Thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ khuyết tật trí tuệ 5 6 tuổi tại trung tâm chuyên biệt, thành phố hà nội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN ------HOÀNG THỊ QUỲNH THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI TẠI TRUNG TÂM CHUYÊN BIỆ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

- -HOÀNG THỊ QUỲNH

THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI

TẠI TRUNG TÂM CHUYÊN BIỆT, THÀNH PHÔ HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TÔT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH GIÁO DỤC ĐẶC BIỆT

Hà Nội, tháng 5 năm 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

- -HOÀNG THỊ QUỲNH

THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI

TẠI TRUNG TÂM CHUYÊN BIỆT, THÀNH PHÔ HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TÔT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH GIÁO DỤC ĐẶC BIỆT

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Nguyễn Thị Quỳnh Hoa

Hà Nội, tháng 5 năm 2023

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, em xin trân trọng cảm ơn giảng viên - ThS Nguyễn Thị Quỳnh Hoa đã tận tình chỉ dạy và trang bị cho em những kiến thức cần thiết trong suốt thời gian ngồi trên ghế giảng đường, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp

đỡ em trong suốt thời gian em nghiên cứu khóa luận và cũng là người đưa ra những ý tưởng, kiểm tra sự phù hợp của khóa luận

Xin chân thành cảm ơn các thầy/cô Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn trường Đại Học Thủ Đô Hà Nội đã tận tình giảng dạy cho em trong thời gian học tập

Xin cảm ơn các thầy cô giáo đã đọc khóa luận và cho em những nhận xét quý báu, chỉnh sửa những sai sót, giúp em hoàn thành khóa luận

Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy/cô giáo tại Trung tâm giáo dục Đặc biệt Quốc gia (NCSE) và Trường chuyên biệt Bình Minh cũng như phụ huynh của trẻ Khuyết tật trí tuệ đã hết lòng giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện khóa luận để em thu được những kết quả tốt nhất cho đề tài của mình

Do giới hạn kiến thức và khả năng lý luận của bản thân còn nhiều thiếu sót và hạn chế, kính mong sự chỉ dẫn và góp ý của các thầy/cô để bài khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 14 tháng 5 năm 2023

Sinh viên Hoàng Thị Quỳnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản khoá luận là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong khoá luận là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng, nội dung và kết quả nghiên cứu không trùng với bất cứ công trình nào được công bố trước đó

Hà Nội, ngày 14 tháng 5 năm 2023

Tác giả khoá luận

Hoàng Thị Quỳnh

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3

5.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu 3

5.2 Giới hạn khách thể và địa bàn nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận 3

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

6.2.1 Phương pháp quan sát 4

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu 4

6.2.3 Phương pháp điều tra, khảo sát 4

6.3 Phương pháp phân tích và xử lí thông tin 4

6.4 Phương pháp thực nghiệm 4

7 Cấu trúc đề tài 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ trên Thế giới 6

1.1.2 Giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ tại Việt Nam 9

1.2 Cơ sở lí luận về trẻ Khuyết tật trí tuệ 11

1.2.1 Khái niệm Khuyết tật trí tuệ 11

1.2.2 Đặc điểm của trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 12

1.2.3 Đặc điểm về giới tính của trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 20

1.3 Cơ sở lí luận về giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 22

1.3.1 Khái niệm giới tính, giáo dục giới tính 22

1.3.2 Ý nghĩa và mục tiêu của giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 23

1.3.3 Nội dung giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 24

1.3.4 Phương pháp và hình thức giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ25 1.4 Cơ sở lí luận về thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 28

1.4.1 Khái niệm thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 28

1.4.2 Những yêu cầu về nội dung truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 29

1.4.3 Quy trình thiết kế và sử dụng truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 30

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến biện pháp thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 30

1.5.1 Môi trường gia đình 30

1.5.2 Yếu tố bản thân trẻ 31

1.5.3 Yếu tố giáo viên, đội ngũ chuyên môn 32

Kết luận chương 1 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI TẠI TRUNG TÂM CHUYÊN BIỆT, THÀNH PHÔ HÀ NỘI 35

