Ảnh hưởng của mạng xã hội tiktok đến lối sống của giới trẻ hiện nay

Một số công trình nghiên cứu trên thế giới Tìm hiểu ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok đang là vấn đề nhận được rấtnhiều sự quan tâm của giới học giả trong và ngoài nước do tính phổ biến

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆ N CHÍNH TR Ị QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN 

Nguyễn Thị Hồng Nhung 

ẢNH HƯỞNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN LỐI SỐNG

CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY 

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC 

Hà Nội, năm 2023

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆ N CHÍNH TR Ị QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN 

ẢNH HƯỞNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK ĐẾN LỐI SỐNG

CỦA GIỚI TRẺ HIỆN NAY 

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC 

 NGÀNH  : QUAN HỆ CÔNG CHÚNG 

MÃ SỐ  : 7 32 01 08 Chuyên ngành  : Truyền thông Marketing 

Giảng viên hướng dẫn  : TS. NGUYỄN THỊ HẰNG 

Sinh viên thực hiện  : NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG 

Hà Nội, năm 2023 

Khóa luận tốt nghiệp đã được sửa theo khuyến nghị của hội đồng chấmkhóa luận tốt nghiệp. 

 Hà Nội, ngày tháng năm 2023 

Chủ tịch hội đồng (Ký và ghi rõ họ tên) 

LỜI CẢM ƠN Trước hết, em xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành của mình tới Tiến sĩ Nguyễn Thị Hằng, người trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ em về phương pháp nghiên cứu và hoàn thiện khóa luận. 

Em cũng xin trân trọng cảm ơn các giảng viên giảng dạy lớp Truyền thông

Marketing A2 K39 đã cung cấp cho em nhiều kiến thức lý luận cũng như thực tiễnquý báu trong suốt 4 năm học vừa qua Những kiến thức này đã và sẽ giúp ích cho

em trong quá trình học tập, nghiên cứu và làm việc sau khi em tốt nghiệp Em xingửi lời cảm ơn các thầy cô trong khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo đã tậntâm giúp đỡ và chỉ bảo cho em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu tại Họcviện Báo chí và Tuyên truyền. 

Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc Học viện Báo chí vàTuyên truyền, Ban chủ nhiệm Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo cùng cácthầy cô, cán bộ tại Khoa đã tạo môi trường cho em có kiến thức, kinh nghiệmhoàn thiện được chương trình học Cử nhân trong 4 năm qua. 

Em xinchân thành cảm ơn! 

 Hà Nội, ngày  tháng năm 2023 

Sinh viên thực hiện 

Nguyễn Thị Hồng Nhung 

LỜI CAM ĐOAN 

Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng em Các thông tin, nộidung và số liệu trong khóa luận có nguồn gốc rõ ràng, trung thực, xuất phát từnhững nguồn tài liệu học thuật uy tín và được trích dẫn rõ ràng. 

Em xin chịu hoàn toàn trách nghiệm về lời cam đoan này! 

Sinh viên thực hiện 

Nguyễn Thị Hồng Nhung 

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU  1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA MẠNG XÃ HỘI ĐẾN LỐI SỐNG CỦA GIỚI TRẺ  12

1.1 Các khái niệm liên quan đến đề tài  12

1.2 Khái quát về mạng xã hội TikTok   16

1.3.Mạng xã hội TikTok ảnh hưởng đến lối sống của giới trẻ 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THÔNG TIN TRÊN MẠNG XÃ HỘI TIKTOK VÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIỚI TRẺ HIỆN NAY  35

2.1 Thông tin trên mạng xã hội TikTok hiện nay  35

2.2 Đánh giá ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok đến lối sống của giới trẻ  50 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP XÂY DỰNG, SÁNG TẠO NỘI DUNG THÔNG TIN TRÊN MẠNG XÃ HỘI TIKTOK 69

3.1 Một số vấn đề đặt ra trong bối cảnh phát triển của truyền thông mạng xã hội hiện nay  69

3.2.Đề xuất nhóm giải pháp xây dựng, sáng tạo nội dung thông tin trên mạng xã hội TikTok   71

KẾT LUẬN  79

TÀI LIỆU THAM KHẢO  81

PHỤ LỤC  86

SUMMARY OF DISSERTATION PROJECT 112

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Thể loại nội dung phổ biến trên mạng xã hội TikTok   37

Bảng 2.2: Hình thức thể hiện nội dung đượ c giớ i tr ẻ quan tâm trên mạng

Hình 1.4: Bảng xế p hạng số lượ ng tiế p cận đối tượ ng quảng cáo đượ c

công bố trong các công cụ tự phục vụ của TikTok tháng 1/2023

Hình 1.8: 2 tính năng Diễn đôi –  Duet và Hỏi đáp- Comment 27

Biểu đồ 2.2: Mục đích sử dụng mạng xã hội TikTok của giớ i tr ẻ  36Hình 2.3: Bộ công cụ chỉnh sửa và hiệuứng âm thanh trên mạng xã hội

MỞ ĐẦU 

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự phát triển của thời đại công nghệ 4.0 đã thiết yếu hóa công nghệ trongcuộc sống ngày nay Đi cùng với sự phát triển của công nghệ, mạng xã hội đangtrở thành công cụ quan trọng cho phép chúng ta kết nối với đồng nghiệp; liên lạccho bạn bè, người thân từ xa; cũng như chia sẻ thông tin nhanh chóng và phục vụnhu cầu giải trí, Với khả năng kết nối trực tuyến, mạng xã hội mang đến làmthay đổi ngoạn mục trong cách thức giao tiếp và tiếp nhận thông tin một cáchnhanh chóng, hiệu quả, không bị giới hạn về không gian hay thời gian. 

Đặc biệt trong những năm gần đây, sự xuất hiện của mạng xã hội TikTokngày càng trở nên phổ biến với lượng người dùng lớn Theo Công ty nghiên cứuthị trường DataReportal, tính đến cuối năm 2022, nền tảng này đã có khoảng 49,9triệu người đăng ký tại Việt Nam [24] Mạng xã hội TikTok giúp nâng cao vai tròcủa mỗi công dân trong việc tạo lập quan hệ và tự tổ chức xoay quanh những mốiquan tâm chung trong cộng đồng Tuy nhiên TikTok cũng có thể mang lại nhữngtác động tiêu cực bởi mạng xã hội này khiến cho người tham gia bị sa đà vào “biểnthông tin” hỗn loạn, khiến họ sao nhãng công việc, giảm năng suất lao động, tinhthần sa sút, đắm chìm vào thế giới ảo trong đời sống thực Đây là những tác nhângây hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tâm sinh lý và việc hình thành, phát triển nhân

cách cùnglối sống tốt đẹp của con người

Bên cạnh đó, giới trẻ là một trong những nhóm có nhu cầu sử dụng mạng

xã hội TikTok nhiều nhất hiện nay Điều này cũng khiến các hoạt động của họchịu ảnh hưởng sâu sắc ngược trở lại từ chính mạng xã hội này Từ thực trạng trênđặt ra yêu cầu làm rõ những ảnh hưởng này nhằm nhận diện và luận giải nhữngảnh hưởng tích cực và tiêu cực mà mạng xã hội TikTok mang đến đời sống giớitrẻ hiện nay Hơn nữa, tận dụng các thói quen đang dần trở nên quen thuộc khi sửdụng các nền tảng mạng xã hội, việc nghiên cứu ảnh hưởng của mạng xã hội

TikTok đối với giới trẻ có thể giúp đề xuất những kiến nghị có giá trị trong việc

hỗ trợ xây dựng sáng tạo những nội dung, thông tin trên TikTok nói riêng và cáctrang mạng xã hội khác nói chung. 

