Luận văn quản lý nhà nước hoạt động dịch vụ văn hóa ở quận 7, thành phố hồ chí minh

Với tư cách là một thành tố trong thị trường văn hóa nghệ thuật, các hoạt động dịch vụ văn hóa còn cũng nhận được sự quan tâm của các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở đào tạo ở Việt N

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Tổng quan tình hình nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

5 Lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu 10

6 Câu hỏi nghiên cứu 10

7 Phương pháp nghiên cứu 11

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 11

9 Bố cục luận văn 12

CHƯƠNG 1 13

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 13

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 13

1.1.1 Quản lý, quản lý nhà nước 13

1.1.2 Dịch vụ, dịch vụ văn hóa 15

1.2 Vai trò của quản lý dịch vụ văn hóa 21

1.2.1 Hoạch định sự phát triển các dạng dịch vụ văn hóa 21

1.2.2 Tổ chức hoạt động dịch vụ văn hóa 21

1.2.3 Điều khiển (lãnh đạo) hoạt động dịch vụ văn hóa 21

1.2.4 Kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa 22

1.3 Nội dung công tác quản lý nhà nước đối với dịch vụ văn hoá 22

1.3.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước 22

1.3.2 Quy hoạch phát triển dịch vụ văn hóa 23

1.3.3 Xây dựng bộ máy tổ chức quản lý dịch vụ văn hóa 23

1.3.4 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước lĩnh vực dịch vụ văn hóa 24

2

1.3.5 Tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động dịch vụ văn hóa 25

1.4 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 26

1.4.1 Đặc điểm tự nhiên 26

1.4.2 Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội 26

1.43 Tình hình phát triển dịch vụ văn hoá trên địa bàn quận 7 27

Trò chơi điện tử online 31

Tiểu kết 33

CHƯƠNG 2 35

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 35

ĐỐI VỚI DỊCH VỤ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 35

2.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước 35

2.1.1 Công tác thông tin, tuyên truyền 35

2.1.2 Công tác tập huấn để tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật nhà nước 36

2.2 Quy hoạch phát triển dịch vụ văn hóa 39

2.3 Xây dựng bộ máy tổ chức quản lý dịch vụ văn hóa 42

2.4 Tổ chức kiểm tra, giám sát dịch vụ văn hoá 50

2.5 Những khó khăn, thuận lợi trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động dịch vụ văn hoá trên địa bàn quận 7 hiện nay 61

2.5.1 Những thuận lợi 61

2.5.2 Những khó khăn 64

Tiểu kết 73

CHƯƠNG 3 75

GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ 75

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ VĂN HÓA 75

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 75

3.1 Quan điểm của Nhà nước về phát triển dịch vụ văn hóa 75

3

3.1.1 Chính sách xã hội hóa hoạt động văn hóa 75

3.1.2 Chính sách phát triển công nghiệp văn hóa 76

3.1.3 Quan điểm của Thành phố Hồ Chí Minh trong vấn đề phát triển dịch vụ văn hóa 80

3.2 Dự báo khả năng phát triển dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online trên địa bàn quận 7 trong thời gian tới 82

3.3 Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với dịch vụ văn hoá 84

3.3.1 Giải pháp đối với việc phối kết hợp trong bộ máy tổ chức quản lý nhà nước về văn hoá 84

3.3.2 Giải pháp về nguồn nhân lực làm công tác quản lý nhà nước về văn hóa 85

3.3.3 Giải pháp về nâng cao chất lượng các đợt tập huấn 86

3.3.4 Tăng cường chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra 89

3.4 Khuyến nghị 92

3.4.1 Đối với Trung ương 92

3.4.2 Đối với chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh 94

Tiểu kết 98

KẾT LUẬN 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 108

Quận 7 có vị trí địa lý khá quan trọng với vị trí chiến lược khai thác giao thông thủy và bộ, là cửa ngõ phía Nam của Thành phố, là cầu nối mở hướng phát triển của Thành phố với biển Đông Các trục giao thông lớn đi qua Quận như xa lộ Bắc Nam, đường cao tốc Nguyễn Văn Linh Sông Sài Gòn bao bọc phía Đông với hệ thống cảng chuyên dụng, trung chuyển hàng hoá đi nước ngoài và ngược lại, rất thuận lợi cho việc phát triển thương mại

và vận tải hàng hoá cũng như hành khách đi các vùng lân cận, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của Quận

Ngày nay, quận 7 trở thành một trong những địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất Tp Hồ Chí Minh, với các công trình nổi tiếng như: khu chế xuất Tân Thuận, công viên giải trí Wonderland, Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng (Khu đô thị Nam Sài Gòn), tuyến đường đại lộ Nguyễn Văn Linh, Đây là những biểu tượng cho một địa phương phát triển năng động

Tuy nhiên, sự phát triển các loại hình dịch vụ văn hóa không đồng đều

ở các khu vực trên địa bàn quận, cùng với tốc độ phát triển ở khu kinh tế trung tâm của quận lại quá nhanh, trong khi đó, thành phần kinh tế, dân cư khá phong phú, thậm chí là phức tạp Tất cả những vấn đề trên đã đặt ra cho công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7 nhiều thử thách, khó khăn Đặc biệt là các hoạt động dịch vụ karaoke, vũ trường và trò chơi điện tử online đang có nhiều sai phạm nhất cần phải chấn chỉnh kịp thời Đứng trước thực trạng trên, bản thân học viên là một cán bộ quản lý văn hóa trên địa bàn quận luôn suy tư, trăn trở làm sao để nâng cao chất lượng trong công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn

hóa trên địa bàn quận 7 Đó là lý do tôi chọn đề tài “Quản lý nhà nước hoạt động dịch vụ văn hóa ở quận 7, thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn thạc

sỹ, chuyên ngành quản lý văn hoá

2 Mục đích nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

Đề tài được thực hiện nhằm tìm ra những giải pháp để tăng cường hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước với một số loại hình dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7 trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà

nước đối với lĩnh vực này hiện nay

- Mục tiêu nghiên cứu

+ Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với dịch vụ văn hóa

+ Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động

6

dịch vụ văn hoá ở quận 7, Tp Hồ Chí Minh

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản

lý nhà nước đối với hoạt động dịch vụ văn hoá ở quận 7, Tp Hồ Chí Minh

3 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật vốn là một trong những lĩnh vực thu hút được nhiều nhà nghiên cứu cả lý luận và thực tiễn Tiêu biểu có một số công trình sau:

Dự án Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý văn hoá - nghệ thuật trong bối cảnh nền kinh tế thị trường (2000 – 2004) do Quỹ Ford tài

trợ kết hợp với Đại học Văn hóa Hà Nội Sau 4 năm thực hiện, kết quả của

dự án này đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng khung giáo trình chuyên ngành quản lý văn hoá - nghệ thuật, nâng cao năng lực nghiên cứu

và giảng dạy về quản lý văn hóa trong các trường đại học, cao đẳng thuộc khối Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong bối cảnh mới Đặc biệt, với các

dữ liệu từ dự án, Ban điều hành dự án biên soạn thành 10 cuốn giáo trình chuyên ngành quản lý văn hóa và đã được xuất bản, tiêu biểu như Giáo trình Marketing văn hóa nghệ thuật, Giáo trình các ngành Công nghiệp văn hóa ở Việt Nam; Giáo trình gây quỹ và tìm tài trợ; Sự ra đời của các cuốn giáo trình này đã đóng góp quan trọng vào hệ thống dữ liệu về giáo trình ngành quản lý văn hóa vốn đang còn nhiều thiếu thốn Các công trình trên đã giúp tác giả có cái nhìn tổng thể về lĩnh vực quản lý văn hoá – nghệ thuật hiện nay, từ đó giúp tác giả có hệ thống lý thuyết rõ ràng, góp phần định hướng trong việc xây dựng đề cương nghiên cứu đề tài

Bài viết “Quản lý nhà hát – một ngành kinh tế đặc thù trong cơ chế kinh tế thị trường” của tác giả Lê Thị Hoài Phương, in trong cuốn “Tuyển tập các công trình nghiên cứu” của Viện Văn hóa – Thông tin xuất bản năm

2006, tr 256 Trong bài viết này, tác giả Lê Thị Hoài Phương đã phân tích các vấn đề như việc thay đổi quan niệm về cách làm nghệ thuật và làm kinh

7

tế từ hoạt động nghệ thuật trong nền kinh tế thị trường; công tác đào tạo đội ngũ nguồn nhân lực làm công tác quản lý nghệ thuật trong bối cảnh thị trường văn hóa nghệ thuật ngày càng có xu hướng phát triển mạnh mẽ Tiếp đến, tác giả phân tích sự khác biệt về chiến lược phát triển văn hóa, thị trưởng văn hóa nghệ thuật ở Việt Nam và một số nước như Anh, Mỹ, Đức, để từ đó nhận định rằng dù chưa thể học tập 100% từ các nước trên trong công tác quản lý, phát triển văn hóa nghệ thuật, nhưng trong những điều kiện nhất định, thì các nhà quản lý ở Việt Nam vẫn có thể áp dụng một

số hoạt động nhằm từng bước đưa các sản phẩm văn hóa hòa chung vào dòng chảy của nền kinh tế thị trường Đặc biệt, trong bài viết này, tác giả

