Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông đan phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

Mỗi người đều có góc nhìn khác nhau, cụ thể như sau: Trong luận văn thạc sĩ của Đinh Văn Toàn với đề tài: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở Trường Trung học phổ thông Tiề

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ HOÀI LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐAN PHƯỢNG

ĐÁP ỨNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hà Nội, Tháng 5 năm 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ HOÀI LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐAN PHƯỢNG

ĐÁP ỨNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Giảng viên hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Quỳnh

Hà Nội, Tháng 5 năm 2023

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới Lãnh đạo trường Đại học Thủ đô Hà Nội, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia giảng dạy và cung cấp những kiến thức sâu sắc, tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu

Để hoàn thành được khóa luận “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại Trường Trung học phổ thông Đan Phượng” em xin bày tỏ sự cảm kích đặc biệt đến cô TS Nguyễn Thị Quỳnh - người đã bằng tất cả tâm huyết đã tận tình hướng dẫn và theo dõi sát sao trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học Đồng thời, cô cũng là người luôn cho em những lời khuyên vô cùng quý giá về kiến thức chuyên môn, hỗ trợ em trong suốt quá trình nghiên cứu giúp tôi hoàn thành luận văn một cách nhanh chóng và hiệu quả Em xin gửi đến

cô lời cảm ơn và sự biết ơn sâu sắc bằng tất cả tấm lòng của mình

Em xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, giáo viên Trường Trung học phổ thông Đan Phượng đã tham giá đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin cho em trong suốt quá trình nghiên cứu

Sau cùng, em xin bày tỏ cảm ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè và mọi người

đã luôn động viên giúp đỡ cá nhân em trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu

và hoàn thiện đề tài khoá luận

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khoá luận, mặc dù bản thân em đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận đóng góp quý báu từ Quý thầy cô và Hội đồng để đề tài được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2023

Sinh viên

Nguyễn Thị Hoài Linh

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu: 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc của khóa luận 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Một số khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Quản lý 8

1.2.2 Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn 10

1.2.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT 10

1.3 Những vấn đề lý luận về hoạt động tổ chuyên môn ở trung học phổ thông đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 11

1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THPT 11

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông 11 1.3.3 Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT 13

1.3.4 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và những yêu cầu đặt ra đối với hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT 14

1.4 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 16

1.4.1 Lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 16

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực

hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 17

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 19

1.4.4 Kiểm tra đánh giá thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 24

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT trong đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 25

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 25

1.5.2 Yếu tố khách quan 27

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THPT ĐAN PHƯỢNG ĐÁP ỨNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 32

2.1 Khái quát về trường THPT Đan Phượng 32

2.1.1 Lịch sử phát triển 32

2.1.2 Quy mô và chất lượng giáo dục của trường THPT Đan Phượng 33

2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 33

2.3 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 34

2.3.1 Cơ cấu tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 34

2.3.2 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 35

2.4 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 38

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 38

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 42

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 44

2.4.4 Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT

Đan Phượng 47

2.4.5 Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng 48

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018 50

2.5.1 Ưu điểm 50

2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 51

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 54

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THPT ĐAN PHƯỢNG ĐÁP ỨNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 55

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 55

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu gắn với đổi mới giáo dục phổ thông 55 3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 55

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 55

3.2 Đề xuất định hướng các biện pháp 56

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về vai trò của tổ chuyên môn đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 56

3.2.2 Biện pháp 2: Kế hoạch hóa hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đảm bảo tính khoa học linh hoạt 58

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn tại Trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 60

3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo thực hiện đa dạng hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018 62

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018 64

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý đề xuất 66

Kết luận chương 3 68

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 69

PHỤ LỤC 73

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Bảng số liệu số lượng lớp học và số lượng học sinh tại trường THPT

Đan Phượng trong 3 năm gần đây……… … ….33 Bảng 2.2 Thực trạng số lượng và trình độ đào tạo của các tổ chuyên môn tại

trường THPT Đan Phượng……….…… 34

Bảng 2.3 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Đan

Phượng……….….……35 Bảng 2.4 Thực trạng mức độ thực hiện lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn

tại trường THPT Đan Phượng.….….….….….….….….………….38

Bảng 2.5 Thực trạng mức độ kết quả thực hiện lập kế hoạch hoạt động tổ

chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng……… ………40

Bảng 2.6 Thực trạng mức độ tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở

trường THPT Đan Phượng………42

Bảng 2.7 Thực trạng mức độ chỉ đạo thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở

trường THPT Đan Phượng………44 Bảng 2.8 Thực trạng mức độ kiểm tra đánh giá hoạt động tổ chuyên môn tại

trường THPT Đan Phượng………47 Bảng 2.9 Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý hoạt động tổ

chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng……….49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như tiến tới một nền kinh tế tri thức thì con đường ngắn nhất và hiệu quả nhất là thông qua giáo dục Cùng với xu thế phát triển của các nền giáo dục trên thế giới, chúng ta đang hướng tới việc xây dựng một xã hội học tập, một nền giáo dục đại chúng hóa Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI

của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ "Phát triển giáo dục đào tạo là một

trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là điều kiện phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững" [1] Trong đó Giáo dục và đào

tạo có vai trò quan trọng và trách nhiệm chính để đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đó Và lực lượng đóng vai trò đặc biệt quan trọng quyết định chất lượng giáo dục là đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục Do vậy, việc nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học - giáo dục nói chung, hoạt động tổ chuyên môn nói riêng ở các trường THPT là nhiệm vụ quan trọng và là điều kiện cơ bản để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Trong nhà trường phổ thông đội ngũ giáo viên là lực lượng chủ chốt tham gia vào các hoạt động giáo dục Giáo viên trong trường THPT được tổ chức thành tổ chuyên môn Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Hoạt động của các tổ chuyên môn quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường cũng như chất lượng dạy và học của thầy và trò Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT là một yêu cầu bắt buộc và hết sức cần thiết, là một quy định trong điều lệ trường trung học do Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành Mặt khác, tổ chuyên môn còn có vai trò quan trọng trong việc góp phần bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tại chỗ thông quan hoạt động dự giờ, trao đổi kinh nghiệm các tiết dạy, sinh hoạt chuyên đề, thao giảng, để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

Trường THPT Đan Phượng là một ngôi trường nằm xa trung tâm thành phố Hà Nội, trong những năm qua chất lượng giáo dục của nhà trường đã có

những thay đổi rõ rệt Ở trường THPT huyện Đan Phượng, người quản lý trực tiếp các hoạt động chuyên môn là Hiệu trưởng Và thời gian qua, nhờ sự quản lý chuyên môn của Hiêu trưởng mà đã có nhiều sự thay đổi tích cực và chuyển biến tốt như việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy và học, các phần mềm vào hoạt động quản lý, linh động vận dụng các biện pháp, vai trò hạt nhân của từng tổ trưởng được phát huy tối đa, tạo được sự đoàn kết nhất trí và tán đồng của xã hội Điều này đã xây dựng hình ảnh, thương hiệu của mình trong hoạt động chuyên môn ở trường THPT Đan Phượng nhằm đẩy mạnh tối ưu hiệu quả của hoạt động dạy và học Bên cạnh những thành tựu đó thì cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, công tác quản lý chuyên môn chưa thật sự khoa học, còn nặng

về hình thức, còn tồn đọng nhiều hạn chế ở một số ngành nhất định, chưa thực

sự đi sâu vào vấn đề tồn đọng, chủ yếu quản lý chuyên môn bằng kinh nghiệm, qua báo cáo hàng tháng chưa đầu tư nhiều cho hoạt động chuyên môn, các tổ trưởng chuyên môn chưa được trau dồi các kỹ năng một cách bài bản Hậu quả

là các hoạt động tổ chuyên môn có chất lượng không cao, việc lên kế hoạch và

bố trí cán bộ giáo viên, nguồn lựa chưa hợp lí

Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường

THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018”

để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng, huyện Đan Phương, thành phố Hà Nội, đề xuất các biện pháp quản lí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn của nhà trường đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

4 Giả thuyết khoa học

Quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng, thành phố Hà Nội đã được quan tâm chỉ đạo và phát huy được vai trò của tổ chuyên môn trong các hoạt động của nhà trường tuy nhiên còn nhiều hạn chế và hiệu quả chưa cao Nếu đề xuất được các biện pháp quản lí phù hợp và đồng bộ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn của nhà trường đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường

THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

5.2 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT

Đan Phượng, thành phố Hà Nội đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan

Phượng, thành phố Hà Nội đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

6 Phạm vi nghiên cứu:

Giới hạn về nội dung: Nghiên cứu tập trung tại trường THPT Đan Phượng về các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn

- Giới hạn về địa bàn: tại trường THPT Đan Phượng

- Giới hạn về khách thể khảo sát:

+ CBQL nhà trường: 03 người

+ Tổ trưởng, phó tổ trưởng chuyên môn: 10 người

+ Giáo viên: 81 người

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Tổng hợp, phân tích, đánh giá hệ thống các tài liệu, công trình nghiên cứu

về quản lý tổ chuyên môn như: xây dựng khái niệm cơ bản, hệ thống hóa cơ sở

lí luận về hoạt động tổ chuyên môn và quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bảng hỏi: Tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi với các loại

câu hỏi đóng, mở dành cho Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, giáo viên về hoạt động tổ chuyên môn và quản lí hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng

- Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Thông qua các cuộc trao đổi, xin ý kiến

của đội ngũ chuyên gia có trình độ cao và có nhiều kinh nghiệm về Giáo dục, các thầy cô đã giảng dạy lâu năm và có nhiều đóng góp trong ngành GD&ĐT

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lí, giáo viên

trường THPT Đan Phượng nhằm tìm hiểu kỹ hơn về thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn

7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ

Các số liệu từ kết quả điều tra bằng phương pháp điều tra nêu trên, phiếu khảo sát phỏng vấn sâu sẽ được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, khóa luận có 03 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018

- Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018

- Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình GDPT 2018

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TẠI TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Các tác giả trong và ngoài nước hiện nay đã nghiên cứu rất nhiều công trình về

đề tài nghiên cứu quản lý và quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn Trong đó, các cơ sở lý luận được đề cập rất nhiều Mỗi người đều có góc nhìn khác nhau, cụ thể như sau:

Trong luận văn thạc sĩ của Đinh Văn Toàn với đề tài: “Quản lý hoạt động

tổ chuyên môn ở Trường Trung học phổ thông Tiền Phong, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội theo hướng phát triển năng lực dạy học”, tác giả đã phân tích

một số khái niệm về quản lý cụ thể: Tổ chuyên môn – tổ trưởng chuyên môn, Nội dung quản lý hoạt động TCM trong trường Trung học phổ thông; quản lý giáo dục và nhà trường Ngoài ra, để đáp ứng được các đổi mới đánh giá được yêu cầu thì tác giả còn phân tích các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động TCM tại trường Trung học phổ thông hiện nay [17]

Luận văn thạc sĩ của Hoàng Mạnh Hùng có đề tài: “Quản lý hoạt động tổ

chuyên môn ở trường trung học phổ thông Đồng Bành tỉnh Lạng Sơn” thì cho

rằng các kế hoạch của chủ thể quản lý có định hướng phải tác động lên các nội lực của nhà trường nhằm mục tiêu đẩy mạnh hoạt động theo nguyên lý giáo dục

và tiến tới mục tiêu giáo dục được gọi là quản lý Ngoài ra, tác giả còn đưa ra được vai trò việc đổi mới cũng như các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động TCM taị trường Trung học phổ thông [12]

Nhờ những công trình nghiên cứu ở trên, tác giả đã tích lũy thêm các tri thức quý báu giúp cho việc nghiên cứu các khái niệm quản lý và một số khái niệm có liên quan trở nên tổng quan và chuyên sâu hơn Thêm vào đó, tác giả cũng nhận thấy được tầm quan trọng và vai trò của việc quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn trung học phổ thông; các yếu tố cơ bản tác động đến quản lý sinh

hoạt tổ chuyên môn trung học phổ thông hiện nay Đặc biệt hơn là tác giả có thể tiếp cận kế thừa các phân tích cơ sở lý luận về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn trung học phổ thông hiện nay ở Trường trung học phổ thông Đan Phượng nhờ vào các tài liệu vô giá trên

Giáp Văn Khoa đã nêu ra được thực trạng và một số thành tựu, hạn chế của quản lý, sau đó đề xuất các giải pháp phải tăng chất lượng quản lý của hoạt

động TCM trong luận văn mang tên "Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của

Hiệu trưởng trường trung học phổ thông Tân Yên – Bắc Giang”

Cao Thị Minh Tú đã chỉ ra nhiệm vụ của TCM là thực hiện các chủ trương được đề ra bao gồm của Đảng, Nhà nước, ngành và địa phương trong đề tài

mang tên “Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường trung học

phổ thông Đoàn kết - Hai Bà Trưng - Hà Nội"” Thêm vào đó TCM còn là nơi

phản ánh chính xác hiệu quả quản lý giáo dục của hiệu trưởng và là nơi thực hiện các nhiệm vụ về đổi mới GD Ngoài ra, Cao Thị Minh Tú còn đề xuất một vài biện pháp nhằm cải thiện một số vấn đề còn tồn đọng và chưa đồng bộ hóa từ việc chưa được chú trọng và chỉ đạo đúng đắn của cán bộ quản lý trong quản lý hoạt động TCM [18]

Tác giả Nguyễn Minh Đăng năm 2012, đã thực hiện công trình “Biện

pháp quản lý tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường Trường trung học phổ thông huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc” đã tìm hiểu thực trạng, lý luận cơ sở

để nâng cao chất lượng hoạt động TCM của Hiệu trưởng trường THPT trên địa bàn huyện Tam Dương (Vĩnh Phúc) thông qua các biện pháp được tác giả đề xuất [3]

Tác giả Phạm Đức Bách (2010, trang 58 – 59) trong công trình được công

bố trên Tạp chí Giáo dục trong bài báo có tên “Một số hình thức sinh hoạt

chuyên môn ở trường trung học cơ sở nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học” [2]

Tác giả Trần Công Nhị, năm 2014, trong công trình “Quản lý hoạt động

nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường Trung học phổ

thông Quang Trung, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông” đã trình bày được 6 biện

pháp khả thi cao để cải thiện hiệu quả sinh hoạt TCM [14]

Nguyễn Thị Hải Vân với luận văn “Quản lý hoạt động chuyên môn theo

tiếp cận nghiên cứu bài học tại các trường tiểu học huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh” Trong luận văn này, tại Trường TH huyện Ba Chẽ (Quảng Ninh) thông

qua việc bóc tách các quy định về chỉ đạo, Nguyễn Thị Hải Vân đã đề ra một số giải pháp quản lý hoạt động TCM theo tiếp cận NCBH thể như sau: Nghiên cứu tính khả thi của những biện pháp; Nhấn mạnh vào tầm quan trọng của hoạt động chuyên môn theo tiếp cận nghiên cứu bài học cho GV và CBQL; có kế hoạch xây dựng và triển khai các văn bản quản lý hoạt động TCM theo tiếp cận nghiên cứu bài học; Mở lớp trau dồi chuyên môn cho tổ trưởng TCM, GV theo tiếp cận NCBH; Nâng cấp CSVC, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện dạy học theo theo hướng tiếp cận NCBH; Thay đổi mô hình đánh giá và kiểm tra

GV, HS [19]

Tác giả Phạm Thị Huyền đã làm rõ 2 điều tại Trường TH Phú Xá (TP Thái Nguyên) như sau: phân tích hoạt động TCM và đưa ra giải pháp hoàn thiện làm sao cho quản lý hoạt động TCM có hiệu quả theo yêu cầu đổi mới kiểm tra

đánh giá kết quả của học sinh mang tên “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở

trường tiểu học Phú Xá - Thành phố Thái Nguyên, đáp ứng yêu cầu đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh”

Tác giả Lê Thị Phượng Linh với luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động tổ

chuyên môn ở trường tiểu học Hoàng Văn Thụ Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh” Tại trường TH Hoàng Văn Thụ (Gò Vấp, TP HCM), dựa trên việc

phân tách thực trạng, lý luận về hoạt động TCM ở trường thì người viết đưa ra được một số biện pháp, cụ thể như sau: Công tác bổ nhiệm và quy hoạch tổ trưởng, tổ phó chuyên môn; Thay đổi việc triển khai và lên kế hoạch hoạt động TCM; Dựa theo định hướng đổi mới nội dung và phương pháp dạy học của TCM mà có định hướng chỉ đạo hoạt động quản lý; Tổ trưởng chuyên môn được tham gia công tác bồi dưỡng (cũng như tự bồi dưỡng) về chuyên môn, nghiệp vụ

và năng lực quản lý; Dựa theo hướng NCBH có công tác đổi mới hoạt động

quản lý TCM phù hợp; Giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các TCM trong trường cũng như với các TCM trường trung học phổ thông khác trong thành phố Ngoài ra tác giả còn chỉ ra mối quan hệ ở Trường TH Hoàng Văn Thụ (Gò Vấp – TP HCM) giữa các biện pháp trong quản lý hoạt động TCM [13]