Xuất phát từ việc TikTok ngày càng trở nên phổ biến và lượng người dùngtrong độ tuổi trẻ tại Việt Nam ngày càng lớn, tác giả lựa chọn đề tài “Ảnh hưởngcủa mạng xã hội TikTok đến lối sống của giới trẻ hiện nay” để  phân tích và đánhgiá thực trạng phát triển của nền tảng mạng xã hội này và những yếu tố tích cực

và tiêu cực của mạng xã hội đến lối sống của giới trẻ Từ đó, gợi ý những giải pháp, khuyến nghị tới những người làm nội dung trên mạng xã hội, nhà cung cấpmạng và các cơ sở quản lý nhằm xây dựng, sáng tạo nội dung thông tin tích cựctrên mạng xã hội TikTok. 

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 

2.1 Một số công trình nghiên cứu trên thế giới  

Tìm hiểu ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok đang là vấn đề nhận được rấtnhiều sự quan tâm của giới học giả trong và ngoài nước do tính phổ biến và tiếpxúc của mạng xã hội này ngày càng nhiều với các cá nhân trong xã hội, đặc biệt

là đối với giới trẻ hiện nay. 

 Nghiên cứu về mạng xã hội nói chung

Amedie và Jacob với bài nghiên cứu "The Impact of Social Media on Society"  (2015), thông qua việc trình bày kết quả của một số nghiên cứu đượcthực hiện bởi nhiều học giả trong các môi trường khác nhau, nhóm tác giả đãchứng minh tác động tiêu cực của mạng xã hội theo ba loại chính Đầu tiên, mạng

xã hội nuôi dưỡng cảm giác sai lầm về các "kết nối" trực tuyến dẫn đến các vấn

đề về cảm xúc và tâm lý Tác hại thứ hai của mạng xã hội là dễ dàng gây nghiện,lãng phí thời gian cũng như làm giảm các kỹ năng giao tiếp giữa các cá nhân, dẫnđến hành vi chống đối xã hội Cuối cùng, phương tiện truyền thông xã hội đã trởthành một công cụ cho bọn tội phạm và những kẻ khủng bố thực hiện các hành vi

vi phạm pháp luật Ngoài ra kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa cáchoạt động tội phạm và vấn đề tâm lý do mạng xã hội gây ra [32]

T N Al-Dwaikat, M Aldalaykeh, W Ta'an, M Rababa (2020), "The relationship between social networking sites usage and psychological distress among undergraduate students during COVID-19 lockdown" , đã thực hiện mộtcuộc khảo sát bằng bảng hỏi về tình trạng tâm lý của các sinh viên và cách họ sửdụng mạng xã hội giữa sự bùng phát của đại dịch Covid-19 Kết quả chỉ ra rằng,

ở độ tuổi trung bình phần lớn các sinh viên đều cảm thấy lo lắng (59.6%), bị stress(61.2%), và trầm cảm (74.1%) Với các sinh viên sử dụng mạng xã hội vào mụcđích học tập thì ít mắc các tình trạng tâm lý trên hơn là các sinh viên sử dụng vớimục đích giải trí Tuy nhiên vì thực hiện nghiên cứu trong thời kỳ đại dịch nênnghiên cứu vô tình nhấn mạnh tính thời điểm thay vì tác động thực sự của mạng

xã hội đối với sinh viên. [46]

 Nghiên cứu về ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok trong đời sống 

Bài nghiên cứu “Tiktok Influences on Teenagers and Young AdultsStudents: The Common Usages of The Application Tiktok” của Cell Dilon, Tạpchí Nghiên cứu, Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ Hoa Kỳ, nghiên cứu năm 2020

đã chỉ ra rằng việc sử dụng ứng dụng Tik Tok có rất ít tác động tiêu cực đến ngườidùng Nghiên cứu này kết luận rằng công chúng quan tâm đến nền tảng mạng xãhội TikTok nhiều hơn so những người đã đăng ký sử dụng nó Ngoài ra, trongnghiên cứu cũng mô tả sự phát triển của Tiktok trong 3 năm qua và cách nó trởthành một ứng dụng quan trọng đối với những người có sức ảnh hưởng, nhữngthương hiệu và các đơn vị kinh doanh Cuối cùng, tác giả khuyến nghị theo dõithêm về sự phổ biến ngày càng tăng của các trang mạng xã hội nói chung vànghiên cứu sâu hơn về việc sử dụng mạng xã hội Tiktok nói riêng. [35]

Bài nghiên cứu “Watch, Share or Create: The Influence of PersonalityTraits and User Motivation on TikTok Mobile Video Usage” (2020) của hai tác

giả Bahiyah Omar và Wang Dequan đăng tải trên Tạp chí Quốc tế về Công nghệ

Di động tương tác (iJIM) đã điều tra cách mọi người sử dụng TikTok bao gồm vitiêu dùng, đặc điểm tính cách và mục đích sử dụng của người dùng Kết quảnghiên cứu cho thấy các mục đích của ngườ i dùng –  cụ thể là lưu trữ, thể hiện bảnthân, tương tác xã hội và quan sát cộng đồng –  là những yếu tố quan trọng đối vớihành vi sử dụng TikTok nhưng khác nhau về mức độ ảnh hưởng. [33]

2.2 Một số công trình nghiên cứu trong nước 

Trong những năm vừa qua, ở nước ta vấn đề nghiên cứu văn hóa truyền

thôngđã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm ở nhiều mức độ khác nhau Đi cùng 

sự phát triển mạnh mẽ của Internet và văn hóa truyền thông, đã có nhiều cuốnsách, luận văn đề cập tới vấn đề này. 

 Nghiên cứu về xu hướng phát triển của mạng xã hội 

Cuốn sách “Báo chí và mạng xã hội” của Nhà báo Đỗ Đình Tấn xuất bảnnăm 2014 bởi Nhà xuất bản Trẻ, đã cho thấy những vấn đề chung nhất về mạng

xã hội, từ khái niệm xã hội học cho đến dịch vụ mạng xã hội, tính hai mặt và lý

do thu hút của mạng xã hội Trong đó, tác giả cũng khẳng định mặt tích cực haytiêu cực của mạng xã hội là phụ thuộc vào thái độ và nhận thức của người sửdụng. [28]

Bài nghiên cứu của tác giả Đỗ Công Anh về “Nghiên cứu xu hướng pháttriển mạng xã hội và đề xuất một số chính sách định hướng phát triển mạng xãhội tại Việt Nam” (2011), Bộ thông tin và Truyền thông, đã cho thấy hiện trạngmạng xã hội trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng, đồng thời dự báo

xu hướng phát triển của mạng xã hội trong thời gian tới Bên cạnh đó tác giảnghiên cứu đặc trưng, bản chất của mạng xã hội nhằm đưa ra các yếu tố then chốt phục vụ công tác quản lý mạng xã hội đối với quốc gia và doanh nghiệp cung cấpdịch vụ Cuối cùng đưa ra các giải pháp, chính sách, phương án và công cụ đểquản lý mạng xã hội Việt Nam. [1]

Tác giả Trần Thị Minh Đức, Bùi Thị Hồng Thái trong công trình nghiêncứu năm 2014 về “Sử dụng mạng xã hội trong sinh viên Việt Nam”, Tạp chí Khoahọc Xã hội Việt Nam, đã nêu ra quan điểm về việc sinh viên đã sử dụng mạng xãhội cho những liên hệ tương tác xã hội và giải trí Trong nghiên cứu chỉ ra nhữnglợi ích của mạng xã hội khi giúp sinh viên tăng cường các mối quan hệ, tăng cườngtri thức hiểu biết, cung cấp nguồn giải trí lớn cho người sử dụng Tuy nhiên nhómtác giả cũng cho rằng cần có sự định hướng cho sinh viên trong việc sử dụng mạng

xã hội bao gồm mục đích, thời gian sử dụng tối đa cũng như những cách thức bảo

vệ bản thân khi tham gia vào môi trường mạng. [9]

