Biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 học môn khoa học (cd)

Đó là môn học tích hợp những kiến thức của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành phẩm chất, năng lực đạo đức của con người.. Việc dạy môn Kh

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH

LỚP 4 HỌC MÔN KHOA HỌC”

(Bộ sách CÁNH DIỀU)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

2

MỤC LỤC

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2

1 Cơ sở lý luận 2

2 Thực tiễn 2

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP 3

Giải pháp 1 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài và đồ dùng học tập 3

Giải pháp 2 Tổ chức hoạt động dạy học dưới dạng các trò chơi-Gameshow 9

Giải pháp 3 Tổ chức cho học sinh thực hành-thí nghiệm 14

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI 21

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 22

1

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ở Tiểu học, việc giúp các em có những hiểu biết về thế giới xung quanh, những hiện tượng khoa học, những vấn đề về thiên nhiên là mục tiêu quan trọng Môn Khoa học cung cấp cho các em những kiến thức đó Đó là môn học tích hợp những kiến thức của khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành phẩm chất, năng lực đạo đức của con người Việc dạy môn Khoa học không chỉ nhằm tích lũy kiến thức đơn thuần mà còn nhằm dạy cho học sinh tập làm quen với cách tư duy chặt chẽ mang tính khoa học, hình thành cho học sinh những năng lực cần thiết để thích ứng với thực tế cuộc sống

và tiếp tục học tập sau này Theo định hướng đó của Bộ GD&ĐT, chương trình đổi mới GDPT 2018 phải phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp đặc điểm của từng lớp học, môn học Việc chọn bộ sách Cánh diều có nhiều

ví dụ minh họa sinh động, hệ thống nội dung mạch lạc là điều kiện cần để dạy tốt môn Khoa học lớp 4

Học sinh chỉ học tập đạt kết quả tốt khi yêu thích môn học đồng thời các em cũng tìm được cảm hứng từ môn học đó Việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động là một việc làm không phải dễ và cũng không phải ngày một ngày hai mà làm được Nó đòi hỏi một sự đầu tư lâu dài, một quá trình rèn luyện không ngừng của người giáo viên Mỗi một sự cố gắng dù rất nhỏ trong nhận thức của giáo viên về đổi mới phương pháp, hình thức dạy học đều là động lực tạo hứng thú học tập cho các em học sinh, góp phần nâng chất lượng dạy

và học

Để thực hiện điều này, từ thực tế thực hiện nhiệm vụ trong nhiều năm học

qua, tôi đã đúc kết được “Biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 học môn Khoa học (CD)” và trong năm học ., tôi đã mạnh dạn chọn đề tài

này để nghiên cứu

2

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận

“Chính sự quan tâm, lòng yêu thương và sự chia sẻ của người thầy đã giúp những đứa trẻ phát huy hết khả năng của chúng” (Jonh O.Brien) Đúng vậy, người giáo viên tiểu học là người trực tiếp giảng dạy hầu hết các môn học, là người quản

lý toàn diện một tập thể học sinh của một lớp và có nhiều thời gian gắn bó, gần gũi với học sinh Hơn nữa về trình độ hiểu biết và vốn sống của học sinh tiểu học còn nhiều hạn chế vì vậy các em rất cần có một người thường xuyên quan tâm, hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo, dìu dắt Người giáo viên tiểu học giống như một người chăm sóc cho hạt giống nảy mầm, hàng ngày hàng giờ phải theo dõi từng

sự thay đổi, từng bước phát triển của hạt giống ấy sao cho chúng thành cây non khoẻ mạnh và tiếp tục trưởng thành

Luật Giáo dục của Nhà nước ta quy định: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở” (Mục 2, Điều 27)

Bởi vậy, để giúp các em có kĩ năng quan sát tốt, thực hành tốt, tự tin và mạnh dạn trong các hoạt động học tập thì người giáo viên tiểu học là người đóng vai trò

vô cùng quan trọng Các thầy giáo, cô giáo phải động viên, khích lệ các em thật nhiều để các em phát huy hết khả năng của mình: “Đừng xấu hổ khi không biết, chỉ xấu hổ khi không học” (Ngạn ngữ Nga)

