Phân tích các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành lấy ví dụ thực tế minh hoạ và từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: LUẬT THƯƠNG MẠI 2 ĐỀ 18: Phân tích các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hàn

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN: LUẬT THƯƠNG MẠI 2

ĐỀ 18: Phân tích các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành? Lấy

ví dụ thực tế minh hoạ và từ đó đưa ra các giải pháp khắc

phục .

Hà Nội, 2021

HỌ VÀ TÊN : ĐỖ THÙY DƯƠNG LỚP : CNBB13M-1-21(N11) MSSV : 443012

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I Khái quát chung về hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành 2 1 Khái niệm của hoạt động khuyến mại 2

2 Đặc điểm của hoạt động khuyến mại 2

3 Các hình thức của hoạt động khuyến mại 3

II Hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành 4 1 Khái niệm về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại 4

2 Đặc điểm của hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại 4

3 Quy định pháp luật về các hành vi bị cấm trong hoạt khuyến mại 4

III Thực trạng pháp luật về những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại 5

1 Thực tiễn thực hiện pháp luật về một trong những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại 5

2 Những giải pháp khắc phục, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại 9

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp sử dụng mọi giải pháp để tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội bán hàng và cung cấp dịch vụ Khuyến mại là một trong các hình thức xúc tiến thương mại được sử dụng phổ biến nhất hiện nay Thông qua hình thức khuyến mại đa dạng, các doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm mới của mình nhằm lôi kéo khách hàng và gia tăng thị phần trong kinh doanh Ngoài

ra, khuyến mại cũng góp phần kích thích nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng, đồng thời đòi hỏi các doanh nghiệp phải nỗ lực trong việc sản xuất ra các sản phẩm có chất lượng Tuy nhiên, trong thực tiễn, hoạt động khuyến mại được diễn

ra còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với nội hàm của nó Để tránh việc lợi dụng khuyến mại gây hại cho chủ thể tham gia, pháp luật đã quy định một số hành vi

bị cấm trong hoạt động khuyến mại Vì vậy, em xin chọn đề số 18: “Phân tích

các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành? Lấy ví dụ thực tế minh hoạ và từ đó đưa ra các giải pháp khắc phục”

để có cái nhìn khái quát về những quy định này của pháp luật hiện hành về các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa

lý luận của vấn đề trong thực tiễn

Do kiến thức còn hạn hẹp nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót và mang tính chủ quan, em rất mong quý thầy cô giúp đỡ để bài viết của em được tốt hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

I Khái quát chung về hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành

1 Khái niệm của hoạt động khuyến mại

Quy định tại Khoản 1 Điều 88 Luật Thương mại 2005: “Khuyến mại là

hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định”

Như vậy, trong lĩnh vực thương mại, hoạt động khuyến mại là một trong những công cụ giúp khách hàng nâng cao khả năng mua hàng hoặc sử dụng dịch

vụ của khách hàng; từ đó, làm tăng doanh thu, lợi nhuận và mang lại lợi ích cho doanh nghiệp

2 Đặc điểm của hoạt động khuyến mại

Thứ nhất, chủ thể thực hiện hành vi khuyến mại là thương nhân Để tăng

cường cơ hội thương mại, thương nhân được phép tự mình tổ chức thực hiện việc khuyến mại, cũng có thể lựa chọn dịch vụ khuyến mại cho thương nhân khác để kinh doanh Quan hệ dịch vụ này hình thành trên cơ sở hợp đồng dịch vụ khuyến mại giữa thương nhân có nhu cầu khuyến mại và thương nhân kinh doanh dịch vụ khuyến mại

Thứ hai, cách thức xúc tiến thương mại là dành cho khách hàng những lợi

ích vật chất nhất định Tùy thuộc vào mục tiêu của đợt khuyến mại, tùy thuộc vào trạng thái cạnh tranh, phản ứng của đối thủ cạnh tranh trên thị trường, tùy thuộc vào điều kiện kinh phí dành cho khuyến mại, lợi ích mà thương nhân dành cho khách hàng có thể là quà tặng, hàng mẫu để dùng thử, mua hàng giảm giá, hay những lợi ích phi vật chất khác,…Khách hàng được khuyến mại có thể là người tiêu dùng hoặc các trung gian phân phối, tùy thuộc từng chương trình khuyến mại