 Nghiên cứu về mạng xã hội ảnh hưởng đến văn hoá, lối sống 

Cuốn sách “Ảnh hưởng của Internet đối với thanh niên Hà Nội” của tác giả 

Bùi Hoài Sơn xuất bản năm2006, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội đã làm

rõ hơn lý thuyết về mối quan hệ giữa bối cảnh xã hội và việc sử dụng Internet; lýthuyết về vốn xã hội và việc sử dụng Internet; quan điểm về sự khác biệt trong sửdụng Internet và lý thuyết về sự bắt chước Kết quả đã chỉ ra những thay đổi vănhóa và xã hội do việc sử dụng Internet mang lại có thể kể đến như sự hình thànhthế giới ảo, những giá trị xã hội mới hoặc các loại tội phạm mới ra đời như môigiới mại dâm, lừa đảo qua mạng, phá hủy dữ liệu, đánh cắp thông tin… Cuối cùngtác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao tính tích cực khi sử dụng Internet. [27]

Cuốn sách “Mạng xã hội với giới trẻ thành phố Hồ Chí Minh”(2013), Nhà

xuất bản Văn Hóa - Văn nghệ của tác giả Nguyễn Thị Hậu đã đề cập đến kháiniệm về mạng xã hội, sự ra đời và phát triển cũng như vai trò của mạng xã hộitrong thời đại thông tin ngày nay; về quá trình hình thành, phát triển và đặc điểmcủa mạng xã hội tại Việt Nam Ngoài ra, tác giả còn đề cập đến những ảnh hưởngcủa mạng xã hội tác động đến lối sống của giới trẻ trên địa bàn thành phố Hồ ChíMinh thông qua việc tìm hiểu nhu cầu, mục đích và các hình thức sử dụng mạng

xã hội Song đưa ra những giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụngmạng xã hội của giới trẻ.[11]

TS Lê Hải qua nghiên cứu “Phương tiện truyền thông xã hội và giới trẻViệt Nam” đã phân tích rõ thực trạng sử dụng các phương tiện truyền thông xãhội của giới trẻ Việt Nam và mức độ làm chủ trong cách ứng xử của họ thông quaviệc sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội qua những ưu điểm, hạn chế,

sự tác động trái chiều… từ đó đưa ra các giải pháp để hạn chế mặt tiêu cực vànhân rộng các yếu tố tích cực. [22]

 Nghiên cứu về mạng xã hội TikTok  

 Nhóm tác giả Phạm Thùy Trinh; Phạm Thị Yến; Hoàng Phi Yến; Trần ThịHiên; Nguyễn Hồng Hạnh (2020) trong nghiên cứu về “Ảnh hưởng của nội dungvideo TikTok đến hành vi và thái độ của sinh viên Hà Nội”, đã đưa ra kết luậnrằng TikTok trở thành ứng dụng được nhiều người sử dụng nhất, phần lớn là đốitượng sinh viên vì thao tác đơn giản, dễ sử dụng và những tính năng thú vị mà nó

có Sự ảnh hưởng này có cả mặt tích cực lẫn tiêu cực, nhưng những mặt tiêu cựcchỉ chiếm một phần nhỏ so với những mặt tích cực mà những nội dung trên video

trên TikTok đem lại Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu đưa ra sự khác biệt giữa 6nhóm hành vi và thái độ với các thông tin chung về sinh viên; chỉ ra sự khác biệtgiữa 2 nhóm sinh viên nam và nữ về hành vi học hỏi kỹ năng Qua đó có thể thấy

trên TikTok có nhiều kỹ năng dành cho nhóm sinh viên nữ hơn bởi nhóm sinhviên nam không có nhu cầu hoặc cảm thấy không phù hợp. [23]

Trong các công trình nghiên cứu nêu trên, có một số đã đi vào tìm hiểu,đánh giá thực trạng một cách tổng quát hoạt động của các trang mạng xã hội phổ biến trên thế giới, số khác tiếp cận và khảo sát thực trạng sử dụng mạng xã hộidưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên cùng một vấn đề, mỗi công trình có cáchtiếp cận và khai thác vấn đề khác nhau, phạm vi, thời gian và đối tượng nghiên 

cứu cũng khác nhau Cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu khoa học cụ thể

nào nghiên cứu tập trung vào thực trạng sử dụng mạng xã hội TikTok hiện nay,những điểm tích cực và tiêu cực từ góc nhìn của giới trẻ -nhóm người sử dụng phổ biến hiện nay.Vàmỗi thời điểm, nhu cầu của nhóm đối tượng này sẽ thay đổitheo thời đại xã hội phát triển Vì vậy, cần nghiên cứu cụ thể ở từng thời điểm đểnhìn nhận vấn đề và có các giải pháp phù hợp với từngtình hình.

Do đó, khoá luận này sẽ nghiên cứu ảnh hưởng của mạng xã hội đối với lốisống của giới trẻ trong độ tuổi từ 16 đến 24tuổi, dưới hai khía cạnh: tích cực vàtiêu cựcthông quacác số liệu, phân tích cụ thể dưới góc nhìn của người tham giamạng xã hội và góc nhìn của người làm truyền thông xã hội Kết quả của khóa

luận sẽ đưa ra những đóng góp nhất định về mặt lý luận và thực tiễn, khắc phục 

những hạn chế của tình hình nghiên cứu đề tài này tại Việt Nam. 

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 

Thứ nhất, hệ thống những khái niệm và lý luận về mạng xã hội nói chung,mạng xã hội TikTok bao gồm lịch sử phát triển, đặc trưng, đặc điểm,

Thứ hai, khảo sát, tổng hợp và đánh giá thực trạng tác động của mạng xãhội TikTok đến lối sống của giới trẻ hiện nay. 

Thứ ba, trên cơ sở đó, đánh giá mức độ ảnh hưởng của mạng xã hội TikTokđến lối sống của giới trẻ, sau đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượngthông tin trên nền tảng mạng xã hội này, đồng thời phát huy các nội dung sáng

tạo, tích cực trên mạng xã hội. 

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 

4.1 Đối tượng nghiên cứu 

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các tác động (tích cực và tiêu cực) củamạng xã hội TikTok đến lối sống của giới trẻ. 

Cụ thể, thông qua nghiên cứu giới trẻ trong độ tuổi từ từ 16 đến 24 Đây làlứa tuổi chiếm tỉ lệ cao trên mạng xã hội, đặc biệt những người sinh sống tại cáctỉnh thành phát triển, được biết đến là thế hệ năng động, tài giỏi và rất nhanh chóngtrong việc bắt kịp xu thế, để khảo sát mức độ ảnh hưởng từ mạng xã hội TikTok. 

4.2 Phạm vi nghiên cứu 

Phạm vi không gian: Đề tài khái quát về thực trạng sử dụng nền tảng mạng

xã hội TikTok và ảnh hưởng của mạng xã hội này đến lối sống của giới trẻ tại các

6 tỉnh, thành phố phát triển  bao gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng,Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh. 

Phạm vi thời gian: Đề tài tập trung tìm hiểu, nghiên cứu và đánh giá thựctrạng nội dung trên mạng xã hội TikTok ảnh hưởng đến lối sống của giới trẻ tronggiai đoạn hiện nay, cụ thể từ năm2021đến quý I/2023

Thời gian này TikTok là ứng dụng được tải về nhiều nhất trên thế giới(theo  Nikkei Asia, HootSuite, Sensor Tower) Tại Việt Nam tỷ lệ người dùng TikToktăng từ 49% trong năm 2021 lên 62% trong năm 2022 (theo Q&Me).Chỉ sau 4năm gia nhập thị trường Việt Nam, TikTok đã gia tăng người dùng nhanh chóng,trở thành mạng xã hội phổ biến hiện nay. 

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 

5.1 Cơ sở lý luận 

Cơ sở lý luận của đề tài bao gồm hệ thống lý thuyết về mạng xã hội nói

chung và mạng xã hội TikTok nói riêng; cũng như những nội dung liên quan đếnmạng xã hội nói chung và hành vi sử dụng của người dùng. 

