Một số biện pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác giảng dạy môn mỹ thuật lớp 4 (bộ sách kết nối tri thức với cuộc sống)

* Mục tiêu của môn học này đó là: - Giáo dục về thẩm mỹ cũng như tạo các điều kiện để học sinh có thể làm quen cũng như cảm nhận được các nét đẹp của thiên nhiên, của đời sống và các tác

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ, CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY MÔN MĨ THUẬT LỚP 4”

(Bộ sách KẾT NỐI TRI THỨC)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Phạm vi nghiên cứu 3

4 Đối tượng nghiên cứu 3

B NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Cơ sở thực tiễn 4

3 Giải pháp thực hiện 5

Biện pháp 1: Sử dụng hiệu quả các thiết bị, đồ dùng dạy học mang tính trực quan trong công tác giảng dạy môn Mĩ thuật 5

Biện pháp 2: Vận dụng hiệu quả phương pháp dạy học “Vẽ theo nhạc” để cải thiện không khí, nâng cao hiệu quả học Mĩ thuật 6

Biện pháp 3: Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm trong tiết dạy Mĩ thuật cho học sinh 9

Biện pháp 4: Tăng cường tổ chức các trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả học tập môn Mĩ thuật cho học sinh 12

4 Hiệu quả của sáng kiến 16

C KẾT LUẬN 18

1 Kết luận 18

2 Bài học kinh nghiệm 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, với giáo dục ngoài ưu tiên đào tạo các môn về chuyên về tự nhiên như toán, lý, hóa hay những môn thiên về khối xã hội như văn, sử địa, thì cả nhà trường và phụ huynh cũng quan tâm đến những môn thiên về phát triển năng khiếu, hay tăng khả năng cảm nhận sáng tạo gọi chung là những môn thiên về nghệ thuật như hát, đàn hay vẽ tranh Vậy nên giáo dục cho các em về cảm nhận

và sáng tạo với môn mĩ thuật cũng là một việc làm hết sức cần thiết Từ đó nhà trường, phụ huynh và thầy cô có thể giúp bé phát huy hết khả năng sáng tạo, tài năng về nghệ thuật của mình, đồng thời bồi dưỡng cho những em thật sự có đam

mê và tài năng

Chính vì lý do đó, môn mĩ thuật đã được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông và được xem là một môn học bắt buộc trong chương trình học của cấp tiểu học Các em còn ở độ tuổi khá nhỏ nên việc tiếp thu môn học này sẽ nhanh chóng hơn so với các bạn lớp lớn

* Mục tiêu của môn học này đó là:

- Giáo dục về thẩm mỹ cũng như tạo các điều kiện để học sinh có thể làm quen cũng như cảm nhận được các nét đẹp của thiên nhiên, của đời sống và các tác phẩm nghệ thuật

- Cung cấp cho các em học sinh các kiến thức cơ bản về môn nghệ thuật, từ

đó hình thành cho các em các kiến thức cần thiết để hoàn thành các bài tập trong chương trình học của mình

- Thông qua môn học mĩ thuật cũng sẽ bồi dưỡng cho các em năng lực quan sát, phân tích cũng như phát triển hết trí tưởng tượng, sáng tạo và góp phần hình thành nên một con người lao động mới có nhiều sự sáng tạo hơn

- Ngoài ra thông qua môn học này cũng sẽ phát hiện cũng như bồi dưỡng phát triển khả năng mĩ thuật, hội họa trong học sinh

Chính vì tầm quan trọng của môn học này trong việc đình hình nhân cách cũng như cách nhìn nhận xã hội của con người mà trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng đã xếp môn Mĩ thuật trở thành một môn học bắt buộc kể cả

đối với giai đoạn cơ bản từ lớp 1 đến lớp 9 cũng như trong giai đoạn giáo dục thường xuyên Thông qua đó, các em sẽ được trải nghiệm và vận dụng môn học vào trong các khía cạnh của đời sống hàng ngày Bên cạnh đó, các em cũng sẽ được dần dần mở rộng kiến thức ở những cấp học cao hơn

Thời điểm thích hợp cho các em bắt đầu tiếp cận và làm quen với bộ môn này là ngay từ khi các em đang theo học ở bậc tiểu học Lúc này các em đã có thể phân biệt và biết được một số kiến thức cần thiết để làm nền và học lên những cấp bậc cao hơn Do đó nếu có thể trang bị cho các em những hành trang cần thiết đặc biệt là những kiến thức cốt lõi về bộ môn này sớm, thì sẽ giúp cho các em có thể nhanh chóng cảm thụ và thỏa sức sáng tạo bằng chính tài năng và sự hiểu biết của mình Nó cũng là một bộ môn giúp các em có thể nêu lên suy nghĩ, cách nhìn cũng như quan điểm của mình thông qua các tác phẩm do chính các em tạo nên

