Bài giảng đánh giá tác động môi trường ( combo full slides 4 chương )

Chương 1 MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN Chương 2 Giới thiệu chung về đánh giá tác động môi trường Chương 3 CÁC PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DÙNG TRONG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG Chương 4TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ LOẠI HÌNH DỰ ÁN VÀ BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU

BÀI GIẢNG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

 CHƯƠNG 1 MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN

 CHƯƠNG 2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

 CHƯƠNG 3 CÁC PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DÙNG TRONG ĐÁNH GIÁ TÁC

ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

 CHƯƠNG 4 TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ LOẠI HÌNH DỰ ÁN VÀ BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

 CHƯƠNG 1 MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN

 CHƯƠNG 2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

 CHƯƠNG 3 CÁC PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DÙNG TRONG ĐÁNH GIÁ TÁC

ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

 CHƯƠNG 4 TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ LOẠI HÌNH DỰ ÁN VÀ BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU

Chương 1

MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN

Khái niệm môi trường

Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật

Khái niệm môi trường sống của con người

Môi trường sống của con người bao gồm toàn bộ các

hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, như những cái hữu hình (như các thành phố, các hồ chứa ) và những cái vô hình (như tập quán, nghệ thuật ), trong đó con người sống và bằng lao động của mình họ khai thác các TN thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của mình

Tầng đối lưu: 0-11km, 40 0 C - -56 0 C, N2, O2, CO2

Tầng bình lưu: 11 km-50 km, -56 0 C - -2 0 C, ozon, ô xy, nitơ Tầng trung gian: 50 km- 85 km, , -2 0 C - -92 0 C, N2, O2 i on như

NO + , O + Tầng điện ly : >85km, -92 o C - 1200 o C, ion như NO + , O + , NO2-

Bao gồm tất cả các dạng nước có trên trái đất như nước mặt trong các đại dương, biển, các sông, hồ trên mặt đất, băng tuyết trên mặt đất và ở hai cực của trái đất và cả nước ngầm trong các lớp tầng đất dưới sâu

Thạch quyển là lớp vỏ rắn ngoài của trái đất có chiều sâu từ

0 đến 100 km Thành phần của thạch quyển trên mặt là các lớp đất - sản phẩm phong hoá của các lớp đá trên bề mặt qua hàng ngàn năm

Thành phần

MT

Khí quyển

Thuỷ quyển

Thạch quyển

Cấu trúc của khí quyển

Chu trình nước trên trái đất

Cấu trúc của thạch quyển

Vỏ cứng trái đất

Khí quyển Thủy quyển Địa quyển

Vùng trên Vùng chuyển tiếp

N ha

Fe/Ni

Fe/Ni

6370 km

5100 2900

0 40 400 900

Quan hệ sinh quyển với các quyển khác trên trái đất

Vai trò của MT Môi trường là nơi cung cấp nguồn TN cần thiết

cho con người

Môi trường là nơi cung cấp nguồn TN cần thiết cho con người

Môi trường là không gian sống của con người

Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải

Môi trường cung cấp cho chúng

ta…

Là không gian sống của con người

Tiếp nhận và chứa đựng chất thải, rác thải

Khái niệm phát triển

đáp ứng những nhu cầu về cải thiện chất lượng cuộc sống của con người Các hoạt động phát triển nhằm nâng cao điều kiện vật chất và tinh thần của con người bằng phát triển lực lượng sản xuất, thay đổi quan hệ sản xuất, quan hệ xã hội, nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa

Những vấn đề

Của PT

Nguy cơ thách thức từ môi trường

Nguồn tài nguyên dần khan hiếm, cạn kiệt

Mâu thuẫn MT và PT ngày càng sâu sắc

Các xu thế, mô hình PT đương đại đang dần bị loại bỏ

ất công b ằn

ố p hả

n đ ối

Về kinh tế

KÐm hiÖu qu

¶ kinh tÕ

Lç

vèn, mÊ

t vèn,

kh

«ng

cã t¸

i s¶n

xuÊt

Kém hiệ

u quả v

ề kin

h tế

L

ỗ vốn , m

ất vốn

Không c

Không tưởng

vững v

ề m

ặt xã hội

X

ã h

ội chấp nhậ

n , ủng h

ộ

D

o c

ó sự côn

g bằn

g , dân chủ

Phát triển bền vững

nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo

vệ môi trường

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Các điều kiện của

PTBV

Các mô hình phát triển bền vững

Các hoạt động của con người tác

Tác động của con người đến

đơn vị tài nguyên

Chương 2

Giới thiệu chung về đánh

giá tác động môi trường

Khái niệm ĐTM (Environmental Impact Assessment EIA)

Đánh giá tác động môi trường là việc phân tích, dự báo các tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó

Mục đích

ĐTM cung cấp nhưng thông

tin trợ giúp cho việc ra quyết

định về việc có hoặc không

by Guild Design Inc.

Lợi ích ĐTM

Lịch sử và quá trình phát triển của

các nước trên thế giới đã có Luật bảo vệ môi trường hoặc các luật liên quan đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững

Các nước đã xây dựng hoàn chỉnh các hệ thống pháp lý quy định về ĐTM

ĐTM ra đời trong bối cảnh con người phải gánh chịu ngày một nhiều hơn, nghiêm trọng hơn những tác động tiêu cực từ chính những hoạt động phát triển của mình

 05/2008, 26/2008, 27/2015

Biển hồ Aral

Đập dâng Thạch Nham

Tác động môi trường của dự án

Khài niệm tác động môi trường

của dự án

Tác động môi trường của dự án là sự biến đổi của một hay nhiều nhân tố môi trường trên một phạm vi không gian và sau một khoảng thời gian xác định, do dự án và các hoạt động của dự án gây ra

Bi u th c bi u th tác ểu thức biểu thị tác động môi trường của dự ức biểu thị tác động môi trường của dự ểu thức biểu thị tác động môi trường của dự ị tác động môi trường của dự động môi trường của dự ng môi tr ường của dự ng c a d ủa dự ự án

E : Tác động môi trường của dự án.

Vi,0: Giá trị chất lượng môi trường nhân tố thứ i khi không có dự án.

Vi,1: Giá trị chất lượng môi trường nhân tố thứ i khi có dự án.

Wi : Tầm quan trọng của tác động môi trường theo điểm quy ước

n : Số các nhân tố/ tác động môi trường của dự án được xem xét

1 ,

CÁC NGUỒN TÀI NGUYÊN VÀ NHÂN TỐ MÔI

TRƯỜNG BỊ TÁC ĐỘNG CỦA DỰ ÁN

Tài nguyên

và môi trường

Môi trường tự nhiên

Các loài động

vật Thực vật

Môi trường xã

hội

Giá trị sử dụng Của con người

Giá trị chất lượng Cuộc sống

Tài nguyên đất

Diện tích đất (đất bị ngập, đất bị lầy hoá, đất bị xói mòn, đất trống đồi trọc…)

Chất lượng đất (ô nhiễm đất, thoái hoá đất, chua hoá, mặn hoá )

Địa hình, địa mạo

Yếu tố biểu

thị

Số lượng

Chất lượng

Hình thái

Tài nguyên nước

Tổng lượng nước, chế độ thuỷ văn Trữ lượng nước,độ cao mực nước ngầm.

Chất lượng nước mặt, biến đổi chất lượng nước (ô nhiễm nước, phì dưỡng…), xâm nhập mặn.

Hình thái

Không khí

Các yếu tố khí hậu (mưa, nhiệt độ ) Chất lượng không khí(bụi, khói, các khí độc hại, tiếng ồn…)

Hình thái

Sinh thái

Số loài, tổng số loài,, nơi sinh sống các loài cây thuốc, cây quý hiếm.

