Nghiên cứu khoa học " NGHIÊN CỨU CHỌN VÀ NHÂN GIỐNG QUẾ CÓ NĂNG SUẤT TINH DẦU CAO " pot

- Cây trội được chọn có các chỉ tiêu sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu vượt trội so với quần thể xung quanh theo quy phạm QPN15-93 của Bộ NN&PTNT kết hợp phương pháp chuyên gia và phân t

NGHIÊN CỨU CHỌN VÀ NHÂN GIỐNG QUẾ

CÓ NĂNG SUẤT TINH DẦU CAO

Nguyễn Huy Sơn

Trung tâm Nghiên c ứu Lâm đặc sản Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

TÓM TẮT

Quế (Cinnamomum cassia BL.) là cây đặc sản có giá trị kinh tế cao Tinh dầu Quế là nguyên liệu quí trong công nghiệp dược phẩm và thực phẩm Hầu hết các giống Quế đang trồng rừng hiện nay là giống chưa được cải thiện Việc chọn giống và nhân giống Quế có năng suất tinh dầu cao là cần thiết Kết quả bước đầu đã chọn được 79 cây trội với các chỉ tiêu sinh trưởng cao hơn các cây xung quanh từ 9,0-75,7%

về đường kính, từ 5,0-54,9% về chiều cao vút ngọn và từ 5,0-63,9% về chiều cao dưới cành Hàm lượng tinh dầu trong vỏ của các cây trội đều đạt từ 2,2-5,15%, hàm lượng aldehyd cinnamic đạt từ 89,90-98,10% Phương pháp ghép nêm có triển vọng hơn các phương pháp ghép mắt, ghép áp và giâm hom, thời vụ ghép thích hợp vào tháng 10, đường kính gốc ghép từ 0,5-0,7cm, vật liệu ghép lấy từ cây 10-13 năm tuổi, tỷ lệ sống của cây ghép đạt từ 55,6-63,3%

Từ khóa: Quế, nhân giống, chọn giống, tinh dầu

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Quế (Cinnamomum cassia BL.) là cây đặc sản có giá trị kinh tế cao, tinh dầu Quế là nguyên liệu quí trong công nghiệp dược phẩm và thực phẩm, gỗ Quế sau khi bóc vỏ còn được dùng để làm nhà và đóng các đồ mộc gia dụng Ngoài ra, do có tán lá khá dày, rậm và xanh quanh năm nên rừng trồng Quế còn có tác dụng phòng hộ khá hiệu quả Vì thế Quế còn được gọi là cây đa mục đích và là một trong những loài cây trồng chính trong chương trình 5 triệu ha rừng nhằm góp phần xoá đói giảm nghèo cho đồng bào vùng sâu vùng

xa ở một số tỉnh miền núi trong những năm qua Ở nước ta, Quế được trồng nhiều ở các tỉnh Yên Bái, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Quảng Nam và Quảng Ngãi, nhưng hầu hết là giống chưa được cải thiện Vì vậy, việc nghiên cứu chọn và nhân giống Quế có năng suất tinh dầu cao là cần thiết và có ý nghĩa

cả về khoa học lẫn thực tiễn sản xuất Tuy thời gian thực hiện đề tài còn quá ngắn so với chu kỳ kinh doanh của cây Quế, nhưng những kết quả bước đầu này cũng có ý nghĩa tham khảo nhất định nhằm định hướng phát triển cây Quế có hiệu quả cho mỗi địa phương

II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Vật liệu nghiên cứu

- Rừng trồng Quế từ 10-19 năm tuổi ở Văn Yên (Yên Bái), Trà Mi (Quảng Nam) và Trà Bồng (Quảng Ngãi)

- Cây trội từ các rừng trồng nói trên, vật liệu nhân giống bao gồm cả hạt giống và hom cành lấy từ các cây trội đã chọn lọc

- Thuốc kích thích ra rễ gồm: IAA; IBA và ABT

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Thông tin về lý lịch các khu rừng trồng Quế ở các địa phương điều tra theo phương pháp phỏng vấn