Tác giả Chử Thị Hồng Hạnh với luận văn thạc sĩ “Quản lý hoạt động tổ

chuyên môn các trường tiểu học quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội”, tám biện

pháp được tác giả đưa ra tại trường TH Hoàng Mai (Hà Nội) với mục tiêu cải thiện chất lượng và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động TCM tại trường Nhằm thích nghi với thời kỳ đổi mới, cần có những buổi tuyên truyền, tăng nhận thức trong quản lý TCM; đề ra kế hoạch quản lý hoạt động TCM; Quản lý nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn; KTĐG quản lý hoạt động học tập của HS; Quản lý công tác giảng dạy của thầy cô trong TCM; Quản lý việc sử dụng trang thiết bị của thầy cô trong TCM [9]

Tài liệu trên giúp định hướng cho người viết những biện pháp được đưa

ra sao cho phù hợp với quản lý sinh hoạt TCM ở trường THPT Đan Phượng Các vai trò và ý nghĩa của quản lý hoạt động TCM trong nhà trường phổ thông hiện nay đã được các tác giả, nhà khoa học đề cập khá đầy đủ trong những công trình nghiên cứu nói trên Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại trường THPT Đan Phượng đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 Trên cơ sở kế thừa những giá trị của các công trình nghiên cứu đi trước cùng với những vấn đề lý luận chung cũng như tình trạng và giải pháp đưa ra cho quản lý hoạt động TCM trong nhà trường phổ thông; ngoài ra nhờ sự nỗ lực bổ sung và bù đắp những điều còn thiếu mà các đề tài đi trước chưa có dịp đề cập đến

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Theo cách hiểu phổ thông thì quản lý có nghĩa là chủ thể quản lý có sự tác động có tổ chức lên một đối tượng với mục đích chính là chủ thể đó phải hành động theo mục tiêu đã đề ra của chủ thể quản lý Cũng giống như lãnh đạo, quản

lý là hoạt động cần thiết và hiện diện trong bất cứ lĩnh vực nào của đời sống kinh tế xã hội của con người

Theo Harold Koontz (1994) trong sách "Những vấn đề cốt yếu của quản

lý" thì có định nghĩa như sau: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nhằm bảo

đảm sự phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất,

và sự bất mãn cá nhân ít nhất ” [8]

Theo sách "Quản lý nguồn nhân lực" của Paul Hersey và Ken Blanc Heard (1995), hai tác giả đã có đề cập đến vai trò của quản lý trong xã hội như

sau: "Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý với người bị

quản lý, nhằm thông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu của tổ chức" [15]

Trong cuốn Tự điển Tiếng Việt (1988, trang 772) của Viện Ngôn ngữ

học định nghĩa: “Quản lý và trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định Là

tổ chức và điều hành các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”

Trong Từ điển Giáo dục (2001, trang 326) có viết: “Quản lý là hoạt động

hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”

Qua các phân tích một số đặc điểm, tác giả suy ra về hoạt động quản lý như sau:

Một là, các cá nhân hoặc tập thể có chủ thể quản lý là người có quyền lực

và sử dụng nó để thúc đẩy đến các đối tượng thuộc phạm vi quản lý với mục đích cuối cùng là đạt được mục đích chung ban đầu của tổ chức

Hai là, đối tượng quản lý là các cá nhân, các nguồn lực chịu sự điều phối

của các chủ thể quản lý Cụ thể các cá thể trong một tổ chức gồm: con người, tài sản, thương hiệu, uy tín và các mối quan hệ

Ba là, quản lý có mục tiêu chính là các trạng thái mong đợi của tổ chức

cần đạt được

Tác giả lựa chọn cách hiểu như sau: “Quản lý là quá trình xác lập các

mối quan hệ một cách nhịp nhàng, cân đối và hài hòa giữa các nguyên tố với nhau trong quá trình tham gia vào công việc chung đang diễn ra, vận hành chúng một cách có hiệu quả và nhanh chóng để đạt được hiệu quả cao đối với mục tiêu đề ra dưới sự tác động của chủ thể quản lý đến các đối tượng được quản lý.”

1.2.2 Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một bộ phận trong cơ cấu tổ chức của trường trung học

có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động dạy học theo môn học trong chương trình giáo dục chung và kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ dạy học của nhà trường, chịu trách nhiệm về chất lượng đối với từng môn học cụ thể trước cán bộ quản

lý nhà trường Hoạt động TCM là cách thức phối hợp, thực hiện các nhiệm vụ trong nhà trường Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT là cách thức phối hợp giữa các giáo viên giảng dạy trong cùng một môn học nhằm thực hiện các

nhiệm vụ dạy học trong nhà trường

Về nội dung hoạt động của tổ chuyên môn bao gồm các quy định về hoạt động của giáo viên trong cùng một môn học có trách nhiệm tham gia các hoạt động chung của nhóm chuyên môn vì mục tiêu nâng cao chất lượng nội dung môn học, chất lượng giảng dạy của giáo viên

Về hình thức hoạt động của tổ chuyên môn có thể tổ chức theo từng môn học của nhà trường hoặc liên trường đối với những môn có ít giáo viên và các trường ở phạm vi gần nhau Việc tổ chức tổ chuyên môn có sự kết hợp giữa giáo viên nhiều trường THPT cần phải được sự đồng ý của Phòng Giáo dục và Đào tạo Việc sinh hoạt tổ chuyên môn liên trường lần lượt do các trường đảm nhận theo kế hoạch cụ thể

1.2.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT

Qua phân tích các khái niệm: quản lý và hoạt động tổ chuyên môn, tác giả quan niệm về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT như sau:

Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT là những tác động có mục đích, có kế hoạch, có định hướng của hiệu trưởng đến các nhóm chuyên

môn trong nhà trường nhằm hướng dẫn, chỉ đạo các hoạt động của tổ chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục trong nhà trường phổ thông

1.3 Những vấn đề lý luận về hoạt động tổ chuyên môn ở trung học phổ thông đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn ở trường THPT

Tổ chuyên môn là một bộ phận trong bộ máy tổ chức, quản lý của trường THPT Trong trường, các tổ chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp với các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường

- Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động GD và dạy học

- Tổ chuyên môn là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng phải tập trung nhất, dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bản nhất là hoạt động sư phạm của GV

- Đặc biệt tổ chuyên môn là nơi có điều kiện sâu sát để hiểu tâm tư, tình cảm

và những khó khăn trong đời sống của GV trong tổ chuyên môn để kịp thời động viên, giúp đỡ nhau Chính vì thế, tổ chuyên môn có vai trò tập hợp, đoàn kết các thành viên trong tổ để hoàn thành tốt nhiệm vụ của người GV trong nhà trưởng

Căn cứ theo quy định này, mỗi Nhà trường có thể quy định cụ thể hơn các nhiệm vụ của tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ từng năm học

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ

thông

Căn cứ vào quy mô phát triển và nhiệm vụ của nhà trường, HT quyết định thành lập các TCM để hoàn thiện bộ máy của nhà trường theo Điều lệ trường Tổ chuyên môn là đơn vị quản lý hành chính nhỏ nhất của nhà trường Đứng đầu các tổ là tổ trưởng, giúp việc cho tổ trưởng là tổ phó Tổ trưởng và tổ phó do HT ra quyết định bổ nhiệm và miễn nhiệm

* Tổ chuyên môn của trường THPT có chức năng sau:

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch DH, phân phối chương trình và các hoạt động GD khác của nhà trường;

- Tổ chức bồi dưỡng và phát triển năng khiếu về môn học của tổ cho HS để thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng HSG các cấp;

- Tổ chức bồi dưỡng CM và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành; Tổ chức cho GV nghiên cứu khoa học, viết chuyên đề, sáng kiến kinh nghiệm Hướng dẫn cho HS tập dượt nghiên cứu khoa học;

- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó; Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với GV

* Tổ chuyên môn trong nhà trường THPT có nhiệm vụ sau:

- Chủ động xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo chương trình môn học, hoạt động giáo dục thuộc chuyên môn phụ trách theo tuần, tháng, học kỳ, năm học; phối hợp với các tổ chuyên môn khác xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường

- Đề xuất lựa chọn sách giáo khoa, xuất bản phẩm tham khảo để sử dụng trong nhà trường theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Thực hiện kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn theo kế hoạch giáo dục của nhà trường đã được hội đồng trường phê duyệt

- Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Tham gia bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ theo kế hoạch của tổ chuyên môn và của nhà trường

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do hiệu trưởng phân công

- Tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt chuyên môn ít nhất 01 lần trong 02 tuần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hoặc khi hiệu trưởng yêu cầu Tổ chuyên môn hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, tôn trọng, chia sẻ, học tập, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên để phát triển năng lực chuyên môn [16]

1.3.3 Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT

Dựa vào trình độ chuyên môn mà Hiệu trưởng sẽ phân công dựa theo kế hoạch năm học Đây được gọi là hoạt động TCM ở trường THPT Hoạt động TCM là hoạt động trung tâm và quan trọng giúp tăng chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường, mỗi cơ sở giáo dục thực hiện theo nội dung, chương trình của

Bộ GD&ĐT Hoạt động này cần phải được vận dụng linh hoạt và có tư duy sáng tạo để phù hợp với thực trạng mỗi trường và địa phương

Hoạt động TCM, bao gồm:

Hoạt động 1: Lên kế hoạch tuần, tháng, quý, năm theo hoạt động sư

phạm của thầy cô và TCM song song với việc đổi mới nội dung chương trình và

phương pháp, loại hình dạy học, kiểm tra đánh giá

Hoạt động 2: Xây dựng phân phối chương trình môn học tuần, tháng, quý,

năm theo Phòng GD&ĐT, BGD&ĐT; lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch

giảng dạy theo Phân phối chương trình đã được nhà trường phê duyệt

Hoạt động 3: Đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT (2018) và chuẩn

chức danh nghề nghiệp mà lên kế hoạch bồi dưỡng (tự bồi dưỡng) nhằm hoàn thiện hơn kỹ năng sư phạm cho đội ngũ giáo viên TCM

Hoạt động 4: Tổ chức học tập theo từng chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm

với mục tiêu tăng cường kỹ năng sư phạm nâng cao năng lực chuyên môn; tổ chức thao giảng, thi thiết kế đồ dùng dạy học tự làm nhằm nâng cao nghiệp vụ

sư phạm cho GV

Hoạt động 5: Thực hiện việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động của các

thành viên trong tổ trong công tác sử dụng và quản lý thiết bị dạy học, soạn bài cùng các nghiệp vụ khác như chuẩn bị, kiểm tra và đánh giá HS theo quy định

của nhà trường, Phòng GD

Hoạt động 6: Tiến hành các hoạt động NCKH, sáng kiến kinh nghiệm, áp

dụng kết quả trên vào thực tiễn nhà trường để tăng chất lượng giáo dục

Hoạt động 7: Nhà trường phân công và điều động tham gia các hoạt động

như: lên kế hoạch, lao động, chủ nhiệm lớp, giáo dục ngoài giờ, xã hội hóa giáo dục, đoàn thể và các hoạt động khác Nội dung sinh hoạt TCM phải xây dựng đa

dạng, phong phú, phù hợp với yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông,

PP dạy học; không rập khuôn, sáo rỗng, mang tính hành chính, làm đối phó, phải diễn ra theo đúng quy định và hiệu quả

1.3.4 Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và những yêu cầu đặt ra đối với

hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được ban hành kèm theo Thông tư

số 32/2018/TT-BGDĐT, có một số điểm mới cơ bản như sau:

Hệ thống các môn học được thiết kế theo định hướng bảo đảm cân đối nội dung các lĩnh vực giáo dục, phù hợp với từng cấp học, lớp học; thống nhất giữa các lớp học trước với các lớp học sau; tích hợp mạnh ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học trên; tương thích với các môn học của nhiều nước trên thế giới.Tên của từng môn học được gọi dựa theo các môn học trong chương trình hiện hành, có điều chỉnh để phản ánh tốt nhất nội dung, tính chất, ý nghĩa giáo dục của môn học theo từng cấp học Trong chương trình giáo dục phổ thông mới

sẽ chuyển từ coi trọng trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất năng lực cá nhân trên cơ sở trang bị kiến thức Trước đây, chương trình cũ chưa đáp ứng tốt yêu cầu về hình thành và phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; khi thực hiện lại chủ yếu quan tâm định hướng về mặt nội dung; không đặt ra yêu cầu cụ thể cần đạt được về phẩm chất và năng lực Chương trình giáo dục phổ thông mới cấp THPT nhằm giúp học sinh hình thành phẩm chất và năng lực của người lao động, nhân cách công dân, ý thức quyền và nghĩa vụ đối với Tổ quốc trên cơ sở duy trì, nâng cao và định hình các phẩm chất, năng lực đã hình thành ở cấp THCS; có khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, có những hiểu biết và khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân Để từ đó học sinh lựa chọn tiếp tục học lên học nghề hoặc bước vào cuộc sống lao động

Trong bối cảnh đổi mới GD&ĐT hiện nay để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên, thực hiện hiệu quả việc nâng cao chất lượng giáo dục thì quản lý có chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn các trường THPT là một hoạt động mang tính quyết định hàng đầu Đây là công việc khó khăn yêu

cầu từ Tổ trưởng chuyên môn đến các giáo viên phải có những chuyển biển trong nhận thức để từ đó có những thay đổi phù hợp trong hành động; nâng cao tinh thần cộng tác, giúp đỡ, cầu thị, cầu tiến, chia sẻ để cùng nhau tiến bộ trong từng tiết dạy, như vậy TCM mới thực sự là môi trưởng tốt nhất để nâng cao trình

độ chuyên môn nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên và góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Để hoạt động của tổ chuyên môn có hiệu quả, quản lý hoạt động tổ chuyên môn cần phải đổi mới, cụ thể:

- Thay đổi nhận thức về quản lý thực hiện có hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn; ngoài cần thay đổi các hoạt động trong sinh hoạt tổ chuyên môn theo truyền thống là đánh giá công tác chuyên môn thời gian qua, triển khai công tác thời gian tới, thảo luận một số vấn đề theo yêu cầu của nhà trưởng như dự thảo kế hoạch nhiệm vụ năm học, hướng dẫn thi đua thì hiện nay cần đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng chú trọng vào thực hiện: sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; phát triển chương trình nhà trường; đổi mới phương pháp; xây dựng chủ đề và thực hiện dạy học theo chủ đề; đổi mới kiểm tra đánh giá Hình thức sinh hoạt đi sâu vào chiều sâu như: coi trọng các kỹ năng đánh giá giờ dạy, dành nhiều thời gian phân tích đánh giá và rút kinh nghiệm các giờ dạy; bàn bạc thống nhất chương trình dạy theo chủ đề, tích hợp liên môn, thống nhất ma trận xây dựng ngân hàng để theo hướng phát triển năng lực cho học sinh

- Quản lý nề nếp dạy và học trong tổ chuyên môn theo hướng đổi mới đồng

bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm phát huy tính tích cực, tính sáng tạo của người học

- Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ GV thông qua tự bồi dưỡng và bồi dưỡng Chú ý phát huy vai trò của GV cốt cán, đầu tàu để dẫn dắt GV trong tổ thực hiện tốt nhiệm vụ tổ chuyên môn và đổi mới các nội dung sinh hoạt tổ chuyên thông qua việc tư vấn chuyên môn cho đồng nghiệp trong tổ và trao đổi, hướng dẫn giữa các GV trong các tổ chuyên môn của nhà trường

- Xây dựng tổ chuyên môn thành tổ chức biết học hỏi, tạo được sự đồng thuận, tôn trọng, học hỏi lẫn nhau, hỗ trợ giúp đỡ nhau, từng bước hoàn thiện kỹ

năng, kỹ thuật dạy học, giải quyết các vấn đề khó trong soạn giáo án và giảng dạy trên lớp đáp ứng tốt yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục phổ thông

2018 Xây dựng tổ chuyên môn theo tinh thần “tổ chức biết học hỏi” sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để giáo viên trao đổi ý kiến, hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau, từng bước hoàn thiện về kỹ năng, kỹ thuật dạy học, giải quyết những vấn đề khó trong soạn giáo án và giảng dạy trên lớp, tạo môi trường thân thiện, cùng nhau phát triển Có như vậy chất lượng giáo dục tại Nhà trường sẽ được nâng cao