2 Thực tiễn

Ngay từ đầu năm học khi mới nhận lớp, các em rất thụ động trong việc chuẩn

bị bài ở nhà, nhút nhát khi tham gia hoạt động nhóm, nói nhỏ, thiếu tự tin trong giao tiếp và bày tỏ ý kiến riêng, Vậy làm sao để các em có thể hoàn thành tốt các môn học về kiến thức lẫn kĩ năng sống hàng ngày của các em ? Việc dạy cho các em biết tính toán, đọc và viết là những việc làm tương đối đơn giản Nhưng còn các phân môn học khác như Khoa học, Lịch sử, Địa lí, thì sao ? Vì như ta

đã biết, môn Khoa học là môn vừa chứa các yếu tố xã hội vừa chứa các yếu tố tự nhiên Qua môn học này, người giáo viên không chỉ giáo dục cho các em lòng say

5

Ví dụ: Khi dạy bài 17 “Các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể” (trang 72, Khoa học 4, sách Cánh diều) giúp học sinh biết các thức ăn chứa nhiều chất béo

và muối ăn (Sưu tầm tranh ảnh, thông tin, nhãn mác quảng cáo về các thực phẩm

có chứa i-ốt và vai trò của i-ốt đối với sức khỏe; Có thể vẽ tranh tuyên truyền, cổ động liên quan đến thực phẩm có chứa i-ốt) Qua việc tìm hiểu, sưu tầm các em

sẽ nắm được ích lợi cũng như tác hại của i-ốt đối với sức khỏe

Ví dụ: Khi dạy bài 19 “Thực phẩm an toàn” (trang 80, Khoa học 4, sách Cánh diều)

- Yêu cầu các em chuẩn bị theo nhóm, như : Một số rau, quả (cả loại tươi và héo úa); một số đồ hộp hoặc vỏ đồ hộp

Mục đích giúp các em biết phân biệt được tiêu chuẩn của thực phẩm sạch

và an toàn, biện pháp thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm; biết xem hạn sử dụng các thức ăn, thức uống đóng hộp, đóng chai

6

Hoặc khi dạy bài 21 “Ôn tập chủ đề con người và sức khỏe” (trang 90, Khoa học 4, sách Cánh diều) (Phiếu học tập ghi lại tên thức ăn, thức uống của bản thân

học sinh trong tuần qua Các tranh, ảnh, mô hình như : các loại rau, quả, con giống bằng nhựa hay vật thật các loại thức ăn Để các em củng cố lại chất dinh dưỡng trong thức ăn, vai trò của chúng Từ đó các em sẽ ghi nhớ sâu hơn về cách chọn rau, củ, quả tươi ngon

Khi dạy bài 1 “Tính chất và vai trò của nước” (trang 5, Khoa học 4, sách Cánh diều)

Chuẩn bị theo nhóm : 2 cốc thủy tinh giống nhau : 1 cốc đựng nước, 1 cốc đựng sữa; chai và một số vật chứa nước có hình dạng khác nhau bằng thủy tinh hoặc bằng nhựa trong có thể nhìn thấy bên trong; 1 tấm kính hoặc 1 mặt phẳng không thấm nước và 1 khay đựng nước; 1 miếng vải, bông, giấy thấm, miếng mút, túi nilon…; một ít đường, muối, cát,… và thìa).Xuất phát từ cuộc sống hàng ngày, các em sẽ dự đoán và làm được thí nghiệm với những gì mình chuẩn bị được để tìm hiểu kiến thức về tính chất, hình dạng của nước

Bài 4 “Không khí xung quanh ta” (trang 17, Khoa học 4, sách Cánh diều)

7

Chuẩn bị theo nhóm : các túi nilon, dây thun, kim khâu, chậu hoặc bình thủy tinh, chai không, 1 miếng bọt biển hoặc 1 viên gạch hay cục đất khô) Các em sẽ dùng những vật dụng này để làm thí nghiệm chứng minh không khí có ở quanh mọi vật và các chỗ rỗng trong các vật