- Thu thập số liệu sinh trưởng rừng trồng theo phương pháp điều tra ô tiêu chuẩn từ 300-500m2, sao cho đảm bảo dung lượng mẫu n30, các chỉ tiêu điều tra gồm: đường kính ngang ngực (D1,3), chiều cao vút ngọn (Hvn), chiều cao dưới cành (Hdc), đường kính tán lá (Dt)

- Cây trội được chọn có các chỉ tiêu sinh trưởng và hàm lượng tinh dầu vượt trội so với quần thể xung quanh theo quy phạm QPN15-93 của Bộ NN&PTNT kết hợp phương pháp chuyên gia và phân tích trong phòng thí nghiệm

- Xác định hàm lượng tinh dầu theo phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước, phân tích hàm lượng aldehyd cinnamic theo phương pháp sắc ký

- Nhân giống và khảo nghiệm xuất xứ Quế theo phương pháp sinh thái thực nghiệm, bố trí thí nghiệm theo phương pháp ngẫu nhiên không đầy đủ lặp lại 3 lần

- Khảo nghiệm 6 xuất xứ ở 2 vùng sinh thái chính là Văn Yên-Yên Bái và Trà Mi-Quảng Nam, mỗi địa điểm 2,0ha Số liệu thu thập định kỳ 6 tháng 1 lần trên các ô tiêu chuẩn định vị, diện tích ô tiêu chuẩn

≈250m2, n30cây Chỉ tiêu điều tra gồm: đường kính gốc (D0), chiều cao vút ngọn (Hvn), tỷ lệ sống

- Xử lý số liệu theo phương pháp thống kê sinh học có sự trợ giúp của các phần mềm Excel 5.0 và SPSS

III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 Kết quả chọn giống Quế theo khả năng sinh trưởng ở các vùng sinh thái

Sản phẩm thu hoạch chính của cây Quế là vỏ, cây càng cao và to thì sản lượng vỏ càng lớn Mặt khác, sản lượng vỏ còn phụ thuộc vào độ dày của vỏ và độ dày của phần vỏ chứa tinh dầu Tuy nhiên, việc xác định độ dày vỏ và độ dày phần vỏ chứa tinh dầu phụ thuộc rất nhiều yếu tố như: tuổi cây, vị trí lấy mẫu và

đo mẫu, thời gian lấy mẫu và đo mẫu, thời tiết lấy mẫu và đo mẫu khó có thể xác định chính xác ngay ở trên rừng Hơn nữa, nội dung này có thể xác định thông qua hàm lượng tinh dầu trong các mẫu vỏ phân tích trong phòng thí nghiệm, nên kết quả chọn giống theo hàm lượng và chất lượng tinh dầu được thể hiện ở phần sau

Bảng 1 Số cây trội đã chọn theo các chỉ tiêu sinh trưởng

Độ vượt (%)

Số

tt

Địa điểm điều tra cây trội

Số cây trội

Từ 200 cây trội sơ tuyển ban đầu ở 3 địa điểm (Văn Yên-Yên Bái; Trà Mi-Quảng Nam và Trà Bồng-Quảng Ngãi) đã chọn được 108 cây trội theo các chỉ tiêu sinh trưởng Trong đó, Văn Yên-Yên Bái có 27 cây

ở giai đoạn 17 năm tuổi, Trà Mi-Quảng Nam có 47 cây (20 cây ở tuổi 15; 8 cây ở tuổi 18; còn lại là tuổi 19), Trà Bồng-Quảng Ngãi có 34 cây (8 cây ở tuổi 10; 3 cây ở tuổi 12; 4 cây ở tuổi 13; 6 cây ở tuổi 14; 1 cây ở tuổi 16; còn lại là ở tuổi 17) Kết quả cho thấy cây trội được chọn là những cây có độ vượt về đường kính ngang ngực biến động từ 9,0-75,7%, chiều cao vút ngọn biến động từ 5,0-54,9% và chiều cao dưới cành biến động từ 5,0-63,9% (bảng 1)