5.2 Phương pháp nghiên cứu 

Đề tài được tiến hành thông qua việc phối hợp đồng bộ một số phương pháp

sau:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu, thống kê, tổng hợp các tài liệu,tham khảo một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và vận dụng vàothực tiễn tình hình Việt Nam để xây dựng một hệ thống khái niệm có liên quannhằm tạo tiền đề cho các phần khảo sát và giải pháp phía sau. 

Phương pháp phân tích, tổng hợp dữ liệu: Tác giả tiến hành phân tích các

dữ liệu đã có từ trước, cũng như điều tra và tham khảo với các số liệu có đượcthông qua phương pháp nghiên cứu sơ cấp Các số liệu trong các tài liệu trước đóđược thu thập và so sánh với các dữ liệu mới nhất, từ đó rút ra được những số liệuthực tế nhất về sự ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok đến các đối tượng khảo sátcủa nghiên cứu. 

Phương pháp phân tích nội dung: Dùng để thống kê, tài liệu, dữ liệu cóđược trong quá trình khảo sát Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chấtlượng nội dung thông tin trên mạng xã hội TikTok  

Phương pháp nghiên cứu điều tra bằng bảng hỏi: Dựa trên cơ sở lý luận của

đề tài và các phương pháp luận để xây dựng bảng hỏi phù hợp với mục đích nghiêncứu Bảng câu hỏi định lượng Anket được thực hiện để khảo sát ít nhất200 mẫu phi ngẫu nhiên Tác giả nghiên cứu thử nghiệm bảng hỏi trước khi điều tra chínhthức trên đối tượng khảo sát và khách thể bổ trợ. 

● Chọn mẫu 

- Số lượng: 200 mẫu 

- Độ tuổi: 16-24 tuổi 

- Giới tính: Nam và Nữ 

● Hình thức thực hiện: Online 

Phương pháp phỏng vấn sâu: Phương pháp phỏng vấn sâu sẽ được sử dụng

để phỏng vấn 5 đại diện trong độ tuổi từ 16 đến 24 tuổi và1 người sáng tạo nộidung trên mạng xã hội TikTok Từ đóthu thập ý kiến, đánh giá cụ thể hơn về ảnhhưởng của mạng xã hội TikTok đến lối sống của họ Qua đó giúp cho việc nghiêncứu sự khác biệt giữa độ tuổi, giới tính, tư duy trong hành vi sử dụng TikTok củagiới trẻ; quan điểm, đánh giá của họ từ khi sử dụng TikTok 

6 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 

 Nghiên cứu hướng đến việc đánh giá thực trạng các trào lưu trên mạng xãhội TikTok của giới trẻ, chỉ ra ảnh hưởng của mạng xã hội TikTok đến lối sốngcủa giới trẻ Nghiên cứu mong muốn đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượngthông tin trên mạng xã hội TikTok một cách hiệu quả

 Nghiên cứu có thể là tài liệu tham khảo cho những đề tài có liên quan khác;nghiên cứu cũng trình bày một số giải pháp có giá trị tham khảo đối với cơ quanquản lý, những người làm công việc sáng tạo nội dung trên mạng xã hội Tiktok  

cho việc định hướng chất lượng thông tin trên mạng xã hội TikTok của giới trẻ. 

7 Kết cấu của khóa luận 

 Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, phần Nộidung của luận án gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung

Chương 2: Thực trạng thông tin trên mạng xã hội TikTok và ảnh hưởng đến giớitrẻ hiện nay 

Chương 3: Một số vấn đề đặt ra và đề xuất giải pháp xây dựng, sáng tạo nội dungthông tin trên mạng xã hội TikTok  

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA MẠNG

XÃ HỘI ĐẾN LỐI SỐNG CỦA GIỚI TRẺ 1.1 Các khái niệm liên quan đến đề tài 

1.1.1 Khái niệm “mạng xã hội”

Mạng xã hội theo tên gọi tiếng Anh là Social Network, được hiểu là mạng

xã hội trực tuyến hay mạng xã hội “ảo” Điểm nổi bật của mạng xã hội mà ai cũngnhận thấy đó là tính kết nối và chia sẻ mạnh mẽ Nó phá vỡ những ngăn cản vềđịa lý, ngôn ngữ, giới tính lẫn quốc gia. 

Bởi vậy, khái niệm mạng xã hội là một khái niệm rộng lớn Đã có rất nhiềunghiên cứu cũng như định nghĩa khác nhau về mạng xã hội một số các khái niệm

về mạng xã hội dưới các góc nhìn khác nhau như: 

Theo tác giả Nicole B Ellison đăng tải trên Tạp chí Truyền thông qua Máytính trung gian, định nghĩa: “các trang web mạng xã hội là các dịch vụ dựa trên

web cho phép các cá nhân xây dựng hồ sơ công khai hoặc bán công khai trong

một hệ thống có giới hạn”[41] Như vậy có thể hiểu một cách đơn giản về mạng

xã hội rằng tại đây người dùng có thể theo dõi những người mà họ kết nối thôngqua những chia sẻ về thông tin cá nhân, trình độ học vấn, sở thích,  

Theo quy định tại khoản 22 Điều 3 Nghị định 72/2013/NĐ-CP,mạng xãhội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụngmạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thôngtin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn(forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thứcdịch vụ tương tự khác.” [7]

Một định nghĩa khác về mạng xã hội của PGS.TS Nguyễn Minh Hòa(Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn-TP Hồ Chí Minh): “Theo cáchhiểu truyền thông thì mạng xã hội là một sự liên kết các cá nhân và cộng đồng,lại dưới một kiểu nào đó để thực hiện một vài chức năng xã hội.” [10]

Tác giả Trần Hữu Luyến (2015) cũng nhận định, mạng xã hội là một sự liênkết giữa các cá nhân với cá nhân và giữa cá nhân với cộng đồng được biểu hiệndưới nhiều hình thức để thực hiện chức năng xã hội. [17] 

Chúng ta có thể ngầm hiểu, mạng xã hội là một thế giới ảo với các thànhviên là các cư dân mạng, Cách thức để các thành viên liên kết với nhau là dựa trêncác nhóm, các sở thích cá nhân hay chủ đề họ quan tâm Từ đó thông qua thôngtin cá nhân để kết bạn và trao đổi thông tin Mạng xã hội sở hữu nhiều tính năngkhác nhau, dễ dàng truy cập ở bất cứ đâu có Internet thông qua điện thoại di động,máy tính để bàn, máy tính bảng,…

Qua đây có thể đưa ra một định nghĩa cơ bản về mạng xã hội như sau: Mạng

 xã hội là một nền tảng trực tuyến có thể gắn kết mọi người lại với nhau thôngqua các hoạt động tương tác như chia sẻ, bình luận, trò chuyện, nhằm phục

vụ nhu cầu của từng người dùng không phân biệt không gian và thời gian

1.1.2 Khái niệm “ảnh hưởng” 

Có thể hiểu khái niệm “ảnh hưởng” là “sự tác động (của tự nhiên –  xã hội) 

để lại kết quả trên các sự vật, hiện tượng hay con người” [18].Theo đó hành vicủa một người (nhóm người) trở thành sự định hướng, chỉ dẫn cho hành vi củangười khác Quá trình này gọi là ảnh hưởng xã hội. [8]

Ảnh hưởng xã hội là sự tác động bằng các hình thức khác nhau trong một

quá trình tương tác làm thay đổi các đặc điểm tâm lý (quan điểm, thái độ, biểuhiện hành vi) Trong quá trình tương tác, tâm lý của các cá nhân tác động qua lạivới nhau Đây là một hiện tượng tâm lý bao quát tất cả các khía cạnh khác nhaucủa đời sống xã hội, liên tục xảy ra xen kẽ trong cuộc sống. 

