Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 2 biết cách sắp xếp bố cục thuận mắt khi vẽ tranh môn mĩ thuật (bộ sách cánh diều)

Do giáo viên dạy Mĩ thuật ở tiểu học, nhất là giáo viên dạy học sinh lớp 2 càng phải quan tâm đến việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ hơn, hướng cho trẻ vẽ đẹp song phải thật tự nhiên, tạo cho

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TIỂU HỌC ………

- – ² ˜ -

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 2 BIẾT CÁCH SẮP XẾP BỐ CỤC THUẬN MẮT KHI VẼ

TRANH MÔN MĨ THUẬT (Bộ sách Cánh diều)

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: ….

Đơn vị: ….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG 3

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.2 Thực trạng về việc vẽ hình và sắp xếp hình vẽ của học sinh lớp 2 5

2.3 Các biện pháp thực hiện 7

Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học phân môn vẽ tranh 7

Biện pháp 2: Phát triển khả năng tư duy của học sinh khi vẽ tranh đề tài 9

Biện pháp 3: Hướng dẫn học sinh tập vẽ trong phân môn vẽ tranh 10

Biện pháp 4 Chuẩn bị đồ dùng dạy học và giáo án dạy học kỹ lưỡng 13

Biện pháp 5: Đổi mới phương pháp lên lớp 15

2.4 Hiệu quả của sáng kiến 18

3 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 18

3.1 Kết luận 18

3.2 Kiến nghị 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Đã từ lâu, dạy học đã trở thành một nghề, như chúng ta thấy, nghề nào cũng đáng yêu, đáng quý, nhưng đối với nghề dạy học là đáng quý hơn cả Thật vậy sản phẩm của nghề dạy học là tạo ra con người có tri thức, hiểu biết Chính vì thế, trong những năm qua Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến sự phát triển giáo dục, đặc biệt là chất lượng, cùng với nhu cầu phát triển ngày càng cao của con người về Đức dục, Trí dục và Thể dục thì Mĩ dục cũng không ngừng được phát triển và dần có vai trò quan trọng trong đời sống của con người và nhất là thế hệ trẻ, mà đặc biệt là học sinh Tiểu học

Dạy học đã khó, dạy Mĩ thuật càng khó hơn Bởi ngoài việc dạy học sinh những kiến thức cơ bản thì việc dạy học Mĩ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình và xung quanh mình trở nên gần gũi, đáng yêu hơn Đồng thời học Mĩ thuật giúp mọi người tự tạo ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu, cách lý giải của bản thân, làm cho cuộc sống thêm tươi vui hạnh phúc

Với sự phát triển ngày càng đi lên của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, việc đưa môn Mĩ thuật trở thành một trong 9 môn học bắt buộc trong nhà trường tiểu học là quan trọng và cần thiết Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, nhất là những năm đầu đi học, từng bước giúp trẻ hòa nhập thế giới xung quanh, trẻ biết suy xét và mong muốn làm theo cái đẹp chính là giúp trẻ tự hoàn thiện mình, trở thành người công dân có ích cho xã hội

Chương trình giáo dục Mĩ thuật ở bậc tiểu học mục đích không phải là đào tạo học sinh trở thành họa sĩ, mà với tiêu chí giúp trẻ làm quen với môn Mĩ thuật cụ thể là với ngôn ngữ Mỹ thuật ( đường nét, hình mảng, bố cục, màu sắc)

Do giáo viên dạy Mĩ thuật ở tiểu học, nhất là giáo viên dạy học sinh lớp 2 càng phải quan tâm đến việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ hơn, hướng cho trẻ vẽ đẹp song phải thật tự nhiên, tạo cho trẻ kỹ năng vẽ hình phù hợp với khổ giấy, nét vẽ khoáng đạt, thể hiện được nội dung đề tài định vẽ

Trong thực tế giảng dạy cho thấy ở độ tuổi học sinh lớp 2, tư duy trừu tượng còn tản mạn, chưa bền vững Đa số các em gặp hạn chế về khả năng tạo hình, các

em vẽ theo lối vẽ tự do, thích gì vẽ đó không phân biệt hình ảnh chính phụ, có khi hình ảnh phụ lớn hơn hình ảnh chính, hoặc các hình ảnh vẽ chồng lên nhau

Là người giáo viên dạy mĩ thuật, tôi luôn mong ước với kiến thức của mình

có thể giúp các em, nhất là trẻ em mới vào lớp 2 nhìn nhận

và thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài một cách tự tin Vì

vậy tôi mạnh dạn đưa ra “SKKN Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 2

biết cách sắp xếp bố cục thuận mắt khi vẽ tranh môn Mĩ thuật (Bộ sách Cánh diều)”