1.4 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.4.1 Lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

Việc lập kế hoạch trong công tác quản lí nói chung và quản lí hoạt động dạy học nói riêng là rất quan trọng Bởi, lập kế hoạch giúp nhà quản lí có khả năng ứng phó với sự thay đổi; cho phép nhà quản lí tập trung vào thực hiện các mục tiêu; cho phép lựa chọn những phương án tối ưu, tiết kiệm nguồn lực mà tạo hiệu quả cho tổ chức; định hướng thực hiện công việc với những bước đi cụ thể; dễ dàng trong việc kiểm tra đánh giá

Lập kế hoạch hoạt động của TCM cần đáp ứng các tiêu chí sau:

- Vạch ra mục tiêu cần đạt được của hoạt động giáo dục trong từng thời gian nhất định: Năm học, học kì, tháng, đợt thi đua,…

- Xác định các bước đi (cách thức, quy trình thực hiện) để đạt mục tiêu

- Xác định các nguồn lực và các biện pháp để đạt tới mục tiêu

Tổ chuyên môn có hai loại kế hoạch: Kế hoạch năm học gồm toàn bộ công tác của tổ và kế hoạch giảng dạy (theo phân phối chương trình dạy học bộ môn ở các khối lớp) Kế hoạch của tổ phải chính xác hóa và cụ thể hóa các nhiệm vụ và chỉ tiêu của kế hoạch chuyên môn, kế hoạch của TCM và kế hoạch năm học của nhà trường cho phù hợp

* Kế hoạch năm học của TCM:

Kế hoạch tổ chuyên môn phải thể hiện sự định mức, sự lượng hóa cụ thể đối với các nhiệm vụ được giao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp

có hiệu lực và đồng thời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể

Tổ trưởng chuyên môn cung cấp những thông tin căn bản và trao đổi với nhóm trưởng những căn cứ cần thiết để xây dựng kế hoạch (văn bản về chương trình, nhiệm vụ năm học; tình hình thực tế của nhà trường, của tổ; của nhóm; những yêu cầu của nhà trường đối với chất lượng dạy học giáo dục ), nhằm giúp cho tổ trưởng nắm được những ý định quan trọng của hiệu trưởng, tổ chuyên môn đối với hoạt động dạy - học trong năm

Tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn phải thực thi xây dựng kế hoạch tổ theo đúng qui trình và cách trình bày như kế hoạch năm học nhà trường đã đề ra

Kế hoạch của tổ chuyên môn phải được cán bộ quản lý phê duyệt (xác nhận của tổ trưởng chuyên môn và Hiệu phó phụ trách chuyên môn phê duyệt),

và trở thành văn bản pháp lý để cán bộ quản lý nhà trường và tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo hoạt động của nhóm chuyên môn

*Kế hoạch giảng dạy của tổ chuyên môn gồm 02 loại:

- Kế hoạch giảng dạy theo phân phối chương trình: Giáo viên căn cứ vào bảng phân phối chương trình của bộ môn để xây dựng kế hoạch dạy học cả năm và hàng tuần

- Kế hoạch dạy học theo bài học: Viết bản thiết kế giờ dạy

Kế hoạch dạy học theo năm học của giáo viên được nhóm trưởng xác nhận, tổ trưởng chuyên môn duyệt và là căn cứ pháp lý để nhóm trưởng, tổ trưởng chuyên môn và hiệu trưởng quản lý hoạt động sư phạm của giáo viên trong năm học

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

Nội dung tổ chức hoạt động tổ chuyên môn gồm có: Tổ chức nhân sự và tổ chức công việc Cụ thể như sau:

* Tổ chức nhân sự:

Sắp xếp đội ngũ giáo viên trong tổ chuyên môn đúng yêu cầu mục tiêu về giáo dục của nhà trường và các nhiệm vụ được tổ chuyên môn và cán bộ quản lý nhà trường phân công Tổ trưởng chuyên môn phân quyền cho cá nhân có năng lực chuyên môn cao, phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín làm nhóm trưởng phụ trách mọi hoạt động của nhóm chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng dạy học và chất lượng đội ngũ giáo viên trong nhóm chuyên môn trước tổ trưởng và cán bộ quản lý nhà trường; xây dựng quy chế hoạt động, phối hợp giữa các cá nhân, bộ phận có liên quan (bao gồm các mối quan hệ làm việc giữa giáo viên với giáo viên, giữa giáo viên với nhóm trưởng, mối quan hệ hợp tác nhóm chuyên môn khác, cán bộ quản lý nhà trường)

Việc tổ chức các tổ chuyên môn, CBQL căn cứ vào quy định của Điều lệ nhà trường (trường phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học) và cân nhắc theo tình hình thực tế của cơ cấu đội ngũ giáo viên nhà trường và tổ chuyên môn Khi tổ chức các nhóm chuyên môn, hiệu trưởng phải đảm bảo hoạt động của các nhóm chuyên môn có hiệu quả nhất, đảm bảo quyền chủ động và hoạt động độc lập của nhóm theo quy chế làm việc của nhà trường

Đối với trường THPT, CBQL tổ chức các nhóm chuyên môn theo từng môn học Mỗi nhóm chuyên môn có một nhóm trưởng do tổ trưởng tổ chuyên môn chỉ định để điều khiển hoạt động của nhóm theo mục tiêu giáo dục của nhà trường và chỉ tiêu tổ chuyên môn đề ra trong năm học Việc chỉ định nhóm trưởng, tổ trưởng chuyên môn phải căn cứ đúng về phẩm chất, năng lực, uy tín của giáo viên Ngoài ra, có thể tổ chức các nhóm chuyên môn theo hình thức liên trường, trường hợp này việc chỉ định nhóm trưởng phải do giáo viên trong nhóm bầu ra

* Tổ chức công việc:

Sắp xếp công việc hợp lý, phân công phân nhiệm rõ ràng để mọi người hướng vào mục tiêu chung

Trong đó, tổ chức một hoạt động gồm năm bước sau:

- Bước 1: Lên danh sách các việc cần làm để đạt được mục tiêu của tổ chức

- Bước 2: Tổ trưởng chuyên môn phân công việc thành các nhiệm vụ cụ thể để các thành viên hay bộ phận trong tổ thực hiện một cách thuận lợi và đúng quy trình Bước này được gọi là phân công lao động

- Bước 3: Kết hợp các nhiệm vụ một cách hợp lý và hiệu quả Việc nhóm gộp nhiệm vụ cũng như thành viên trong tổ chức gọi là bước phân chia bộ phận

- Bước 4: Thiết lập một cơ chế điều phối, tạo thành sự liên kết hoạt động giữa các thành viên hay bộ phận, tạo điều kiện để tổ chuyên môn đạt được mục tiêu dễ dàng

- Bước 5: Theo dõi, đánh giá tính hiệu quả của cơ cấu tổ chức và chỉnh sửa nếu cần

Do đó, trong tổ chuyên môn để sắp xếp công việc, tổ trưởng phải xây dựng kế hoạch sắp xếp công việc của tổ một cách cụ thể, hợp lý, khoa học, đáp ứng được chương trình và nội dung cũng như mục tiêu của nhà trường đã đề ra

và giao cho nhóm thực hiện Trong việc sắp xếp công việc của nhóm phải tập trung phân công nhiệm vụ rõ ràng, cụ thể, quy trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ đến từng giáo viên trong nhóm Việc phân công nhiệm vụ cho giáo viên, yêu cầu nhóm trưởng phải nghiên cứu, nắm chắc sở trường, sở đoản của từng người để phân chia nhiệm vụ cho phù hợp, có kế hoạch bồi dưỡng cho những giáo viên còn hạn chế trong quá trình giảng dạy chuyên môn

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chỉ đạo/ lãnh đạo là sự tác động đến con người bằng các mệnh lệnh, làm cấp dưới phục tùng và làm việc đúng với kế hoạch, đúng với nhiệm vụ được phân công Tạo động lực để con người tích cực hoạt động bằng các biện pháp động viên, khen thưởng kể cả kỷ luật

Nội dung này, người hiệu trưởng phải phân bổ, sử dụng, quản lí một cách tối ưu các nguồn lực của tổ chuyên môn để đạt được kết quả định trước Bao gồm các nguồn lực về: Nhân lực, vật lực, thông tin

