Biện pháp tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 4 thông qua công tác giảng dạy môn đạo đức (bộ sách cánh diều)

Lý do chọn đề tài Hiện nay, nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia trên thế giới đưa vào dạy cho học sinh trong các trường phổ thông dưới nhiều hình thức khác nhau.. Ở Vi

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“BIỆN PHÁP TÍCH HỢP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 4 THÔNG QUA CÔNG TÁC GIẢNG DẠY

MÔN ĐẠO ĐỨC”

(Bộ sách CÁNH DIỀU)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

2

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Phạm vi nghiên cứu 4

4 Đối tượng nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

B NỘI DUNG 5

1 Cơ sở lý luận 5

2 Cơ sở thực tiễn 6

3 Giải pháp thực hiện 7

Biện pháp 1: Xác định và xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống thông qua các bài giảng Đạo đức lớp 4 7

Biện pháp 2: Đa dạng hóa phương pháp dạy học môn Đạo đức theo định hướng giáo dục kỹ năng sống 10

Biện pháp 3: Tăng cường tổ chức các hoạt động theo nhóm môn Đạo đức để rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác cho học sinh 13

Biện pháp 4: Tổ chức các trò chơi học tập trong giờ học Đạo đức để phát huy kỹ năng tư duy, sáng tạo cho học sinh 16

4 Hiệu quả của sáng kiến 18

C KẾT LUẬN 20

1 Kết luận 20

2 Bài học kinh nghiệm 21

3

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia trên thế giới đưa vào dạy cho học sinh trong các trường phổ thông dưới nhiều hình thức khác nhau Ở Việt Nam, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống đó là: “Học để biết Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống”

Mục tiêu giáo dục theo chương trình GDPT 2018 là trang bị kiến thức, trang

bị những năng lực cần thiết cho các em học sinh làm cho các em: Giỏi về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tâm hồn, trong sáng về đạo đức Nội dung giáo dục kỹ năng sống được tích hợp trong một số môn học như Đạo đức 4 bộ sách Cánh diều Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phổ thông còn được thực hiện thông qua nhiều chương trình, dự án như:Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục phòng chống HIV/AIDS, giáo dục phòng chống ma túy, giáo dục phòng tránh tai nạn thương tích,

Đặc biệt, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản được chú trọng trong bộ sách mới Cánh diều Học sinh Tiểu học là những học sinh ở lứa tuổi nhi đồng, các em mới đang hình thành và phát triển các phẩm chất nhân cách, những thói quen cơ bản chưa có tính ổn định

mà đang được hình thành và củng cố Do đó việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học nhằm giúp các em có thể sống một cách an toàn, mạnh khỏe là việc

làm cần thiết Chính vì thế tôi đã lựa chọn đề tài “Biện pháp tích hợp giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh lớp 4 thông qua công tác giảng dạy môn Đạo đức (Bộ sách Cánh diều)” để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực trạng giáo dục kỹ năng sống thông qua dạy học môn Đạo đức lớp 4 trường Tiểu học Từ đó đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ

4

năng sống giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong trong mối quan hệ

xã hội, giúp học sinh hiểu biết thể chất, tinh thần mình, có hành vi,thói quen ứng

xử có văn hóa, hiểu biết và chấp hành pháp luật Giúp học sinh có đủ khả năng tự thích ứng với môi trường xung quanh, tự chủ, độc lập, tự tin khi giải quyết công việc

3 Phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 4 trường Tiểu học…

4 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp dạy kĩ năng sống trong dạy học môn đạo đức lớp 4

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

- Phương pháp thử nghiệm, kể chuyện, liên môn

- Phương pháp điều tra

7

thuyết Do vậy không lôi kéo được hứng thú học tập ở học sinh Mặt khác giáo viên cũng chưa tạo điều kiện để học sinh được thực hành nên học sinh vận dụng những hành vi đạo đức đó vào thực tế còn hạn chế Điều đó thể hiện rõ trong giao tiếp, ứng xử hàng ngày của học sinh với bạn bè và thầy cô: một số học sinh vẫn chưa có hành vi đạo đức chuẩn mực như quên chào hỏi, hay nói trống không với người lớn, chưa biết bảo vệ của công, chưa biết làm những việc phù hợp với khả năng để thể hiện lòng yêu quê hương đất nước,…

