Một số biện pháp tạo hứng thú trong tiết dạy học sinh lớp 2 vẽ tranh theo đề tài (bộ sách kết nối tri thức)

Trong khi các em là học sinh tiểu học chưa thể hiểu hết nội dung của đề tài qua lời nói của giáo viên.. Từ điều kiện khó khăn thực tế của vùng miền phụ huynh ít quan tâm tới việc học tập

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TIỂU HỌC ………

- – ² ˜ -

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ TRONG TIẾT DẠY HỌC SINH LỚP 2 VẼ TRANH THEO ĐỀ TÀI

(Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: ….

Đơn vị: ….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Giới hạn của đề tài 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

II PHẦN NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Thực trạng 4

a Thực trạng học tập của học sinh 4

b Khó khăn gặp phải của giáo viên 5

3 Nội dung và hình thức của giải pháp 7

a Mục tiêu của giải pháp 7

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp 7

b1 Giáo viên cần phát huy tối đa hiệu quả của đồ dùng dạy học 8

b2 Gây hứng thú ngay khi vào phần giới thiệu bài 9

b3 Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong phát hiện kiến thức mới 10

b4 Hướng dẫn tìm, chọn nội dung 11

b5 Hướng dẫn học sinh sắp xếp hình ảnh (bố cục) trong tranh 11

b6 Hướng dẫn học sinh vẽ màu 12

b7 Tạo hứng thú cho học sinh khi nhận xét, đánh giá kết quả học tập của mình, của bạn 13

b8 Tổ chức lồng ghép các trò chơi, hội thi phù hợp 14

b9 Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập 16

b10 Lồng ghép phương pháp Đan Mạch 17

b11 Thử nghiệm 17

c Mối quan hệ giữa các biện pháp, giải pháp 17

d Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 17

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 19

1 Kết luận 19

2 Kiến nghị 20

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Môn Mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục tiểu học Qua môn học, học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay, trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình Môn Mĩ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ Tuy nhiên môn Mĩ thuật là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của các em bằng nét vẽ trên giấy là rất khó khăn Nhất là phân môn Vẽ tranh, đòi hỏi các em phải hiểu rõ về nội dung đề tài mình muốn vẽ Trong khi các em là học sinh tiểu học chưa thể hiểu hết nội dung của đề tài qua lời nói của giáo viên Đồng thời vẽ tranh theo đề tài là phân môn khó cần phải có

tư duy tìm chọn được nội dung để vẽ, cách sắp xếp hình mảng cân đối, rõ chính phụ và vẽ màu tươi sáng phù hợp đề tài Từ điều kiện khó khăn thực tế của vùng miền phụ huynh ít quan tâm tới việc học tập của con em, điều kiện kinh tế còn eo hẹp, các em ít có điều kiện tiếp xúc, quan sát tranh ảnh, ít được tham gia các hoạt động thực tế… Từ những nguyên nhân trên dẫn đến tình trạng các em ít hứng thú trong học tập, khó chọn được nội dung để vẽ, hình ảnh của bài vẽ chưa phong phú, không thể hoàn thành bài tại lớp Nên việc dạy học của giáo viên gặp rất nhiều khó khăn Vì thế trong bài học và nhất là trong quá trình học sinh thực hành rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì không biết thể hiện ý tưởng của mình như thế nào

Nhận thấy tầm quan trọng của môn Mĩ thuật nói chung và phân môn Vẽ tranh nói riêng, nắm bắt được yếu tố tâm lý, sở thích và thấy được khó khăn thiếu thốn vốn kiến thức về nội dung đề tài của học sinh khi học Mĩ thuật Vì vậy, qua thời

gian trực tiếp giảng dạy tôi đã tìm tòi và áp dụng “SKKN Một số biện pháp tạo

hứng thú trong tiết dạy học sinh lớp 2 vẽ tranh (Bộ sách Kết nối tri thức)”, đó

là lý do tôi chọn đề tài này

2

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

* Mục tiêu:

- Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

- Học sinh có ý thức tự học, tự khám phá và lĩnh hội kiến thức

- Phát triển năng lực tư duy trong học tập, trong sinh hoạt mĩ thuật, tiếp cận với thực tế xung quanh

- Yêu mến và cảm nhận những hình ảnh màu sắc để vẽ thành tranh, góp phần động viên học sinh phát triển tính chủ động

* Nhiệm vụ:

- Tìm ra một số giải pháp nhằm góp phần khắc phục những khó khăn và tạo hứng thú, kích thích sự ham học của học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong phân môn Vẽ tranh cho học sinh lớp 2 trong trường tiểu học …

3 Đối tượng nghiên cứu

- Một số biện pháp tạo hứng thú trong tiết dạy học sinh lớp 2 vẽ tranh theo đề tài

4 Giới hạn của đề tài

- Áp dụng Một số biện pháp tạo hứng thú trong tiết dạy học sinh lớp 2 vẽ tranh theo đề tài

- Học sinh khối lớp 2 trường TH … (năm học 20… - 20…)

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thảo luận

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp thống kê toán học

- Để làm đồ dùng dạy học phục vụ cho các bài vẽ tranh, tốt nhất là sử dụng tranh vẽ của học sinh Các tranh này phải có những nét điển hình để có thể giúp cho giáo viên khai thác phục vụ tốt cho bài dạy, gồm 3 loại: loại tốt, loại trung bình và loại chưa đạt yêu cầu

- Trước khi sử dụng, giáo viên cần suy nghĩ, tìm hiểu nội dung của từng bức tranh, tránh sử dụng tranh mẫu một cách hời hợt hoặc tùy tiện, thiếu cân nhắc

- Ngoài các tranh mẫu, giáo viên cần chuẩn bị hình gợi ý cách vẽ theo yêu cầu

cụ thể của từng bài

- Giáo viên cần luyện tập thành thục cách vẽ bảng và kết hợp vẽ bảng với phương pháp dạy học một cách hợp lý để giúp cho học sinh tiếp thu tốt và dễ dàng hơn

b2 Gây hứng thú ngay khi vào phần giới thiệu bài

Đối với từng đặc điểm lớp học khác nhau tôi sẽ chọn cách vào bài phù hợp

có thể dùng những bài hát, trò chơi, câu đố, những hình ảnh liên quan đến bài học

Ví dụ: Khi dạy Chủ đề 3: Sự kết hợp của các hình cơ bản - Mỹ thuật 2 - Bộ

sách Kết nối tri thức, tôi cho một học sinh lên bảng và vẽ những hình cơ bản mà

em học sinh đó biết (hình vuông, tam giác, hình tròn, chữ nhật, hình thoi, ), sau

đó nhận xét và dẫn dắt cả lớp vào bài

10

Như vậy việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần thiết hơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứng thú đối với học sinh Vậy để làm được điều này người giáo viên trước hết phải tìm hiểu kỹ bài dạy, xem xét, tìm ra cách lạ cách hay gây ấn tượng và cụ thể hơn

là cách chọn những hình ảnh phù hợp liên quan đến bài học

b3 Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong phát hiện kiến thức mới

Tạo hứng thú bằng cách đặt những câu hỏi là một trong những biện pháp được tôi áp dụng để nhằm khơi gợi thông tin, kích thích tính tò mò của học sinh Trên thực tế, tùy vào từng bài học mà các giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các em khai thác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời

Ở Mĩ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều Phương pháp vấn đáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào bài vẽ của mình Hoặc giáo viên có thể phát phiếu học tập và cho học sinh thảo luận nhóm

để lĩnh hội kiến thức mới

Ví dụ: Khi dạy Chủ đề 4: Những mảng màu yêu thích - Mỹ thuật 2 - Bộ sách

Kết nối tri thức, tôi đã chia học sinh thành nhiều nhóm và cho các em thảo luận, quan sát và ghi lại các màu sắc mà nhóm nhìn thấy được ở trong lớp học Kết thúc thời gian thảo luận, từng nhóm sẽ nêu tên các màu và tổng kết số lượng, nhóm nào nêu được nhiều màu hơn tôi sẽ tặng điểm cộng cho nhóm đó

b4 Hướng dẫn tìm, chọn nội dung

Mỗi đề tài có nhiều nội dung khác nhau Có hiểu được nội dung đề tài, học sinh nhớ lại, tưởng tượng được những hình ảnh có liên quan đến nội dung bài vẽ

