Biện pháp phát huy tích cực hóa của học sinh trong dạy học môn lịch sử lớp 4 (ctst)

5 Biện pháp 1: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng đọc và phân tích tư liệu .... 8 Biện pháp 3: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng quan sát và phân

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍCH CỰC HÓA CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ & ĐỊA LÝ LỚP 4”

(Bộ sách CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

2

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Giới hạn của đề tài 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

II PHẦN NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận để thực hiện đề tài 3

2 Thực trạng 3

2.1 Thuận lợi: 3

2.2 Khó khăn: 4

3 Nội dung và hình thức của giải pháp 5

a Mục tiêu của giải pháp 5

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp 5

Biện pháp 1: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng đọc và phân tích tư liệu 5

Biện pháp 2: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kỹ năng quan sát và kể lại, trình bày lại diễn biến cuộc kháng chiến qua bản đồ, lược đồ,… 8

Biện pháp 3: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng quan sát và phân tích qua tranh ảnh( làm bài tập trắc nghiệm) Để hiểu và nhớ thời gian lịch sử & địa lý, sự kiện và nhân vật lịch sử & địa lý 12

Biện pháp 4: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh qua các hình thức tự học tập và đánh giá 15

c Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 19

d Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi và hiệu quả ứng dụng 19

III.PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 21

1 Kết luận 21

2 Kiến nghị 21

1

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Môn lịch sử & địa lý ở tiểu học nói chung, môn lịch sử & địa lý ở lớp 4 nói riêng đều nhằm cung cấp cho học sinh thời gian của lịch sử & địa lý Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho tới nay Dạy môn lịch sử & địa lý là bước đầu hình thành cho học sinh các kĩ năng quan sát sự vật, hiện tượng; thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử & địa lý từ các nguồn thông tin khác nhau, biết đặt câu hỏi trong quá trình học tập, trình bày kết quả bằng lời nói, hình vẽ, sơ đồ,…Do đó, bộ sách Chân trời sáng tạo đã hệ thống kiến thức theo trình tự thời gian cùng các hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ minh hoạt cụ thể để học sinh dễ dàng hình dung và ghi nhớ

Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống góp phần bồi dưỡng ở học sinh những thái độ và thói quen: ham học hỏi, tìm hiểu để biết các kiến thức

về lịch sử & địa lý dân tộc Việt Nam, tôn trọng các di tích văn hóa và tìm hiểu về lịch sử & địa lý thế giới Trong chương trình đổi mới GDPT 2018, Bộ GD&ĐT

đã khuyến khích các cấp học nâng cao, mở rộng thêm nhiều phương pháp dạy học thú vị, mới lạ để phát huy tính chủ động, tích cực học tập cho các em Việc sử dụng chúng tùy vào mục đích và khả năng của người dạy học và học, tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể: Đối tượng học sinh, thiết bị dạy học và không khí học tập Trong thực tiễn không một giáo viên có kinh nghiệm nào lại sử dụng đơn điệu một phương pháp trong hoạt động dạy học của mình Nghệ thuật dạy học là nghệ thuật phối hợp các PPDH trong một bài dạy của một giáo viên

Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi băn khoăn suy nghĩ phải làm gì và thế nào để các em có hứng thú học tập nhất là đối với môn lịch sử & địa lý Chính vì vậy tôi nhận thấy cần phải có những biện pháp thiết thực và hữu hiệu để tăng cường tích cực hóa học tập của học sinh, giúp các em nắm vững kiến thức môn này Hình thành nhân cách cho mỗi học sinh hiểu và yêu thương, kính trọng, tôn vinh các anh hùng dân tộc, yêu quý tôn trọng các chiến công hiển hách hào hùng của ông của ông cha ta, các di tích lịch sử & địa lý lừng danh thế giới, từ đó tăng lòng yêu quê hương đất nước, tinh thần xây dựng và ý thức bảo vệ tổ quốc Việt

Nam Đó cũng chính là lí do thúc đẩy tôi nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Biện

2

pháp phát huy tích cực hóa của học sinh trong dạy học môn Lịch sử & Địa lý lớp 4 (Chân trời sáng tạo)”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Mục tiêu:

- Tìm hiểu nguyên nhân tại sao học sinh không yêu thích môn lịch sử & địa

lý Học sinh thường học trước quên sau, hay nhầm giữa các sự kiện hay các mốc thời gian

- Tìm ra phương pháp dạy học nhằm khơi dậy lòng tự hào và yêu thích môn học Qua đó nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử & địa lý lớp 4

Nhiệm vụ của đề tài:

- Trên cơ sở kết hợp lí thuyết với thực hành, phát huy những mặt mạnh, điều chỉnh, khắc phục những tồn tại Tìm hiểu thực trạng của việc dạy và học môn lịch

sử & địa lý lớp 4 qua đó tìm ra các giải pháp giúp học sinh học môn lịch sử & địa

lý tốt hơn

3 Đối tượng nghiên cứu

- Biện pháp phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong dạy học môn lịch

sử & địa lý lớp 4

4 Giới hạn của đề tài

- Học sinh lớp 4B Trường Tiểu học … năm học …

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu

- Phương pháp điều tra giáo dục

- Phương pháp thực nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

5

sinh chưa đam mê môn lịch sử & địa lý và tìm ra hướng giải quyết cho vấn đề này Học hỏi được những cái hay cũng như thay đổi nhìn nhận khách quan sát thực hơn nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những thay đổi về cách thức và biện pháp như trong đề tài