Sự đa dang, phong phú, tính ổn định, bền vững của lưới và chuỗi thức ăn…

Cân bằng (sinh vật SX-sinh vật TT-sinh vật phân hủy

Hình thái đặc trưng của các HST

Yếu tố biểu

thị

Số lượng

Chất lượng

Hình thái

Giá trị sử dụng

Số lượng, quy mô của các công trình dân dụng.

Quy mô của các công trình

Hình thái trực quan của các công trình

Yếu tố biểu

thị

Số lượng

Chất lượng

Hình thái

Giá trị chất lượng cuộc sống

số lượng công việc, loại hình dịch vụ Văn hóa, ….

Thu nhập bình quân đầu người, tổng thu thuế của địa phương, mức sống của nhân dân

Hình thái

Chu trình thực hiện dự án và trình tự thực hiện ĐTM

Sàng lọc môi trường

mức độ sơ bộ, tổng thể những thuận lợi và cản trở về mặt môi trường của khu vực đối với loại hình dự án được lựa chọn

 Sơ bộ xác định những tác động tiêu cực tiềm tàng của dự án lên môi trường làm cơ sở cho việc xem xét dự án được đề xuất

có đòi hỏi phải thực hiện ĐTM hay không và nếu cần thực hiện ĐTM thì thực hiện ở mức sơ bộ hay chi tiết

ĐTM sơ bộ

nhất

rõ hơn khái niệm về dự án nếu trong quy hoạch dự án trước đây vẫn còn những vấn

đề chưa kết luận rõ rang

hành đánh giá tác động môi trường chi tiết ở giai đoạn tiếp sau hay không.

ĐTM chi tiết

Phải đánh giá một cách chi tiết các tác động môi trường, tập trung vào các tác động tiêu cực được coi là đáng kể đã xác định được trong ĐTM sơ bộ

Ngoài đánh giá định tính còn phải định lượng và dự báo các tác động môi trường chủ yếu của dự án

Phải đề xuất và thiết kế biện pháp giảm thiểu các tác động tiêu cực chủ yếu của dự án

Phải đề xuất chương trình giám sát môi trường dự án trong giai đoạn vận hành dự án

Thiết kế các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực

kế hoạch thi công;

Thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực

 Tổ chức thi công hợp lý và giám sát chặt chẽ ô nhiễm môi trường trong thi công;

cực của dự án trong thi công và các biện pháp giảm thiểu cần thiết khác;

Thực hiện các chương trình quản lý và giám

sát môi trường

 Lập quy trình vận hành hợp lý (hoặc tối ưu);

như: kiểm toán tác động môi trường; kiểm toán chất thải; kiểm toán hệ thống quản lý môi trường của dự án…

PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH NHẬN BIẾT TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

Dựa vào các thành phần tài nguyên

và các NTMT

MT

Vật lý

Tự nhiên

MT Sinh thái Giá trị sử dụng

Giá trị CLCs

Dựa vào HĐDA

Chuẩn bị Thi công thi công xây

Quản lý Vận hành

Dựa vào sự biến đổi của TN và

có sự biến đổi của các nguồn TN và NTMT

Đánh giá

ra sự biến đổi với các nguồn TN và NTMT

Kết luận • Đưa ra các kết luận đánh giá

Dựa vào các hoạt động của dự án

Dựa vào các hoạt động của dự án

Nội dung và quy trình thực hiện ĐTM của dự án

• Giai đoạn chuẩn bị

• Giai đoạn triển khai thực hiện

• Giai đoạn vận hành

Đánh giá hiện trạng môi trường ban đầu

 Đánh giá tất cả các các nhân tố môi trường của khu vực

dự án tại thời điểm trước khi có dự án, chính là thời điểm lập báo cáo ĐTM Hiện trạng môi trường nền sau khi đánh giá sẽ làm cơ sở để so sánh, đánh giá tác động môi trường khi dự án

Đánh giá và dự báo tác động

ĐTM của dự án

Dự báo tác động môi trường

Sau 3

năm

Sau 5 năm

Sau 10 năm

Đề xuất các biện pháp giảm thiểu

ra;

và cá nhân.

