Tóm tắt: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ THU THẢO

PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA

THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Mã số: 9 31 01 05

HÀ NỘI - 2023

Công trình được hoàn thành tại:

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi …h giờ … ngày … tháng … năm 2023

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia và

Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Nguồn nhân lực chất lượng cao được coi là một trong những yếu tố đầu vào tạo nên sự thành công của các tổ chức, quốc gia và vùng lãnh thổ Đặc biệt trong thời kỳ hội nhập quốc tế ngày nay, lợi thế so sánh về sự phát triển đang chuyển dịch từ yếu tố tài nguyên, tiền vốn, nhân công giá rẻ sang lợi thế về trình độ trí tuệ của con người

Thành phố Hải Phòng xác định rất rõ vị trí, tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đó là “chìa khóa” tăng trưởng nhanh, hiệu quả, và có chất lượng bền vững của địa phương Tuy nhiên, những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của thành phố Hải Phòng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu chủ động, hiệu quả hội nhập quốc tế sâu rộng

Xuất phát từ yêu cầu của sự phát triển - chủ động hội nhập quốc tế sâu, rộng và hiệu quả; sự phát triển nhảy vọt của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là Nghị quyết số 45- NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đang đặt ra những yêu cầu và thách thức mới đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bảo đảm về số lượng, chất lượng và đa dạng hóa về cơ cấu đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025 và tầm nhìn năm 2030

Xuất phát từ những lý do trên đây, đề tài “Phát triển nguồn nhân lực chất

lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng” được

tác giả lựa chọn để nghiên cứu luận án Tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển

2 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn 2030

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận án sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, tiếp cận từ vấn đề về nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đến vấn đề cụ thể phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế Trên cơ sở đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn

- Phân tích làm rõ cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng giai đoạn 2017- 2021

- Đề xuất phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn 2030

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận án chỉ tập trung nghiên cứu nguồn nhân lực chất

lượng cao là những người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật tốt, được công nhận từ bậc 3 lành nghề trở lên, hoặc có trình độ học vấn tốt nghiệp từ bậc cao đẳng trở lên làm việc toàn thời gian và các chuyên gia đang làm việc tại Khu kinh tế Hải Phòng,

(1)Về lý luận, phân tích cơ sở lý luận về khái niệm, vai trò, nội dung, hình thành nhóm tiêu chí đánh giá và chỉ ra các nhân tố có ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

(2)Về thực tiễn, phân tích đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế tại Khu Kinh tế Hải Phòng, trên các mặt nội dung chủ yếu là: số lượng, chất lượng, cơ cấu nguồn nhân lực chất lượng cao trong KKT Hải Phòng; chỉ ra các kết quả đạt được, nguyên nhân

và những hạn chế từ thực trạng

- Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu về phát triển nguồn nhân

lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trên địa bàn các doanh nghiệp nằm trong Khu Kinh tế Hải Phòng

- Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực

chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của Hải Phòng trong giai đoạn

từ năm 2017 - 2021, dự báo đến năm 2025, tầm nhìn 2030

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và kế thừa một số lý thuyết kinh tế về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực, tiếp cận vấn đề nghiên cứu dưới góc độ kinh tế phát triển, coi nguồn nhân lực chất lượng cao là một yếu tố đầu vào đóng góp cho tăng trưởng kinh tế của địa phương, hướng nghiên cứu chủ yếu là dựa trên lý thuyết về phát triển nguồn nhân lực, bao gồm các nội dung về số lượng, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực chất lượng cao

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu, linh hoạt, cụ thể theo mục đích và nhiệm vụ của từng chương của luận án Đó là: Phương pháp hệ thống hóa, phương pháp thống kê; so sánh; tổng hợp, phân tích; dự báo; điều tra

xã hội học; phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi; phương pháp phỏng vấn sâu;

phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu khảo sát

5 Đóng góp mới về mặt khoa học và thực tiễn của luận án

5.1 Về lý luận

- Luận án làm rõ nội hàm khái niệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế Phân tích rõ nội dung, hình thành các tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

- Cung cấp những kiến thức mới về nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo về nguồn nhân lực chất lượng cao,áp dụng các phương pháp nghiên cứu tiên tiến và hiện đại như phân tích định lượng, phương pháp trực quan, kỹ thuật phân tích hệ thống, v.v để đưa ra những kết quả nghiên cứu chính xác và đáng tin cậy