Nghệ thuật nói chung và mĩ thuật nói riêng là những môn mà trẻ em dường như rất yêu thích Việc giúp các em có thể tự do vẽ vời trong khuôn khổ đề tài đưa ra, hay các em có thể thỏa thích sáng tạo bằng cách phối, trộn, pha và tô những gam màu tuyệt đẹp lên tác phẩm của mình là vấn đề mà nhiều giáo viên quan tâm Tuy nhiên bởi vì thời lượng số tiết lên lớp có hạn nên đôi khi sẽ không thể giúp các em phát huy hết sở trường của mình Với môn mĩ thuật 4 được chia làm 35 tiết/ năm với 12 chủ đề Thầy cô sẽ phân chia mỗi chủ đề có thể học từ 2 đến 4 tiết Và có sự kết hợp với những quy trình vẽ khác nhau Việc truyền đạt cho các

em hiểu và thực hành vẽ theo những kiến thức mà thầy cô giảng dạy sẽ giúp các

em phát huy được những khả năng và sự sáng tạo Tuy nhiên có đôi lúc việc dạy theo khung thời gian và các chủ đề cố định sẽ gò bó trí tưởng tượng của một vài học sinh Đôi lúc vì thành tích mà các em sẽ phải sao chép ý tưởng hoặc có những tác phẩm quá đơn điệu không có bố cục hoặc nội dung câu chuyện khiến người xem khó hiểu

Vì mong muốn nâng cao chất lượng dạy cũng như cải thiện tình trạng học

đối phó của các em học sinh mà tôi quyết tâm thực hiện đề tài nghiên cứu “Một

số biện pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác giảng dạy môn Mĩ thuật lớp 4”

2 Mục đích nghiên cứu

Mong muốn có thể tìm ra được biện pháp tốt có thể cải thiện chất lượng học môn mĩ thuật của các em đặc biệt là các em khối lớp 4 nói riêng và các em học sinh tiểu học nói chung Hy vọng các em có thể trau dồi được nhiều kiến thức và rèn luyện, phát huy được hết khả năng về mĩ thuật của mình thông qua các tiết học

3 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi mà tôi chọn nghiên cứu đề tài này là toàn thể 32 em học sinh lớp 4A, nội dung và chương trình dạy môn mĩ thuật 4

4 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác giảng dạy môn Mĩ thuật lớp 4” nhằm giúp các em có được những tiếp cận được phương pháp mới đồng thời giúp thầy cô bộ môn mĩ thuật có thể cải thiện được chất lượng giảng dạy trên lớp

B NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Ngày nay, ngoài chú tâm cho các em học các môn văn hóa như toán, tiếng việt thì phụ huynh cũng quan tâm đến việc cho các em rèn thêm những môn năng khiếu như âm nhạc, mĩ thuật để các em phát huy được toàn diện hơn về cả kiến thức và cách nhìn nhận cuộc sống

Nghệ thuật nói chung và mĩ thuật nói riêng là những môn học giúp học sinh cảm nhận, được cái đẹp, cái hay và nâng cao giá trị về tinh thần cho các em Đặc biệt là mĩ thuật, tại các trường tiểu học, mĩ thuật được dạy tại trường không cố gắng đào tạo các em thành những họa sĩ trong tương lai Nhà trường chỉ mong các

em có cơ hội tiếp cận được với những kiến thức cơ bản về cái đẹp của nghệ thuật, tranh ảnh và từ đó áp dụng những kiến thức này vào thực tiễn đời sống hàng ngày Việc học tập môn mĩ thuật ngay từ các cấp học nhỏ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức cũng như nâng cao về mặt kinh nghiệm của bản thân các em trong việc cảm nhận những cái đẹp trong cuộc sống Chính điều này cũng là nhân tố để tạo nên những con người có tư duy thẩm mỹ cao cũng như

Vì sự yêu thích của các em đối với bộ môn mĩ thuật, giúp các em có thể vẽ được những gì mình mơ ước và yêu thích cảm thụ được cái đẹp tính thẩm mỹ không chỉ trong học tập mà cả trong đời sống Đó chính là sự nỗ lực để cải thiện phương pháp dạy và truyền đạt của tôi và các giáo viên bộ môn mĩ thuật nói chung

3 Giải pháp thực hiện

Biện pháp 1: Sử dụng hiệu quả các thiết bị, đồ dùng dạy học mang tính trực quan trong công tác giảng dạy môn Mĩ thuật

Nội dung:

Đồ dùng trực quan trong giáo dục đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp học sinh dễ nhìn quan sát và học tập tốt hơn Và môn mĩ thuật cùng giống như những

bộ môn khá, nếu áp dụng đồ dùng trực quan vào buổi học sẽ giúp các em dễ dàng tiếp cận hơn Để mang lại kết quả tối ưu khi sử dụng phương pháp này trong giờ học, buộc nhà trường và giáo viên phải có sự chuẩn bị các thiết bị, đồ dùng thật

đa dạng và phong phú

Khi sử dụng phương pháp này vào quá trình giảng dạy sẽ giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian giảng dạy chi tiết, các em sẽ được hướng dẫn và nhìn hình ảnh đồ vật để cảm nhận trực tiếp, không bị gò bó theo một khuôn mẫu cố định nào đó

Minh chứng:

Tương tự nhiều phương pháp dạy khác, thì giáo viên muốn sử dụng phương pháp trực quan vào giảng dạy thầy cô vẫn phải nghiên cứu và chuẩn bị bài giảng trước khi đến lớp Thông qua các vật dụng trực quan lựa chọn cách truyền đạt sao cho học sinh dễ hiểu và các vật dụng trực quan mà giáo viên chuẩn bị phải phù hợp với từng tiết học Vật dụng này có thể là các đồ vật, các hình khối, vật dụng hay là tranh ảnh được sưu tập đúng với trọng tâm bài giảng của từng tiết

Khi học chủ đề 3 về cảnh đẹp quê hương, trang 19, sách mĩ thuật lớp 4, bộ

sách kết nối tri thức, tôi cho các em sưu tầm các bức ảnh thực tế về chủ đề này

để các em có thể hình dung nội dung mình cần vẽ Các bức tranh về chủ đề này khá đa dạng và có nhiều ở các phương tiện mạng xã hội nên các em dễ dàng tiếp cận cũng như lựa chọn cho mình những bức hình ưng ý Từ đây, các em sẽ có

thêm nhiều ý tưởng về chủ đề bài học sắp tới và thực hiện bài vẽ của mình tốt hơn, chỉnh chu hơn

Điều này giúp giáo viên rút ngắn thời gian giảng dạy, có nhiều thời gian cho học sinh thực hành và học sinh có thể dễ nắm bắt được vấn đề hơn

Mặt khác giáo viên cần cung cấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về màu sắc, hình khối, sắp xếp bố cục để học sinh dễ thực hành với đồ dùng trực quan hơn

Khi học sinh hiểu và khai thác đồ dùng trực quan, các em sẽ học được cách tạo nên vẻ đẹp trong môn Mĩ thuật, phát huy trí tưởng tượng cũng như tư duy sáng tạo

Nhiều thầy cô theo lối dạy truyền thống ít sử dụng vật dụng trực quan nên đôi khi thay đổi phương pháp, các em sẽ bị động thiếu kinh nghiệm vận dụng vào bài thực hành của mình

Sử dụng đồ dùng trực quan vào quá trình dạy cho là một phương pháp hiệu quả cần được thầy cô nghiên cứu và áp dụng nhiều hơn trong quá trình dạy

Biện pháp 2: Vận dụng hiệu quả phương pháp dạy học “Vẽ theo nhạc”

để cải thiện không khí, nâng cao hiệu quả học Mĩ thuật

Nội dung:

Hiện nay, trong hệ thống giáo dục ở Tiểu học nói chung và bộ môn Mĩ thuật nói riêng đang cố gắng giúp các em học sinh nắm được đường nét, hình mảng, hình khối, màu sắc, bố cục, bằng việc cho các em trải nghiệm các hoạt động về biểu đạt thái độ, cảm xúc, sự tưởng tượng của các em đối với thế giới xung quanh Quy trình Vẽ theo âm nhạc phương pháp mới của Vương quốc Đan Mạch hiện nay đang được nhiều giáo viên nghiên cứu tìm hiểu và áp dụng vào trong quá

trình dạy

Vẽ theo âm nhạc là một phương pháp khá mới với sự kết hợp giữa Âm nhạc

và Mĩ thuật nhằm tạo ra những bức tranh có nhiều cảm xúc hơn, phát triển được trí tưởng tượng, sáng tạo có mục đích của học sinh, giúp cho những bài thực hành của các em có hồn và tính nghệ thuật cao hơn Việc các em vẽ tranh thông qua giai điệu, cảm nhận và vẽ tác phẩm theo mạch cảm xúc dẫn truyền qua nhạc khiến các em thấy thích thú và làm mới được suy nghĩ của mình

Tuy nhiên để các em thích nghi và nghiêm túc với phương pháp này thì đôi lúc thầy cô cũng gặp khó khăn về khâu quản lý Vì nếu mở âm nhạc lớp học sẽ ồn đặc biệt những buổi học đầu các em chưa làm quen được vẽ theo nhạc nên kết quả chưa cao