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nhằm phát huy cách vẽ hồn nhiên, ngây thơ của trẻ Giúp trẻ bộc lộ

sự phát triển trí tuệ, cảm nhận được vẻ đẹp của thế giới xung quanh một cách

tự nhiên, để thể hiện cái đẹp thông qua các bài vẽ tranh đề tài

- Giúp trẻ lớp 2 ngày càng yêu thích môn Mĩ thuật - làm nền tảng cho việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh khi lên học ở các lớp trên trong bậc tiểu học

- Cụ thể hơn là giúp trẻ lớp 2 điều chỉnh nét vẽ thật tự nhiên, cách sắp xếp hình vẽ ( bố cục ) trong khuôn khổ giấy vẽ cho phù hợp

- Tôi đã chọn đề tài này với mong muốn giúp trẻ lớp 2 của Trường tiểu học

… càng ngày vẽ càng tự tin hơn, đạt hiệu quả, phù hợp mục tiêu giáo dục của môn mĩ thuật Giúp trẻ có sân chơi lí thú, bổ ích, phần nào có cái nhìn tổng thể đối với sự vật, hình ảnh quen thuộc xung quanh Đây cũng là một yếu tố giúp trẻ học các môn khác tốt hơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh lớp 2 Trường tiểu học …

- Phần nội dung tập vẽ hình, sắp xếp hình vẽ trong các bài vẽ tranh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Phương pháp quan sát

dẫn cho học sinh Không hướng dẫn chung chung với tất cả học sinh, cần có ý định trong từng đối tượng học sinh Tổ chức tiết dạy sinh động, học sinh hứng thú làm bài đạt hiệu quả

- Kết quả thực trạng

Trong những năm học vừa qua, tôi được phân công giảng dạy môn Mĩ thuật tại trường Tiểu học…, tôi thấy hầu hết các em đều thích học vẽ nhưng học sinh vẫn có thói quen học vẽ theo cảm hứng, chưa thực sự coi trọng việc lĩnh hội kiến thức lý thuyết của bài Ở các trường Tiểu học, hoạt động của bộ môn gần như không có gì nổi bật, thậm chí còn mờ nhạt và chiếu lệ, qua loa

Bên cạnh đó còn một số học sinh nhút nhát, rụt rè chưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, một số em còn chán nản không thích học vẽ Tất cả những vấn đề trên rất đáng lo ngại, ảnh hưởng lớn đến việc học Mĩ thuật của học sinh cho nên tôi đã tiến hành khảo sát ở một lớp xem có bao nhiêu em thích học

vẽ và không thích học vẽ để từ đó tìm ra biện pháp khắc phục

Đầu năm học: vào thời điểm tháng 9 năm học

Nội dung khảo sát: Tập vẽ tranh đề tài Con vật mà em yêu thích

Đối tượng khảo sát : học sinh lớp 2…trường tiểu học …

Lớp 2

Biết cách sắp

xếp bố cục

hợp lý

Bài vẽ đẹp có sáng tạo

Bài vẽ đạt chưa

có sáng tạo

Bài vẽ chưa đạt yêu cầu

2.3 Các biện pháp thực hiện

Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho học sinh khi học phân môn vẽ tranh

Trong khi dạy học người giáo viên phải biết cách tạo hứng thú cho học sinh trong các môn học, có như thế thì giờ học mới có kết quả cao Mĩ thuật là một trong những môn học tạo ra các đẹp Muốn có cái đẹp phải có kiến thức, phải nghĩ, phải thích thú và không gò ép Không phải chỉ có nhớ mới làm được, không phải đúng chính xác mới gọi là đẹp Vì vậy dạy Mĩ thuật hay phương pháp dạy

Mĩ thuật giáo viên cần làm cho học sinh phấn khởi, hứng thú mong muốn vẽ đẹp chứ không đơn thuần là truyền đạt kiến thức Như vậy cần phải có nghệ thuật truyền đạt hay nói cách khác là phương pháp dạy học Phải làm cho học sinh tự giác học tập, vui vẻ, học không biết chán vì tạo cho học sinh thích thú trong học tập Coi việc học là niềm vui, không gò bó là gánh nặng hay bắt buộc từ bên ngoài Học sinh thích học thì thầy cô cũng muốn dạy