Nội dung chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn

*Chỉ đạo thực hiện sinh hoạt chuyên môn hàng tháng

Dựa vào yêu cầu trọng tâm của chương trình trong từng mốc thời gian và dựa vào nội dung các hoạt động của tổ chuyên môn, CBQL chỉ đạo các tổ thực hiện chế độ sinh hoạt chuyên môn hàng tháng Quy định họp tổ chuyên môn thường là 2 tuần/lần ở phòng chuyên môn (nếu không có phòng chuyên môn thì nên cố định ở một phòng bất kì)

*Chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn tổ chức các hoạt động chuyên môn

Hàng tháng, CBQL sẽ họp các tổ trưởng chuyên môn, và nhóm trưởng chuyên môn để chỉ đạo các tổ chuyên môn thực hiện kế hoạch chuyên môn của trường và kế hoạch của tổ chuyên môn Đồng thời yêu cầu các tổ trưởng chuyên môn báo cáo tình hình giảng dạy của giáo viên và tình hình học tập của học sinh trong phạm vi tổ phụ trách

Các hoạt động chủ yếu được CBQL thường xuyên chỉ đạo cho các tổ chuyên môn tập trung thực hiện:

- Chỉ đạo giáo viên thực hiện chương trình dạy học

Trong các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn cần tổ chức cho giáo viên bàn luận về những vấn đề mới và khó trong khung chương trình, xác định những vấn đề trọng tâm

Tổ trưởng chuyên môn dự kiến những vấn đề có thể nảy sinh trong quá trình thực hiện chương trình và dự kiến các biện pháp giải quyết có tính khả thi dựa vào khả năng của giáo viên trong tổ chuyên môn và dự kiến những điều kiện vật chất kỹ thuật cần có

Tổ trưởng chuyên môn sát sao trong việc thực hiện chương trình dạy học của giáo viên, báo cáo đầy đủ các thông tin theo yêu cầu của tổ trưởng chuyên môn và cán bộ quản lý nhà trường

Tổ trưởng chuyên môn yêu cầu giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình ở các lớp được phân công giảng dạy Đồng thời nghiên cứu thêm chương trình toàn cấp (các khối lớp không giảng dạy nhưng giáo viên cần nắm được để thấy vị trí và yêu cầu về trình độ kiến thức mà khối lớp mình cần đạt) Trên cơ sở đó tập trung xác định những vấn đề cần rút kinh nghiệm cho bản thân hoặc cần thảo luận thêm ở tổ chuyên môn

- CBQL chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt các hoạt động giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy có chất lượng tốt

Đầu năm học tổ trưởng chuyên môn nên tổ chức cho giáo viên trong nhóm trao đổi những vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị cho giảng dạy, thông báo các quy định, nhiệm vụ của nhà trường, tổ chuyên môn trong quá trình chuẩn bị cho bài dạy để có định hướng chung thống nhất trong tổ sau đó tổng hợp và báo cáo cho tổ trưởng tổ chuyên môn và các bộ quản lý nhà trường về những việc phải làm của nhóm trong cả năm học

Trên cơ sở những yêu cầu về việc chuẩn bị cho giờ dạy, tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên thảo luận kỹ những vấn đề cần thiết như:

+ Xác định rõ mục đích yêu cầu của nội dung từng bài và có sự thống nhất trong tổ chuyên môn

+ Thảo luận kỹ nội dung chương trình để phát hiện những vấn đề khó khi dạy, phân tích các phương pháp có thể vận dụng, phân tích rõ những điểm mạnh và điểm yếu của từng phương pháp, xem xét khả năng của từng giáo viên trong việc vận dụng các phương pháp tuyệt đối không gò ép mọi người phải tuân theo một phương pháp duy nhất

+ Tổ chức trao đổi các tài liệu tham khảo giữa các giáo viên

+ Tổ chức cho giáo viên làm tự công cụ phục vụ việc dạy học, nghiên cứu sử dụng có hiệu quả tối đa các đồ dùng dạy học hiện có của nhà trường

Hàng tuần, nhóm trưởng chuyên môn phụ trách việc kiểm tra soạn bài của giáo viên trước khi trình tổ trưởng tổ chuyên môn phê duyệt

Kiểm tra và thông báo sổ báo giảng, sổ kế hoạch cá nhân của giáo viên cho tuần sau

Sau khi tổ trưởng chuyên môn kiểm tra phải có nhận xét, góp ý một cách cụ thể giúp giáo viên rút kinh nghiệm soạn giáo án tốt hơn

- Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng duy trì các hoạt động sư phạm của giáo viên trên lớp đảm bảo chất lượng, hiệu quả

+ Tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên nghiên cứu áp dụng các phương pháp dạy học mới vào các giờ dạy

+ Tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch dự giờ, thao giảng của tổ theo từng tuần và tháng đối với việc giảng dạy trên lớp của đội ngũ giáo viên

+ Vận động giáo viên tham gia phong trào thi đua giờ dạy tốt;

+ Tổ chức thao giảng về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và phương pháp dạy học;

+ Nhóm trưởng chuyên môn kiểm tra việc lên lớp theo phiếu báo giảng, việc dạy thay dạy bù, việc thực hiện nề nếp sư phạm của giáo viên trong tổ Kịp thời phản ánh cho tổ trưởng chuyên môn hoặc trực tiếp các bộ quản lý nhà trường những việc liên quan đến giờ dạy của giáo viên để có biện pháp giải quyết

- Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn duy trì nghiêm túc quy định về tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

+ Tổ chức phổ biến cho giáo viên trong tổ nghiên cứu nắm vững các qui định về kiểm tra, đánh giá, xếp loại học tập của học sinh Thực hiện tốt các kế hoạch kiểm tra, thi cử của nhà trường

+ Tất cả các bài kiểm tra càn được bảo đảm chuẩn bị kỹ lưỡng và có đáp án kèm theo để hạn chế việc cho điểm theo cảm tính

+ Tổ trưởng chuyên môn: Báo cáo tình hình lịch kiểm tra của tổ hàng tháng; Kiểm tra công việc giáo viên phải làm khi kiểm tra kết quả học tập của học sinh; Yêu cầu giáo viên thực hiện nghiêm túc các qui định của nhà trường về kiểm tra đánh giá học sinh (chấm bài, vào sổ điểm, cộng điểm, xếp loại và đánh giá học lực của học sinh)

- Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện phụ đạo học sinh kém, bồi dưỡng học sinh giỏi Tổ trưởng chuyên môn phải xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, phụ đạo học sinh như sau: Xác định đối tượng, xây dựng nội dung bồi dưỡng và phụ đạo, phân công giáo viên phụ trách, kiểm tra đánh giá sự tiến

bộ của học sinh trong từng giai đoạn

+ Đối với học sinh kém: Yêu cầu giáo viên trong quá trình dạy trên lớp phải tìm cách khắc phục những lỗ hổng về kiến thức cho các em, giúp các em tiến bộ trong học tập bằng cách, cải tiến phương pháp giảng dạy, cho những bài tập vừa

sức để khuyến khích các em, khích lệ tinh thần kịp thời khi các em có sự tiến bộ nhỏ nhất Nếu giáo viên đã tiến hành những biện pháp tích cực mà vẫn không có hiệu quả (hoặc có rất ít) thì tổ trưởng chuyên môn cần đề xuất mở các lớp học phụ đạo và cử giáo viên có kinh nghiệm nhất, có phương pháp giảng dạy tốt nhất phụ trách Việc thực hiện việc dạy phụ đạo này hoàn toàn khác với việc học sinh học thêm khá phổ biến hiện nay

+ Đối với học sinh giỏi: Yêu cầu giáo viên trong quá trình giảng dạy phát hiện các học sinh có năng khiếu về bộ môn của mình và có trách nhiệm bồi dưỡng thường xuyên Hàng năm tổ chức thi tuyển chọn học sinh giỏi, thành lập lớp bồi dưỡng học sinh giỏi, chọn giáo viên có kinh nghiệm phụ trách (xây dựng chương trình, tổ chức giảng dạy, tổ chức các em tham gia các kỳ thi học sinh giỏi các cấp)

- Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

Để nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên, Hiệu trưởng cần chỉ đạo các tổ chuyên môn thực hiện tốt việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên ở trong mỗi tổ

Nội dung bồi dưỡng bao gồm những kiến thức liên quan đến môn dạy, các kiến thức về phương pháp dạy học,…

Hình thức bồi dưỡng chủ yếu trong tổ chuyên môn là: tham gia thao giảng chuyên đề, tham gia giáo viên dạy giỏi hoặc tự học

- Hiệu trưởng chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chuyên môn về hồ sơ chuyên môn