Với cách hiểu về ảnh hưởng như vậy, có thể nhận định, ảnh hưởng củamạng xã hội là những tác động do mạng xã hội tạo ra và để lại kết quả nhất định(tích cực/tiêu cực) lên đa số cá thể trong một nhóm xã hội nào đó Ảnh hưởng của

mạng xã hội đến đời sống của giới trẻ là những tác động của mạng xã hội gây nên

sự biến đổi trong lối sống hàng ngày của giới trẻ

1.1.3 Khái niệm “lối sống” 

Trong tiếng Việt, “lối sống” là hai từ đơn ghép thành, được sử dụng trongnhiều ngữ cảnh với những sắc thái ngữ nghĩa khác nhau.Thuật ngữ thông thường

“lối sống” được sử dụng để mô tả và kèm theo đó là sự đánh giá về một hay mộtloại hoạt động sống đặc trưng nào đó, ví dụ: “lối sống đơn giản”, “lối sống xahoa”, “lối sống lành mạnh”, “lối sống giả tạo”, “lối sống hiện đại”, “lối sống nôngthôn”,…

Cho đến nay đã có rất nhiều công trình của các nhà khoa học Việt Nam vànước ngoài nghiên cứu về lối sống, tiếp cận đối tượng nghiên cứu dưới nhiều góc

độ khác nhau như: triết học, văn hóa học, xã hội học, dân tộc học, Vì thế có rấtnhiều cách định nghĩa khác nhau về “lối sống”

Theo Tâm lý học việc nghiên cứu lối sống không thể tách rời yếu tố nộitâm và môi trường Sự khác nhau về giá trị, quan niệm và thói quen của từng địa phương có thể tạo nên những khác biệt về lối sống Ví dụ như trong một xã hội,lối sống của người dân có thể ưu tiên tập trung vào công việc và sự nghiệp, trongkhi ở xã hội khác lại đặt sự tận hưởng cuộc sống lên hàng đầu Vì vậy luôn phảixem xét yếu tố chủ quan của lối sống trong mối tương quan giữa điều kiện sống

cả về vật chất và tinh thần cụ thể của mỗi xã hội; mối tương quan giữa cá nhânvới nhóm và cộng đồng Nhà Tâm lý học Xô viết E.V Sorokhova chỉ rõ: “Lốisống là toàn bộ những hình thức hoạt động sinh sống tiêu biểu xuất hiện trongnhững quan hệ kinh tế-xã hội nhất định của các dân tộc, giai cấp, các nhóm xãhội, cá nhân trong sản xuất vật chất và tinh thần” [20] Vì thế, khi nói “tính cáchngười Anh”, “tính cách người Việt” thì điều đó có nghĩa kiểu hành vi, kiểu ứng

xử, kiểu suy nghĩ và cách biểu hiện cảm xúc, tình cảm này là đã mang tính chấtđặc trưng cho mỗi nhóm xã hội và cả cộng đồng người đó. 

Xã hội học cho rằng, lối sống là một phạm trù xã hội học dùng để chỉ hành

vi, kiểu quan hệ xã hội tương ứng với vị thế- vai trò và cấu trúc xã hội nhất định.M.N Rutkevic quan niệm: “Lối sống là tập hợp (hệ thống) những nét cơ bản nóilên hoạt động của các dân tộc, các giai cấp, các tập đoàn xã hội, các cá nhântrong những điều kiện của một hình thái xã hội –  kinh tế nhất định” [13]. Lối sốngquy định đặc điểm của cáchgiao tiếp, ứng xử, lối tư duy của con người trong cáclĩnh vực lao động sản xuất, văn hóa xã hội, chính trị tư tưởng và trong đời sốngsinh hoạt hàng ngày

 Nhân học, dân tộc học nhấn mạnh đến yếu tố văn hóa của lối sống Địnhnghĩa của Nguyễn Trần Bạt: “Lối sống là một thói quen có định hướng, có chấtlượng lý tưởng Lối sống là phương cách thể hiện tổng hợp tất cả các cấu trúc,nền văn hoá, đặc trưng văn hoá của một con người hay một cộng đồng .” [3] Tác

giả cũng giải thích thêm lối sống bao gồm nhiều yếu tố cấu thành như: Cách thứclao động, làm ăn, kinh doanh; các phong tục tập quán; cách thức giao tiếp, ứngxử; quan niệm về đạo đức và nhân cách,  

 Như vậy, theo cách tiếp cận này, mỗi dân tộc cụ thể đều có một lối sốngđặc trưng bởi hệ giá trị, chuẩn mực, phong tục tập quán, truyền thống, thói quenthể hiện qua cách ăn mặc, lao động, nghỉ ngơi, sinh hoạt, ứng xử và cách giao tiếptrong cuộc sống hàng ngày Mỗi lối sống chứa đựng đặc điểm, bản sắc văn hóacủa dân tộc, do đó có thể nhận diện và phân biệt được người dân tộc này với ngườidân tộc khác. 

Từ cách tiếp cận đa chiều, có thể rút ra định nghĩa như sau:  Lối sống lànhững hoạt động sống và phương thức tiến hành các hoạt động sống lặp đi lặplại, có tầm ảnh hưởng mạnh và độ phổ biến cao trong đa số cá thể trong toàn

 xã hội. 

1.2 Khái quát về mạng xã hội TikTok  

1.2.1 Định nghĩa mạng xã hội TikTok  

TikTok được biết đến là một ứng dụng tạo video ngắn cho phép người dùnghát, nhảy hoặc diễn giả các đoạn âm thanh được ghi sẵn Sứ mệnh của họ là ghilại những khoảnh khắc quý giá trực tiếp từ điện thoại di động và thể hiện sự sángtạo [30] Tiktok cho phép mọi người trở thành người sáng tạo và khuyến khíchngười dùng chia sẻ niềm đam mêthông qua videocủa họ Hiện tại, Tiktokđangđứng trên cùng sự cạnh tranh với những “gã khổng lồ” như YouTube, Facebook,

và Instagram

Sức khác biệt của ứng dụng này là những cách thức, tính năng chỉnh sửahết sức độc đáo cùng với kho tàng hiệu ứng âm nhạc, âm thanh phong phú đểngười dùng có thể tạo ra những video ấn tượng Hơn nữa, bất kỳ ai cũng có thểtrở thành người cung cấp nội dung trên nền tảng này Thông qua TikTokhọ cóthể xây dựng thương hiệu riêng của mình Video càng được nhiều người chú ý vàquan tâm thì chủ nhân của video sẽ càng được biết đến nhiều hơn Đây cũng chính

là lý do mà ngày càng có nhiều bạn trẻ quan tâm đến TikTok và trải nghiệm cảm

giácnổi tiếng

Hiện nay,TikTok cósẵn trên khắp thế giới, được tích hợp cho cả IOS vàAndroid thông qua các cửa hàng App Store hoặc Google Play Đặc biệt, ngườidùng không cần trả bất cứ chi phí nào khi sử dụng mạng xã hội Tiktok. 

1.2.2 Lịch sử phát triển của mạng xã hội TikTok  

1.2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của mạng xã hội TikTok trên thế giới

TikTok là một mạng xã hội nổi tiếng từ Trung Quốc có tên gốc là Douyin,

nghĩa “rung động” Vào tháng 9 năm 2016, công ty Trung Quốc ByteDance đãgiới thiệu Douyin, một nền tảng mạng xã hội chia sẻ video ngắn Ứng dụng nàynhanh chóng được sử dụng tại các nước Đông Á và đến năm 2017, ByteDance đã

giới thiệu TikTok cho iOS và Android—các thị trường bên ngoài Trung Quốc.Sau đó, TikTok cũng phát triển tại Mỹ khi mua lại ứng dụng Musical.ly (một ứngdụngkhácchia sẻ các video ngắn) hồi tháng 8 năm 2018 Tất cả nội dung và tàikhoản có trên Musical.ly đã được tự động chuyển sang ứng dụng TikTok mới.Tuy nhiên Douyin vẫn là một nền tảng hoàn toàn độc lập với TikTok.