Đối với các em nét vẽ ngoằn ngoèo và những màu sắc xanh, đỏ được các em đặt cạnh nhau làm cho các em thích thú, nhưng chúng ta cũng không thể coi đó

là vẽ mà đúng hơn là các em đang hoạt động để tự hoàn thiện và phát triển cơ bắp, hoạt động này chỉ được xem là bản năng Nó chỉ có thể coi là hoạt động vẽ bắt đầu ý thức được vẻ đẹp về màu sắc, hình khối, đường nét và hình vẽ ngày càng được hoàn thiện hơn, nhiều chi tiết hơn, vẽ còn là phương tiện tả thế giới xung quanh đầy màu sắc theo suy nghĩ sự cảm nhận và lý giải của bản thân Chính

vì vậy mà người giáo viên cần hiểu và hướng dẫn các em dần dần, khéo léo để các em nắm bắt và thấy được tác dụng của việc học vẽ đem lại cho bài vẽ của mình có một kết quả tốt và muốn có được kết quả tốt và học sinh có hứng thú để học tập không bị nhàm chán thì giáo viên cần phải có nhiều phương pháp đổi mới, nhiều hình thức dạy học phù hợp là phải luôn thay đổi không khí trong giờ học tạo cho các em có một tinh thần thoải mái mà các em có thể cảm nhận được rằng, học mà chơi, chơi mà học Không nên gây áp lực cho các em khiến các em cảm thấy mệt mỏi, phải kích thích được sự say mê tìm tòi, sáng tạo của các em để các

em khám phá ra nhiều điều mới lạ trong môn học

Ví dụ: Đối với cách đặt câu hỏi cho học sinh trả lời ở phần tìm chọn nội dung

đề tài hay cách vẽ khi dạy Bài 8 Hoa quả mùa xuân trang 41 Mỹ thuật 2 Bộ

sách Cánh diều …, tôi đã áp dụng biện pháp này để giúp học sinh có thêm hứng

thú và khắc sâu được kiến thức hơn

Biện pháp 2: Phát triển khả năng tư duy của học sinh khi vẽ tranh đề tài

Đối với việc giảng dạy môn Mĩ thuật cần vận dụng biện pháp phát triển khả năng tư duy của học sinh một cách hợp lý để phát huy tính tích cực, sáng tạo của các em, tạo điều kiện cho các em tự tìm kiếm tri thức và tìm cách giải quyết vấn

đề Điều đó giúp học sinh hình thành kỹ năng suy nghĩ, sáng tạo một cách độc lập

Trong phân môn vẽ tranh đề tài những đề tài mà các em ưa thích nhất thường

là tranh phong cảnh, bởi vì đó là những thứ gần gũi được các em quan sát thu nhận một cách thường xuyên thể hiện trí tưởng tượng ghi nhớ của các em hết sức phong phú đa dạng Nghệ thuật ngôn ngữ tạo hình cũng hình thành, bộc lộ với những đặc trưng riêng của từng lứa tuổi

Chính vì thế giáo viên phải hướng dẫn cho các em cách chọn được các đề tài, nội dung mà mình yêu thích để thể hiện và cách cảm nhận của các em về bức tranh của mình Nếu như các em vẽ được một bức tranh đẹp nhưng không cảm nhận được cái đẹp đó thì cũng là vô nghĩa Như ta thường nói cái đẹp nó rất là vô tận, nó đẹp với người này nhưng lại không đẹp với người kia, đó là cách cảm nhận của mọi người Có ai đứng trước cái đẹp mà không rung động vậy muốn có cái đẹp để rung động thì phải biết tạo ra cái đẹp và khi đã tạo được ra cái đẹp thì

Ví dụ: Khi dạy học sinh đến Bài 14 Con vật nuôi quen thuộc trang 64 Mỹ

thuật 2 Bộ sách Cánh diều, tôi đã đưa ra nhiều bài vẽ mẫu và phân thành 2 nhóm:

Bài vẽ đúng bố cục và bài vẽ chưa đảm bảo bố cục để học sinh thảo luận và rút kinh nghiệm cho mình

(Tranh vẽ sai bố cục)

(Tranh vẽ đúng bố cục)

* Về đường nét:

Đa số các em cũng đã biết kết hợp giữa nét cong mềm mại để vẽ người và nét thẳng để vẽ nhà cửa và một số cảnh vật khác Tuy nhiên để bắt đầu bài vẽ các em thường đi ngay vào những nét vẽ chính không có sự phác nét trước, nét vẽ thiếu

sự dứt khoát linh hoạt, khô khan, nét vẽ còn cứng Đặc biệt khi vẽ khuôn mặt hay chân tay của người thì các em chỉ biết mô phỏng, tượng trưng là chủ yếu, nhưng