2.1 Khái quát quá trình khảo sát và thực trạng khảo sát 35

2.1.1 Mục đích khảo sát 35

2.1.2 Đối tượng và địa bàn khảo sát 35

2.1.3 Phương pháp khảo sát 37

2.2 Kết quả khảo sát thực trạng thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 37

2.2.1 Thực trạng về kĩ năng giới tính của trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 37

2.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến biện pháp thiết kế truyện tranh

giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 46

Kết luận chương 2 49

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT THIẾT KẾ TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI TẠI TRUNG TÂM CHUYÊN BIỆT, THÀNH PHÔ HÀ NỘI 50

3.1 Nguyên tắc thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 50

3.2 Thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi 50

3.2.1 Mục đích và cơ sở đề xuất biện pháp 50

3.2.2 Nội dung thiết kế truyện tranh 51

3.2.3 Cách tiến hành 53

3.2.4 Quy trình thiết kế truyện tranh 54

3.2.5 Cách sử dụng truyện tranh 54

3.2.6 Lưu ý 54

3.3 Tổ chức thực nghiệm 55

3.3.1 Mục đích của thực nghiệm 55

3.3.2 Nội dung của thực nghiệm 55

3.3.3 Chuẩn bị thực nghiệm 55

3.3.4 Quy trình thực nghiệm 56

3.3.5 Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm 57

Kết luận chương 3 62

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 63

1 Kết luận 63

1.1 Về lý luận 63

1.2 Về thực trạng 63

2 Kiến nghị 64

2.1 Đối với ngành giáo dục (cơ sở đào tạo, cơ sở nguồn nhân lực) 64

2.2 Đối với giáo viên 64

2.3 Đối với phụ huynh 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

Phụ lục 1: PHIẾU QUAN SÁT 67

Phụ lục 2: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN (Dành cho giáo viên) 69

Phụ lục 3: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN (Dành cho phụ huynh) 74

Phụ lục 4: PHIẾU PHỎNG VẤN CÁN BỘ QUẢN LÍ 78

Phụ lục 5: BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ KĨ NĂNG GIỚI TÍNH CỦA TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 5-6 TUỔI 80

Phụ lục 6: NỘI DUNG TRUYỆN TRANH GIÁO DỤC GIỚI TÍNH 82

Phụ lục 7: KẾ HOẠCH DẠY HỌC GIÁO DỤC GIỚI TÍNH 88

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Đánh giá mức độ kĩ năng giới tính của trẻ Khuyết

Bảng 2.2 Nhận thức của giáo viên về khái niệm thiết kế

truyện tranh giáo dục giới tính 39 Biểu đồ 2.1 Sự cần thiết của giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết

Biểu đồ 2.2 Tầm quan trọng sử dụng truyện tranh giáo dục

giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 41 Biểu đồ 2.3 Nội dung phù hợp giáo dục giới tính cho trẻ

Khuyết tật trí tuệ và đã triển khai 42 Biểu đồ 2.4 Các phương pháp được sử dụng trong giáo dục

giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 43 Biểu đồ 2.5 Hình thức tổ chức giáo dục giới tính cho trẻ

Biểu đồ 2.6 Quy trình thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính

Biểu đồ 2.7 Hiệu quả của việc sử dụng truyện tranh giáo dục

giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 46 Biểu đồ 2.8

Khó khăn của giáo viên trong quá trình sử dụng truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ

47

Biểu đồ 3.1 Mức độ kĩ năng giới tính của trẻ L.V.A.K trước

Biểu đồ 3.2 Mức độ kĩ năng giới tính của trẻ N.A.T trước và

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Tuyên bố Salamanca (Tây Ban Nha, 1994) về giáo dục cho tất cả mọi người đã khẳng định: mọi người, mọi trẻ em, không phân biệt khuyết tật hay không khuyết tật, đều có quyền được hưởng nền giáo dục tốt nhất Thực hiện tuyên bố này, nhiều quốc gia trên thế giới không chỉ thực hiện các chính sách

mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho mọi trẻ em mà còn không ngừng đưa ra các chính sách nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho mọi trẻ, đảm bảo trẻ được phát triển tốt nhất khả năng của mình Năm 2015, Liên hợp quốc cũng đề cập đến mục tiêu phát triển bền vững tới năm 2030 là phải đảm bảo chất lượng giáo dục công bằng và hiệu quả, nâng cao cơ hội học tập suốt đời cho mọi người, đảm bảo không có bất kỳ ai bị “bỏ lại phía sau”

Khuyết tật trí tuệ là khái niệm để chỉ những người có trí tuệ dưới mức trung bình, hạn chế về kĩ năng thích ứng, giảm khả năng về nhận thức, hiểu biết, giảm sút trí nhớ, chậm chạp hay khó khăn về việc học tập, chậm phát triển về nội tâm, khó khăn trong việc diễn đạt xúc cảm và khuyết tật xuất hiện trước 18 tuổi Tại Việt Nam, theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới có khoảng trên 7 triệu người khuyết tật, trong đó có 3 triệu trẻ em khuyết tật, trong số trẻ khuyết tật có khoảng 0,5 triệu trẻ em Khuyết tật trí tuệ [7] Theo số liệu thống kê của ngành giáo dục trẻ khuyết tật ở Việt nam (từ 0 - 16 tuổi) chiếm khoảng trên 1,0% dân

số, tức cả nước có khoảng 1 triệu trẻ em khuyết tật trong đó trẻ Khuyết tật trí tuệ chiếm khoảng 27% [7] Theo số liệu điều tra về người khuyết tật ở các vùng triển khai chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng trên 29 tỉnh của

Bộ Y tế sau 10 năm hoạt động, kết quả khảo sát cho thấy trẻ Khuyết tật trí tuệ chiếm khoảng 23% trong số trẻ khuyết tật [7]

Trong nhiều thập kỷ qua, Đảng và Nhà nước vẫn luôn quan tâm ưu tiên nguồn lực và thực hiện nhiều chủ trương, chính sách trợ giúp xã hội, bảo đảm các quyền của người khuyết tật giúp người khuyết tật hòa nhập cuộc sống Tuy nhiên, trẻ khuyết tật, đặc biệt là trẻ Khuyết tật trí tuệ ngoài việc gặp những khó khăn trong việc đi lại, giao tiếp, tự chăm sóc, cuộc sống gia đình… trẻ còn đối

diện với những vẫn đề sức khỏe và an toàn, trong đó rất đáng quan tâm là những vấn đề giới tính Trẻ Khuyết tật trí tuệ do có những hạn chế kĩ năng thích ứng,

về nhận thức, phát triển tâm sinh lí và cần có sự trợ giúp trong cuộc sống nên gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống hàng ngày Đến nay giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ đã được quan tâm nhưng việc làm này còn nhiều khó khăn, thách thức và nhiều người (ngay cả các bậc cha mẹ) cũng còn hoài nghi

về kết quả của việc giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ

Vấn đề giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ có ý nghĩa to lớn, đặc biệt khi trẻ ở là giai đoạn tiền học đường thì vấn đề này càng cần được chú trọng giáo dục giới tính giúp trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi có những nhận thức sơ đẳng

về bản thân mình, có hiểu biết đúng đắn về giới tính của bản thân và người khác

Từ đó, trẻ Khuyết tật trí tuệ có thái độ, hành vi, ứng xử, cách bảo vệ bản thân, có khoảng cách, hành vi phù hợp với đặc điểm giới tính trong xã hội, nơi công cộng