đã đề xuất việc xây dựng các phòng như Phòng Phát triển tài chính, Phòng Giáo dục nghệ thuật, Phòng Marketing trong các tổ chức kinh doanh nghệ thuật, mà nhà hát là ví dụ điển hình như một phương thức hữu hiệu để phát phát triển các sản phẩm văn hóa trong bối cảnh mới

Với tư cách là một thành tố trong thị trường văn hóa nghệ thuật, các hoạt động dịch vụ văn hóa còn cũng nhận được sự quan tâm của các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở đào tạo ở Việt Nam trong các hội thảo khoa học như hội thảo “Công nghiệp văn hóa Việt Nam, thực trạng và giải pháp” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kết hợp với Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam; Cục Hợp tác Quốc tế; Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, Triển lãm

tổ chức vào tháng 8/2009; hội thảo “Kinh tế trong văn hóa, văn hóa trong kinh tế” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kết hợp với Trường Đại học Văn hóa Tp Hồ Chí Minh tổ chức cuối năm 2013… Tại những diễn đàn này, bên cạnh các vấn đề như thực trạng công tác marketing, bản chất, vai trò của ngành công nghiệp văn hóa đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia, những khó khăn, hạn chế trên con đường phát triển của nền văn hóa nghệ thuật quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế được các nhà nghiên cứu đề ra, thì vấn đề quản lý nhà nước đối với các

8

hoạt động dịch vụ văn hóa cũng được nhắt đến Từ thực trạng được phân tích, các tác giả đã bước đầu đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm tìm hướng đi mới cho văn hóa nước nhà, trong đó có các dịch vụ văn hóa Cuốn “Quản lý văn hóa Việt Nam trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế”, của tác giả Phan Hồng Giang, Bùi Hoài Sơn (đồng chủ biên), Nxb Chính trị Quốc gia tái bản năm 2014 Tài liệu gồm 4 chương Trong đó, ở chương 1 “Một số vấn đề lý luận về quản lý văn hóa”, các tác giả đã bàn đến các vấn đề mang tính lý thuyết như khái niệm văn hóa, quản lý, quản lý văn hóa; phân tích chủ thể và khách thể của quản lý văn hóa; vai trò của tổ chức dân sự trong quản lý văn hóa; phân tích mối quan hệ giữa quản lý văn hóa với chính trị, kinh tế, du lịch, thể thao, gia đình, Chương 2, nhóm tác giả phân tích kinh nghiệm quản lý văn hóa ở một số nước như Anh, Mỹ, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc, Úc Trong chương 3, các tác giả đi vào đánh giá thực trạng công tác quản lý văn hóa ở Việt Nam từ năm 1986 đến nay Trong đó, các lĩnh vực được đề cập như mỹ thuật – nhiếp ảnh, điện ảnh, phát thanh – truyền hình, báo chí, nghệ thuật biểu diễn, vấn đề thanh tra lĩnh vực văn hóa, Từ cơ sở thực trạng trong công tác quản lý văn hóa

ở Việt Nam được phân tích ở chương 3, đến chương 4, các tác giả đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả, năng lực quản lý văn hóa ở Việt Nam hiện nay Có thể nói, lần đầu tiên ở Việt Nam có một công trình nghiên cứu chi tiết, chuyên sâu về công tác quản lý nhà nước về Văn hóa Vì vậy, đối với tác giả luận văn, công trình này có giá trị rất lớn

9

hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo (chương 3) Với cấu trúc ba chương như trên, tại liệu đã cung cấp cho người đọc một hệ thống tri thức, kiến thức về khái niệm, sự hình thành, bản chất về pháp luật; quan điểm của Đảng về văn hóa, nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về văn hóa bằng pháp luật (chương 1) Một số luật trong lĩnh vực văn hóa cũng được các tác giả đề cập như luật tác quyền, quy định của pháp luật về biểu diễn nghệ thuật, luật xuất bản, luật báo chí, Luật quảng cáo, luật điện ảnh, luật di sản, luật du lịch, (chương 2) Các vấn đề như công tác thanh tra, công tác pháp chế,

xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể dục thể thao, du lịch và quản cáo được các tác giả phân tích trong chương 3 Tài liệu này đã cung cấp cho tác giả luận văn những kiến thức pháp luật hoàn chỉnh, đầy đủ phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý nhà nước về văn hoá gồm

nhiều lĩnh vực hoạt động Trong đề tài này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu

về các lĩnh vực hoạt động sau: hoạt động dịch vụ karaoke, vũ trường và trò chơi điện tử online ở quận 7, Tp.Hồ Chí Minh Đây cũng là những lĩnh vực hoạt động còn nhiều hạn chế nhất trong công tác quản lý cần được nghiên cứu để có những biện pháp nâng cao chất lượng quản lý văn hoá tại quận 7 hiện nay

- Phạm vi thời gian: Từ năm 2010 đến 2015 Chúng tôi chọn giai đoạn

này vì sau khi UBND quận 7 triển khai chương trình ”Phát triển trung tâm thương mại – dịch vụ, đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác, kinh tế hộ cá thể trên địa bàn quận giai đoạn 2006 – 2010” thì hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận cũng bắt đầu phát triển mạnh, nhưng cũng đồng thời xuất hiện nhiều vấn đề phức tạp trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này

10

5 Lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu

- Lý thuyết nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, tác giả dựa vào lý thuyết “Thể chế quản lý hành chính lý tưởng” của nhà Xã hội học người Đức – Tiến sỹ Max Weber (1864 - 1920) Lý thuyết “Thể chế quản lý hành chính lý tưởng” được ông

đề cập lần đầu trong tác phẩm nổi tiếng: Gesammelte Aufsätze zur Sozial- und Wirtschaftsgeschichte (Tập hợp các luận văn về lịch sử kinh tế và xã hội)1

Theo ông, để có một “Thể chế quản lý hành chính lý tưởng” thì cần

có 07 điều kiện sau: 1- Phân công theo chức năng; 2- Chế độ cấp bậc rõ

ràng; 3- Trách nhiệm, quyền hạn của mọi chức vụ đều phải được quy định bằng quy chế, pháp luật; 4- Mọi báo cáo, chỉ thị phải dùng hình thức viết để ngăn ngừa sự tuỳ tiện; 5- Mọi chức vụ đều phải do những người được đào tạo về chuyên môn đảm nhiệm; 6- Nhân viên quản lý phải được tuyển dụng

theo tiêu chuẩn nhất định Đề bạt, sa thải, đãi ngộ đều phải căn cứ vào

thành tích công tác; 7- Mọi thành viên trong tổ chức đều phải làm tròn chức trách của mình, làm cho cả tổ chức vận hành nhịp nhàng, chuẩn xác như

một cỗ máy

- Giả thuyết nghiên cứu

Công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online ở quận 7 giai đoạn 2010 – 2015 vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, khó khăn

6 Câu hỏi nghiên cứu

Trong đề tài này, chúng tôi xác định câu hỏi nghiên cứu sau: Công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online ở quận 7 trong giai đoạn 2010 – 2015 đã đạt được những kết quả và gặp những hạn chế, khó khăn nào?

1 Theo https://vi.wikipedia.org/wiki/Max_Weber#Nghi.C3.AAn_c.E1.BB.A9u_v.C3.A0_vi.E1.BA.BFt_s.C3.A1ch

11

7 Phương pháp nghiên cứu

Đối với đề tài này, chúng tôi sử dụng hai phương pháp chính sau:

+ Phương pháp phân tích số liệu thống kê: Từ những số liệu thống kê thu thập được liên quan đến công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online trên địa bàn quận 7, chúng tôi tiến hành phân tích để làm rõ thực trạng trong quá trình quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa nói trên

+ Phỏng vấn sâu (định tính): Đối tượng được phỏng vấn là cán bộ làm công tác quản lý văn hóa, các tổ chức kinh doanh dịch vụ văn hóa và người dân trên địa bàn quận 7 Để chọn được các cá nhân tham gia phỏng vấn, tiêu chí của chúng tôi là chọn những người hiểu rõ về thực trạng về quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học:

Trong sự giới hạn nhất định, đề tài có một số đóng góp về mặt lý luận cho công tác quản lý nhà nước dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7 như: Đặc điểm công tác quản lý nhà nước dịch vụ văn hóa, các phương pháp quản lý dịch vụ văn hóa, những nhân tố ảnh hưởng đến kết quả quản lý dịch vụ văn hóa, vai trò của công tác quản lý dịch vụ văn hóa,

- Ý nghĩa thực tiễn:

+ Đối với Sở Văn hóa, Thể thao Tp Hồ Chí Minh, UBND quận 7: Từ kết quả nghiên cứu của đề tài, các cơ quan quản lý nhà nước trên có thể nhận diện thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa đang hoạt động trên địa bàn quận, từ đó có những điều chỉnh phương thức quản lý phù hợp với bối cảnh xã hội mới

+ Đối với sinh viên: Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viên thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, những nhà nghiên cứu về quản lý hoạt văn hóa, dịch vụ văn hóa

12

9 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với dịch vụ văn

hóa trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường hiệu quả quản lý

nhà nước đối với dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7, thành phố Hồ Chí Minh