đó cũng là cái riêng ở lứa tuổi các em làm cho bức tranh của các em có vẻ gì đó ngộ nghĩnh, dí dỏm, hồn nhiên Vì vậy người giáo viên phải biết được đặc trưng đường nét ở lứa tuổi của các em để có cách nhận xét, đánh giá cho phù hợp, tuy

nhiên cũng cần có phương pháp nắm bắt và uốn nắn tỉ mỉ cho các em vẽ bài linh hoạt hơn, nâng cao kỹ năng vẽ hình cho các em

* Về hình vẽ :

Đa số các em sau khi vẽ tranh đề tài đều không chú ý đến hình vẽ, vẽ chỉ là một mảng, thiếu chiều sâu cho không gian Thực tế các em vẽ người hay cảnh vật chỉ chú ý diễn tả chiều rộng, chiều cao của nhân vật Chiều sâu do định luật xa gần tạo nên thì các em chưa nắm bắt được… có chăng chỉ diễn tả được rất ít rằng người ở gần thì to, ở xa thì nhỏ, còn lại đều ngang nhau cùng nằm trên một mặt phẳng nó mang tính chất trang trí là chủ yếu kết hợp với những đường viền đậm Một điều đáng lưu ý nữa là khi các em vẽ tranh đề tài thì từ bước một, phác bố cục nhưng khi sang bước hai vẽ hình thì đa số các em, nếu thực hiện theo trình tự các bước thì hình vẽ thường vượt ra khỏi bố cục đã phác hoặc nhỏ hơn dẫn đến hình vẽ không cân đối Vì vậy giáo viên cần phải hướng dẫn cho các em vẽ như thế nào để hình khối được đẹp hơn

* Về màu sắc:

Màu sắc là yếu tố đặc biệt tạo được hứng thú nhất cho học sinh, phần lớn do màu sắc là yếu tố tác động mạnh đến canh thị giác của con người, nhất là lứa tuổi của học sinh tiểu học đại đa số các em thích vẽ màu, đặc biệt là ở phân môn tập

vẽ tranh, phần vẽ hình, vẽ đường nét được các em vẽ nhanh và các em dành phần lớn thời gian để vẽ màu kĩ, những màu sặc sỡ, bắt mắt thường là những màu được các em sử dụng nhiều nhất, một số học sinh có cách nhìn màu rất tốt, sự cảm thụ màu hết sức nhạy cảm các em đã bắt đầu có sự suy nghĩ tìm tòi, đầu tư về màu trong bài vẽ của mình Một số em đã biết cách pha màu, chồng màu kéo màu từ mảng chính ra xung quanh một cách hợp lý, làm nổi bật trọng tâm bài vẽ nhưng vẫn tạo được sự hài hòa về màu sắc Tuy nhiên nhiều em còn chưa thể hiện được

độ đậm nhạt ở trong bức tranh làm cho bức tranh đều đều màu sắc, dàn trải, không tạo được chiều sâu của bức tranh gần thì tỏ, xa thì mờ Nên phần tranh của các

em mang đậm tính chất trang trí, màu sắc nổi bật ở đây là gam màu tươi vui sống

động, màu sắc trẻ trung nhưng cũng có những bài có gam màu hài hòa nhẹ nhàng trong sáng…

Biện pháp 4 Chuẩn bị đồ dùng dạy học và giáo án dạy học kỹ lưỡng

Trước khi dạy một bài vẽ tranh đề tài thì khâu chuẩn bị là rất quan trọng nhất

là đồ dùng dạy học

Về phía giáp viên ngoài việc chuẩn bị giáo án (Kế hoạch bài học), phương pháp dạy học thì một điều không thể thiếu đó là đồ dùng trực quan như (tranh, ảnh minh họa) vì ở lứa tuổi trẻ em thì tranh ảnh nó có tác dụng rất mạnh mẽ đến thị giác và trí nhớ của các em, nếu như một bài vẽ tranh đề tài nào đó không có tranh ảnh minh họa hay không được đi thực tế thì các em khó mà tưởng tượng nổi

đề tài định vẽ có những hình ảnh nào và vẽ gì là chính, nhất là các hoạt động của nhân vật Chính vì thế cần phải có đầy đủ đồ dùng trực quan phong phú để minh họa và phải biết cách sử dụng đúng lúc, đúng trọng tâm của từng phân môn để sát với thực tế đảm bảo tính thẩm mĩ Ngoài ra phải tìm hiểu, quan sát và tham khảo những đề tài mà mình sẽ thể hiện trước khi làm bài

Ví dụ: Khi dạy học sinh Bài 11 Phương tiện giao thông trang 51 Mỹ thuật

2 Bộ sách Cánh diều, tôi đã chuẩn bị nhiều hình ảnh về các loại phương tiện giao

thông khác nhau để các em học sinh quan sát, lấy cảm hứng tốt hơn