Theo Sensor Tower, tínhđến năm 2020, TikTok là ứng dụng được tải xuốngnhiều nhất trên thế giới (khoảng 850 triệu lượt tải và bỏ xa các nền tảng khác như

Facebook, Instagram, Whatsapp).Cụ thể hơn, trong quý đầu tiên trong năm 2020

đã có 315 triệu lượt tải (tăng 58% so sánh với các quý trước) và đặc biệt đây cũngchính là lượng tải xuống cao nhất mà một ứng dụng có thể đạt được chỉ trong 1

ra mắt đã đạt 3,5 tỷ [44] TikTok đứng vị trí số 1 trong TOP 10 những nền tảngmạng xã hội được tải về nhiều nhất toàn cầu.

 Hình 1.2: Bảng xếp hạng những nền tảng mạng xã hội được tải nhiều nhất trên

thế giới quý 1/2022- Nguồn: Sensor Tower  

Cho đến nay, TikTok đã hoạt động tại hơn 150 quốc gia, có sẵn 7 ngôn ngữkhác nhau Bắt đầu hoạt động từ năm 2016, nhưng đến tháng 7/2019, ứng dụngnày đã 1 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên toàn cầu [39] Sự phát triển củaTikTok được đánh giá là "khủng khiếp", bởi mạng xã hội số 1 thế giới hiện nay

là Facebook dù đang có lượng người dùng đến gần 2,9 tỷ nhưng phải mất đến hơn

17 năm mới đạt được. 

1.2.2.2 Quá trình phát triển của mạng xã hội TikTok tại Việt Nam 

Ra mắt toàn cầu vào năm 2016, tại Việt Nam, tính đến tháng 3 năm 2019,TikTok có hơn 12 triệu người dùng hàng tháng [31] Tháng 4 năm 2019, TikTok

chính thức ra mắt tại Việt Nam và trở thành đối tác của Chính quyền Đà Nẵng,kết hợp quảng bá du lịch cùngvăn hóa địa phương, lan tỏa nguồn cảm hứng về

Đà Nẵng Đây chính là bước đầu trong quá trình phát triển tại Việt Nam. 

Theo khảo sát của Q&Me về xu hướng sử dụng các ứng dụng của ngườidùng tại Việt Nam năm 2022, TikTok lọt top 10 ứng dụng được sử dụng nhiềunhất, đứng vị trí thứ 6 với 53%. [42]

 Hình 1.3: Bảng xếp hạng những nền tảng mạng xã hội được tải nhiều nhất tại

Việt Nam năm 2022- Nguồn: Q&Me

Cũng tại Việt Nam, số liệu được công bố trong các tài nguyên quảng cáocủa ByteDance cho thấy TikTok có 49.9 triệu người dùng từ 18 tuổi trở lên vàođầu năm 2023 [37], đứng vị trí số 6 những quốc gia có lượng người dùng nhiềunhất Tuy nhiên, do tài liệu chỉ công bố dữ liệu đối tượng quảng cáo dành chongười dùng từ 18 tuổi trở lên nên tỷ lệ tiếp cận đối tượng thực tế của TikTok cóthể sẽ cao hơn những con số này thể hiện. 

 Hình 1.4: Bảng xếp hạng số lượng tiếp cận đối tượng quảng cáo được công bố

trong các công cụ tự phục vụ của TikTok tháng 1/2023- Nguồn: Kepios 

Theo trang nghiên cứu OOSGA [42], dữ liệu được công bố từ năm 2022đến đầu năm 2023 về ứng dụng được phổ biến tại Việt Nam cho thấy: 

● Facebook có 77,09 triệu người dùng, tăng trưởng 0,96% 

● TikTokcó 49,6 triệu người dùng, tăng trưởng 1.37%. 

● Instagram có 11,42 triệu người dùng, tăng trưởng 1%. 

● Linkedln có 4,92 triệu người dùng, tăng trưởng 1.14% 

 Biểu đồ 1.5: Biểu đồ thể hiện mức độ gia tăng người sử dụng của 4 nền tảng tạiViệt Nam- Nguồn: OOSGA Analytics (Lưu ý: không có dữ liệu Linkedln trước

08/2019)

Mặc dù Facebook vẫn là nền tảng truyền thông xã hội phổ biến nhất tại Việt Nam, nhưng TikTok đã chứng kiến sự gia tăng người sử dụng

1.2.3 Một số đặc trưng của mạng xã hội TikTok

●  Mạng xã hội đăng tải video ngắn 

Từ vài thập kỷ trước, khi nhìn vào sự phát triển bùng nổ của Internet và kỷnguyên truyền thông số, các nhà xã hội học đã dự báo một xu hướng rằng thôngtin sẽ ngày càng trở nên ngắn gọn hơn nhằm phục vụ nhu cầu cập nhật của côngchúng Xu hướng này từng được thấy rõ khi báo điện tử thay thế báo giấy Tiếptục là sự ra đời của mạng xã hội trong thập niên 2000, nơi bất cứ ai cũng có thểđăng tải tin tức tạo ra sự bùng nổ thông tin Không nằm ngoài xu hướng, video làmột định dạng thông tin cũng nhanh chóng cập nhật và thay đổi Chẳng hạn, độdài trung bình của video trên YouTube là 4-5 phút và có nhiều video dài hơn 10 phút Với sự ra đời của TikTok, người dùng có thể không cần những thiết bị đắttiền hay đội ngũ hùng hậu mà vẫn có thể sản xuất video của riêng mình chỉ từ 15giây Tận dụng xu hướng video ngắn, TikTok khơi dậy bản năng giao tiếp bằnghình ảnh của người dùng, trao quyền cho người dùng bình thường trở thành nhữngnhà sản xuất nội dung tạo ra các video ngắn sáng tạo mà không cần phải có kinhnghiệm chuyên nghiệp Vì vậy hầu hết các video có tới hàng nghìn lượt thích vàchia sẻ trên TikTok không xuất phát từ các nhà sản xuất chuyên nghiệp

Hiện nay TikTok là nền tảng video ngắn phổ biến nhất toàn cầu, thu húthàng tỷ lượt tải xuống Năm 2020, mạng xã hội TikTok phát triển bùng nổ kéotheo sự lên ngôi của video ngắn với thời lượng chỉ từ 15 giây, tạo sân chơi sángtạo không giới hạn cho người dùng Theo đơn vị cung cấp dịch vụ nghiên cứu thịtrường YouGov Decision Lab, vào quý IV/2021, TikTok dẫn đầu hạng mục các

nền tảng chia sẻ video ngắn được yêu thích nhất tại Việt Nam, đặc biệt với nhómcông chúng trẻ. [45]

Hiện nay mọi người không muốn tốn quá nhiều thời gian để tiếp thu cácthông tin không thật sự hữu ích Với đặc trưng đăng tải các đoạn video ngắn, mangđến cách thức chia sẻ thông tin mới lạ, độc đáo và phù hợp với nhịp sống nhanhcủa người dùng Họ ưa thích các nội dung có thể tiếp thu nhanh chóng, nhưng vẫn bao hàm đủ các thông tin chủ chốt Điều này cũng thúc đẩy các đơn vị, thươnghiệu đưa các video quảng cáo ngắn lên ưu tiên hàng đầu trong các chiến lượctruyền thông quảng bá Cách thức trên vừa tiết kiệm chi phí, phù hợp với xu hướng

và đạt hiệu quả truyền thông cao. 

● Thuật toán thông minh 

AI (trí tuệ nhân tạo) được sử dụng rộng rãi trên các nền tảng truyền thông

xã hội nổi tiếng như Facebook, Twitter, Instagram Tuy nhiên tại các nền tảng này

AI được sử dụng như một công cụ, thì với TikTok, AI nắm quyền kiểm soát tối

đa với những gì người dùng nhìn thấy Nó được sử dụng để cung cấp nội dungđược cá nhân hóa, đề xuất video cũng như để phát hiện và xóa nội dung không phù hợp Thuật toán này đã kiểm soát những gì người dùng nhìn thấy trong ứngdụng Đây cũng chính là một yếu tố cực kỳ quan trọng giúp trải nghiệm sản phẩmthêm phần thú vị, tạo nên thành công lớn đối với TikTok. 