3.2 Kết quả chọn giống Quế theo hàm lượng và chất lượng tinh dầu

Ngoài khả năng sinh trưởng có liên quan chặt chẽ tới sản lượng vỏ thì hàm lượng và chất lượng tinh dầu của vỏ Quế cũng là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá chất lượng giống Quế Trên cơ sở các cây trội đã được chọn theo các chỉ tiêu sinh trưởng, tiến hành phân tích hàm lượng tinh dầu và hàm lượng hợp chất chủ yếu của tinh dầu là aldehyd cinnamic Kết quả (bảng 2) cho thấy hàm lượng tinh dầu trong vỏ của các cây trội đều cao và đạt từ 2,2% trở lên, thậm chí có cây còn đạt tới 5,15%, trong khi đó ở các mẫu đối chứng là

những cây xung quanh chỉ đạt dưới 2,1% Tuỳ thuộc vào tuổi cây và vùng sinh thái mà hàm lượng tinh dầu

có thể cao thấp khác nhau Cụ thể là những cây trội ở Văn Yên-Yên Bái có hàm lượng tinh dầu biến động từ 2,20-2,85%; ở Trà Mi-Quảng Nam biến động từ 2,80-5,15%; Trà Bồng-Quảng Ngãi biến động từ 2,20-3,86% Mặc dù các cây trội ở Yên Bái là những cây đều ở giai đoạn 17 năm tuổi nhưng hàm lượng tinh dầu thấp hơn khá nhiều so với các cây trội ở Quảng Nam Ở Quảng Ngãi, do cây trội phân bố ở nhiều cấp tuổi,

từ tuổi 10-18, nhất là ở tuổi 10-14 chiếm tới 44,6% số cây mà hầu hết số cây trội ở độ tuổi từ 10-14 đều có hàm lượng tinh dầu biến động từ 2,2-3,0% nên hàm lượng tinh dầu của cây trội ở Quảng Ngãi thấp hơn so với các cây trội ở Quảng Nam Qua số liệu này cho thấy giống Quế ở Quảng Nam có hàm lượng tinh dầu cao hơn hẳn giống Quế ở Yên Bái

Bảng 2 Số cây trội được chọn đồng thời theo cả sinh trưởng,

hàm lượng và chất lượng tinh dầu

Hàm lượng (%)

Số

tt

Địa điểm điều tra cây trội

Số cây trội

Tinh dầu Aldehyd cinnamic

Tương tự như hàm lượng tinh dầu, hàm lượng aldehyd cinnamic trong tinh dầu Quế là yếu tố quan trọng

để đánh giá chất lượng tinh dầu Theo Dược điển Việt Nam, hàm lượng aldehyd cinnamic trong tinh dầu của

vỏ Quế phải đạt từ 80% trở lên mới đảm bảo chất lượng Kết quả phân tích các mẫu vỏ Quế từ 108 cây trội theo khả năng sinh trưởng ở phần trên đã chọn được 79 cây có hàm lượng và chất lượng tinh dầu cao hơn hẳn so với các mẫu đối chứng, mẫu đối chứng là mẫu hỗn hợp vỏ của 15 cây xung quanh, các cây được chọn đều có hàm lượng aldehyd cinnamic đạt từ 89,90-98,10%

Như vậy, kết hợp cả tiêu chuẩn về sinh trưởng và hàm lượng cũng như chất lượng tinh dầu đã chọn được 79 cây trội Trong đó, ở Văn Yên-Yên Bái có 23 cây, ở Trà Mi-Quảng Nam có 31 cây và ở Trà Bồng-Quảng Ngãi có 25 cây

3.3 Kết quả nghiên cứu nhân giống vô tính

3.3.1 Kết quả nhân giống bằng phương pháp giâm hom

Hom được lấy từ thân của cây 1 năm tuổi và những cành bánh tẻ của những cây từ 3, 5, 7, 10, 13 và 15 năm tuổi, kích thức hom ≈5cm và phải có ít nhất 2 chồi ngủ trở lên (2 nách lá) Giá thể giâm hom là cát tinh

và đất tầng A Thuốc kích thích ra rễ gồm IAA, IBA và ABT Nồng độ thử nghiệm các loại thuốc gồm: 0,5; 0,75; 1,0 và 1,5% Thời vụ thử nghiệm giâm hom gồm: vụ xuân và vụ hè