Chương trình quản lý môi trường

 Các hoạt động của dự án trong quá trình chuẩn bị, xây dựng và vận hành; các tác động môi trường;

 Các biện pháp giảm thiểu tác động có hại (các công trình xử lý và quản lý chất thải kèm theo chỉ dẫn cụ thể về chủng loại và đặc tính kỹ thuật; công trình xử lý môi trường đối với các yếu tố khác ngoài chất thải);

 Các biện pháp phòng chống sự cố môi trường, phục hồi môi trường (nếu có);

 Chương trình giáo dục, đào tạo về môi trường;

 Kinh phí và thời gian biểu thực hiện và hoàn thành chương trình quản

lý môi trường;

 Cơ quan thực hiện và cơ quan giám sát thực hiện chương trình quản

lý môi trường

Chương trình giám sát môi trường

thuật, công nghệ và tổ chức để bảo đảm kiểm soát một cách

có hệ thống trạng thái và sự biến đổi chất lượng môi trường

do tác động của việc thực hiện dự án gây ra Giám sát môi trường bao gồm việc quan trắc, đo đạc, tổng hợp, phân tích các thông tin về chất lượng môi trường khu vực dự án

Tham vấn, lấy ý kiến của cộng đồng

Lợi ích

được niềm tin mạnh mẽ hơn

Cấu trúc và nội dung của báo cáo ĐTM

Điều kiện

TN KT- XH

CÁC PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT DÙNG

TRONG ĐÁNH GIÁ

TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

Chương 3

PP KT ĐTM

PP Đơn giản

Liệt kê các

Số liệu

MT

Kiểm tra Danh mục MT

Đơn giản

Dạng câu hỏi

Có định cấp

Có trọng số

Ước lượng giá trị CL- MT

Ma trận MT

Đơn giản

Có định cấp

Sơ đồ mạng lưới

Chập bản đồ MT

PP phức tạp

Phân tích chi phí lợi ích MR

Mô hình

Mô hình Vật lý

Mô hình toán

Khái niệm

• Là bảng liệt kê các số liệu về các thông số môi trường cho các phương án cần xem xét để giúp cho việc so sánh và rút ra các đánh giá về các tác động môi trường của các phương án đó

Nội dung

• Phương pháp này không đi vào đánh giá các tác động môi trường của dự án mà chỉ liệt kê các số liệu về các nhân tố môi trường liên quan đến các hoạt động của dự án cho các phương án khác nhau

Cách thức

đánh giá

• Kết quả liệt kê sẽ là cơ sở cho mọi người tham khảo và hiểu rõ về dự

án và các phương án đề xuất trong dự án, trên cơ sở đó lựa chọn phương án phù hợp và tối ưu.

Ưu nhược

điểm

• Nhanh, đơn giản, dễ hiểu, ít tốn kém….

• Không đánh giá được tác động môi trường của dự án

Phương pháp liệt kê các số liệu môi trường

Diện tích tưới (ha)

Diện tích đất bị thu hẹp (ha)