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

a Mục tiêu của giải pháp

- Dạy học môn lịch sử & địa lý lớp 4 cũng như việc tiếp thu một cách tích cực của học sinh khi học môn lịch sử & địa lý là một nhiệm vụ có vai trò quan trọng trong việc giúp các em hoàn thành tốt môn học, nắm được các nội dung bài học, môn học Từ đó nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử & địa lý lớp 4

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp

Biện pháp 1: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng đọc và phân tích tư liệu

Ngoài việc dạy học theo chương trình môn lịch sử & địa lý tôi đã lồng ghép những kiến thức đã học vào các môn học để từ đó các em ghi nhớ kiến thức cũ và tích hợp nội dung mới giúp các em ghi nhớ một cách có hệ thống Học sinh muốn tiếp thu tri thức mới cần có sự hướng dẫn của giáo viên bằng một hệ thống câu hỏi phù hợp Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học nhằm chuyển giao ý đồ sư phạm của thầy thành nhiệm vụ học tập của trò Hướng cho kiến thức lịch sử & địa

lý đến với các em bằng nhiều kênh thông tin khác nhau để học sinh am hiểu và nắm bắt kiến thức một cách vững chắc hơn chứ không phải là những bài giảng nhàm chán thiếu hấp dẫn

Phương pháp dạy và học bây giờ là hạn chế tối đa việc học thuộc lòng Để học sinh dễ hiểu, dễ nắm được những sự kiện, thời gian lịch sử & địa lý, cần rèn cho học sinh kĩ năng đọc và phân tích tư liệu

Chẳng hạn, các kênh chữ nhỏ trong bài, giáo viên yêu cầu học sinh đọc thầm, phân tích, giúp các em hiểu những thông tin do kênh chữ nhỏ cung cấp sau khi đi vào tìm hiểu những sự kiện qua kênh chữ lớn Giáo viên dựa vào các câu hỏi trong sách giáo khoa ở giữa và cuối bài chuẩn bị hệ thống câu hỏi phù hợp, vừa sức giúp các em phát huy khả năng nói

6

Ví dụ ở bài: “ Làm quen với phương tiện học tập môn lịch sử & địa lý và Địa lý” (trang 5, lịch sử & địa lý & Địa lý 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Các em muốn biết mục tiêu của các phương tiện học tập môn lịch sử & địa

lý và Địa lý thì các em phải đọc thầm kênh chữ nhỏ và nắm được thông tin ở đầu bài…

Hoặc bài: “ Đền Hùng và lễ giỗ tổ Hùng Vương” (trang 27, lịch sử & địa

lý & Địa lý 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Để biết được vị trí của khu di tích Đền Hùng và những nét sơ lược về ngày

lễ ý nghĩa này, các em đọc thầm kênh chữ nhỏ nắm chắc nội dung kênh chữ sau

đó trả lời yêu cầu:

Kể lại được một số truyền thuyết có liên quan đến Hùng Vương (Học sinh kể được các truyền thuyết con Rồng cháu Tiên, truyền thuyết Thánh Gióng, )

7

Hay bài: “ Thăng Long - Hà Nội” (trang 48, lịch sử & địa lý & Địa lý 4,

bộ sách Chân trời sáng tạo) Giúp học sinh ghi nhớ ý nghĩa về sự hi sinh của

Hoàng Diệu Giáo viên đọc cho học sinh nghe về tiểu sử của Hoàng Diệu:

Và bài: “ Một số nét văn hóa ở vùng duyên hải miền Trung” (trang 66, lịch sử & địa lý & Địa lý 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Để các em mô tả đúng về một số lễ hội, văn hóa đặc trưng của vùng duyên hải miền Trung Tôi đưa ra bài tập như sau:

12

Vừa trình bày vừa chỉ lược đồ, giúp các em hứng thú trong học tập

Biện pháp 3: Phát huy tính tích cực hóa của học sinh trong kĩ năng quan sát và phân tích qua tranh ảnh( làm bài tập trắc nghiệm) Để hiểu và nhớ thời gian lịch sử & địa lý, sự kiện và nhân vật lịch sử & địa lý

Các bài lịch sử & địa lý lớp 4 đa số bài nào cũng có kênh hình minh họa giúp học sinh hình dung rõ hơn các sự kiện lịch sử & địa lý của từng giai đoạn lịch sử

& địa lý Giáo viên nắm vững kiến thức lịch sử & địa lý để qua các hình ảnh giới thiệu cho học sinh Các em bằng cặp mắt quan sát, óc phân tích của mình, các em

sẽ mô tả, trình bày, nêu nội dung tranh, làm bài tập,… Từ đó giúp các em ghi nhớ sâu sắc những hình ảnh của lịch sử & địa lý để lại

Ví dụ bài: “Một số nét văn hóa và truyền thống cách mạng ở vùng Nam Bộ” (trang 101, lịch sử & địa lý & Địa lý 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Các em quan sát hình về các anh hùng của vùng đất Nam Bộ và cho biết hoạt động nào thể hiện lòng yêu nước của đồng bào Nam Bộ

13

Bài 26: “Thành phố Hồ Chí Minh” (trang 104, lịch sử & địa lý & Địa lý

4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Yêu cầu dựa vào lược hình 2 hãy xác định vị trí của Hồ Chí Minh trên lược