Kết quả nghiên cứu cho thấy tuổi cây lấy hom càng trẻ thì tỷ lệ ra rễ càng cao, hom lấy từ cây 1 năm tuổi

ra rễ đến 98,6%, nhưng hom lấy từ cây 13 năm tuổi thí nghiệm trong công thức thuốc và thời vụ tốt nhất cũng chỉ ra rễ được 15,5%, hom của cây 15 tuổi chỉ ra rễ được 4,3% Giá thể giâm hom là cát tinh cho tỷ lệ

ra rễ cao hơn giá thể là bầu đất Mặc dù tỷ lệ ra rễ của những hom lấy từ cây 1 năm tuổi cao nhất nhưng không có ý nghĩa trong công tác cải thiện giống, vì những cây này chưa thể xác định được chúng có phải là cây trội khi thành thục sinh học hay không

Trong một thí nghiệm khác với hom là các chồi vượt mọc trên thân của cây 7 tuổi cũng được bố trí với các loại thuốc và nồng độ tương tự Kết quả cho thấy giâm hom vào mùa hè với loại thuốc IBA nồng độ 1% cho tỷ lệ cao nhất, đạt ≈77% (bảng 3) Tuy nhiên, ở giai đoạn 7 năm tuổi thì việc xác định cây trội cũng chưa chắc chắn, vì chúng chưa phải ở gần giai đoạn thành thục sinh học hoặc thành thục công nghệ để khai thác,

nên việc nhân giống hom ở giai đoạn này dù có tỷ lệ cây sống cao nhưng cũng ít có ý nghĩa trong công tác cải thiện giống

Bảng 3 Kết quả nhân giống bằng phương pháp giâm hom

Nồng độ (%) Thời vụ

giâm hom Loại thuốc

0,5 0,75 1,0 1,5

Như vậy, hom lấy từ chồi vượt mọc ở thân cây có khả năng ra rễ cao hơn hẳn so với chồi từ cành, giâm hom vào mùa hè cho tỷ lệ ra rễ cao hơn mùa xuân, thuốc IBA với nồng độ 1% cho tỷ lệ ra rễ cao nhất trong phạm vi thí nghiệm này

3.3.2 Kết quả nhân giống bằng phương pháp ghép

Ảnh hưởng của phương pháp ghép đến tỷ lệ sống của cây ghép

Gốc ghép là cây con tạo từ hạt trong vườn ươm 2 năm tuổi, đường kính gốc (D00) đạt từ 0,5- 0,7cm Thí nghiệm được thực hiện vào tháng 3 và 10 năm 2004 với 3 phương pháp ghép khác nhau, kết quả (bảng 4) cho thấy phương pháp ghép nêm đạt tỷ lệ cây sống cao nhất ở cả 2 vụ ghép, vụ ghép tháng 3 đạt 70,3% và

vụ ghép tháng 10 đạt 76,8% Trong khi đó phương pháp ghép mắt chỉ đạt tỷ lệ sống tương ứng với 2 vụ ghép là 8,2% và 37,7%; phương pháp ghép áp cũng chỉ đạt các trị số tương ứng là 11,5% và 47,8%

Bảng 4 Kết quả của các phương pháp ghép khác nhau

P/p ghép T/vụ ghép

Ghép nêm (%)

Ghép mắt (%)

Ghép áp (%)

Ảnh 1 Quế mới ghép trong vườn ươm

Ảnh hưởng của thời vụ và tuổi cây mẹ lấy cành ghép đến tỷ lệ sống của cây ghép

Gốc ghép là cây con tạo từ hạt trong vườn ươm 2 năm tuổi, đường kính gốc (D00) đạt từ 0,5-0,7cm Thí nghiệm được tiến hành vào các tháng 3; 4; 9; 10 và 11, phương pháp ghép chọn là ghép nêm ở phần ngọn bánh tẻ của cây làm gốc ghép Cành ghép là những cành bánh tẻ của các cây mẹ ở các cỡ tuổi khác nhau: 1; 10; 13 và 15 năm tuổi