Trong thực tế, giáo dục giới tính cho trẻ bình thường đã khó, giáo dục giới tính cho trẻ khuyết tật lại càng phức tạp hơn Hiện nay, có nhiều phương pháp giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi với những ưu điểm riêng và phù hợp với từng đối tượng trẻ cũng như với từng môi trường học tập Truyện tranh cũng đã được sử dụng rất nhiều trong quá trình giáo dục cho trẻ khuyết tật nói chung Tuy nhiên, việc thiết kế truyện tranh để giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi vẫn còn khá mới mẻ, đặc biệt là ở các lớp học chuyên biệt Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề tài: “Thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi tại trung tâm chuyên biệt, thành phố Hà Nội” là đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi, từ đó đề xuất thiết kế một số truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi nhằm giúp trẻ Khuyết tật trí tuệ có kĩ năng tự chăm sóc, tự bảo vệ bản thân và có hành vi giới tính phù hợp

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế Truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi

- Khách thể nghiên cứu: Qúa trình giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ

5-6 tuổi

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lí luận về việc thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi

- Khảo sát và đánh giá thực trạng thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi tại trung tâm chuyên biệt

- Đề xuất thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi tại trung tâm chuyên biệt

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

5.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

- Thiết kế Truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi chủ

đề “Chăm sóc, vệ sinh cơ thể và giữ an toàn”.

- Số lượng truyện tranh là ba quyển, mỗi quyển truyện tranh là một câu chuyện

xã hội nhằm cung cấp kiến thức về giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi

- Nội dung giáo dục giới tính được đề cập đến trong truyện tranh bao gồm: Nhận biết, chăm sóc các bộ phận kín và giữ an toàn

5.2 Giới hạn khách thể và địa bàn nghiên cứu

- Nghiên cứu 20 trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi, 20 giáo viên và 20 phụ huynh trẻ tại 2 trung tâm chuyên biệt: Trung tâm giáo dục Đặc biệt Quốc gia (NCSE) và Trường chuyên biệt Bình Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp nghiên cứu lý luận được sử dụng trong quá trình nghiên cứu để phân tích, tổng hợp các tài liệu, phương pháp giáo dục giới tính liên quan đến vấn đề nghiên cứu

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp quan sát

Sử dụng các bảng đánh giá phát triển, quan sát trẻ trong các hoạt động tại lớp học, hoạt động vui chơi, ăn, ngủ, vệ sinh nhằm thu thập thông tin về giáo dục giới tính, các đặc điểm, nguyên nhân các biện pháp giáo dục giới tính đã được sử dụng

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu

Gặp gỡ, trò chuyện với giáo viên, cha mẹ, nhà quản lý nhằm thu thập những thông tin cần thiết liên quan đến trẻ, thực trạng thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ cũng như kết quả đạt được, những hạn chế cần khắc phục

6.2.3 Phương pháp điều tra, khảo sát

- Mục đích: Thu thập thông tin từ các đối tượng khảo sát về thực trạng thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 5-6 tuổi tại trung tâm chuyên biệt, thành phố Hà Nội

- Cách thức tiến hành: Điều tra bằng bảng hỏi để tìm hiểu về thực trạng công tác

sử dụng, thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ như nhận thức, các phương pháp, hình thức tổ chức đã được sử dụng, kết quả và những thuận lợi, khó khăn

6.3 Phương pháp phân tích và xử lí thông tin

- Mục đích: Tiến hành phương pháp phân tích và xử lý thông tin nhằm thu thập,

xử lý các số liệu trong quá trình nghiên cứu và tổng kết số liệu điều tra thực trạng cho trẻ Khuyết tật trí tuệ

- Cách tiến hành: Sử dụng các công thức toán thống kê; tính tỉ lệ trung bình; tính thứ bậc để xử lí các số liệu đã thu thập được

6.4 Phương pháp thực nghiệm

Đánh giá tính khả thi của thiết kế truyện tranh giáo dục giới tính cho trẻ Khuyết tật trí tuệ, tôi tiến hành tổ chức thực nghiệm trên 02 trẻ tại 2 cơ sở giáo dục chuyên biệt trong thời gian từ tháng 01 đến tháng 3/2023