Các hồ sơ gồm có:

+ Văn bản chỉ thị, hướng dẫn về nhiệm vụ năm học của các cấp chỉ đạo chuyên môn;

+ Các loại kế hoạch của nhóm;

+ Biên bản sinh hoạt tổ chuyên môn;

+ Bảng thống kê kết quả khảo sát chất lượng học tập của học sinh;

+ Tư liệu về các hoạt động của tổ chuyên môn

Tổ trưởng mỗi tổ chuyên môn cần hướng dẫn các giáo viên trong tổ thực hiện tốt các hồ sơ chuyên môn (kế hoạch của tổ và cá nhân, giáo án, sổ chủ nhiệm, sổ dự giờ, sổ ghi điểm cá nhân, sổ họp chuyên môn )

1.4.4 Kiểm tra đánh giá thực hiện hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

Đây là biện pháp xuyên suốt quá trình quản lí và có vai trò rất quan trọng Kiểm tra chỉ một hoạt động nhằm thẩm định, xác định một số hành vi của cá nhân hay tổ chức trong quá trình thực hiện quyết định, nhiệm vụ được giao Ngoài ra, còn có thể hiểu kiểm tra là quan sát, đo đạc và đối chiếu các kết quả đạt được so với mục tiêu quản lí và quyết định quản lí Qua đó, kiểm tra đánh giá hoạt động tổ chuyên môn là thu thập thông tin ngược để kiểm soát hoạt động của TCM nhằm điều chỉnh kịp thời các sai sót, lệch lạc để hoạt động của TCM đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường, yêu cầu chuẩn nghề nghiệp với đội ngũ giáo viên

Hiệu trưởng thường xuyên kiểm tra hoạt động của tổ chuyên môn Hiệu trưởng có thể kiểm tra trực tiếp hay gián tiếp, có thể kiểm tra toàn diện hoặc kiểm tra một vài hoạt động của tổ (kiểm tra chuyên đề)

- Với nội dung kiểm tra toàn diện hiệu trưởng nên kiểm tra 2 lần/năm (nên kết hợp kiểm tra toàn diện một vài giáo viên và một vài lớp học sinh), thời gian tiến hành mỗi đợt kiểm tra khoảng một tuần Tuy nhiên, không nhất thiết kiểm tra tất cả các tổ cùng một lúc;

- Với nội dung kiểm tra chuyên đề cũng được tiến hành như kiểm tra toàn diện nhưng nội dung chỉ tập trung vào vấn đề đã chọn

Tập trung kiểm tra chất lượng thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường đối với TCM, bao gồm các nội dung cụ thể như: việc thực hiện nội dung chương trình, chất lượng giảng dạy, chất lượng nhận thức của học sinh

Kiểm tra hồ sơ, sổ sách của giáo viên

Kiểm tra chất lượng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp

* Các bước kiểm tra:

- Xây dựng các tiêu chuẩn

- Đo đạc việc thực hiện

- Điều chỉnh các sai lệch (nếu có) để đạt được mục tiêu

* Phương thức tiến hành kiểm tra:

+ Kiểm tra thường xuyên: Thông qua kiểm tra sổ sách, hồ sơ, giáo án của giáo viên; dự giờ các tiết dạy của giáo viên

+ Kiểm tra định kỳ: Có thể kiểm tra qua các hội thi, thao giảng của giáo viên; đánh giá kết quả thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường và nhiệm vụ do tổ chuyên môn giao

Dù kiểm tra dưới hình thức nào, hiệu trưởng cũng cần phải bảo đảm thực hiện đúng công tác kiểm tra như sau:

- Xây dựng kế hoạch kiểm tra;

- Tổ chức lực lượng và tiến hành kiểm tra;

- Tổng hợp thành biên bản kiểm tra;

- Tổng kết, đánh giá hoạt động của tổ và đề ra những biện pháp

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT trong đáp ứng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

* Năng lực quản lý của hiệu trưởng nhà trường

HT là người đứng đầu cơ sở giáo dục, là người chịu trách nhiệm quản

lý mọi hoạt động của nhà trường và chịu trách nhiệm trước cấp trên về mọi sự quản lý đó HT là người dẫn dắt thực hiện sứ mệnh cao cả của nhà trường Do vậy HT để thực hiện công tác quản lý tốt thì đòi hỏi không chỉ có kiến thức về lý luận quản lý GD mà còn đòi hỏi người HT có các năng lực quản lý Trước hết người HT phải có năng lực thực hiện tốt các chức năng quản lý, nắm bắt và xử

lý thông tin tốt HT phải có năng lực phân tích, dự báo và tầm nhìn đối với sự phát triển của nhà trường Những năng lực này được thể hiện trong việc xây dựng các kế hoạch của nhà trường như kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường, kế hoạch trung hạn, ngắn hạn HT là người tổ chức và dẫn dắt nhà trường thực hiện được mục tiêu đã đề ra HT cần giải quyết tốt các mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình quản lý, là trung tâm của sự đoàn kết tập thể sư phạm

nhà trường HT đóng vai trò như là một thủ lĩnh đi tiên phong nhưng cũng như

là một người với vai trò là người thúc đẩy, động viên các thành viên tiến lên HT phải là người biết đánh giá và thực hiện công bằng đối với mọi thành viên, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở

Tuy nhiên, HT hòa mình vào với tập thể, để hiểu rõ những tâm tư tình cảm của các cán bộ giáo viên, phải biết tự đánh giá đúng bản thân HT phải biết thu thập đúng thông tin và xử lý thông tin kịp thời chính xác; có năng lực truyền thông và nhạy cảm đối với môi trường, hoàn cảnh xung quanh

*Năng lực của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp quản lý điều hành TCM Tổ trưởng vừa thực hiện nhiệm vụ là một GV vừa thực hiện nhiệm vụ quản lý theo Điều lệ trường trung học quy định và thực hiện một số nhiệm vụ khác do hiệu trưởng ủy quyền Bởi vậy Tổ trưởng cần có năng lực CM vững, có năng lực thực tiễn giảng dạy và có kiến thức sâu về bộ môn mình phụ trách Cùng với đó Tổ trưởng cần có những năng lực về quản lý để có thể quản lý điều hành tổ chuyên môn một cách có hiệu quả Tổ trưởng phải có năng lực lập kế hoạch hoạt động như: kế hoạch TCM, kế hoạch chuyên để hướng dẫn các cá nhân trong tổ xây dựng kế hoạch cá nhân Tổ trưởng thực hiện kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chương trình môn học, hoạt động CM của tổ Tổ trưởng CM cần thực hiện quy chế dân chủ trong nhà trường, tập hợp, đoàn kết các thành viên trong tổ thực hiện tốt chủ trương đường lối chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, các chủ trương chính sách về GD đào tạo cũng như các quy định, nếp sống văn hoá ở địa phương nơi cư trú Tổ trưởng CM cùng với thành viên trong tổ xây dựng bầu không khí tâm lý, môi trường sư phạm thân thiện, góp sức hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao

* Năng lực của đội ngũ giáo viên THPT

Các cá nhân trong tổ là những nhân tố có ảnh hưởng quan trọng đến hoạt động của TCM, các cá nhân trong tổ quyết định đến chất lượng DH và GD của TCM Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động TCM là:

- Trình độ CM và năng lực sư phạm của đội ngũ GV trong tổ TCM có đội ngũ

GV có kinh nghiệm giảng dạy và chất lượng CM tốt sẽ là yếu tố thuận lợi trong việc triên khai thực hiện các hoạt động CM

- Tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, giúp đỡ nhau trong TCM của mỗi tổ viên là điều kiện để tổ hoạt động hiệu quả Các thành viên tích cực trao đổi, chia sẻ với đồng nghiệp tạo bầu không khí ấm áp, thân tình trong tổ tạo động lực cho các cá nhân hăng sau lao động

* Phân cấp, phân quyền ở trường phổ thông

Cơ cấu biên chế đội ngũ giáo viên của nhà trường có tác động trực tiếp đến chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn Trên thực tế, đối với các trường THPT có biên chế đội ngũ giáo viên đầy đủ theo vị trí sẽ rất thuận lợi trong việc tổ chức của các tổ chuyên môn, trong hoạt động của tổ chuyên môn thì đội ngũ giáo viên sẽ có tinh thần, trách nhiệm tốt trong thực hiện nhiệm vụ cũng như các quy định của nhà trường, tổ chuyên môn Đối với nhà trường THPT có biên chế đội ngũ giáo viên ít, thiếu so với vị trí quy định sẽ dẫn đến số lượng giáo viên hợp đồng đông Do đó, khi tổ chức ra các tổ chuyên môn thì giáo viên hợp đồng thường không nhiệt tình và có trách nhiệm không cao trong sinh hoạt cũng như mọi hoạt động khác của tổ