4 cấp

4 cấptốtcấp 41000

113006512000200013

1 cấp

1 cấpvừacấp 1200

00000000000

Bảng kiểm tra danh mục môi trường đơn giản

TT TN & nhân tố MT chính của DA Có tác động Không tác

Ưu nhược

điểm

• Nhanh, đơn giản, dễ thực hiện, ít tốn kém

• Định tính, kết quả phụ thuộc vào tính chủ quan của người làm công tác đánh giá

Phương pháp kiểm tra danh mục môi trường dạng câu hỏi

7 Có làm tăng các bệnh lây lan theo đường nước hay không?   

8 Có làm tăng đáng kể sự úng ngập hoặc sự mặn hoá của đất hay không ?   

9 Có làm thay đổi lớn đến kê sinh hai của dân cư hay không ?    Các biện pháp

Bảng kiểm tra danh mục môi trường có định cấp

Các biện pháp giảm thiểu

Kiểm tra môi trường ban đầu

Không có tác động đáng kể

Xâm lấn hệ

sinh thái quý

Mất các giá trị sinh thái

Lựa chọn vị trí

dự án và thực hiện khôi phục môi trường hợp lý

Xâm lấn các

giá trị văn hóa

lịch sử

Mất các giá trị này

Quy hoạch hợp

lý các công trình

Ngăn cản giao

thông thủy

Tổn thất về kinh tế

Thực hiện nghiêm các biện pháp giảm nhẹ

dự án

Ưu nhược

điểm

• Nhanh, đơn giản, dễ thực hiện, ít tốn kém

• Định tính, kết quả phụ thuộc vào tính chủ quan của người làm công tác đánh giá

Phương pháp kiểm tra danh mục môi trường có trọng số

Khái niệm

động của dự án với từng nhân tố hay thành phần môi trường để đánh giá mối quan hệ nguyên nhân - kết quả

Nội dung

án, còn hàng dọc là các nhân tố môi trường bị tác động hoặc ngược lại

Cách thức

đánh giá

vào từng ô của ma trận theo các ký hiệu quy định.

Ưu nhược

điểm

Ma trận môi trường đơn giản

Ghi chú: ++ Tác động mạnh; + có tác động; 0 không tác động

Ma trận môi trường có định lượng

PT KTXH

Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân

Nâng cao chất lượng dịch vụ

Phương pháp chập bản đồ môi trường

 Giới thiệu khái quát về phương pháp

 thường được sử dụng trong quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch môi trường

 Nội dung của phương pháp dựa trên việc phân tích và chập các số liệu mang tính không gian như địa hình, đất, khí hậu, sử dụng đất để lập ra một bản đồ mới cho

thấy sự phân bố các thông số môi trường và cường độ của các tác động môi trường

 Trước đây PP được thực hiện = thủ công (vẽ lên vật liệu trong suốt), hiện nay được xử lý = máy tính (MapÌnfo,

AutoCAD, ArcView…)

D Li U Ữ LiỆU ỆU KHÔNG GIAN D Li U PHI Ữ LiỆU ỆU

KHÔNG GIAN

CÁC THÔNG TIN

CÁC LO I NH ẠI ẢNH ẢNH CÁC LO I B N Đ CÁC LO I B N Đ ẠI ẢNH ẢNH ẠI ẢNH ẢNH Ồ Ồ

C S D LI U Ơ SỞ DỮ LIỆU Ở DỮ LIỆU Ữ LiỆU ỆU TÀI NGUYÊN Đ T ẤT

h ưởng của kinh tế ng c a kinh t ủa kinh tế ế

đ i v i các lo i hình ốc,tầng dày; loại ớp: ại hình sử dụng đất

s d ng đ t ử dụng đất ụng đất ất

L U TR VÀ X LÝ D ƯU TRỮ VÀ XỬ LÝ DỮ Ữ LiỆU Ử LÝ DỮ Ữ LiỆU

LI U ỆU

XÂY D NG C ỰNG CƠ Ơ SỞ DỮ LIỆU

S D LI U Ở DỮ LIỆU Ữ LiỆU ỆU

Khái quát chung

 Sử dụng các kết quả ĐTM và đi sâu vào mặt kinh tế môi trường

 Ngoài phân tích các chi phí và lợi ích mang tính kỹ thuật còn phân tích các chi phí và lợi ích mà những biến đổi về tài nguyên và môi trường do dự án tạo nên

trong tính toán kinh tế của dự án đơn thuần Nó không chỉ bao gồm các lợi ích và chi phí về mặt kinh tế mà còn bao gồm cả các chi phí

và lợi ích về xã hội, tài nguyên môi trường nên gọi là phương pháp phân tích lợi ích - chi phí mở rộng.

 Phương pháp phân tích lợi ích - chi phí mở rộng thường dùng trong giai đoạn đánh giá tác động môi trường chi tiết.

Phương pháp phân tích lợi ích chi phí mở rộng

(thuộc nhóm đánh giá phức tạp, định lượng)