Thứ ba, mục đích của khuyến mại chính là xúc tiến việc mua bán hàng và

cung ứng dịch vụ Để thực hiện mục đích này, các đợt khuyến mại có thể hướng tới mục tiêu lôi kéo hành vi mua sắm, sử dụng dịch vụ của khách hàng, giới thiệu một sản phẩm mới, kích thích trung gian phân phối chú ý hơn nữa đến hàng hóa của doanh nghiệp, tăng lượng hàng đặt mua,…thông qua đó để tăng thị phần của doanh nghiệp trên thị trường hàng hóa, dịch vụ

3 Các hình thức của hoạt động khuyến mại

Các hình thức khuyến mại phổ biến được quy định theo pháp luật hiện nay như sau1:

- Hàng mẫu: Thương nhân đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách

hàng dùng thử không phải trả tiền Hàng mẫu đưa khách hàng là hàng đang bán hoặc sẽ được bán trên thị trường

- Quà tặng: tặng quà thường được thực hiện đối với khách hàng có hành vi

mua sắm hàng hóa hoặc sử dụng dịch vụ của thương nhân Hàng hóa, dịch vụ dùng làm quà tặng có thể là hàng hóa, dịch vụ mà thương nhân đang kinh doanh hoặc là hàng hóa, dịch vụ của thương nhân khác

- Giảm giá: Là hành vi bán hàng, cung ứng dịch vụ trong thời gian khuyến

mại với giá thấp hơn giá bán, giá cung ứng dịch vụ bình thường trước đó Được

áp dụng trong thời gian khuyến mại mà thương nhân đã đăng ký hoặc thông báo

- Bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch

vụ, phiếu dự thi Phiếu mua hàng thường có ý nghĩa giảm giá hoặc có mệnh giá nhất định để thanh toán cho những lần mua sau trong hệ thống bán hàng của thương nhân Phiếu sử dụng dịch vụ có thể cho phép sử dụng miễn phí theo điều kiện nhà cung ứng dịch vụ đưa ra Ngoài ra, phiếu dự thi có thể mang lại giải thưởng hoặc không mang lại lợi ích gì cho khách hàng

1 Quy định tại Điều 92 Luật Thương mại 2005

- Tổ chức các sự kiện để thu hút khách hàng Đó là các sự kiện được tổ

chức gắn liền hoặc tách rời với việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của khách hàng

Ngoài ra, pháp luật không cấm thương nhân sử dụng các hình thức khác để khuyến mại nhưng khi tiến hành phải tuân thủ quy định về thủ tục thực hiện

II Hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại theo quy định của pháp luật hiện hành.

1 Khái niệm về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

Trong Luật thương mại 2005 không có khái niệm về những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại Tuy không được định nghĩa một cách rõ ràng trong luật, nhưng tại Điều 123 Bộ luật dân sự 2015 quy định về giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật

Có thể thấy, điều cấm của pháp luật là những quy định mà luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định Do đó, hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại là những hành vi mà pháp luật không cho phép các thương nhân khi tham gia hoạt động kinh doanh khuyến mại thực hiện những hành vi giao dịch mà pháp luật quy định không cho phép được thực hiện

2 Đặc điểm của hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

Thứ nhất, hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại vi phạm đạo đức kinh

doanh và bị pháp luật nghiêm cấm vì vi phạm các nguyên tắc liêm chính, hợp tác trong kinh doanh được pháp luật thừa nhận

Thứ hai, các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại luôn gây ra hoặc có

thể gây ra thiệt hại cho Nhà nước, các doanh nghiệp hoặc cho người tiêu dùng

Thứ ba, Nhà nước thông qua các quy định của pháp luật để đảm bảo các

hành vi khuyến mại được thực hiện đúng mục đích của khuyến mại, tức là “xúc tiến việc mua bán hàng, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những

lợi ích nhất định”, ngăn ngừa các hành vi lợi dụng khuyến mại để gây thiệt hại cho cộng đồng, người tiêu dùng và cạnh tranh không lành mạnh

3 Quy định pháp luật về các hành vi bị cấm trong hoạt khuyến mại

Một là, quy định pháp luật về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

Quy định tại Điều 100 Luật Thương Mại 2005 Các hành vi bị cấm trong

hoạt động khuyến mại:

“1 Khuyến mại cho hàng hoá, dịch vụ cấm kinh doanh; hàng hóa, dịch vụ hạn chế kinh doanh; hàng hoá chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng.

2 Sử dụng hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh; hàng hóa, dịch vụ hạn chế kinh doanh; hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng.