- Nghiên cứu này cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy những vấn đề liên quan đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

5.2 Về thực tiễn

- Giúp cho việc dự báo nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong từng ngành, từng lĩnh vực và ở các quốc gia, có thể giúp các doanh nghiệp và tổ chức đưa ra các quyết định về tuyển dụng, phát triển và quản lý nhân sự, từ đó tăng cường sức cạnh tranh và hiệu quả của các doanh nghiệp trên thị trường quốc tế

- Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của một số thành phố nổi bật giúp cho thành phố Hải Phòng và các địa phương khác rút ra các bài học kinh nghiệm và lựa chọn chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với từng giai đoạn, từng mục tiêu kinh tế - xã hội đặt ra

- Các kết luận khoa học rút ra từ luận án, góp phần vào việc hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn 2030

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các công trình công bố liên quan đến đề tài luận án, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của luận án được kết cấu thành 4 chương và 13 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ NGUỒN NHÂN LỰC

VÀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

Quan niệm về nguồn nhân lực

Các nghiên cứu về quan niệm nguồn nhân lực đã có từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 Hướng nghiên cứu trong giai đoạn này chủ yếu tập trung về phân công, chuyên môn hoá công việc để có thể tổ chức lao động một cách chặt chẽ và hiệu quả nhất với mục tiêu kích thích và tăng cường hiệu suất làm việc, hiệu quả lao động Có rất nhiều tài liệu trên thế giới nói về quan niệm về nguồn nhân lực

Quan niệm về nguồn nhân lực chất lượng cao

Các tác giả Việt Nam và trên thế giới đều nhận thấy tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao trong sự phát triển kinh tế và xã hội Mỗi nhà nghiên cứu đưa ra quan điểm khác nhau về nguồn nhân lực chất lượng cao nhưng đều thống nhất chung ở điểm đó là bộ phận những người lao động được đào tạo cơ bản, quan trọng trong nguồn nhân lực quốc gia và là lực lượng cốt yếu để thực hiện những công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đáp ứng được sự thay đổi, phát triển của tiến bộ khoa học công nghệ Họ đề xuất nhiều giải pháp để tăng cường đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực,

từ đổi mới giáo dục đến thu hút đầu tư từ các nhà đầu tư

1.2 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

Có rất nhiều tài liệu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trên thế giới được nhiều tác giả quan tâm, tùy thuộc vào các chủ đề cụ thể trong từng ngành nghề, từng lĩnh vực mà luận án đưa ra một số tài liệu phổ biến và được đánh giá cao Các công trình về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trên thế giới tập trung vào nâng cao năng lực, kỹ năng và kiến thức của nhân viên để đáp ứng được nhu cầu công việc của doanh nghiệp và đóng góp vào sự phát triển của tổ chức Vì vậy, đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

là một yếu tố quan trọng để giúp các tổ chức, địa phương đạt được thành công

và bền vững trong tương lai

1.3 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Một số công trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trên thế giới được nghiên cứu trong các lĩnh vực cụ thể như y tế, phát triển nhân lực trong các nền kinh tế mới công nghiệp ở Châu Á Tất cả các công trình nghiên cứu này đều tập trung vào việc nghiên cứu, phân tích và đưa ra các giải pháp để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trên toàn cầu, từ các khu vực phát triển đang nổi lên đến các quốc gia có nền kinh tế phát triển Các công trình này cũng đề cập đến các chính sách và chiến lược để đẩy mạnh việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của các quốc gia và khu vực trên thế giới

Các vấn đề chính trong các công trình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập tại Việt Nam được đề cập đến là: đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập kinh tế; xây dựng chỉ số và mô hình đánh giá chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế; đề xuất các chính sách, giải pháp để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế; phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và đề xuất các giải pháp

để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Tuy nhiên, các nội dung chi tiết trong từng công trình sẽ khác nhau tùy theo đối tượng, mục đích nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu được sử dụng

1.4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN

1.4.1 Những kết quả tổng quan nghiên cứu đạt đƣợc

Hầu hết các công trình nghiên cứu đã khẳng định ý nghĩa, tầm quan trọng của nguồn nhân lực nói chung và nguồn nhân lực chất lượng cao nói riêng, coi