Ở phần này, giáo viên nên chuẩn bị hệ thống câu hỏi cụ thể từ dễ đến khó, có liên quan trực tiếp đến nội dung chủ đề để giúp học sinh tìm hiểu và tiếp cận với đề tài Tránh những câu hỏi khó (nên dùng phương pháp gợi mở gây hứng thú để lôi cuốn học sinh trả lời các câu hỏi và tìm hiểu nội dung bài)

Ngoài ra, để hướng dẫn học sinh tìm, chọn nội dung, giáo viên có thể tìm kiếm tranh, ảnh dùng để minh họa Những tranh, ảnh sử dụng cần có nét điển hình, tiêu biểu giúp học sinh tiếp cận nhanh với nội dung đề tài

Trong quá trình tương tác tìm hiểu bài, khi học sinh trả lời chưa đúng, giáo viên cần bổ sung, định hướng để học sinh hiểu và trả lời đúng câu hỏi, sát với nội dung

Ngoài ra, giáo viên cũng cần dành thời gian hợp lý cho phần tìm, chọn nội dung đề tài ở các bài vẽ tranh

b5 Hướng dẫn học sinh sắp xếp hình ảnh (bố cục) trong tranh

Nếu không có tranh minh họa và sự phân tích, gợi ý của giáo viên, học sinh

sẽ rất lúng túng khi thực hành Vì thế, giới thiệu và phân tích cách sắp xếp hình

14

Khi kết thúc giờ học, giáo viên treo tranh của học sinh để học sinh tự nhận xét những bài vẽ tốt, qua đó kích thích các em cố gắng trong bài học của mình còn những bài chưa đẹp các em có thể rút ra kinh nghiệm cho bài học sau

b8 Tổ chức lồng ghép các trò chơi, hội thi phù hợp

Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh được thực hiện ở tất cả các môn học Đối với việc giảng dạy môn Mĩ thuật càng yêu cầu vận dụng phương pháp này một cách hợp lý để phát huy tính sáng tạo của các em

Môn Mĩ thuật là một môn học nghệ thuật Vì vậy giáo viên phải tổ chức sao cho giờ học nhẹ nhàng thoải mái mang tính nghệ thuật và có thể tổ chức bằng nhiều hình thức như lồng ghép trò chơi Lồng ghép trò chơi không chỉ kích thích các em hoạt động mà còn giúp các em phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo thông qua việc tái tạo nội dung, hình tượng, tiếng kêu, tiếng động …để xây dựng hình ảnh của bài vẽ

Khi sử dụng trò chơi tùy theo từng bài giáo viên có thể áp dụng lồng ghép Giáo viên phải biết lồng ghép đúng tùy từng nội dung của các bài học có thể

ở phần mở bài, thực hành hay ở cuối bài học

Ví dụ: Khi dạy học sinh Chủ đề 7: Gương mặt thân quen - Mỹ thuật 2 - Bộ

sách Kết nối tri thức, tôi đã tổ chức cho học sinh trò chơi “Vẽ cùng thơ” để hướng dẫn và nâng cao khả năng vẽ tranh của các em

- Mục tiêu: Rèn luyện trí nhớ và vận dụng đồng dao vào bài vẽ tranh chân dung

- Với trò chơi này giáo viên có thể tổ chức vào thời gian đầu của hoạt động thực hành để tạo sự thoải mái thích thú thoải mái khi bước vào thực hành

- Chuẩn bị: Lời đồng dao, bảng con, phấn trắng

- Cách chơi: Khi nghe giáo viên đọc từng câu đồng dao học sinh vẽ một chi tiết trên khuôn mặt em nào vẽ nhanh, vẽ đẹp sẽ thắng

Lời đồng dao:

Đi vòng quanh chợ (vẽ khuôn mặt)

Trời mưa lăn phăn (vẽ tóc)

S đi chợ (vẽ mũi) Mua hai hòn bi (vẽ đôi mắt) Mua đôi bút chì (vẽ hai lông mày) Mua cái bánh mì (vẽ môi)

Mua bánh tai voi (vẽ hai tai) Mua đôi quả chuối (vẽ hai bím tóc)

Trong túi có tiền Mua liền cặp sách

Với trò chơi này củng cố kĩ năng tô màu, kỹ năng quan sát hình vẽ rất hiệu quả Tạo hứng thú, có sức cuốn hút, hấp dẫn học sinh rất lớn, bởi khi được tham gia trò chơi này các em được tự tay hoàn thành sản phẩm chỉ bằng một việc đơn giản mà có ý nghĩa giáo dục lớn

Như vậy, việc tổ chức trò chơi trong phân môn vẽ tranh luôn tạo hứng thú, hấp dẫn cho học sinh, tạo không khí vui vẻ trong lớp học, nhờ đó mà học tiếp thu bài nhanh chóng, tích cực và tự giác Tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện kĩ năng

và củng cố kiến thức, phát huy tính sáng tạo, từ đó học sinh lấy hứng thú học tập… Ngoài ra, còn giúp học sinh phát triển tâm lý, thái độ đạo đức như tôn trọng

kỉ luật, giúp đỡ và có trách nhiệm cao với đồng đội

16

Như vậy, việc tổ chức trò chơi trong phân môn vẽ tranh luôn tạo hứng thú, hấp dẫn cho học sinh, tạo không khí vui vẻ trong lớp học, nhờ đó mà học tiếp thu bài nhanh chóng, tích cực và tự giác Tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện kĩ năng

và củng cố kiến thức, phát huy tính sáng tạo, từ đó học sinh lấy hứng thú học tập… Ngoài ra, còn giúp học sinh phát triển tâm lý, thái độ đạo đức như tôn trọng

kỉ luật, giúp đỡ và có trách nhiệm cao với đồng đội

b9 Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Đổi mới việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng là đổi mới phương pháp dạy học và thực hiện đánh giá theo thông tư 22 sửa đổi bổ sung thông tư 30 Vì thế việc kiểm tra cần thường xuyên, khách quan sẽ gây hứng thú, động viên khích lệ học sinh:

- Kiểm tra đánh giá lúc quan sát nhận xét

- Kiểm tra đánh giá lúc thực hành

- Kiểm tra đánh giá nhận xét cuối giờ học

Đánh giá kết quả học tập của học sinh dựa vào mục tiêu của bài học, từng giai đoạn trên cơ sở tiêu chí mà giáo viên đưa ra nhằm rèn kĩ năng cho học sinh

Ví dụ: Giai đoạn đầu giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ về bố cục, vẽ mảng,

vẽ hình, giai đoạn thứ hai tập trung hướng dẫn vẽ nét đậm, nhạt, họa tiết, vẽ màu,… khi đánh giá dựa vào những tiêu chí giáo viên đã đưa ra như trên

Giáo viên dạy Mĩ thuật cần biết kết quả học Mĩ thuật của mỗi tiết dạy được thể hiện cụ thể ở ngay trên từng bài tập của học sinh nhưng chúng ta vẫn chú ý

sự vận dụng về thái độ và hành vi còn quan trọng hơn Vì vậy khi giáo viên gặp những bài hoàn thành chưa tốt không nên đánh giá nặng nề quá mà hãy động viên

và cho phép học sinh về nhà làm lại bài (vì một số học sinh hiểu được, cảm thụ được nhưng rất khó thể hiện) Thường xuyên đánh giá bằng lời để giúp học sinh nhận ra ngay những lỗi gặp phải trong bài vẽ của mình

Khi đánh giá kết quả học Mĩ thuật ở cuối giờ giáo viên chỉ nên gợi ý cho học sinh tự đánh giá lẫn nhau Qua hệ thống câu hỏi gợi ý của giáo viên, học sinh nói