Bài 4 “Không khí xung quanh ta” (trang 17, Khoa học 4, sách Cánh diều)

(Chuẩn bị theo nhóm : 8-10 quả bóng với hình dạng khác nhau, chỉ hoặc thun để buộc bóng; bơm xe đạp (nếu có)) để các em chơi “Thi thổi bóng” và làm thí nghiệm chứng minh không khí không có hình dạng nhất định, không khí có thể bị nén lại hoặc giãn ra

Bài “Ôn tập chủ đề chất” (trang 28, Khoa học 4, sách Cánh diều) (Chuẩn

bị : Sưu tầm các tranh ảnh hoặc đồ chơi về việc sử dụng nước, không khí trong sinh hoạt, lao động sản xuất và vui chơi giải trí) Các em sử dụng những gì mình chuẩn bị được để tham gia trò chơi “Ai nhanh, ai đúng ?” và “Triển lãm tranh” về vai trò của nước và không khí

Bài 10 “Âm thanh trong cuộc sống” (trang 40, Khoa học 4, sách Cánh diều)

(Chuẩn bị theo nhóm : Ống bơ (lon sữa bò), thước, vài hòn sỏi; trống nhỏ, một ít giấy vụn; kéo, lược; …) để các em biết cách và thực hiện được các cách khác nhau

để làm cho vật phát ra âm thanh Làm thí nghiệm chứng minh về sự liên hệ giữa rung động và sự phát ra âm thanh

12

- Động viên, khích lệ những em chưa mạnh dạn, thiếu tự tin cùng tham gia trò chơi

Ôn tập chủ đề : Con người và sức khỏe (trang 90, Khoa học 4, sách Cánh diều)

- Trò chơi “Ai nhanh, ai đúng ?” giúp củng cố và hệ thống kiến thức về sự trao đổi chất của cơ thể người với môi trường; các chất dinh dưỡng có trong thức

ăn và vai trò của chúng; cách phòng tránh một số bệnh do thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng và lây bệnh qua đường tiêu hóa

- Trò chơi ”Ai chọn thức ăn hợp lí?” giúp các em áp dụng kiến thức đã học vào việc chọn thức hàng ngày

Bài 4 “Không khí xung quanh ta”.(trang 17, Khoa học 4, bộ sách Cánh diều)

Trò chơi “Thi thổi bóng” giúp HS phát hiện không khí không có hình dạng nhất định

13

Ôn tập và kiểm tra cuối học kì I (chủ đề 1, 2, 3, 4, 5 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)

Hoạt động 1 Trò chơi “Ai nhanh, ai đúng ?”

*Mục tiêu : Giúp HS củng cố và hệ thống các kiến thức về : tháp dinh dưỡng; một số tính chất của nước và không khí; thành phần chính của không khí; vòng tuần hoàn của nước trong tự nhiên

*Tiến hành :

Bước 1 Chia nhóm – Hướng dẫn cách chơi, luận chơi

Bước 2 Phát hình vẽ «Tháp dinh dưỡng cân đối» chưa hoàn thiện cho các nhóm thi đua hoàn thành

Bước 3 Các nhóm thi đua trình bày sản phẩm trước lớp

Bước 4 Tôi chuẩn bị một số phiếu ghi các câu hỏi ở sách Kết nối tri thức với cuộc sống và soạn thêm một số câu hỏi khác tùy theo yêu cầu ôn tập cho HS Các nhóm sẽ ngẫu nhiên bốc thăm trả lời câu hỏi

Kết thúc : Nếu nhóm nào có nhiều điểm hơn sẽ thắng cuộc

Hoạt động 2 Triển lãm tranh

*Mục tiêu : Giúp HS củng cố và hệ thống các kiến thức về : Vai trò của nước

và không khí trong sinh hoạt, lao động sản xuất và vui chơi giải trí Phát huy tính tích cực trong học tập Mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp trước tập thể