Kết quả (bảng 5) cho thấy tuổi cây mẹ càng cao thì khả năng ghép thành công càng giảm, tỷ lệ cây ghép sống cao nhất ở công thức ghép đoạn thân của cây 1 năm tuổi và thấp nhất ở công thức ghép cành của cây

15 tuổi Sự thành công của cây ghép 1 năm tuổi không có ý nghĩa trong công tác cải thiện giống Ở giai đoạn từ 10-15 năm tuổi, rừng trồng đã thành thục cả về sinh học và công nghệ nên việc chọn cây trội lấy vật liệu ghép để xây dựng rừng giống và vườn giống là có ý nghĩa quan trọng trong công tác cải thiện giống Tuy nhiên, cành ghép của cây mẹ 15 năm tuổi có tỷ lệ sống đều thấp dưới 50% qua các tháng ghép, riêng cành ghép của cây mẹ từ 10-13 năm tuổi ghép vào tháng 10 cho tỷ lệ sống cao nhất và đạt từ 55,6-63,3% Tuỳ thuộc vào yêu cầu chất lượng giống cần cải thiện và tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế kỹ thuật của từng đơn vị mà chọn tuổi cây mẹ lấy cành ghép cho thích hợp, chọn cây mẹ cho cành ghép có tuổi cao càng gần với tuổi thành thục công nghệ để khai thác thì mức độ chính xác của việc chọn giống càng cao và chất lượng giống càng đảm bảo

Bảng 5 Ảnh hưởng của thời vụ và tuổi cây mẹ lấy cành ghép

đến tỷ lệ sống của cây ghép

Thời gian ghép

Số

tt

Tuổi cây mẹ lấy hom

T.3 T.4 T.9 T.10 T.11

Ảnh 2 Cây Quế ghép nêm sau 8 tháng tuổi

Ảnh hưởng của đường kính gốc ghép đến tỷ lệ sống của cây ghép

Thí nghiệm phương pháp ghép nêm tiến hành lặp lại 3 lần vào các tháng khác nhau trên gốc ghép có đường kính gốc (D00) được phân làm 3 cấp: 0,5-0,7cm; 0,71-0,9cm và 0,91-1,1cm (bảng 6)

Kết quả cho thấy kích thước gốc ghép có ảnh hưởng khá rõ đến tỷ lệ sống của cây ghép Trong phạm vi đường kính gốc ghép biến động từ 0,5-1,1cm thì tỷ lệ sống của cây ghép giảm dần, cao nhất ở cỡ đường kính từ 0,5-0,7cm trong cả 3 lần ghép, thấp nhất ở cỡ đường kính từ 0,91-1,1cm Ngoài ra, thời gian ghép cũng ảnh hưởng khá rõ đến kết quả thí nghiệm, tỷ lệ sống của cây ghép đạt cao nhất vào tháng 10 Kết quả này cũng rất phù hợp với kết quả của thí nghiệm trên

Bảng 6 Ảnh hưởng của đường kính gốc ghép đến tỷ lệ sống của cây ghép

Kích thước gốc ghép (cm) Thời gian

ghép

0,5-0,7 0,71-0,9 0,91-1,1

Như vậy, sử dụng phương pháp ghép nêm với gốc ghép có đường kính gốc từ 0,5-0,7 và ghép vào tháng 10 cho tỷ lệ sống cao nhất trong phạm vi thí nghiệm này

3.4 Kết quả khảo nghiệm xuất xứ Quế ở Yên Bái và Quảng Nam

Khảo nghiệm gồm có 6 xuất xứ được bố trí ở 2 vùng sinh thái chính là Văn Yên-Yên Bái và Trà Mi-Quảng Nam (bảng 7)

Bảng 7 Kết quả sinh trưởng của các xuất xứ trồng từ 18-24 tháng

Văn Yên-Yên Bái (18 tháng sau khi trồng)

Trà Mi-Quảng Nam (24 tháng sau khi trồng)

Địa điểm khảo

nghiệm

Xuất xứ

D 00

(cm)