13

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1 Quản lý, quản lý nhà nước

- Khái niệm quản lý

Bản thân khái niệm quản lý có tính đa nghĩa nên có sự khác biệt giữa nghĩa rộng và nghĩa hẹp Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý Cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý Đặc biệt là kể từ thế kỷ 21, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú Theo quan điểm kinh tế học thì F.W Taylor cho rằng “Quản lý

là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất” [Dẫn theo Nguyễn Thị Tính, giáo trình Lý luận chung về quản lý và quản lý giáo dục, tr.1] Hoặc A.Fayon lại cho rằng “Quản lý là đưa xí nghiệp tới đích, cố gắng sử dụng các nguồn lực (nhân, tài, vật, lực) của nó” [Dẫn theo Nguyễn Thị Tính, giáo trình Lý luận chung về quản lý và quản lý giáo dục, tr.1]

Bên cạnh đó, cũng cần hiểu rằng, quản lý không thuần túy là khái niệm mà là sự kết hợp của 3 phương diện: Thứ nhất, thông qua tập thể để thúc đẩy tính tích cực của cá nhân Thứ hai, điều hoà quan hệ giữa người với người, giảm mâu thuẫn giữa hai bên Thứ ba, tăng cường hợp tác hỗ trợ lẫn nhau, thông qua hỗ trợ để làm được những việc mà một cá nhân không thể làm được, thông qua hợp tác tạo ra giá trị lớn hơn giá trị cá nhân - giá trị tập thể Với cách hiểu trên, quản lý bao gồm các yếu tố sau:

Chủ thể quản lý: Là tác nhân tạo ra các tác động quản lý, chủ thể luôn

là con người hoặc tổ chức, chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý bằng các công cụ với những phương pháp thích hợp theo những nguyên tắc

14

nhất định Đối tượng quản lý tiếp nhận trực tiếp sự tác động của chủ thể quản lý, tùy theo từng loại đối tượng khác nhau mà người ta chia thành các dạng quản lý khác nhau

Khách thể quản lý: Là đối tượng chịu sự tác động hay sự điều chỉnh

của chủ thể quản lý, đó là hành vi của con người, các quá trình xã hội

Mục tiêu của quản lý: Là cái đích phải đạt tới tại một thời điểm nhất

định do chủ thể quản lý định trước Đây là căn cứ để chủ thể quản lý thực hiện các động tác quản lý cũng như lựa chọn các phương pháp quản lý thích hợp Quản lý ra đời chính là nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong công việc

Tóm lại, quản lý là một hoạt động mang nặng tính tổ chức do con người thành lập và vận hành theo những cơ chế đặc thù, phụ thuộc vào những chủ thể quản lý, khách thể quản lý và mục tiêu đạt được trong công tác quản lý Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên quen thuộc trong giới khoa học, và công tác quản lý cũng không còn đơn thuần là một hoạt động thực tiễn mà đã được nâng lên thành một ngành khoa học gọi là “khoa học quản lý” Điều đó cho thấy giá trị, ý nghĩa của công tác quản lý đối với

cuộc sống ngày nay

- Khái niệm quản lý nhà nước

Theo Giáo trình về quản lý nhà nước tập III, Học viện hành chính quốc gia cho rằng: “Quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của

cả bộ máy Nhà nước, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực Nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp” [14, tr.24] Theo cách hiểu này, Nhà nước đặt trong cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân lao động làm chủ

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được

15

những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước Đồng thời, các cơ quan Nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình Chẳng hạn ra quyết định thành lập, chia tách, sát nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình, đề bạt, khen thưởng, kỷ luật, cán bộ, công chức, ban hành quy chế làm việc nội bộ Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp còn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước

Cùng quan điểm này, các tác giả trong cuốn Giáo trình lý luận quản lý hành chính Nhà nước, Học viện hành chính, do Nxb Khoa học và kỹ thuật

ấn hành năm 2003 thì:

Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực Nhà nước và sử dụng pháp luật Nhà nước để điều chỉnh hành vi hoạt động của con người trên tất cả các mặt đời sống xã hội do các cơ quan bộ máy Nhà nước thực hiện, nhằm thỏa mản nhu cầu của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội” [14, tr.13]

Từ khái niệm nền tảng là “Quản lý nhà nước”, có thể hiểu rằng, Quản

lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa là quá trình các cơ quan quản lý nhà nước sử dụng những công cụ pháp luật của mình để tác động nhằm điều chỉnh các hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa phát triển vừa phù hợp với chủ trương, định hướng của nhà nước; vừa phù hợp với xu thế phát triển của thị trường văn hóa nghệ thuật hiện nay ở Việt Nam

1.1.2 Dịch vụ, dịch vụ văn hóa

- Dịch vụ

Theo từ điển của Nguyễn Như Ý xuất bản năm 2013 thì “Dịch vụ là công việc phục vụ cho đông đảo dân chúng như cửa hàng dịch vụ, dịch vụ

ăn uống” [49, Tr.418] Theo Luật giá năm 2013: Dịch vụ là hàng hóa có

tính vô hình, quá trình sản xuất và tiêu dùng không tách rời nhau, bao gồm

Nhƣ vậy, có thể định nghĩa một cách chung nhất: dịch vụ là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dưới hình thái vật thể, không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thoả mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con người

Khi kinh tế càng phát triển thì vai trò của dịch vụ ngày càng quan trọng và dịch vụ đã trở thành đối tƣợng nghiên cứu của nhiều ngành khác nhau: từ kinh tế học đến văn hóa học, luật học; từ hành chính học đến khoa học quản lý Do vậy mà có nhiều khái niệm về dịch vụ theo nghĩa rộng hẹp khác nhau, đồng thời cách hiểu về nghĩa rộng và nghĩa hẹp cũng khác nhau

- Dịch vụ văn hóa

17

Cho đến nay, vẫn chưa có một nhà nghiên cứu, hoặc tổ chức khoa học nào đưa ra được khái niệm cụ thể, hoàn chỉnh về thuật ngữ “dịch vụ văn hóa” Tuy nhiên, từ cơ sở khái niệm nền tảng về dịch vụ, chúng ta có thể hiểu, dịch vụ văn hóa là những hoạt động lao động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm dịch vụ thuộc lĩnh vực văn hóa, nhằm thoả mãn các nhu cầu đời sống văn hóa tinh thần của con người Như vậy, dịch vụ văn hóa là một thành tố của ngành kinh tế dịch vụ nói chung Mức độ phát triển loại hình dịch vụ này ở mỗi quốc gia có nhiều điểm không giống nhau, do những chính sách phát triển văn hóa khác nhau

Theo tác giả Đỗ Đình Nam trong cuốn Đề cương bài giảng về quản trị dịch vụ văn hóa thì:

Dịch vụ văn hóa là một quá trình gồm các hoạt động hậu đài và các hoạt động phía trước nơi mà khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ tương tác với nhau Mục đích của việc tương tác này là nhằm thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng theo cách khách hàng mong đợi cũng như tạo ra giá

trị cho khách hàng” [18, tr.12]

Dịch vụ văn hóa là phải thực hiện những gì mà nhà cung cấp đã thỏa thuận với khách hàng nhằm củng cố, mở rộng những quan hệ đối tác lâu dài Dịch vụ văn hóa mà đạt được chất lượng sẽ tạo ra nhiều giá trị cho xã hội Sản phẩm dịch vụ văn hóa là kết quả của hoạt động sản xuất, sáng tạo các sản phẩm và dịch vụ văn hóa phục vụ kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu Nó cũng giống như mọi hàng hóa thông thường khác nhưng điểm khác biệt lớn nhất đó là người tiêu dùng nó không theo cách của một hàng hóa bình thường, họ thưởng thức, chiêm nghiệm và

khám phá các giá trị, các nét đặc trưng của từng quốc gia

Cùng với quá trình phát triển kinh tế thị trường, các sản phẩm và dịch

vụ văn hóa tồn tại hết sức đa dạng, phong phú và ngày càng phát triển Khi

đó, sản phẩm dịch vụ văn hóa sẽ trở thành hàng hóa cần thiết cho người

18

tiêu dùng vì nó đáp ứng được việc thỏa mãn nhu cầu đời sống tinh thần của

người tiêu dùng Hiện nay, ở nước ta đã xuất hiện nhiều dịch vụ văn hóa

mà trước kia không bao giờ có hoặc nếu có thì chủ yếu là do Nhà nước đảm trách Đó là dịch vụ về tổ chức biểu diễn nghệ thuật, tổ chức sự kiện văn hóa; tổ chức thi đấu thể thao… Phát triển các sản phẩm dịch vụ văn hóa là