đó là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển kinh tế - xã hội, chiếm vị trí trung tâm của các nguồn lực phát triển của mọi quốc gia và là nguồn lực quyết định đến tăng trưởng kinh tế của mỗi nước

Các công trình nghiên cứu đã khái quát những vấn đề lý luận về nguồn

nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều tác giả đã đưa ra những tiêu chí xác định, đánh giá nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Các nghiên cứu thực tiễn đã phân tích, làm rõ được thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam và một số địa phương cụ thể trong bối cảnh thúc đẩy đổi mới, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước cũng như hội nhập quốc tế

Các nghiên cứu đưa ra nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bao gồm cải thiện chất lượng đào tạo, tăng cường khả năng ứng dụng kiến thức và kỹ năng thực tiễn, xây dựng một môi trường làm việc chuyên nghiệp và đầy thử thách để giúp nhân viên phát triển và đạt được tiềm năng của mình

1.4.2 Những khoảng trống nghiên cứu của luận án

1.4.2.1 Những vấn đề lý luận

- Chưa có một khung nghiên cứu rõ ràng và đồng nhất về khái niệm

"nguồn nhân lực chất lượng cao", quan niệm về “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế” chưa được làm rõ, Đây là lý thuyết rất cơ bản cần nắm chắc thì mới vận dụng vào để giải quyết vấn đề cụ thể phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng

- Các tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập hiện nay chưa có nghiên cứu nào đầy đủ và chi tiết

- Các giải pháp đề xuất dựa trên cơ sở lý thuyết và phân tích thực trạng gắn với thực tế và kết quả phân tích tại thời điểm nghiên cứu, cho nên đến nay phần nào không còn phù hợp nữa

- Chưa có nghiên cứu đầy đủ và toàn diện về tình hình và nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của các ngành nghề, các khu vực kinh tế cụ thể trong bối cảnh hội nhập quốc tế

1.4.2.2 Những vấn đề thực tiễn

- Sự khác biệt giữa nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và chương trình đào tạo của các trường đại học, yêu cầu hội nhập quốc tế và đồng thời đáp ứng yêu cầu nội địa Khó khăn trong việc đánh giá chất lượng nguồn nhân lực và thiếu thông tin chính xác về thị trường lao động nội địa và quốc tế

- Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày này đặt ra những yêu cầu đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao phải thích ứng với bối cảnh mới, môi trường chuyển đổi số, môi trường đa văn hóa, nguồn nhân lực chất lượng cao phải có chuyên môn kỹ thuật, có khả năng ngoại ngữ để giao tiếp và tiếp cận với tri thức thế giới, có các kỹ năng để làm việc trong các ngành công nghiệp ra đời mới

- Những hạn chế vẫn chưa được khắc phục để thu hút được lực lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc tại Hải Phòng, chưa xác định được

phương hướng nhằm đẩy mạnh phát triển phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng tốt yêu cầu quốc tế của thành phố Hải Phòng

1.4.3 Những vấn đề khoa học cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án

Từ việc tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan, luận án lựa chọn nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội

nhập quốc tế theo các vấn đề nghiên cứu cụ thể sau:

Một là, làm sáng tỏ khái niệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Hai là, phân tích và làm rõ nội dung, các tiêu chí đánh giá và nhân tố ảnh

hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, đặt trong bối cảnh mới, phải có sự khác biệt cạnh tranh về nhân lực có trình độ cao, có kiến thức, kỹ năng và sẵn sàng hội nhập quốc tế

Ba là, phân tích kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

đáp ứng yêu cầu quốc tế của một số thành phố tiêu biểu để rút ra bài học kinh nghiệm và giúp Hải Phòng lựa chọn được chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp

Bốn là, đánh giá thực trạng phát triển phát triển nguồn nhân lực chất lượng

cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng, tập trung vào Khu kinh tế Hải Phòng; chỉ ra những thành tưu, hạn chế và nguyên nhân

Năm là, xác định phương hướng, dự báo nhu cầu phát triển phát triển

nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025, tầm nhìn 2030 và đề xuất những giải pháp đẩy mạnh phát triển phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN

NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

HỘI NHẬP QUỐC TẾ

2.1 KHÁI NIỆM, VAI TRÕ VÀ NHỮNG YÊU CẦU CỦA PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ

2.1.1 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế là một khái niệm hoàn toàn mới Vì vậy, luận án tiếp cận khái niệm này từ góc độ hội nhập quốc tế Từ những phân tích về nguồn nhân lực, về

phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và hội nhập quốc tế có thể hiểu: “