Để xác định sở thích của bạn, ứng dụng sẽ theo dõi tỉ mỉ loại video mà bạnthường tương tác và thích xem Ví dụ, nếu bạn thích hoặc bình luận, chia sẻ cácvideo tập trung vào thể thao thì nguồn cấp dữ liệu của TikTok sẽ cố gắng phủ kíntrang tin của bạn với các video về vận động viên, những đoạn ngắn về tin tức thểthao, hay bất kỳ nội dung nào khác liên quan đến thể thao Đây là lý do tại saomọi người có thể có những trải nghiệm khác nhau trên ứng dụng Trong khi nhiềungười có thể tìm thấy trang tin của mình với những video nhảy múa, ca hát; nhữngngười khác sẽ chủ yếu thấy các video về nấu ăn, sửa chữa nhà cửa… 

Thuật toán của TikTok nắm bắt được sở thích và đối tượng quan tâm củangười dùng, từ đó gợi ý những nội dung mới lạ, thu hút R ất ít dịch vụ trên Internet

có thể liên tục đem lại "niềm vui bất ngờ" như mạng xã hội này Mỗi lần vuốt màn

hình, ứng dụng có thể xuất hiện điều gì đó mới mẻ màngười xem không hề biếtđiều gì sẽ xảy ra tiếp theo Vì vậy, họ cứ mải miết vuốt và đoán thứ gì đang chờmình Thuật toán làm thỏa mãn sự hiếu kỳ của người dùng đến mức họ khôngmuốn dừng lại. 

Hiện nay, TikTok hoạt động chủ yếu đánh vào sự cá nhân hóa của mỗingười Tùy theo phong cách, nội dung khác nhau, người dùng TikTok có thể sửdụng những chức năng điều chỉnh hoặc hiệu ứng mong muốn Đây được xem nhưmột cách tổ chức và vận hành thông minh của ứng dụng trong việc khai thác sựsáng tạo của nhiều cá nhân khác nhau. 

● Tính trào lưu đa dạng  

 Nội dung của các video trên TikTok không bị bó hẹp trong bất cứ lĩnh vựcnào từ nấu ăn, ca hát, vẽ tranh, thời trang hay những video bắt trend vô cùng đặcsắc… Chính vì sự đa dạng hóa về nội dung nên đối tượng hoạt động của TikTokcũng vô cùng đa dạng về lứa tuổi và ngành nghề TikTok có lợi thế đó là nhờ tính

đa dạng của nhiều trào lưu, ví dụ như thách thức nhảy theo những bài nhạc hayvideo giải trí kết hợp với các bộ lọc (filter) trong ứng dụng. Thuật toán ưu tiêncác

nội dung tương ứng với trào lưu đang thịnh hành nên tần suất xuất hiện dày đặcdường như thu hút người dùng tham gia để có video thích hợp với từng trào lưu

đó. 

 Hình 1.6: Trào lưu sử dụng filter Cartoonify được giới trẻ yêu thích sử dụng

trị của nhiều giọng ca được quan tâm và chú ý trên những trang đánh giá nhạc popnhư Billboard và Rolling Stone.

 Hình 1.7: Trào lưu sử dụng bài hát “Thị Mầu” của ca sĩ Hòa Minzy được yêu

chàng trai từng là công nhân nhà máy ở Ý, hiện nay có hơn 150 triệu người theodõi, nổi tiếng với video bóc mẽ các chiêu xử lý rườm rà mang tính chất hướng dẫncủa một số YouTuber, TikToker khác Điểm khiến các video của anh trở nên đặc biệt là biểu cảm khuôn mặt, những cái lắc đầu ngao ngán của anh chàng này vàhơn cả, xuyên suốt video anh không hề nói bất cứ câu nào. 

● Tính đa phương tiện 

Tính đa phương tiện của TikTok bao gồm khả năng kết hợp động và tĩnh,hình ảnh và âm thanh, cho phép người dùng tạo nội dung đa dạng với các chủ đề

và hình thức khác nhau Nền tảng này cung cấp rất nhiều công cụ chỉnh sửa hìnhảnh, các bộ lọc, hiệu ứng văn bản, âm thanh và âm nhạc tích hợp sẵn để ngườidùng trải nghiệm, tạo ra các video độc đáo thu hút sự chú ý của người xem. Chỉcần với một chiếc điện thoại thông minh có tải ứng dụng Tik Tok là có thể tạo rasản phẩm Bản thân TikTok là một nền tảng rất thú vị và không giới hạn khônggian sáng tạo Nền tảng này mang tới cho người dùng nhiều tính năng hấp dẫn đểtạo ra những video ngắn thú vị hay cho phép người dùng tương tác và sáng tạocùng nhau trên một video Ngoài ra, TikTok luôn cập nhật những âm thanh mớinhất một cách nhanh chóng để người dùng có thể bắt kịp xu hướng sử dụng Vớinhững xu hướng luôn được đổi mới khiến người dùng thích thú khi sử dụng

Chính vì vậy TikTok đã thúc đẩy tính chủ động của mỗi cá nhân tham gia,khuyến khích khả năng sáng tạo vô hạn của họ Bằng cách kết hợp các tính năngnày, TikTok đã trở thành một nền tảng đa phương tiện mạnh mẽ, phổ biến trên

toàn thế giới và được thị trường Việt Nam hưởng ứng mạnh mẽ. 

● Tính tương tác 

TikTok sử dụng thuật toán để xác định và phân phối thông tin phù hợp vớitừng người dùng dựa trên phân tích nội dung của video mà họ tương tác trước đó,không dựa vào những tài khoản đã theo dõi Các nhóm video và người tạo nộidung này được coi là "cộng đồng TikTok" thường được nhận dạng chung thôngqua những video có chung chủ đề và dùng hashtag có nội dung tương tự Vớinhững nội dung như vậy, người xem dễ dàng tìm được các cộng đồng hay các cánhân cùng chung lý tưởng. Đối với mỗi chủ đề phù hợp sẽ có khoảng vài ngànngười cùng làm video cho chủ đề chung đó. 

 Ngoài ra, Diễn đôi - Duetvà Bình luận - Comment của TikTok là 2 tínhnăng mới không thể bỏ qua khi nói về khả năng kết nối Tiện ích này hỗ trợ các

tài khoản có thể hợp tác với nhau để xây dựng mối quan hệ bền vững, Không chỉđơn giản là sự tương tác qua lại giữa các đối tác mà còn là một cuộc trò chuyện

Bình luận - Comment  cũng là một tính năng quan trọng trên TikTok, cho phép người dùng tương tác với nhau, bày tỏ suy nghĩ và cảm xúc của mình vềvideo của người khác Bình luận cũng là một cách tuyệt vời để bắt đầu một cuộctrò chuyện và kết nối với những người dùng khác trên nền tảng. 

Sự kết hợp của Diễn đôi và Bình luận trên TikTok đóng vai trò quan trọngtrong việc tăng tính liên kết cộng đồng, sự tương tác và sự kết nối giữa các thànhviên trong cộng đồng TikTok.

 Ngoài ra, TikTok cung cấp cho người dùng nhiều tính năng để tương tácvới nội dung, bao gồm thả tim, bình luận và chia sẻ video của người dùng khác.Tất cả các hoạt động trên TikTok đều được chia sẻ và tương tác, giúp tạo ra một

sự kết nối mạnh mẽ giữa các thành viên trong cộng đồng, tăng tính liên kết và tínhtương tác trên nền tảng Chính các các sự tương tác này để đánh giá sự phổ biến

và tầm quan trọng của nội dung, và nó cũng có thể được tận dụng để tiếp cận khángiả mới, tiếp thị sản phẩm hoặc dịch vụ. 