Vậy nên giáo viên khi chọn phương pháp này áp dụng vào giờ dạy, cần nghiên cứu, tìm hiểu kỹ, đồng thời cần có thời gian thực hành, dạy thử nhiều lần Việc này sẽ giúp giáo viên rút ra kinh nghiệm về truyền đạt cũng như cách cho các em hoạt động như thế nào mang đến hiệu quả cao trong một tiết học

Minh chứng:

Để áp dụng được phương pháp vẽ theo nhạc giáo viên cần làm theo các bước như:

Bước 1: Để có thể vẽ tranh giáo viên hoặc học sinh cần chuẩn bị nền giấy Nền giấy để thực hành có thể là nền trắng hoặc nền đen tùy theo yêu cầu hoặc sở thích của mỗi người, mỗi tiết học

Bước 2: Vẽ hình âm nhạc lên giấy Bạn có thể vẽ những hình ảnh liên quan đến âm nhạc như: cây đàn, họa tiết, cánh hoa, nốt nhạc, hoặc những dấu hiệu của

sự rung động, đập nhịp như những đường cong, chấm bi Giáo viên cho các em nghe âm nhạc để khởi động và cảm nhận trước nhịp điệu, tiết tấu Đồng thời khoảng thời gian này các em có thể hình dung được một vài ý tưởng khi được thầy cô cho nghe nhạc Những bài nhạc mà giáo viên cho nghe đã được lựa chọn

và chuẩn bị trước Tùy theo điều kiện của nhà trường mà âm nhạc này sẽ được chuẩn bị sao cho phù hợp

Với phương pháp này với mỗi tiết học sẽ giúp được các em vừa có kiến thức vừa phát triển những kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai Việc lắng nghe đóng góp ý kiến của các thành viên và phối hợp ăn ý để tạo ra bức tranh đẹp, nhanh nhất

Tóm lại hoạt động nhóm luôn là phương pháp mà giúp các em học tập hiệu quả hơn Tuy đây là phương pháp khá quen thuộc nhưng luôn mang lại kết quả cao cho cả giáo viên và học sinh Đặc biệt với môn mĩ thuật lớp bốn, giúp các em học tập vui hơn, tăng khả năng làm việc nhóm và tinh thần sáng tạo của các em

Biện pháp 4: Tăng cường tổ chức các trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả học tập môn Mĩ thuật cho học sinh

Nội dung:

Tổ chức trò chơi trong học tập cho các em học sinh sẽ giúp các em có nhiều hứng thú trong học tập Đồng thời thông qua trò chơi giáo viên vừa có thể cung cấp kiến thức vừa giúp cho các em rèn luyện những kỹ năng mềm khác như kỹ năng kỷ luật theo quy tắc trò chơi, các làm việc nhóm, hỗ trợ đồng đội và có khả năng phản xạ cao

Với bộ môn mĩ thuật đặc biệt là mĩ thuật lớp 4, giáo viên có thể nghiên cứu một vài trò chơi phù hợp có thể đưa vào áp dụng trong các giờ dạy của mình Tuy

nhiên thầy cô cần thiết kế bố cục giờ dạy phù hợp khi đưa trò chơi vào Các trò chơi không được chiếm dụng quá nhiều thời gian tiết học làm hạn chế thời gian cung cấp kiến thức cho các em Dựa vào nội dung bài học và bài giảng để tổ chức các trò chơi phù hợp Vừa giúp các em củng cố kiến thức, vừa giúp các em hứng thú hơn trong học tập

Minh chứng:

Trong các giờ học, giáo viên cũng tổ chức giảng dạy theo khuôn khổ chuẩn mực, tuy nhiên giáo viên sẽ linh hoạt lồng ghép các trò chơi vào Với môn mĩ thuật lớp 4 giáo viên có thể thực hiện các bước sau:

Bước 1: Như những giờ giảng khác, khi bắt đầu tiết học giáo viên sẽ giới thiệu bài học để các em hình dung nội dung và chủ đề của tiết mĩ thuật hôm nay

sẽ được học gì và vẽ gì

Bước 2: Khi đi vào nội dung chi tiết, giáo viên sẽ quan sát và nhận xét các vấn đề đặt ra xoay quanh bài học Giảng giải cho các em những nội dung cần đạt được trong tiết học này, và gợi ý một vài chi tiết, hình ảnh để các em áp dụng vào thực hành

Bước 3: Thời gian cho học sinh bắt đầu thực hành vẽ theo chủ đề bài học đưa

ra

Bước 4: Tổ chức chơi trò chơi cho các em Trò chơi đã được giáo viên soạn sẵn để tiết kiệm thời gian và giảm thiểu các rủi ro, sai sót trong quá trình hoạt động