1.5.2 Yếu tố khách quan

* Quy chế, điều lệ, quy định của ngành giáo dục về quản lý hoạt động tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn hoạt động dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên trong ngành giáo dục thông qua điều lệ nhà trường, các văn bản chỉ thị, hướng dẫn, quy chế, quy định Do đó, mọi hoạt động của tổ chuyên môn được xây dựng và thực hiện đều phải dựa trên cơ sở quy chế, điều lệ, quy định của ngành giáo dục đối với hoạt động của tổ chuyên môn nói riêng và nhà trường nói chung

Quy chế, điều lệ, quy định của ngành giáo dục sẽ có tác động theo hai hướng đến hoạt động quản lý tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn Nếu các quy chế, điều lệ, quy định có sự khoa học, phù hợp, tạo được môi

trường thuận lợi cho công tác quản lý của nhà trường và hoạt động của tổ chuyên môn nó sẽ kích thích sự chủ động, tích cực trong thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của đội ngũ giáo viên, qua đó nâng cao chất lượng quản lý và hoạt động của TCM, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu giáo dục của nhà trường Ngược lại, nếu quy chế, điều lệ, quy định của ngành giáo dục có nhiều nội dung chưa rõ ràng sẽ gây khó khăn cho việc tổ chức và hoạt động của các TCM, từ đó cũng làm cho công tác quản lý hoạt động TCM gặp khó khăn và khó đem lại hiệu quả

Tuy nhiên, trên thực tế, các quy chế, điều lệ, quy định của ngành giáo dục thường quy định đến hoạt động quản lý đối với tổ chuyên môn, việc quản lý hoạt động của tổ chuyên môn thường do quy chế, quy định của nhà trường quy định

*Mục tiêu, nội dung, chương trình giảng dạy các môn học

Đây là một nội dung hết sức quan trọng tác động trực tiếp đến các nội dung hoạt động của TCM Tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động trong năm học phải căn cứ chủ yếu vào mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục do ngành giáo dục quy định trong năm Do đó, khi mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục thay đổi sẽ dẫn đến việc thay đổi chương trình dạy học trong nhà trường và kéo theo sự thay đổi các nội dung hoạt động của các bộ phận (trong đó có tổ chuyên môn) trong thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Đặc biệt nó có sự tác động lớn đến việc điều chỉnh chương trình dạy học của giáo viên, công tác bồi dưỡng chuyên môn, việc kiểm tra đánh giá chất lượng hoạt động của TCM

*Quy chế, quy định của nhà trường về hoạt động của tổ chuyên môn

Quy chế, quy định của nhà trường có tác động trực tiếp đến việc tổ chức và hoạt động của TCM Vì trên thực tế, việc tổ chức, hoạt động của tổ chuyên môn vẫn chưa có văn bản chính thức quy định cụ thể việc tổ chức, hoạt động, nhiệm vụ của tổ chuyên môn Tổ chức, hoạt động của tổ chuyên môn thường được nhà trường tự tổ chức ra trên cơ sở các tổ chuyên môn để thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường cũng như việc nâng cao chất lượng dạy học của giáo

viên, việc học tập của học sinh; giúp cán bộ quản lý nhà trường dễ dàng trong công tác quản lý nhân sự và chất lượng hoạt động giáo dục trong nhà trường Do đó, tổ chức, hoạt động của tổ chuyên môn thường được quy định trong quy chế làm việc của nhà trường Nếu quy chế, quy định của nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chuyên môn hoạt động sẽ giúp cho TCM hoạt động một cách hiệu quả và ngược lại nếu quy chế, quy định của nhà trường không rõ ràng, hoặc không đề cập đến việc hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn thì hoạt động của tổ dường như kém hiệu quả, thậm chí không hoạt động

*Cơ cấu biên chế đội ngũ giáo viên của nhà trường

Cơ cấu biên chế đội ngũ giáo viên của nhà trường có tác động trực tiếp đến chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn Trên thực tế, đối với các tổ có biên chế đội ngũ giáo viên đầy đủ theo vị trí sẽ rất thuận lợi trong việc tổ chức TCM, trong hoạt động của TCM thì đội ngũ giáo viên sẽ có tinh thần, trách nhiệm tốt trong thực hiện nhiệm vụ cũng như các quy định của nhà trường, tổ chuyên môn Đối với nhà trường THPT có biên chế đội ngũ giáo viên ít, thiếu so với vị trí quy định sẽ dẫn đến số lượng giáo viên hợp đồng đông Do đó, khi tổ chức ra các tổ chuyên môn thì các giáo viên hợp đồng thường không nhiệt tình

và có trách nhiệm không cao trong sinh hoạt cũng như mọi hoạt động khác của tổ chuyên môn

Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị, nguồn tài chính đáp ứng yêu cầu hoạt động của tổ chuyên môn của nhà trường Đây là điều kiện cần thiết trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong thực hiện mục tiêu giảng dạy cũng như mục tiêu giáo dục chung của nhà trường

 Chính sách phát triển giáo dục THPT

Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế Luật Giáo dục năm 2019 cũng ghi rõ: “Phương pháp giáo dục phải khoa học, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng

cho người học năng lực tự học và hợp tác, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên." Tiếp tục tinh thần các kỳ đại hội trước, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Đồi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển con người" Năm 2020, Bộ GD&ĐT phát hành công văn Số: 1315/BGDĐT-

GDTH “Về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn thực hiện Chương trình giáo

dục phổ thông cấp Trung học" và Các văn bản của Sở GD&ĐT hướng dẫn sinh

hoạt chuyên môn cấp trung học phổ thông Các chính sách về phát triển GD&ĐT có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển giáo dục và đào tạo của nhà trường

và các tổ chuyên môn

* Yêu cầu của chương trình GDPT 2018

- Thể hiện mục tiêu giáo dục cấp phổ thông;

- Quy định yêu cầu về phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được sau cấp học, nội dung giáo dục bắt buộc đối với tất cả học sinh trong cả nước;

- Quy định phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục đối với các môn học ở mỗi khối lớp, mỗi cấp học của giáo dục phổ thông;

- Phương pháp giáo dục phổ thông phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng từng môn học, lớp học và đặc điểm đối tượng học sinh; bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, khả năng tư duy độc lập; phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình giáo dục

- Được lấy ý kiến rộng rãi các tổ chức, cá nhân và thực nghiệm trước khi ban hành; được công bố công khai sau khi ban hành

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành quan trọng trong bộ máy tổ chức, quản lí của trường THPT Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục đào tạo, là “trung tâm” bồi dưỡng giáo viên nhằm giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn Đồng thời, tổ chuyên môn là nơi quản lí trực tiếp bồi dưỡng giáo viên về nhận thức, chuyên môn nghiệp vụ; phát hiện ra những điểm mạnh, điểm yếu, thuận lợi và khó khăn của từng giáo viên trong quá trình giảng dạy và giáo dục Do đó, công tác quản

lí hoạt động tổ chuyên môn có vai trò, ý nghĩa quan trọng giúp người quản lí có thể nắm chắc được chất lượng của đội ngũ giáo viên và chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường

Khóa luận đã làm rõ các khái niệm cơ bản của đề tài như: quản lí, tổ chuyên môn, quản lí hoạt động tổ chuyên môn Đồng thời phân tích các chức năng, nhiệm vụ cụ thể của tổ chuyên môn trong nhà trường THPT và các nội dung hoạt động của tổ chuyên môn bao gồm: thực hiện các chuyên đề chuyên môn, rèn luyện kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm của giáo viên, thực hiện và tham gia

dự giờ, sinh hoạt tổ chuyên môn, quản lí hồ sơ chuyên môn,

Tác giả đã đi sâu nghiên cứu công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo chức năng quản lí, bao gồm các nội dung: lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn, tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn, chỉ đạo thực hiện hoạt động tổ chuyên môn và kiểm tra đánh giá hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường THPT Đồng thời, khóa luận đã tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường THPT, bao gồm các yếu tố khách quan và chủ quan

Đây là cơ sở lí luận quan trọng cho việc nghiên cứu thực trạng vấn đề tại chương 2 và đề xuất biện pháp quản lí tại chương 3 của khóa luận