Sd Hvn

(m)

Sh D 00

(cm

Sd Hvn

(m)

Sh

Kết quả ở bảng 7 cho thấy khả năng sinh trưởng của các xuất xứ Quế ở 2 địa điểm khảo nghiệm khác nhau khá rõ rệt (Ft>F05) Sau 18 tháng trồng ở Yên Bái các xuất xứ Quế từ Bắc Trung Bộ trở ra đều sinh trưởng nhanh hơn các xuất xứ Nam Trung Bộ kể cả về đường kính gốc (D0) và chiều cao (Hvn), biến động

từ 0,92-1,14cm về đường kính và từ 0,83-1,04m về chiều cao, trong khi đó các xuất xứ Nam Trung Bộ chỉ đạt các trị số tương ứng từ 0,88-0,89cm và từ 0,79-0,80m Tương tự như vậy, sau 24 tháng trồng ở Quảng Nam, kết quả điều tra cho thấy khả năng sinh trưởng của các xuất xứ được phân làm 2 nhóm khác nhau khá rõ rệt nhưng không theo vùng sinh thái như ở Yên Bái, nhóm thứ nhất sinh trưởng trội hơn gồm có các xuất xứ Yên Bái, Thanh Hoá và Quảng Nam với trị số trung bình về đường kính gốc biến động từ 0,79-0,81cm và chiều cao biến động từ 0,81-0,83m, nhóm thứ hai sinh trưởng kém hơn gồm các xuất xứ Quảng Ninh, Nghệ An và Quảng Ngãi với các trị số trung bình về đường kính gốc biến động từ 0,73-0,75cm và chiều cao biến động từ 0,75-0,77m

So sánh khả năng sinh trưởng của các xuất xứ trồng ở 2 vùng sinh thái khác nhau là Yên Bái và Quang Nam cho thấy mặc dù số liệu thu được ở Yên Bái mới có 18 tháng tuổi (ít hơn Quảng Nam 6 tháng), nhưng khả năng sinh trưởng tương đương và có phần trội hơn các xuất xứ Quế trồng ở Quảng Nam 24 tháng tuổi Đặc biệt, các xuất xứ ở Yên Bái và Thanh Hoá dù trồng ở Yên Bái hay Quảng Nam đều có khả năng sinh trưởng trội hơn so với các xuất xứ khác

V KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ

Kết luận

- Đã chọn được 79 cây trội, trong đó ở Văn Yên-Yên Bái có 23 cây, ở Trà Mi-Quảng Nam có 31 cây và ở Trà Bồng-Quảng Ngãi có 25 cây Các cây trội đều cao vượt các cây xung quanh từ 9,0-75,7% về đường kính ngang ngực, từ 5,0-54,9% về chiều cao vút ngọn và từ 5,0-63,9% về chiều cao dưới cành Hàm lượng tinh dầu trong vỏ của các cây trội đều cao hơn và đạt từ 2,2-5,15%, hàm lượng aldehyd cinnamic đạt từ 89,90-98,10%

- Khả năng giâm hom Quế từ các cây trội 10 tuổi trở lên là rất thấp, với hom chồi vượt mọc trên thân của cây 7 tuổi cũng chỉ đạt ≈77% Cây trội ở giai đoạn 7 tuổi chưa đảm bảo chắc chắn vì ở tuổi này chưa phải là giai đoạn tuổi thành thục công nghệ để khai thác

- Sử dụng phương pháp ghép nêm có triển vọng hơn các phương pháp ghép mắt, ghép áp và giâm hom Thời vụ ghép thích hợp nhất vào tháng 10 Đường kính gốc ghép thích hợp nhất từ 0,5-0,7cm Vật liệu ghép lấy từ cây 10-13 năm tuổi, tỷ lệ sống của cây ghép đạt từ 55,6-63,3% Nếu vật liệu ghép lấy từ cây trên 13 năm tuổi thì tỷ lệ sống của cây ghép sẽ thấp dưới 50%