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

là quá trình tạo ra sự biến đổi về số lượng; nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực phù hợp với thông lệ quốc tế về trình độ, kiến thức, kỹ năng, ý thức

nghề nghiệp và sức khỏe; đảm bảo cơ cấu các ngành, lĩnh vực đáp ứng yêu

cầu hội nhập quốc tế”

2.1.2 Vai trò của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc

tế làm nâng cao sức cạnh tranh của ngành, vùng, quốc gia trong quá trình hội nhập, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, phát triển bền vững

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế đảm bảo chủ động hội nhập và tham gia tốt vào chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc

tế sẽ thúc đẩy đổi mới, sáng tạo; tạo thuận lợi cho hình thành ngành nghề mới

có giá trị gia tăng cao

2.1.3 Những yêu cầu của hội nhập quốc tế đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực chất lượng cao được công nhận thông qua nhiều khung trình độ và quy định khác nhau.Việc xác định nguồn nhân lực chất lượng cao phù hợp với các yêu cầu hội nhập quốc tế đã được đề cập và quy định cụ thể

Thứ nhất, NNLCLC phải có kỹ năng chuyên môn

Thứ hai, NNLCLC phải có trình độ ngoại ngữ

Thứ ba, NNLCLC phải có phải có kỹ năng quản lý và sáng tạo

Thứ tư, NNLCLC đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế phải có khả năng tư

duy toàn cầu

Thứ năm, NNLCLC cần có khả năng giao tiếp tốt trên các phương tiện

truyền thông, thông qua email, điện thoại, hội nghị trực tuyến, để giải quyết các vấn đề

2.2 NỘI DUNG, TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ

2.2.1 Nội dung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Thứ nhất, phát triển về số lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng

yêu cầu hội nhập quốc tế là sự gia tăng không ngừng về quy mô, tốc độ của

nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững của quốc gia, của địa phương khi hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới Trong khu vực sản xuất công nghiệp, sự thiếu hụt về số lượng lao động được đào tạo, có tay nghề cao, có kinh nghiệm là rào cản lớn cho quá trình tăng năng suất lao động, ứng dụng khoa học - công nghệ cũng như phát triển các ngành, nghề có yêu cầu cao về trình độ của người lao động Đề tạo đà cho phát triển kinh tế, nâng cao năng suất lao động, nâng cao trình độ của nền kinh tế, trước hết phải đảm bảo số lượng lao động chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ nhà quản lý, các chuyên gia và công nhân có trình độ chuyên môn kỹ thuật

Thứ hai, gia tăng chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu

cầu hội nhập quốc tế phải gắn với các nội dung:

- Gia tăng về thể lực, sức khỏe đạt chuẩn quốc tế

- Gia tăng về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ, kỹ năng hội tụ đầy đủ năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của khu vực, toàn cầu

- Nâng cao phẩm chất, đạo đức, tác phong, khả năng sáng tạo

Trong khu vực sản xuất công nghiệp, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế là đòi hỏi khách quan, là yêu cầu tất yếu của mọi quá trình sản xuất trong bối cảnh hiện nay Để nâng cao năng suất lao động và số lượng - chất lượng sản phẩm, người ta không dựa vào

số đông lao động mà chủ yếu phụ thuộc vào trình độ của người lao động Chỉ khi lao động được đào tạo, có tay nghề, có trình độ chuyên môn cao, nắm bắt được

kỹ thuật, áp dụng được công nghệ tiên tiến, bắt kịp xu hướng phát triển của tri thức mới tạo ra năng suất lao động cao hơn và đưa trình độ nền sản xuất phát triển lên cao, có sức cạnh tranh, có sản phẩm phong phú và chất lượng

Thứ ba, đảm bảo cơ cấu nguồn nhân lực hợp lý là yêu cầu trong phát triển

nguồn nhân lực chất lượng cao Bởi vì, trong quá trình phát triển, tất cả mọi ngành, nghề, lĩnh vực đều đòi hỏi phải đảm bảo nguồn vốn lao động Nếu chỉ tập trung, chú trọng vào một số ngành, lĩnh vực mà không chú ý đến các ngành, lĩnh vực khác sẽ dẫn đến mất cân đối, thừa thầy, thiếu thợ, thừa nhân lực quản

lý, dịch vụ, thiếu kỹ thuật, công nghệ, người có tay nghề cao… hay thừa lao động chất lượng cao ở các trung tâm, đô thị nhưng rất thiếu ở những vùng xa, khó khăn