1.3 Mạng xã hội TikTok ảnh hưởng đến lối sống của giới trẻ

Sự xuất hiện của mạng xã hội TikTok với những tính năng hấp dẫn, nguồnthông tin không giới hạn đã đi sâu vào trong đời sống của giới trẻ Với nhữngchức năng đa dạng kéo theo sự gia tăng đông đảo của người dùng, mạng xã hội ởkhía cạnh nào đó đã làm thay đổi tư duy, hành vi, thói quen của bộ phận giới trẻhiện nay Giới trẻ với những đặc điểm về phát triển tâm lý có những nhu cầu riêng

và là người tiếp nhận tích cực những phát triển về khoa học kỹ thuật, đồng thờicũng chịu tác động của các phương tiện truyền thông nhiều nhất trên cả phươngdiện tích cực và tiêu cực. 

Dưới góc nhìn của truyền thông, tổng hợp từ các kết quả nghiên cứu đãcông bố trước đó [16], [22], [25]có thể liệt kê một số ảnh hưởng của mạng xã hội bao gồm: 

1.3.1 Ảnh hưởng tích cực của mạng xã hội TikTok đến lối sống của giới trẻ

● TikTok cung cấp môi trường giải trí, giao lưu với cộng đồng  

Sự phát triển của Internet và mạng xã hội tạo điều kiện thuận lợi cho việctham gia xã hội của mọi người Mạng xã hội TikTok giúp người dùng tiếp cận

được thông tin đa chiều và có thể chia sẻ thông tin, bày tỏ ý kiến, thái độ và tiếngnói đối với nhiều vấn đề khác nhau về mọi khía cạnh kinh tế, xã hội, văn hóa,chính trị cả môi trường trong và ngoài nước, không bị giới hạn bởi không gian vàthời gian Ngoài ra, mạng xã hội TikTok còn trở thành công cụ giải trí vô cùnghấp dẫn nhờ hàng loạt chức năng được thế hệ trẻ yêu thích như dễ dàng theo dõingười có sức ảnh hưởng, cập nhật các xu hướng mới, sản xuất video dễ dàng, cho phép người dùng trở thành người sáng tạo, Vì vậy, việc sử dụng mạng xã hội đãcho phép những người trẻ tuổi sử dụng mạng thỏa mãn nhu cầu kết bạn, trao đổithông tin, giao tiếp, giải trí, học tập, Đây là cơ hội tốt để giới trẻ thể hiện bảnthân và tương tác với bạn bè đồng lứa.

Trịnh Hòa Bình và đồng nghiệp cũng khẳng định, mạng xã hội đã trở thành phương tiện hữu ích cho giới trẻ xây dựng, duy trì và phát triển các liên hệ xã hội,

từ đó mở rộng mạng lưới xã hội [4] Việc tạo dựng mới hay duy trì các mạng lưới

xã hội vốn có bằng việc tham gia mạng xã hội cung cấp cho giới trẻ những lợi ích

về cả vật chất lẫn tinh thần Hơn nữa, tham gia mạng xã hội TikTok còn giúp chogiới trẻ được thể hiện những thái độ, quan điểm, hành vi, định hướng giá trị trongnhiều lĩnh vực của đời sống, từ công việc, học tập đến vui chơi giải trí; hướng đến phát triển bản thân và tăng khả năng tương tác của mình một cách lành mạnh, từ

đó có thể hòa nhập vào xã hội tốt hơn

● Tăng hiệu quả của việc kinh doanh 

Thời gian gần đây sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đi cùng với rấtnhiều hình thức kinh doanh khác nhau, điển hình như sự giới thiệu của người cósức ảnh hưởng với tốc độ lan truyền lớn Không nằm ngoài sự phát triển đó, cụthể đối với mạng xã hội TikTok, bán hàng trên nền tảng này nhanh chóng thu hútcác nhà kinh doanh và trở thành một trong những thị trường kinh doanh trực tuyếntiềm năng TikTok hiện nay vừa là một mạng xã hội mang tính giải trí, vừa hỗ trợcác tính năng như một shop bán hàng

Trước khi Tiktok Shop được sử dụng chính thức tại Việt Nam, giữa TikTok

và các sàn thương mại điện tử khác đã tồn tại hình thức tiếp thị liên kết (affiliate).Thông qua TikTok, các KOLs sẽ review sản phẩm, hướng người dùng có nhu cầumua sản phẩm nhấn vào đường dẫn trong video liên kết với trang bán hàng tại sànthương mại điện tử khác Nhưng hiện nay, qua TikTok Shop, các cửa hàng có thểgắn link gian hàng của mình ngay trên video, người xem có thể mua hàng trựctiếp trên TikTok mà không cần thoát khỏi ứng dụng

Khác với các nền tảng mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử khác cầnthời gian để phân tích hành vi, tính cách của người dùng, từ đó lựa chọn đối tượng

để phân phối nội dung, thì ở TikTok ngược lại hoàn toàn Họ sẽ phân phối thử nội

dungcho lượng người dùng nhất định để kiểm chứng Nếu nhận được tín hiệu tốt

từ việc thử nghiệm, họ sẽ mở rộng nhanh chóng đối tượng được phân phối Cáccửa hàng sẽ bình đẳng trước cơ hội được phân phối nội dung dù là cũ hay mới.TikTok tạo ra các trải nghiệm mua sắm sáng tạo và thú vị, từ đó giúp doanhnghiệp kết nối với người dùng Thông qua một loạt tính năng tiếp thị như hiệuứng thương hiệu (Branded Effect), phân loại (hashtag) và phát trực tiếp (TikToklive), kết hợp cùng định dạng nội dung video ngắn, doanh nghiệp hoàn toàn cóthể tiếp cận và tác động lên quyết định của người mua hàng Theo nghiên cứukhoa học tiếp thị, Tính chân thực của các nền tảng trên toàn cầu được thực hiện bởi Nielsen vào tháng 4 năm 2021, 91% người dùng nhận thấy nội dung trên

TikTok độc đáo và khác biệt so với các đối thủ trên thị trường. 

Theo thống kê của nền tảng số liệu Metric, chỉ tính riêng trong tháng11/2022, doanh số trên TikTok Shop đã đạt mức 1.698 tỷ đồng, với 13 triệu sản phẩm được bán ra và 32.000 nhà bán phát sinh đơn hàng Mức doanh số này đủgiúp TikTok shop vượt qua Tiki (396 tỷ đồng), chỉ kém Lazada (2.603 tỷ đồng)

và Shopee (8.761 tỷ đồng) trên bảng xếp hạng các sàn TMĐT có doanh số lớnnhất tháng tại Việt Nam. [19]

 Hình 1.9: Tổng quan TikTok shop năm 2022- Nguồn: Metric 

Qua đây có thể nhận định, TikTok Shop là “mảnh đất màu mỡ” đối vớinhững nhà bán lẻ, doanh nghiệp quảng cáo sản phẩm và dịch vụ, tăng lượt truycập, tăng doanh thu. 

1.3.2 Ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội TikTok đến lối sống của giới trẻTuy nhiên, sử dụng mạng xã hội TikTok như con dao hai lưỡi. Sau thờigian phát triển nhanh chóng và vượt trội của nền tảng mạng xã hội này, các nhà

nghiên cứu ngày nay cũng đã nhận diện ra không ít vấn đề tiêu cực của nó

●  Lưu hành các loại văn hóa phẩm không chính thống  

Với thuật toán thông minh, mạng xã hội TikTok nhanh chóng truyền tảinhững thông tin, hình ảnh cho hàng triệu người dùng khác Tuy nhiên, bên cạnhviệc những thông tin hữu ích, nền tảng này còn là nơi phát tán những thông tintiêu cực đến người dùng, đặc biệt là giới trẻ. 

Văn hóa phẩm không lành mạnh là các tác phẩm nghệ thuật, văn học, truyệntranh, phim ảnh hoặc bất kỳ loại hình nghệ thuật khác mà có nội dung hoặc hìnhảnh bạo lực, tình dục không lành mạnh, chủ đề khủng bố hoặc các nội dung khácgây tiêu cực đến tâm lý và cảm xúc của người xem Với một số người dùng trẻtuổi, những tác phẩm này có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận và hành vi Vì vậyviệc kiểm soát và quản lý nội dung là một vấn đề quan trọng trong xã hội.