3 Giải pháp thực hiện

Biện pháp 1: Xác định và xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống thông qua các bài giảng Đạo đức lớp 4

Trong môn Đạo đức, các bài học được biên soạn theo chủ đề, chủ điểm, nếu dạy tốt các chủ đề, chủ điểm sẽ giúp học sinh bồi dưỡng nhuần nhuyễn các kỹ năng sống Hình thành cách ứng xử linh hoạt cho các em trong cuộc sống Vì vậy, trước khi thiết kế một bài dạy Đạo đức cụ thể, tôi đã lựa chọn và xác định những

kỹ năng sống cần rèn cho học sinh cụ thể qua từng bài Đạo đức như sau:

Bài 2: Em biết ơn người lao động

(trang 9, Đạo đức 4, bộ sách Cánh

diều)

– Kỹ năng tôn trọng giá trị sức lao động

– Kỹ năng thể hiện sự tôn trọng, lễ phép với người lao động

Bài 5: Em yêu lao động (trang 24, Đạo

đức 4, bộ sách Cánh diều)

– Kỹ năng nhận thức giá trị của lao động

– Kỹ năng quản lý thời gian để tham gia làm những việc vừa sức ở nhà và ở trường

Bài 7: Em tôn trọng tài sản của người

khác (trang 35, Đạo đức 4, bộ sách

Cánh diều)

– Kỹ năng tự nhận thức – Kỹ năng bình luận, phê phán – Kỹ năng làm chủ bản thân

8

Bài 8: Em bảo vệ của công (trang 39,

Đạo đức 4, bộ sách Cánh diều)

– Kỹ năng xác định giá trị văn hoá tinh thần của những nơi công cộng

– Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin

Bài 11: Em quý trọng đồng tiền (trang

53, Đạo đức 4, bộ sách Cánh diều)

– Kỹ năng bình luận, phê phán – Kỹ năng lập kế hoạch

Bài 12: Em thể hiện sự cảm thông, giúp

đỡ người gặp khó khăn (trang 18, Đạo

đức 4, bộ sách Cánh diều)

– Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm khi tham gia các hoạt động nhân đạo

Ví dụ: Trong bài “Em yêu lao động” (trang 24, Đạo đức 4, bộ sách Cánh diều)

Khi khai thác truyện “Túi lúa mì”

GV: Đưa ra câu hỏi: “Các nhân vật trong câu chuyện thể hiện việc yêu lao động như thế nào?

HS: Thảo luận nhóm – sắm vai

HS: Các em tự phân vai trong nhóm: Một em đóng vai chú gà trống, hai em đóng vai hai chú chuột Crúc và Véc, một em là người dẫn truyện

GV: Quan sát các nhóm làm việc, định hướng cho các nhóm còn lúng túng

9

GV: Các nhóm lên thể hiện trước lớp

GV: Cho học sinh tự nhận xét, đánh giá GV nhận xét và chỉ ra kỹ năng các

em đã được hình thành khi sắm vai

Học sinh sắm vai khi khai thác câu chuyện “Túi lúa mì”

Thông qua việc sắm vai, học sinh được rèn kỹ năng giá trị của lao động như biết sắp xếp thời gian để hoàn thành các công việc hợp lý

Ví dụ: Khi dạy bài “Em bảo vệ của công” (trang 39, Đạo đức 4, bộ sách Cánh diều)

Sau khi học sinh nắm được ý nghĩa của việc bảo vệ của công và những hành động vô ý thức làm tổn hại đến của công Tôi cho học sinh xem một số hình ảnh bãi rác ngay gần trường

Đó là bãi rác khu vực gần cổng trường của trường tôi công tác Rất nhiều lần, nhà trường đã phối hợp với đoàn thanh niên của phường Thống Nhất để dọn sạch Nhưng do khu vực đó không có nhà ở và ý thức của người dân chưa cao nên khu vực đó đã nhanh chóng trở thành một bãi rác Sau khi xem những bức ảnh đó, tôi thấy được thái độ của các em là không đồng tình với những người không có ý

