải quyến cho trẽ cách khép môi, bật hơi

Trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp với bài hát "Màu hoa" sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm" Lần lượt tôi đưa từng trang cho trẻ xem tranh hoa bướm và

17/28

trẻ làm quen với chữ b Hoa phù dung để trẻ được làm quen với chữ d và hoa đào được làm quen với chữ đ

Tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp với chủ điểm có những trò chơi như

- Tìm chữ cái trong câu đố

- Đi chợ tết

- Tổ chức tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái vừa học

* Cách hướng dẫn trò chơi:

Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông đồ thường làm gì? Các con có muốn viết chữ giống ông đồ không? Cô cho 8 trẻ đứng thành 2 hàng đợi cô chuẩn bị 2 câu đối có các chữ b, d, đ khi nghe hiệu lệnh 2 đội lên gạch chân những chữ cái

cô vừa nêu, thời gian quy định là một bài hát mùa xuân lúc nào hát xong và kết thúc trò chơi Sau đó cô cho nhiều chữ cái và đúng với yêu cầu Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi "Đi chợ tết" (Tất cả các trẻ đều được chơi) Trước ngày tết bố mẹ các con thường làm gì? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị các gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở trên, mỗi thứ đều gắn các chữ cái b, d, đ Cô phát cho trẻ mỗi cái giỏ nói nào chúng mình cùng đi chợ tết Tổ 1 hãy mua những món hàng có chữ b, đó là những thứ

gì ? Trẻ nói bánh quy, bánh chưng, bánh bèo Tổ thứ 2 mua những món hàng

có chữ cái d, đó là những thứ gì? quả dừa, quả dứa Tổ thứ 3 mua những món hàng chứa chữ cái đ Khi mua hàng xong trẻ phải nói được đó là loại gì? và có chữ cái gì? các tổ kiểm tra lẫn nhau và đọc to chữ cái

Đến trò chơi tìm tên các loại hoa có chữa chữ cái b, d, đ "Mùa xuân đến cho chúng mình được đi chơi ở những đâu?" (Được đi xem pháo hoa, đi công viên) trong công viên có rất nhiều loại hoa bây giờ cô cho các con đọc bài "Rềnh rềnh ràng ràng" đến các loại hoa nào các con đoán hoa đó và giơ tranh lô tô đọc

to chữ cái chúng mình vừa học

Ví dụ: Rềnh rềnh ràng ràng

Tìm các loài hoa Hoa gì ngoài Bắc

18/28

Cánh nhỏ màu hồng Cùng vui đón tết

Trẻ giơ lô tô hoa đào và nói hoa đào có chữ đ Cứ như thế cô đọc cho trẻ đoán chữ b, d sau đó cho trẻ đọc và từng nhóm bạn đối nhau

Hay với chủ đề "Trường mầm non" với nhóm chữ cái o, ô, ơ vào bài tôi

kể cho trẻ nghe câu chuyện "Vịt con trong ngày khai trường" sau đó hỏi trẻ, ngày đầu tiên đến lớp Vịt con chuẩn bị trong cặp được những gì? Trẻ nói bảng con, vở, hộp màu Tôi cho trẻ làm quen chữ o qua từ "bảng con" khi Vịt con viết trên bảng đã thành thạo cô giáo Ngan bảo Vịt con lấy gì? (Hộp màu) và cô cho trẻ làm quen chữ ô trong từ "hộp màu" cô giáo Ngan ra bài tập về nhà vào đâu "Quyển vở" Cũng như ở phần trên tôi cho trẻ chơi trò chơi tạo dáng thành chữ cái Bạn nào có thể tạo dáng chữ o trên cơ thể nào? Cô cho trẻ được tạo như cong ngón tay lại, cháu thì há miệng, cháu thì dùng hai cánh tay

Trên cơ thể bộ phận nào giống chữ o, trẻ nói: Mắt, đầu

Hai bạn có thể tạo thành chữ o không? (trẻ cầm tay nhau giang rộng)