để phục vụ cho sự nghiệp văn hóa nhưng không vì thế mà không có lợi nhuận, tức là bù đắp được chi phí và có lãi Tuy nhiên, không nên đề cao thương mại hóa mà coi nhẹ các giá trị thẩm mỹ, giá trị giáo dục, lối sống, phong tục,… cũng như xem nhẹ việc bảo tồn và phát huy các giá trị này Chính vì thế, sản xuất và cung cấp dịch vụ văn hóa phải làm sao bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng như các hàng hóa thông thường đồng thời phải làm cho người sử dụng cảm nhận được giá trị độc đáo, tính khác biệt, niềm

tự hào

+ Đặc điểm công tác quản lý nhà nước về dịch vụ văn hóa

Tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý

Đây là đặc điểm chung trong công tác quản lý nhà nước Tuy nhiên, trong trường hợp quản lý dịch vụ văn hóa, thì đối tượng quản lý là các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tổ chức hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa Trong quản lý nhà nước về văn hóa nói chung, quản lý dịch vụ văn hóa nói riêng, nếu chủ thể quản lý chỉ tồn tại trên danh nghĩa mà thiếu công

cụ quản lý – pháp luật, đồng thời lại không có năng lực quản lý thì hoạt động quản lý chỉ là hình thức, hoặc đó chỉ đơn thuần là những lời kêu gọi theo kiểu hô khẩu hiệu, phong trào mang tính chất quần chúng Do vậy, quản lý dịch vụ văn hóa là dạng quản lý kinh tế có nội dung là quản lý hành

chính nhà nước đối với các hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa Các

dịch vụ văn hóa ra đời là nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của người dân Tuy nhiên, trong một nền kinh tế thị trường, đặc biệt là thị trường văn hóa nghệ thuât, thì hoạt động này không chỉ có tính chất là một

19

hoạt động văn hóa xã hội, mà nó còn mang tính chất kinh tế Vì vậy, bản chất của công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa là quản lý một dạng thức hoạt động kinh tế Hay nói khác hơn, đó là công tác quản lý các hoạt động mua – bán đối với các dịch vụ văn hóa Vì vậy, công tác quản lý dịch vụ văn hóa ngoại trừ chịu sự lệ thuộc vào chủ trương phát triển dịch vụ văn hóa của Nhà nước, Chính phủ Việt Nam, thì còn bị chi phối bởi các quy luật vận động của một nền kinh tế thị trường như quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật cung cầu,

Quản lý dịch vụ văn hóa là một quá trình luôn biến đổi

Dịch vụ văn hóa là những sản phẩm phục vụ nhu cầu văn hóa, tinh thần, vui chơi giải trí của công chúng Mà nhu cầu của công chúng thì thay đổi theo sự phát triển của bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội Vì vậy, các dịch vụ văn hóa cũng thường xuyên thay đổi cho phù hợp Chính vì lẽ đó,

để quản lý hiệu quả các dịch vụ văn hóa, chủ thể quản lý phải điều chỉnh, đổi mới cơ cấu, phương pháp, công cụ quản lý sao cho phù hợp Trong quá trình quản lý, nếu chủ thể quản lý xơ cứng, quan liêu, đưa ra những quyết định quản lý độc đoán, chuyên quyền, phi lý mang tính áp đặt và xa rời thực tiễn của đối tượng quản lý thì tất yếu sẽ dẫn đến những tác động tiêu cực trong việc phát triển các dịch vụ quản lý

Quản lý dịch vụ văn hóa đòi hỏi tính chuyên nghiệp và nghệ thuật của chủ thể quản lý

Quản lý dịch vụ văn hóa đòi hỏi tính chuyên nghiệp nghĩa là để công tác quản lý nhà nước lĩnh vực này hiệu quả, thì đòi hỏi nhà quản lý không chỉ thuần tùy có những công cụ pháp lý đủ mạnh, phương thức – phương pháp quản lý khoa học, phù hợp mà nhà quản lý còn cần có những hiểu biết chuyên sâu về nguyên tắc vận hành, phát triển và xu hướng vận động của các dịch vụ văn hóa, nhu cầu của xã hội đối với chúng Điều này vô cùng quan trọng bởi bản chất của quản lý không phải thuần túy là sử dụng công

20

cụ pháp lý để giải quyết sự vụ cụ thể, việc xây dựng quỹ đạo cho khách thể quản lý – mà ở đây là quản lý các dịch vụ văn hóa sao cho có điều kiện để phát triển hơn Hơn nữa, bản thân dịch vụ văn hóa luôn vận động và phát triển, vì vậy, đòi hỏi nhà quản lý phải thể hiện sự chuyên nghiệp của mình trong quá trình dự báo xu hướng vận động của nó, từ đó đề ra các phương thức, cũng như xây dựng các công cụ quản lý hữu hiệu nhất Bên cạnh đó, quản lý dịch vụ văn hóa đồng thời còn là một nghệ thuật vì nó còn tùy thuộc vào tài nghệ, bản lĩnh, nhân cách, trí tuệ, bề dày kinh nghiệm, khả năng xử lý tình huống của người quản lý

Quản lý dịch vụ văn hóa là quá trình thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý

Quản lý nhà nước về văn hóa nói chung, quản lý dịch vụ văn hóa nói riêng có nhiều chức năng khác nhau, mỗi chức năng thể hiện rõ vai trò, nhiệm vụ của mình đối với đối tượng được quản lý Trong bối cảnh hiện nay, với sự phức tạp, phong phú vốn có của các hoạt động dịch vụ văn hóa,

để công tác quản lý lĩnh vực này đạt những hiệu quả như mong muốn, điều cần thiết là phải thực hiện đồng thời các chức năng quản lý Đây là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu của tổ chức Như vậy, chức năng quản lý dịch vụ văn hóa là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt, thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu quản lý nhất định Theo quan điểm quản lý hiện đại, từ các hệ thống quản lý có thể khái quát một số chức năng cơ bản như

Kế hoạch, Tổ chức; Chỉ đạo (bao gồm cả sửa chữa, uốn nắn và phối hợp); Kiểm tra (bao gồm cả thanh tra, kiểm soát, kiểm kê) Và thực tiễn đã cho thấy, quá trình quản lý dịch vụ văn hóa là quá trình thực hiện đồng thời các chức năng trên

21

1.2 Vai trò của quản lý dịch vụ văn hóa

1.2.1 Hoạch định sự phát triển các dạng dịch vụ văn hóa

Chính nhờ thông qua công tác quản lý mà các dạng dịch vụ văn hóa được hoạch định sự phát triển, nghĩa là được thiết lập mục tiêu và đưa ra các hành động cần thiết để đạt được mục tiêu trong quá trình cạnh tranh với

các sản phẩm văn hóa khác Trong khi nhà quản lý cấp cao chú trọng thiết

lập các mục tiêu tổng thể và các chiến lược, thì nhà quản lý bộ phận phải phát triển các kế hoạch hoạt động cho nhóm mình phụ trách nhằm tham gia vào việc thực hiện mục tiêu chung trong quá trình phát triển các dạng dịch

vụ văn hóa Vấn đề là ở chỗ, các nhà quản lý dịch vụ văn hóa phải tạo ra các mục tiêu trong mối liên kết nỗ lực để thực hiện mục tiêu tổng thể của tổ chức Hơn nữa, họ phải đưa ra các kế hoạch để quản lý và liên kết các

nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu đó [22]

1.2.2 Tổ chức hoạt động dịch vụ văn hóa

Vai trò của công tác quản lý dịch vụ văn hóa liên quan đến việc xác định các công việc được thực hiện, ai sẽ thực hiện chúng và cách thức quản

lý, liên kết các công việc giữa các bộ phận trong một tổ chức như thế nào

để đảm bảo đạt được mục tiêu của các hoạt động dịch vụ văn hóa Các nhà quản lý dịch vụ văn hóa phải tổ chức các nhóm làm việc cũng như tổ chức

để thông tin, phân bổ các nguồn lực vào các công việc một cách hợp lý và hiệu quả Điều quan trọng nhất của nhà quản lý dịch vụ văn hóa là phải thiết kế được một mô hình tổ chức hoạt động cho phù hợp với chiến lược

và mục tiêu hoạt động của tổ chức nhằm đáp ứng những thay đổi của môi trường kinh doanh dịch vụ văn hóa [22]

1.2.3 Điều khiển (lãnh đạo) hoạt động dịch vụ văn hóa

Vai trò này của công tác quản lý dịch vụ văn hóa là muốn nhấn mạnh đến vai trò trực tiếp của nhà quản lý Sau khi hoàn thành việc lập kế hoạch, thiết kế cơ cấu tổ chức, sắp xếp đội ngũ nhân viên, các nhà quản lý dịch vụ

22

văn hóa cần thực hiện chức năng lãnh đạo đối với tổ chức Đó là quá trình thúc đẩy mọi người thực hiện những công việc cần thiết để hoàn thành mục tiêu của tổ chức Để đạt hiệu quả trong công tác quản lý dịch vụ văn hóa, nhà quản lý phải nắm bắt khả năng của từng cá nhân, hành vi của nhóm, có khả năng thúc đẩy nhân viên và giao tiếp hiệu quả Ngoài ra, nhà quản lý cũng cần có khả năng nhìn xa trông rộng, một khả năng nhìn tới tương lai để có thể đưa ra những dự báo xu hướng phát triển các dịch vụ văn hóa, từ đó có thể đưa ra những quyết định quản lý phù hợp, kịp thời [22]

1.2.4 Kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa

Vai trò kiểm tra, giám sát của hoạt động quản lý dịch vụ văn hóa được thực hiện thông qua sự chỉ đạo, quản lý của Nhà quản lý trong quá trình điều hành thực hiện chiến lược và kế hoạch dịch vụ văn hóa Nhờ có chức năng này, nhà quản lý có thể phát hiện những sai sót, “chệch hướng” trong quá trình các hoạt động dịch vụ văn hóa vận hành, từ đó kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu chung Kiểm tra là một chức năng vô cùng quan trọng trong tiến trình quản lý bởi nó cung cấp một phương pháp đảm bảo chắc chắn rằng tổ chức đang đi đúng hướng trong nỗ lực đạt đến mục tiêu