2.2.2 Các tiêu chí đánh giá phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

2.2.2.1 Các tiêu chí cơ bản đánh giá sự phát triển về số lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

- Quy mô nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm

- Quy mô nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng mục tiêu phát triển của địa phương

2.2.2.2 Các tiêu chí cơ bản đánh giá sự phát triển về chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

- Sức khỏe thể chất, tinh thần của người lao động bảo đảm các yêu cầu

- Khả năng ngoại ngữ để giao tiếp và nắm bắt kỹ thuật, công nghệ mới

- Khả năng tin học để nắm bắt kỹ thuật, công nghệ mới

- NNL có ý chí, khát vọng, tinh thần học hỏi, làm việc suốt đời

- NNL có năng lực chuyên biệt, có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- NNL sẵn sàng thích ứng, làm việc trong môi trường chuyển đổi số, môi trường đa văn hóa

2.2.2.3 Nhóm tiêu chí đánh giá sự hợp lý về cơ cấu nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

- Cơ cấu NNLCLC phù hợp với định hướng và chiến lược phát triển của địa phương

- Cơ cấu NNLCLC đáp ứng các ngành nghề trọng điểm, công nghệ mới

- Cơ cấu NNLCLC theo độ tuổi

2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

2.2.3.1 Các nhân tố nằm ngoài địa phương

Chính sách của nhà nước

Thị trường lao động quốc tế

Các ảnh hưởng kinh tế toàn cầu

Công nghệ và sáng tạo

2.2.3.2 Các nhân tố thuộc về địa phương

Chính sách của chính quyền địa phương

Tình hình kinh tế, môi trường và chất lượng cuộc sống tại địa phương Đào tạo và giáo dục

Môi trường kinh doanh và đầu tư

2.3 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỘI NHẬP QUỐC TẾ Ở MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á, MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG TRONG NƯỚC VÀ BÀI HỌC RÖT RA CHO THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

2.3.1 Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ở một số nước châu Á và một số địa phương trong nước

Kinh nghiệm của thành phố Seoul - Hàn Quốc

Trong từng giai đoạn tăng trưởng kinh tế, các thành phố lớn của Hàn Quốc, trong đó có thủ đô Seoul luôn đặt mục tiêu hàng đầu là các cơ sở giáo dục cần phải đào tạo được lực lượng nhân công tương ứng để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động tại giai đoạn đó Sau đó, các chính sách phát triển giáo dục được tập trung vào bậc trung học và giáo dục chuyên nghiệp dạy nghề với

sự huy động cả nguồn vốn nhà nước và tư nhân

Kinh nghiệm của thành phố Singapore - Singapore

Chính quyền thành phố Singapore đã thành công khi kết hợp chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia do chính phủ kiến tạo và chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia chuyển đổi của thành phố Singapore Họ đã tích hợp các chính sách phát triển nguồn nhân lực với phát triển kinh tế quốc gia thông qua việc hình thành hệ thống giáo dục và đào tạo có chất lượng toàn diện

Kinh nghiệm của thành phố Kyoto - Nhật Bản

Nguồn nhân lực của Kyoto còn được đánh giá cao về năng lực chuyên môn và khả năng làm việc nhóm Thành phố Kyoto ở Nhật Bản là một ví dụ điển hình về việc phát triển nguồn nhân lực dựa trên nền tảng các giá trị văn hóa truyền thống và tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Các giá trị này không chỉ giúp thành phố phát triển ngành du lịch và giáo dục mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút nhân tài đến địa phương và tăng cường quan hệ hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước

Kinh nghiệm của thành phố Hồ Chí Minh

Thực hiện chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài Tập trung khai thác nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước Đối với nguồn trong nước, tập trung và khai thác đội ngũ nhân lực trẻ tuổi, thu hút vào làm việc cho khu vực công Đối với nguồn nhân lực chất lượng cao nước ngoài cần hướng tới đội ngũ nhà khoa học đã thành danh, đội ngũ sinh viên, học sinh đang học ở các trường có tiếng và đội ngũ trí thức là kiều bào đang làm việc ở nước ngoài