- Sau 18 tháng khảo nghiệm ở Yên Bái, các xuất xứ Quế từ Bắc Trung Bộ trở ra đều có khả năng sinh trưởng nhanh hơn các xuất xứ Nam Trung Bộ kể cả về đường kính gốc và chiều cao Sau 24 tháng khảo

nghiệm ở Quảng Nam, các xuất xứ Yên Bái, Thanh Hoá và Quảng Nam sinh trưởng trội hơn các xuất xứ Quảng Ninh, Nghệ An và Quảng Ngãi

Tồn tại và kiến nghị

- Mới chỉ chọn cây trội được ở 3 địa điểm chính là Văn Yên-Yên Bái, Trà Mi-Quảng Nam và Trà Bồng-Quảng Ngãi Các cây trội nằm rải rác ở vùng sâu vùng xa khó khăn cho việc quản lý bảo vệ cũng như thu thập vật liệu giống

- Kết quả nghiên cứu về nhân giống vô tính còn nhiều hạn chế, tỷ lệ sống của cây ghép và cây giâm hom còn thấp, nhất là vật liệu dùng để ghép và giâm hom lấy từ cây nhỏ tuổi tuy có tỷ lệ sống cao nhưng ý nghĩa trong công tác cải thiện giống thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tế sản xuất

- Thời gian theo dõi các khảo nghiệm xuất xứ còn hạn chế, chưa đủ thời gian để đưa ra những kết luận chính xác

- Thị trường tiêu thụ các sản phẩm từ cây Quế chưa ổn định

- Đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu chọn giống, nhân giống ở mức độ cao hơn với thời gian theo dõi các khảo nghiệm dài hơn thì mới có thể đưa ra được những giống có năng suất chất lượng cao như mong muốn

C©y tréi QuÕ ë Yªn B¸i

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Đỗ Tất Lợi, 1985 Tinh dầu Việt Nam NXB Y học Tp Hồ Chí Minh

Nguyễn Huy Sơn, Phạm Văn Tuấn, 2006 Chọn và nhân giống Quế (C cassia Bl) Báo cáo tổng kết

đề tài giai đoạn 2002-2006 Bộ NN&PTNT Hà Nội-2006

Lê Đình Khả và các cộng tác viên, 2003 Chọn giống Quế có năng suất tinh dầu cao Tạp chí NN&PTNT, số 10, 2003

Đoàn Thanh Nga, 1996 Thử nghiệm một số biện pháp giâm hom cho A mangium và Quế Kết quả

nghiên cứu khoa học 1991-1995 NXB Nông nghiệp, 1996

Trung tâm Nghiên cứu Nông Lâm nghiệp Quảng Ninh, 1986 Thông báo KHKT Lâm nghiệp số

2-1986, trang 13

Nguyễn Hải Tuất và Ngô Kim Khôi 1996 Xử lý thống kê, kết quả nghiên cứu thực nghiệm trong nông lâm nghiệp trên máy vi tính NXB Nông nghiệp, Hà Nội-1996

RESEARCH ON SELECTION AND PROPAGATION OF QUE (Cinnamomum cassia BL) HAVING

HIGH PRODUCTIVITY OF OIL

Nguyen Huy Son

Non-timber Forest Products Research Centre

Forest Science Institute of Vietnam

SUMMARY

Que (Cinnamomum cassia BL) is a highly valuable economic species Its oil is a valuable material for the

food and medicinal industries Very few varieties of Que have been genetically selected for high production values Therefore, it is necessary to select and propagate varieties of Que that have a high oil content This research have selected 79 “plus trees” having higher growth parameters than neighboring trees These parameters range from 9.0-75.7% in diameter, 5.0-54.9% in height, and 5.0-63.9% in height to the first branch The oil content in the bark of the “plus trees” is 2.2-5.15%, and the content of aldehyd cinnamic is from 89.9% to 98.1% Wedge grafting shows more promise than bud grafting, approach grafting and cutting cultivation The most suitable time for grafting is November, with the grafting stump having a diameter of 0.5-0.7cm Grafting material should be taken from 10-13 year old trees The survival rate of grafted trees is 55.6-63.3%

Keywords: Cinnamomum cassia BL, Propagation, Selection, Oil