16

- Việc lựa chọn nhóm trưởng có thể làm từ trước rất cần thiết và nên cho học sinh luân phiên làm nhóm trưởng để giáo dục kỹ năng sống cho mỗi em một cách tốt nhất Vì nhóm trưởng là người điều động được tất cả các nhóm viên tham gia tích cực vào cuộc thảo luận Người nhóm trưởng phải là người biết lắng nghe, khuyến khích những bạn rụt rè, ngăn chặn những người nói nhiều, theo dõi, quan sát phản ứng của các thành viên để điều chỉnh cho phù hợp Các thành viên trong nhóm sẽ quan sát và từ đó các em sẽ tự hình thành kỹ năng sống qua việc quan sát các bạn trong nhóm và hợp tác trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ của mình được giao

- Giáo viên phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc của từng nhóm để tìm cách giải quyết hợp lý nhất Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người giáo viên phải phát hiện sai lầm (nếu có) của các nhóm, những sai lầm mang tính điển hình và chưa được sửa chữa để cuối phần hoạt động nhóm, tôi có nhận xét, góp ý Ngoài những vấn đề mà các nhóm thảo luận, giáo viên cũng có thể đặt

ra những câu hỏi bổ sung để phát huy tính tích cực, chủ động của nhóm

- Học sinh lên trình bày, các em còn nhỏ nên trình bày miệng là chủ yếu Sau khi các nhóm đã trình bày kết quả, tôi nhắc lại các ý kiến mà các nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng định lại ý kiến của nhóm để các nhóm khác cần bổ sung ý kiến hay không? Sau đó tôi mới tóm tắt, tổng hợp, liên kết các ý của từng nhóm theo thứ tự để nêu bật được chuẩn mực, hành vi đạo đức của bài học…

Biện pháp 4: Tổ chức các trò chơi học tập trong giờ học Đạo đức để phát huy kỹ năng tư duy, sáng tạo cho học sinh

Trong giờ học cũng như các tiết sinh hoạt tập thể, tôi luôn tạo ra không khí phấn khởi, dân chủ nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của các em trong bài học cũng như tính cách của các em nhất là những em yếu kém, nhút nhát hay mặc cảm thông qua các trò chơi

Ví dụ: Khi dạy bài “ Người lao động quanh em” (trang 5, Đạo đức 4, bộ sách Cánh diều)

17

Tôi tổ chức trò chơi “Bông hoa bí ẩn” để đố học sinh nêu cách làm các công việc Hình thức là dùng những bông hoa phía sau bông hoa ghi tên các công việc như họa sĩ, bác sĩ, nông dân, ca sĩ, kiến trúc sư, công nhân, Ai bốc được câu nào trả lời đúng sẽ được cả lớp thưởng một tràng pháo tay

Sau khi được chơi học sinh rất tự tin chia sẻ trước lớp học Học sinh rèn được

kĩ năng diễn đạt, chia sẻ, nói lên suy nghĩ của mình Lớp học trở lên sôi nổi, tạo bầu không khí thân thiện giữa thầy cô và học sinh, giữa học sinh với học sinh hơn ngày từ nhỏ Để làm được điều này yêu cầu giáo viên phải tập huấn đổi mới phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với lứa tuổi

Đó là các phương pháp giảng giải, nêu gương, tác động, thuyết phục, khích

lệ, Trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết với thực hành, học đi đôi với hành lời nói đi đôi với việc làm của giáo viên và học sinh Để giáo dục học sinh được tốt các kiến thức lẫn kĩ năng sống thì việc phối hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – xã hội rất quan trọng Bên cạnh đó người giáo viên cần phải năng động, sáng tạo Biết lắng nghe, quan sát các nhóm làm việc Khi các nhóm gặp khó khăn thì giáo viên phải kịp thời hỗ trợ để các em hoàn thành bài tập đúng tiến độ