1.3 Nội dung công tác quản lý nhà nước đối với dịch vụ văn hoá

1.3.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

Trong công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa, thì việc

tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước là một nội dung quan trọng Đó chính là việc cơ quan quản lý nhà nước – với tư cách là chủ thể quản lý tổ chức thông tin tuyên truyền, triển khai những nội dung của các văn bản pháp luật, chủ trương, chính sách của nhà nước đến với các cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp tổ chức, kinh doanh dịch vụ văn hóa – với tư cách là khách thể quản lý Công tác này cần được thực hiện một cách thường xuyên, kịp thời đến với khách thể quản lý với nhiều phương thức khác nhau, phù hợp với từng đối tượng, từng loại hình hoạt động trong lĩnh

23

vực dịch vụ văn hóa Đặc biệt, quá trình này cần phải đảm bảo rằng các khách thể quản lý hiểu rõ những vấn đề pháp luật quy định để có thể tổ chức hoạt động kinh doanh sao cho đúng pháp luật, hạn chế được những sai sót, những hành vi vi phạm không đáng có

Bên cạnh đó, việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của nhà nước đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa cũng cần lưu tâm đến công tác hướng dẫn cho cán bộ cơ sở - những người trực tiếp sử dụng công cụ pháp

lý trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa Bởi, chỉ khi những cán bộ thực thi pháp luật cơ sở nắm bắt một cách chính xác, kịp thời những nội dung mà pháp luật quy định thì quá trình sử dụng công cụ này mới đảm bảo tính minh bạch, công bằng và chuẩn xác

1.3.2 Quy hoạch phát triển dịch vụ văn hóa

Trong công tác quản lý nhà nước, đối với bất kỳ lĩnh vực nào, kể cả lĩnh vực dịch vụ văn hóa, thì quy hoạch luôn là yêu cầu, là điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước Quy hoạch chính là quỹ đạo để lĩnh vực dịch vụ văn hóa vận hành, là đòn bẩy để dịch

vụ văn hóa phát triển, tận dụng được nội lực, kết hợp được ngoại lực để nâng cao lợi thế cạnh tranh trong nước và quốc tế Quy hoạch đó phải được xây dựng trên cơ sở chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước Việt Nam đối với chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa chung của quốc gia, phù hợp với những điều kiện đặc thù về kinh tế, văn hóa, xã hội

và bối cảnh hội nhập của Việt Nam hiện nay

1.3.3 Xây dựng bộ máy tổ chức quản lý dịch vụ văn hóa

Để các quy định của pháp luật đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa có thể được triển khai hiệu quả từ chủ thể quản lý đến khách thể quản lý, thì không phải do một cá nhân, tổ chức mà đòi hỏi cả một bộ máy có tính hệ thống từ Trung ương đến địa phương Mỗi cấp trong bộ máy quản lý nhà

24

nước xét theo chiều dọc từ Trung ương đến địa phương sẽ có chức năng, nhiệm vụ quản lý khác nhau Trong đó, cấp quản lý trực tiếp nhất là từ tỉnh, thành phố trở xuống Bên cạnh đó, tùy vào quy mô hoạt động, mức độ tổ chức và các yếu tố liên quan khác, mà các hoạt động dịch vụ văn hóa cụ thể

sẽ được phân công vào cấp quản lý nào cụ thể ở địa phương

Trong việc xây dựng bộ máy quản lý đối với hoạt động văn hóa, xã hội nói chung, lĩnh vực dịch vụ văn hóa nói riêng, một vấn đề cũng cần được quan tâm là tính liên hoàn, liên thông và thống nhất của bộ máy đó Tránh trường hợp các chức năng quản lý, phân cấp quản lý chồng chéo lẫn nhau để dẫn đến việc khó quy trách nhiệm cụ thể cho cấp quản lý nào khi

có sai phạm xảy ra Để làm được điều này, trong phân cấp quán lý của bộ máy quản lý, Nhà nước cần xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp quản lý đối với công tác quản lý hoạt động dịch vụ văn hóa Nghĩa là việc phân cấp quản lý phải được thực hiện tường minh trong quá trình triển khai công tác quản lý

1.3.4 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước lĩnh vực dịch vụ văn hóa

Để công tác quản lý nhà nước lĩnh vực dịch vụ văn hóa có kết quả tốt, ngoài việc xây dựng hệ thống pháp luật, bộ máy quản lý, thì việc quan trọng khác là cần tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật trong lĩnh vực này Thực tiễn cho thấy, trình độ, kỹ năng sử dụng các công cụ pháp luật, sự công minh, công tâm của cán bộ làm công tác quản lý nhà nước đối với mọi lĩnh vực đời sống văn hóa xã hội, trong đó có lĩnh vực dịch vụ văn hóa là yếu tố cơ bản quyết định sự thành bại trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa Xong, thực tế hiện nay, chất lượng đội ngũ này còn nhiều vấn đề bất cập, hạn chế, nhất là đối với nhóm cán bộ cơ sở Sự công tâm, minh bạch, mức độ am hiểu pháp luật, cùng với kỹ năng sử dụng công cụ pháp luật trong công tác chung của cán

25

bộ quản lý nhà nước là những vấn đề cần được lưu tâm đúng mức Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực dịch vụ văn hóa cần được thực hiện thường xuyên, kịp thời và mang tính cập nhật đối với các văn bản luật và dưới luật Đồng thời, bên cạnh đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, cán bộ quản lý nhà nước cũng cần được đào tạo những kỹ năng tiếp cận khách thể quản lý, kỹ năng thuyết phục, kỹ năng đàm phán để nâng cao chất lượng công tác chuyên môn

1.3.5 Tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động dịch vụ văn hóa

Tổ chức kiểm tra, giám sát và đánh giá việc tổ chức thực hiện pháp luật về hoạt động dịch vụ văn hóa cũng là một trong những nội dung trọng tâm trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa Đây chính là cơ chế, phương án hữu hiệu để điều chỉnh và xử lý những sai sót

có thể có trong hoạt động dịch vụ văn hóa, nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu đề ra đối với công tác quản lý nhà nước Đồng thời, việc giám sát, kiểm tra và đánh giá hoạt động của các loại hình dịch vụ văn hóa còn có rất nhiều ý nghĩa đối với việc nâng cao hiệu quả của việc tổ chức thực hiện pháp luật Đó là công cụ để kiểm soát việc thực hiện pháp luật đối với các hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ văn hóa Đặc biệt, công tác này còn góp phần hạn chế sự lạm quyền của các công chức, viên chức trong quá trình tổ chức thực thi các văn bản quy phạm pháp luật Ngoài ra, việc tổ chức kiểm tra, giám sát cũng tạo ra áp lực để các cá nhân, tổ chức có trách nhiệm tổ chức thực hiện pháp luật phải thực hiện theo đúng bổn phận của mình, tránh trường hợp chậm trễ trong việc thực hiện nhiệm vụ Và giám sát, đánh giá cũng là công cụ để thu thập phản hồi nhằm điều chỉnh bản thân các quy định của văn bản quy phạm pháp luật

Ở góc độ vĩ mô, cơ chế giám sát việc tổ chức thực hiện pháp luật liên quan đến lĩnh vực dịch vụ văn hóa còn gắn liền với cơ chế kiểm soát lẫn nhau giữa các nhánh quyền lực nhà nước trong lĩnh vực này Kiểm soát

26

quyền lực nhà nước trong Nhà nước pháp quyền được hiểu là một hệ thống những cơ chế được thực hiện bởi Nhà nước và xã hội nhằm giữ cho việc thực thi quyền lực nhà nước đúng mục đích, hiệu quả Đây cũng chính là động lực chính trị cơ bản nhất để vận hành có hiệu quả hệ thống cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện pháp luật đối với lĩnh vực dịch vụ văn hóa

1.4 Khái quát về địa bàn nghiên cứu

1.4.1 Đặc điểm tự nhiên

Quận 7 phía Nam giáp huyện Nhà Bè, ranh giới là rạch Đĩa, sông Phú Xuân, phía Đông giáp quận 2, Đồng Nai, phía Tây giáp quận 8 và huyện

Bình Chánh Địa hình quận 7 tương đối bằng phẳng, độ cao địa hình thay

đổi không lớn, trung bình 0,6m đến 1,5m Quận có khoảng 1.020 ha sông rạch, chiếm 28,38% diện tích tự nhiên Trong đó có thể kế đến các con sông, rạch chính như: sông Sài Gòn, sông Nhà Bè, sông Phú Xuân, rạch Đĩa, rạch Ông Lớn, kênh Tẻ…[51] Với những điều kiện tự nhiên, vị trí địa

lý như trên, quận 7 có điều kiện thuận lợi để phát triển toàn diện kinh tế - văn hóa – xã hội Đặc biệt là sự hình thành các khu đô thị mới – trong đó

có khu đô thị Phú Mỹ Hưng, hệ thống cụm cảng đường sông, các khu công nghiệp, khu chế xuất đã kéo theo sự phát triển các ngành dịch vụ, trong đó

có các dịch vụ văn hóa

1.4.2 Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội

- Đặc điểm kinh tế

So với các quận mới thành lập khác của Tp Hồ Chí Minh, thì quận 7

có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển tổng hợp các ngành kinh tế Theo