3 Khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18 tuổi.

4 Khuyến mại hoặc sử dụng thuốc lá, rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên để khuyến mại dưới mọi hình thức.

5 Khuyến mại thiếu trung thực hoặc gây hiểu lầm về hàng hoá, dịch vụ để lừa dối khách hàng.

6 Khuyến mại để tiêu thụ hàng hoá kém chất lượng, làm phương hại đến môi trường, sức khoẻ con người và lợi ích công cộng khác.

7 Khuyến mại tại trường học, bệnh viện, trụ sở của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân.

8 Hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng.

9 Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh.

10 Thực hiện khuyến mại mà giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại vượt quá hạn mức tối đa hoặc giảm giá hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại quá mức tối đa theo quy định tại khoản 4 Điều 94 của Luật này.”

Hai là, quy định quản lý nhà nước về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến

mại Đó là: Nhà nước quản lý hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại trên

cơ sở đưa ra nguyên tắc về hoạt động khuyến mại2 và Cơ quan quản lý nhà nước

về hoạt động thương mại trong đó có hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại.3

Như vậy, có thể thấy, pháp luật hiện hành đã không ngừng sửa đổi, bổ sung

hệ thống pháp luật cho phù hợp với nhu cầu thực tiễn về hoạt động khuyến mại nói chung và hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại nói riêng Điều này góp phần đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh của các thương nhân, đồng thời bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, góp phần đưa đất nước ngày một phát triển hơn

Ba là, quy định về xử lý vi phạm về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến

mại Khi thực hiện các hành vi vi phạm trong hoạt động khuyến mại, tùy theo mức độ mà các doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính, thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, phạt bổ dung và bị đình chỉ hoạt động khuyến mại.4

III Thực trạng pháp luật về những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

2 Theo Điều 3 Nghị định 81/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018.

3 Quy định cụ thể tại Điều 8 Luật Thương Mại 2005

4 Quy định tại Điều 321 Luật Thương Mại 2005 Hình thức xử lý vi phạm pháp luật về thương mại

1 Thực tiễn thực hiện pháp luật về một trong những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

Trong quá trình hội nhập nền kinh tế thế giới, kinh tế Việt Nam đã có sự phát triển khởi sắc và mạnh mẽ Tuy nhiên, để có được sự phát triển như ngày nay thì

đã có sự cạnh tranh rất khốc liệt trên thị trường, đặc biệt là sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp qua hình thức khuyến mại Một số doanh nghiệp lợi dụng tâm

lý hám lợi của người tiêu dùng để đưa ra các chương trình khuyến mại, sử dụng hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng để khuyến mại cho khách hàng nhằm thu lợi nhuận tối đa cho mình Bên cạnh sự cạnh tranh mang tính tích cực, thì Luật thương mại năm 2005 liệt kê các hình thức khuyến mại bị cấm, trong đó có hành vi khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh

Ví dụ: Trong vụ tổ chức khuyên mại mà không trung thực của công ty điện

tử LG Việt Nam diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2006 thì việc tổ chức gian dối được thực hiện kín đáo, rất khó phát hiện thông qua trường hợp giải thưởng khuyến mại bằng hình thức bốc thăm trúng thưởng Trong chương trình này, cơ cấu giải thưởng lớn, bao gồm chiếc xe Toyota trị giá gần 30.000 đô

la (giải nhất), xe tải Huyndai 1,5 tấn (giải nhì), xe máy Honda Dylan (giải ba) Chương trình bốc thăm giải thưởng khuyến mại đang được diễn ra thì có một khách hàng tuyên bố lá phiếu 233 mà anh ta đang giữ cuống vé không có trong thùng phiếu Ban tổ chức để khách hàng đó kiểm tra thùng Quả nhiên trong thùng không có lá phiếu số 233 Và tất cả các tờ phiếu từ số 200 trở lên do một

số người khác nắm giữ đều không có trong thùng.5 Như vậy, giá trị thật mà các doanh nghiệp trao cho khách hàng nhỏ hơn rất nhiều những con số được nêu ra trong chương trình khuyến mại Khách hàng cũng không nhận được nhiều những phần thưởng có giá trị từ các chương trình khuyến mại gian dối trên Qua ví dụ

5 Chi tiết vụ việc tại:

https://dantri.com.vn/xa-hoi/lg-gian-doi-trong-khuyen-mai-rut-tham-trung-thuong-1144412924.htm

thực tế trên, có thể thấy vẫn còn một số hạn chế và bất cập trong quy định về những hành vi bị cấm trong thực tiễn:

- Về nghĩa vụ quảng cáo trung thực, theo quy định của pháp luật Việt Nam,

quảng cáo không trung thực được coi là hành vi trái pháp luật Tuy nhiên, pháp luật điều chỉnh về quảng cáo thương mại ở Việt Nam mới chỉ dừng lại ở việc liệt

kê một số ít hành vi và quy định tản mạn về vấn đề này Điều này dẫn đến sự không đầy đủ và có thể không tiên liệu được hết những tình huống quảng cáo không trung thực có thể sẽ xảy ra Nếu khuyến mại được thực hiện trung thực thì

sẽ mang lại lợi ích cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp, kích thích tiêu dùng

và mua sắm từ đó kích thích sản xuất, kinh doanh phát triển Tuy nhiên, thực tế

là khuyến mại không lành mạnh ngày càng phổ biến và rất khó phát hiện bởi cả khách hàng và cơ quan Nhà nước Và trong hệ thống pháp luật hiện hành đang thiếu các quy định làm cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng

- Đối với quy định cấm hành vi hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện

hoặc thực hiện không đúng, vẫn còn nhiều doanh nghiệp lách luật, chẳng hạn như trường hợp đưa ra giá trị giải thưởng khuyến mại rất lớn nhưng thực hiện việc trao giải thưởng thì rất nhỏ Tuy nhiên, tại Điều 97, Điều 98 Luật Thương mại 2005 có quy định về nghĩa vụ công bố công khai thông tin khuyến mại và những nội dung bắt buộc phải công bố nhưng lại không có quy định cụ thể cho cách thức công bố thông tin

- Các quy định hiện hành trong Luật thương mại năm 2005 về hành vi bị

cấm trong hoạt động khuyến mại còn hạn chế về cách sử dụng từ ngữ pháp lý cũng như xác định bản chất hành vi và cần nghiên cứu lại tính phù hợp của một

số hành vi Do đó, tình trạng các hành vi khuyến mại có dấu hiệu vi phạm pháp luật diễn ra khá phổ biến, nhưng các cơ quan quản lý nhà nước lại thường không

có đủ căn cứ để xử lý theo quy định của pháp luật

- Vẫn còn thiếu quy định xử lý hình sự đối với thương nhân là pháp nhân

khi vi phạm pháp luật trong hoạt động khuyến mại Vì có thể xuất hiện các hành

vi nguy hiểm cho xã hội do cá nhân thực hiện nhưng danh nghĩa của pháp nhân, theo yêu cầu và lợi ích của pháp nhân Ví dụ như hành vi lừa dối khách hành, hành vi khuyến mại gian dối,…

- Ngoài ra một số nguyên nhân dẫn đến hiện tượng khuyến mại gian dối

xuất phát từ sự quản lý chưa chặt chẽ của các cơ quan chức năng, hoặc do các doanh nghiệp thiếu đạo đức trong kinh doanh, vì hám lợi trước mắt mà quên nguồn lợi lâu dài từ khách hàng và ý thức, thái độ của người tiêu dùng trong việc

tự bảo vệ, lên tiếng trước những vi phạm về khuyến mại hàng hóa, dịch vụ

2 Những giải pháp khắc phục, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại

Thứ nhất, trong quá trình thực thi pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước về

thương mại cần tăng cường kiểm soát các hoạt động khuyến mại pháp quản lý, kiểm tra, giám sát để phát hiện, ngăn ngừa tình trạng gian lận về giải thưởng, kể

cả việc đề xuất mức xử lý vi phạm thích đáng đối với người vi phạm để hạn chế kịp thời và tối đa các hành vi bị cấm, cụ thể như khuyến mại cạnh tranh không lành mạnh, cũng như bảo vệ được quyền lợi của các đối tượng liên quan bao gồm người tiêu dùng

Thứ hai, hoàn thiện hệ hệ thống pháp luật về hoạt động khuyến mại nói

chung và những hành vi bị cấm nói riêng Các nhà làm luật và cơ quan nhà nước

có thẩm quyền cần xem xét để xây dựng một hề thống pháp luật thống nhất tập trung hơn, tạo cơ sở pháp lý căn bản chặt chẽ mà linh hoạt cho việc đưa pháp luật đi vào thực tiễn đời sống, giảm thiếu được nhiều vướng mắc, chồng chéo trong các quy định pháp luật tại các lĩnh vực khác nhau cũng như trong khâu áp dụng pháp luật