Ai có thể tạo thành chữ ô

Cô muốn cả lớp mình cùng tạo một chữ ô thật lớn nào? Trẻ cầm tay nhau đứng thành vòng trong rộng và trẻ trẻ là đấu ô

Với chữ cái ơ cô cũng cho thực hiện như thế

Hoặc với trò chơi "Tìm đồ dùng học tập" trên các đồ dùng học tập có chứa các chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu lệnh các con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó Ví dụ: Trẻ có chữ ơ thì phải lấy thước kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài "Vịt con học chữ" sau đó cô kiểm tra số trẻ lấy đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó

Trong khi dạy muốn trẻ ghi nhớ các chữ cái được lâu hơn cô cần phải liên

hệ thực tế hỏi trẻ chữ cái đó có giống cái gì hay con gì hay đồ vật gì? Để phát huy tính tích cực và tư duy của trẻ Ví dụ: Chữ o giống quả trứng, quả cam, chữ

y giống cái nạng, chữ d giống cái giáo, chữ h giống cái ghế

19/28

Ví dụ: Trò chơi : “vẽ chữ cái trên cát ” Với những hạt cát màu sắc trẻ rất hứng thú vẽ những chữ cái trên đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên.Trẻ rất hứng thú vẽ chữ cái trên cát tranh trên cát Trẻ vừa học vừa chơi trẻ rất hứng thú trẻ cảm thấy thoải mái khi học

Hình 4: Trò chơi chữ cái

Bằng các trò chơi mới trẻ sẽ hứng thú khám phá những điểm mới của bài học, tạo được sức hút mạnh mẽ của trẻ vào bài học và giúp trẻ khắc sâu trí nhớ

về cấu tạo chữ được làm quen

Cho nên với mỗi tiết dạy tôi luôn tìm tòi, sáng tạo những trò chơi mới, cách chơi mới ứng dụng với các hình thức khác nhau, thường xuyên thay đổi trò chơi để tạo sự mới lạ hứng thú với trẻ

3.5 Biện pháp 5: Lồng ghép tích hợp các môn học khác

Cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủ động say mê trong tiết học

20/28

Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ thì sự linh hoạt sáng tạo, ứng xử nhanh của cô giáo trong một tiết dạy máng lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ cái và phù hợp với chủ điểm

* Tích hợp văn học

Khi vào một tiết học làm quen chữ cái tôi thường tích hợp bộ môn văn học vì nó phù hợp với bộ môn chữ cái Đây là một mà bộ môn bà Bộ giáo dục chọn làm chuyên đề mũi nhọn cùng lúc với chữ cái Khi tích hợp một câu chuyện hay một bài thơ có các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi trong đó có chứa chữ cái mà cô định cho trẻ làm quen

Ví dụ: Câu chuyện "Sự tích Hồ Gươm" cô kể cho trẻ nghe câu chuyện sau đó đưa tranh "Rùa vàng" ra cho trẻ lên rút chữ cái đã được học Hôm nay cô

sẽ dạy các con chữ cái V và R

Và các chữ cái khác cũng vậy tôi thường sử dụng thơ ca hò vè câu đố để gây hứng thú

Ví dụ: Câu đố chứa chữ Â :

Chữ gì một nét còng tròn

Bên phải nét thẳng, trên đầu có ô

Hoặc chữ V:

Quả gì tên gọi dịu êm Như dòng sữa mẹ nuôi em thuở nào (quả vú sữa)

Thơ ca, hò, vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây hứng thú cho trẻ như bài "Rềnh rềnh ràng ràng", "Vè con cua" hay một số bài thơ cô tự sáng tác

* Tích hợp môn âm nhạc

Và cũng như trên một tiết học giáo viên đưa bộ môn âm nhạc vào cũng không thể thiếu bởi nó có tính chất vui nhộn với bộ môn làm quen với chữ cái tôi thường chọn những bài hát phù hợp với loại tiết và phù hợp với từng chủ điểm Ví dụ: Nhóm chữ o, ô, ơ tôi cho trẻ hát và vận động bài "chữ otròn"