đó, ngành Thương mại - Dịch vụ của quận 7 trong những năm gần đây có tốc độ phát triển nhanh, tiêu biểu như dịch vụ xây dựng, bất động sản với

sự ra đời của khu đô thị Nam Sài Gòn, dịch vụ vận tải đường sông, đường biển, dịch vụ kho bãi, dịch vụ thương mại Đặc biệt là sự ra đời khu chế xuất Tân Thuận với các ngành công nghiệp mũi nhọn như công nghệ thông

27

tin, dệt may, dày da, điện tử, đã góp phần thúc đẩy phát triển lĩnh vực công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn quận 7 [51] Chính sự phát triển mạnh mẽ, toàn diện của các ngành kinh tế đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển các dịch vụ văn hóa karaoke, vũ trường, trò chơi điện

tử online trên địa bàn quận 7

- Đặc điểm văn hóa – xã hội

Kể từ khi thành lập (4/1997) với dân số là 90.920 nhân khẩu, đến nay, dân số của toàn quận là 328.334 người Xét cơ cấu dân số theo độ tuổi, tỷ lệ dân số trong độ tuổi từ 15-34 tuổi chiếm 42,3% tổng dân số của quận Tình trạng dân cư đang xáo trộn rất mạnh và phân bố không đều, mật độ dân số bình quân là 3.220 ngưới/km2 Tỷ lệ dân số có hộ khẩu tại quận chiếm 72%

số hộ và 74% số nhân khẩu [51] Yếu tố này đã tạo nên thị trường tiêu thụ cho các dịch vụ văn hóa như karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online

Về tín ngưỡng, toàn quận có 31 cơ sở tôn giáo, trong đó có 14 chùa,

10 tịnh thất, tịnh xá, 05 nhà thờ Thiên chúa giáo, 01 Hội thánh tin lành, 01 nhà nguyện Về các cơ sở tín ngưỡng dân gian, có 03 đình, 01 đền, 11 miếu với một số lễ hội dân gian được tổ chức vào tháng 1, 2 âm lịch Ngoài ra, quận 7 còn có một số di tích lịch sử văn hoá: di tích Lịch sử Gò Ô Môi, nhà tưởng niệm Bác Hồ, nghĩa trang liệt sỹ Nhà Bè [51] Điều này dù không trực tiếp tác động đến sự phát triển của các dịch vụ văn hóa, nhưng tạo nên động lực gián tiếp để phát triển lĩnh vực kinh tế này

1.4.3 Tình hình phát triển dịch vụ văn hoá trên địa bàn quận 7

- Giai đoạn trước năm 2010

Sau khi ổn định tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội của giai đoạn mới hình thành (năm 1997), từ năm 2000, kinh tế của quận 7 bắt đầu

có những bước phát triển mạnh mẽ do chính quyền quận đã khai thác được những điều kiện thuận lợi về tự nhiên như vị trí địa lý, mạng lưới sông ngòi, để kêu gọi đầu tư Cùng với đó là công tác quy hoạch đô thị đáp

28

ứng cho quá trình đô thị hóa ngày càng diễn ra mạnh mẽ trên địa bàn quận

7 Tất cả đã tạo nhiều cơ hội để người dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống kinh tế của mình Cũng từ đó, các dịch vụ văn hóa trên địa bàn cũng phát triển mạnh, nhất là dịch vụ karaoke, trò chơi điện tử online Còn dịch

vụ vũ trường, thời gian này chưa có cơ sở nào đăng ký kinh doanh chính thức Nhưng đối với trò chơi điện tử online thì hầu như trên các tuyến đường lớn của quận 7 đều có một vài cơ sở Và hầu hết 10 phường trên địa bàn quận 7 đều có cơ sở kinh doanh karaoke Sự ra đời các dịch vụ văn hóa trên đã góp phần giúp đời sống văn hóa tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện Người dân giờ đây có nhiều cơ hội hơn để thỏa mãn các nhu cầu văn hóa tinh thần của mình

Tuy nhiên, giai đoạn này do thiếu những công cụ pháp lý cần thiết, cũng như sự lúng túng, thiếu quyết tâm của các cơ quan công quyền, nên các hoạt động kinh doanh karaoke, trò chơi điện tử online diễn ra tự phát Nhiều cơ sở kinh doanh các loại hình dịch vụ này hoặc không đăng ký với

cơ quan quản lý nhà nước, hoặc có đăng ký nhưng không thực hiện theo đúng những yêu cầu mà pháp luật quy định Đặc biệt, nhiều cơ sở kinh doanh karaoke trá hình để hoạt động mại dâm, ma túy và các hoạt động phi pháp khác Trong khi đó, việc quá nhiều các cơ sở kinh doanh trò chơi điện

tử online đã nhận được nhiều ý kiến phản đối của người dân trên địa bàn quận Nhiều người cho rằng sự phát triển thiếu kiểm soát của loại hình dịch

vụ này đã làm cho một bộ phận không nhỏ học sinh – sinh viên bỏ bê việc học; trong khi một bộ phận người dân khác cũng bị cuốn hút theo trò chơi này mà không chăm lo lao động sản xuất

Trước thực trạng đó, để góp phần cho các dịch vụ văn hóa của thành phố, cũng như trên địa bàn quận 7 phát triển ổn định theo pháp luật, ngày 24/9/2002, Ủy Ban nhân dân Tp Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định 105/2002/QĐ-UB về quản lý tổ chức và hoạt động khiêu vũ nơi công cộng

29

trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh; và Quyết định 106/2002/QĐ – UBND về quản lý tổ chức và hoạt động karaoke nơi công cộng trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh Bên cạnh đó, đối với hoạt động kinh doanh trò chơi điện tử online, chính quyền thành phố, cũng như chính quyền quận 7 đã triển khai nhiều biện pháp để tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với loại hình dịch vụ này Tuy nhiên, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này vẫn chưa đạt được như kỳ vọng Thực tiễn là, nhiều tệ nạn xã hội đang ngày càng có chiều hướng gia tăng trên phạm vi cả nước, toàn thành phố và trên địa bàn quận 7, mà một phần quan trọng là xuất phát từ các dịch vụ văn hóa như karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online,

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp, có khả năng vượt ngoài tầm kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước của các dịch vụ văn hóa trên, ngày 25/5/2005, Chính phủ Ban hành Chỉ thị số 17/2005/CT-TTg về việc chấn chỉnh các hoạt động tiêu cực trong nhà hàng karaoke, vũ trường, tạm ngừng cấp mới giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và giấy phép kinh doanh karaoke, vũ trường trên cả nước để các cấp, các ngành rà soát, đánh giá lại hoạt động của cơ sở hiện có, nhằm xây dựng quy hoạch và tăng cường biện pháp quản lý, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của xã hội trên con đường tiến tới xây dựng chủ nghĩa xã hội Việc Chỉ thị số 17 ra đời là một bước ngoặt quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước, đồng thời cũng là một bước ngoặt cho sự phát triển các loại hình dịch vụ văn hóa như karaoke, quán bar, vũ trường trên phạm vi cả nước nói chung, địa bàn

Tp Hồ Chí Minh và quận 7 nói riêng

Đây là một giai đoạn phát triển mới đối với các dịch vụ văn hóa như karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online bởi sự tác động rất lớn từ khi Chỉ thị số 17/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành Nhất

là để thực hiện chỉ thị số 17/2005/CT-TTg và Nghị định số 11/2006/NĐ –

CP, ngày 6/11/2006, Ủy Ban nhan dân Tp Hồ Chí Minh đã ban hành Chỉ

30

thị số 35/2006/CT-UBND về xây dựng quy hoạch các ngành nghề kinh doanh vũ trường, karaoke, quán bar, dịch vụ xoa bóp, cơ sở lưu trú du lịch;

cổ động chính trị, quảng cáo ngoài trời trên địa bàn Thành phố giai đoạn

2006 – 2010 Tác động trực tiếp từ các văn bản pháp quy trên đối với hoạt động dịch vụ karaoke, vũ trường trên địa bàn quận 7 là khá rõ rệt Trong giai đoạn 2005 – 2010, hầu như không có cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường nào được cấp phép mới mà chỉ có chuyển đổi chủ sở hữu, hoặc xin phép nâng cấp các cơ sở kinh doanh đã ra đời trước đó Nhưng, các cơ sở trò chơi điện tử online do chưa có những quy định về quản lý nhà nước cụ thể nên vẫn tiếp tục phát triển mạnh trong giai đoạn này

- Giai đoạn từ năm 2010 đến nay

Việc Chỉ thị số 17/2005/CT-TTg ra đời tuy là một bước ngoặt quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước, cũng là một bước ngoặt cho sự phát triển các loại hình dịch vụ văn hóa như karaoke, quán bar, vũ trường ở nước ta Tuy nhiên, cũng chính sự ra đời của Chỉ thị 17 lại có một tác động không mong muốn đối với các hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường, trên địa bàn quận 7, cũng như trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh Thực tế, các hoạt động kinh doanh này vẫn diễn ra nhưng dưới những dạng hình thức trá hình khác Trong đó, đối với vũ trường thì hoạt động gắn với cà phê nhạc sống, hoặc các quán Beer Club; nhiều cơ sở khác thì hoạt động “bí mật” trong các nhà hàng, khác sạn, khu căn hộ cao cấp lớn Trong khi đó, nhiều cơ sở thực tế kinh doanh karaoke, nhưng lại đăng ký kinh doanh thu âm trên nền nhạc, hoặc cà phê nhạc sống, hát với nhau và dưới dạng dịch vụ bổ trợ trong một số nhà hàng, khách sạn lớn Chính điều này làm cho công tác quản lý nhà nước càng thêm khó khăn Tuy nhiên, vì nhu cầu sử dụng các dịch vụ văn hóa như karaoke, vũ trường của người dân là chính đáng, sự phát triển các loại hình dịch vụ văn hóa này cũng là phù hợp với xu thế chung của thế giới Vì vậy, năm 2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 103/2009/NĐ-CP, kèm

31

theo “Quy chế hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng”

Nghị định 103 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2010, đã tạo nên một hành lang pháp lý quan trọng để các loại hình dịch vụ văn hóa tại khu vực Tp Hồ Chí Minh, cũng như ở quận 7 phát triển một cách bền vững, lành mạnh Tuy nhiên, đối với hoạt động kinh doanh trò chơi điện tử online chỉ thật sự bị tác động mạnh khi có Nghị định số 72/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 15/7/2013 về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng Từ khi văn bản này ra đời, hoạt động kinh doanh trò chơi điện

tử online trên địa bàn quận 7 đã dần đi vào nề nếp hơn Các cơ sở mới ra đời thực hiện tốt hơn các điều kiện kinh doanh mới mà Nhà nước quy định

Trong giai đoạn này, ở quận 7 một loạt các vũ trường, karaoke, trò chơi điện tử online mới ra đời Sau đây là số liệu thống kê một số dịch vụ văn hoá đang hoạt động trên địa bàn quận từ 2010 đến nay

Bảng 1.1: Số lượng cơ sở kinh doanh một số dịch vụ văn hóa

trên địa bàn quận 7 (Tính đến tháng 8/2016)

Đơn vị tính: Cơ sở

Tên dịch vụ 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Trò chơi điện tử online 97 135 223 234 192 197 215

Nguồn: Phòng Văn hóa – Thông tin quận 7

Bảng 1.2: Số lượng cơ sở kinh doanh một số dịch vụ văn hóa

trên địa bàn quận 7 phân theo phường (tính đến tháng 8/2016)

Đơn vị tính: Cơ sở

Phân theo phường Karaoke Vũ trường Trò chơi điện tử online

Nguồn: Phòng Văn hóa – Thông tin quận 7

Qua bảng thống kê trên cho thấy, số lượng các cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online ở các phường trên địa bàn quận

7 không đồng đều nhau Theo đó, đối với dịch vụ karaoke thì nhiều nhất là

ở phường Tân Quy (06 cơ sở), dịch vụ vũ trường thì chỉ có phường Bình Thuận và Tân Hưng có (mỗi phường 01 cơ sở); dịch vụ trò chơi điện tử online thì tập trung nhiều nhất ở phường Tân Hưng (32 cơ sở) Có hiện tượng này là vì mức độ phát triển kinh tế xã hội ở các phường trên địa bàn quận 7 không đồng đều nhau Vì vậy, các chủ cơ sở thường mở các dịch vụ văn hóa karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online ở các phường có đời sống kinh tế phát triển hơn Việc một phường tập trung quá nhiều các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa trên cũng gây nhiều áp lực cho cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý hoạt động kinh doanh của các cơ sở này

Bên cạnh đó, số liệu thống kê cũng cho thấy số lượng cơ sở kinh doanh trò chơi điện tử online khá lớn Điều này phản ánh tốc độ phát triển của loại hình dịch vụ này Tuy nhiên sự phát triển loại hình kinh doanh này cũng nhận được nhiều ý kiến trái chiều đối với người dân Trong đó, một

bộ phận không nhỏ người dân có cái nhìn tiêu cực về trò chơi điện tử online với đời sống xã hội Nhiều người cho rằng, chính sự phát triển thiếu kiểm soát của loại hình kinh doanh này đã gây ra những tác động xấu đến

33

đời sống văn hóa xã hội của người dân Những hình ảnh học sinh, sinh viên với trang phục đến trường nhưng suốt ngày ngồi lỳ tại các tiệm internet (kinh doanh trò chơi điện tử online) là thường xuyên; trong khi đó, nhiều người trưởng thành cũng bỏ bê công việc và bị cuốn hút vào những trò chơi online tại các cơ sở này Đây chính là hệ lụy từ việc phát triển các dịch vụ văn hóa một cách tràn lan, thiếu sự kiểm soát của cơ quan chức năng

Tiểu kết

Tóm lại, nội dung trong chương 1 là cơ sở lý luận cho quá trình thực hiện đề tài Trong đó, luận văn đã bàn đến các khái niệm công cụ như: khái niệm quản lý, quản lý nhà nước, dịch vụ, dịch vụ văn hóa; đặc điểm công tác quản lý nhà nước về dịch vụ văn hóa như Tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, Quản lý dịch vụ văn hóa là một quá trình luôn biến đổi, Quản lý dịch vụ văn hóa đòi hỏi tính chuyên nghiệp và nghệ thuật của chủ thể quản lý, Quản lý dịch vụ văn hóa là quá trình thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý

Đồng thời, luận văn cũng phân tích vai trò của công tác quản lý nhà nước đối với các loại hình dịch vụ văn hóa như hoạch định sự phát triển các dạng dịch vụ văn hóa, tổ chức hoạt động dịch vụ văn hóa, điều khiển (lãnh đạo) hoạt động dịch vụ văn hóa, kiểm tra, giám sát các hoạt động văn hóa Những đặc điểm này giúp cho luận văn có những đánh giá phù hợp cho phần phân tích thực trạng ở chương 2

Nội dung quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa là một phần nội dung quan trọng được đề cập trong chương 1 Trong đó, các vấn đề được làm rõ như Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước; quy hoạch phát triển dịch vụ văn hóa; xây dựng bộ máy tổ chức quản lý dịch vụ văn hóa; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước lĩnh vực dịch vụ văn hóa; tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động dịch vụ văn hóa Bên cạnh đó, trong chương 1 luận văn cũng phân tích một

34

số đặc điểm về tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội của quận 7 để góp phần làm rõ thực trạng của vấn đề được nghiên cứu trong chương 2

35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI DỊCH VỤ VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 7

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

2.1.1 Công tác thông tin, tuyên truyền

Trong công tác quản lý nhà nước đối với các dịch vụ văn hóa, việc ban hành chính sách, pháp luật đã quan trọng, nhưng quan trọng hơn là đưa những chính sách, pháp luật đó vào thực tiễn của các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này Trong đó, công tác tuyên truyền, thông tin nội dung của những quy định pháp luật đến các cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online là một trong những công việc quan trọng Từ năm 2010 đến năm 2015, thông qua mạng lưới cán bộ công chức văn hóa - xã hội ở các phường, chi bộ đảng cơ sở, cơ quan công quyền quận 7 đã sử dụng nhiều phương thức, phương tiện khác nhau để thông tin đến các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận như: Niêm yết tại bảng tin của UNBD quận, phường, khu phố; phát thanh qua hệ thống loa truyền thanh của phường; phổ biến nội dung đến các chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa trong các buổi họp tổ dân phố, khu phố và các buổi kiểm tra cơ sở; gửi trực tiếp đến các cơ sở khi họ đến làm các thủ tục hành chính, xin đăng ký kinh doanh Nhờ đó, phần lớn các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận đều nắm bắt kịp thời các quy định pháp luật liên quan đến loại hình kinh doanh mà cơ sở mình đang hoạt động, từ đó tránh phạm luật vì không biết luật Nói về vấn đề này, ông Vũ Hoàng A., chủ một cơ sở kinh doanh karaoke ở phường Tân Quy chia sẽ:

Tôi kinh doanh ở đây cũng được năm bảy năm nay rồi Tôi thấy, anh em

36

cán bộ ở đây cũng thường thông tin cho người dân những chính sách, pháp luật của nhà nước mới được ban hành Thường thì chúng tôi được thông tin trực tiếp tại các kỳ hợp tổ dân phố, và được dán tại bảng tin của khu phố Tôi thấy vậy cũng tốt rồi Còn đối với cá nhân tôi, vì mình kinh doanh, nên cũng thường quan tâm đến những quy định của nhà nước về hoạt động karaoke Và nhờ các hình thức thông tin tuyên truyền này, mà tôi có thể tiếp cận các văn bản của nhà nước Tuy nhiên, tôi xin góp ý là các văn bản

để trên bảng tin của khu phố thường bị bong tróc, rách, bị bôi bẩn Điều này tôi thấy không được hay cho lắm Ngoài ra, tôi nghĩ, khi có những văn bản pháp luật mới liên quan đến hoạt động kinh doanh như chúng tôi, thì các cơ quan nhà nước có thể gửi trực tiếp đến tận cơ sở qua đường bưu điện, chuyền tay qua lực lượng cán bộ khu phố hoặc gửi email Có như vậy, chúng tôi mới có thể cập nhật kịp thời những quy định của nhà nước mà thực hiện [Mục II, Phụ lục 5]

Tuy nhiên, thực tế ở quận 7 trong những năm vừa qua, công tác thông tin tuyên truyền pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa có ba hạn chế nổi bật là: 1- Một số cán bộ làm công tác thông tin tuyên truyền chưa nắm vững những nội dung của các văn bản pháp luật, chính sách của nhà nước; 2- Các văn bản pháp luật để tại các bản tin của khu phố,

tổ dân phố thường bị bôi bẩn, bong tróc, xé rách, và nhiều khi thiếu tính cập nhật 3- Các văn bản pháp luật chưa được gửi trực tiếp một cách kịp thời đến tận các cơ sở kinh doanh Những hạn chế này đã ảnh hưởng đến chất lượng của công tác thông tin tuyền truyền pháp luật

2.1.2 Công tác tập huấn để tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật nhà nước

Để thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ văn hóa, một việc quan trọng khác phải tập huấn cho lực lượng cán bộ quản lý nhà nước trên địa bàn quận 7 Qua thống kê giai đoạn

37

2010 – 2015 cho thấy, chính quyền quận 7 đã tổ chức được các đợt tập huấn sau: Tập huấn Luật xử phạt vi phạm hành chính; Tập huấn về nghị định 103/2009/NĐ-CP và quy chế hoạt động văn hoá và kinh doanh dịch

vụ văn hoá công cộng; Tập huấn Nghị định 158/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực văn hoá, thể thao, du lịch và quảng cáo; Tập huấn về Luật viễn thông; Tập huấn Nghị định 74/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và tần số

vô tuyến điện; Tập huấn về nghị định 159/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản;

Bảng 2.1: Số lượng đợt tổ chức tập huấn cho cán bộ văn hóa

trên địa bàn quận 7 (giai đoạn 2010 – 2015)

Nguồn: Phòng Văn hóa – Thông tin quận 7

Bảng thống kê trên cho thấy, số lượng các đợt tập huấn cho lực lượng làm công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7 không thay đổi trong suốt giai đoạn 2010 – 2015 Đây là một bất cập bởi số lượng các văn bản quy phạm pháp luật ngày càng nhiều, môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội của quận 7 liên tục có nhiều biến đổi lớn trong giai đoạn 2010 – 2015, đòi hỏi người làm công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa phải thường xuyên cập nhất những thông tin, tri thức và phương thức mới để đảm bảo chất lượng công việc chuyên môn

38

Nhưng với việc số lượng các đợt tập huấn không thay đổi qua các năm trong giai đoạn 2010 – 2015 đã không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn Hơn nữa, thông qua phỏng vấn sâu, cũng như quan sát thực tế từ năm

2010 – 2015 cho thấy chất lượng của các khóa tập huấn về công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa có những vấn đề đáng lưu tâm sau: 1- Việc quản lý học viên tham gia tập huấn chưa nghiêm túc; 2- Một số giảng viên đứng lớp chưa đạt yêu cầu về chuyên môn, cách truyền đạt, đặc biệt là những kiến thức thực tế liên quan đến vấn đề được tập huấn; 3-Nội dung tập huấn thường bị động theo các văn bản được ban hành; 4- Hình thức giảng dạy còn thô cứng, kém hấp dẫn Tất cả những hạn chế đó đã làm cho chất lượng của các đợt tập huấn chưa cao Theo đánh giá của một cán bộ văn hóa phường A, anh Nguyễn Thanh T., người có 10 năm trong ngành văn hóa của quận 7, và cũng là người thường xuyên tham gia các lớp tập huấn chia sẻ:

Nói về vấn đề tập huấn để giúp cán bộ làm công tác quản lý văn hóa trên địa bàn quận, cá nhân tôi cho rằng UBND, Phòng Văn hóa – Thông tin quận luôn quan tâm đến việc này Khi có các luật, thông tư, nghị định mới được ban hành, quận đều tổ chức tập huấn cho anh em trong ngành để anh

em biết mà làm việc Tôi nghĩ, về cơ bản như vậy là được Tuy nhiên, có một chuyện là không phải lớp tập huấn nào cũng tốt, ai đi tập huấn cũng nghiêm túc Tôi thấy có lớp đáng lý ra học 5 ngày, nhưng sau đó giảng viên cắt còn có 3 ngày Rồi thì có anh em lợi dụng các đợt tập huấn để đi làm việc cá nhân, hoặc tham gia không đầy đủ, thậm chí có người chỉ đến 1, 2 buổi cuối, hoặc điểm danh rồi về, miễn có cái chứng chỉ là được Điều này tôi nghĩ đã làm cho hiệu quả, chất lượng của các lớp này chưa cao, mục đích chưa đạt được như mong muốn [Mục II, Phụ lục 5]

Một thực tế khác trong công tác tập huấn là chính quyền quận 7 dường như chưa quan tâm đến việc tập huấn cho các đối tượng là chủ cơ sở kinh

39

doanh dịch vụ văn hóa karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online Trong khi đó, đây là đối tượng sẽ thực thi các quy định của pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh của họ Chính vì vậy, ý thức chấp hành pháp luật của chủ các cơ sở kinh doanh chưa cao, ngoài trường hợp một số chủ cơ sở vì lợi nhuận cố tình vi phạm pháp luật, thì không ít trường hợp chủ cơ sở kinh doanh vi phạm pháp luật vì không biết, hoặc hiểu chưa đầy đủ các vi định

về pháp luật Ông Vũ Hoàng A., chủ một cơ sở kinh doanh karaoke ở phường Tân Quy cho biết:

Tôi thì từ ngày mở kinh doanh đến giờ, chưa bao giờ được mời tham gia lớp tập huấn về pháp luật nào cả Tôi nghĩ, việc tập huấn về việc thực thi pháp luật trong hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa cho chủ các cơ sở kinh doanh là rất cần thiết Bởi đôi khi chúng tôi chưa hiểu hết những nội dung mà luật định, dù đã có văn bản trong tay Mà đã không hiểu, hoặc không biết thì dễ làm sai mà mình cũng không biết mình sai Như cơ sở của tôi, cách đây 3 năm, khi kinh doanh một số thức ăn nhẹ cho khách, chúng tôi đã không thực hiện những quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm Khi

cơ quan chức năng đi kiểm tra, đã phạt hành chính Tôi thấy chuyện này lỗi

là do mình không nắm luật là điều rõ rồi Nhưng giá như tôi được tham gia tập huấn thì chắc mọi chuyện đã khác [Mục II, Phụ lục 5]

2.2 Quy hoạch phát triển dịch vụ văn hóa

Để công tác quản lý các dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online phát huy hiệu quả, thì công tác quy hoạch là một trong những yêu cầu quan trọng Đây là cơ sở để kiểm soát tốc độ phát triển, quản lý sự ảnh hưởng của các dịch vụ văn hóa đối với đời sống của người dân Bởi, trên thực tế, sự phát triển các dịch vụ karaoke, vũ trường, trò chơi điện tử online không chỉ có mặt tích cực, mà còn đi kèm với những tệ nạn xã hội, những tác động xấu đến đời sống văn hóa của người dân Nhận thức rõ điều này, đối với dịch vụ karaoke, vũ trường, ngay khi UBND Tp Hồ Chí Minh ban

40

hành chỉ thị số 35/2006/CT-UBND về xây dựng quy hoạch các ngành nghề kinh doanh vũ trường, karaoke, quán bar, dịch vụ xoa bóp, cơ sở lưu trú du lịch; cổ động chính trị, quảng cáo ngoài trời trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2006 – 2010, chính quyền quận 7 đã chỉ đạo tổ chức rà soát, thống kê

số lượng các cơ sở đang kinh doanh karaoke, quán bar – vũ trường trên địa bàn quận Từ đó, đưa ra những phương án quy hoạch ban đầu đối với các loại hình dịch vụ này Tuy nhiên, cho đến nay, đề án quy hoạch kinh doanh karaoke, quán bar – vũ trường của Quận chưa được chính quyền cấp trên phê duyệt vì phải đợi quy hoạch chung của toàn thành phố đối với kinh doanh karaoke, vũ trường, quán bar Trong khi đó, đến nay, sau hơn 10 năm kể từ ngày chỉ thị số 35/2006/CT-UBND ra đời thì đề án quy hoạch karaoke, vũ trường, quán bar của thành phố vẫn chưa được ban hành Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh trò chơi điện tử online cũng chưa có bất kỳ quy hoạch nào Chính điều này đã tạo ra nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận 7 Đánh giá

về vấn đề quy hoạch các dịch vụ văn hóa, chị Tô Thị Thanh N., một cán bộ văn hóa cấp quận cho biết:

Tôi công tác ở quận này nhiều năm rồi, có thể nói quản lý các hoạt động dịch vụ văn hóa trên địa bàn quận từ trước đến giờ tồn tại rất nhiều khó khăn, trong đó tôi nghĩ cái khó khăn nhất là trong suốt nhiều năm qua, chúng tôi không xây dựng được quy hoạch cho các hoạt động dịch vụ văn hóa như karaoke, vũ trường, quán bar, trò chơi điện tử online, rạp chiếu phim, Vì vậy, chúng tôi rất khó kiểm soát sự phát triển này Một thời gian, các cơ sở karaoke, trò chơi điện tử online phát triển tràn lan, lộn xộn,

tự phát nên rất khó để quản lý Tôi chỉ mong sao mau mau có quy hoạch để chúng tôi có thể triển khai các giải pháp nhằm dần đưa các hoạt động dịch

vụ này đi vào ổn định [Mục II, phụ lục 5]