Một số biện pháp nhằm cải thiện chất lượng và nâng cao hiệu quả học tập môn đạo đức lớp 4 (bộ sách chân trời sáng tạo)

Lý do chọn đề tài Điều quan trọng trong công tác giáo dục học sinh là cách dạy làm sao để các em trở thành "con ngoan, trò giỏi" Bên cạnh việc giáo dục tri thức, nhà giáo cần giáo dục v

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC TẬP MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4”

(Bộ sách CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

2

Contents

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Phạm vi nghiên cứu 2

4 Đối tượng nghiên cứu 2

B NỘI DUNG 2

1 Cơ sở lý luận 2

1.1 Một số vấn đề có liên quan đến tâm sinh lí, giáo dục học 2

1.2 Một số khái niệm cơ bản về môn Đạo đức lớp 4 2

2 Cơ sở thực tiễn 4

2.1 Thuận lợi 4

2.2 Khó khăn 5

3 Giải pháp thực hiện 6

Biện pháp 1: Nghiên cứu kỹ lưỡng kế hoạch giảng dạy và xây dựng bài giảng môn Đạo đức chất lượng 6

Biện pháp 2: Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực để cải thiện hiệu quả học Đạo đức cho học sinh 8

Biện pháp 3: Ứng dụng hiệu quả các trò chơi học tập nhằm nâng cao hứng thú và chất lượng học tập môn Đạo đức cho học sinh 13

* Trò chơi “Ghép tranh” 14

* Trò chơi “Đặt tên cho tranh” 16

* Trò chơi “Ghép hoa” 16

* Trò chơi “Nên” và “Không nên” 17

* Trò chơi “Phóng viên” 18

Biện pháp 4: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tiết học Đạo đức cho học sinh 19

4 Hiệu quả của sáng kiến 24

C KẾT LUẬN 26

1

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Điều quan trọng trong công tác giáo dục học sinh là cách dạy làm sao để các

em trở thành "con ngoan, trò giỏi" Bên cạnh việc giáo dục tri thức, nhà giáo cần giáo dục và rèn luyện cho các em về nhân cách, đạo đức, lối sống Đó cũng là một trong những biện pháp thiết thực để thực hiện mục tiêu giáo dục trong chương trình đổi mới 2018 của Bộ - xây dựng "Nhà trưởng văn hóa, nhà giáo mẫu mực, học sinh thanh lịch" Bởi thế, việc giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là hết sức cần thiết

Môn Đạo đức trong nhà trường Tiểu học là một trong những môn học cơ bản trang bị cho học sinh những chuẩn mực hành vi đạo đức, từng bước hình thành kĩ năng theo chuẩn mực với hành vi đúng đắn, giúp học sinh có thái độ ứng xử phù hợp với mọi người, với môi trường xung quanh Việc tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động học tập môn Đạo đức với thái độ

tự giác, chủ động- là một vấn đề quan trọng đối với mỗi người giáo viên trong nhà trường Thấu hiểu những mục tiêu đó, bộ sách Chân trời sáng tạo đã hệ thống hóa kiến thức theo từng chủ điểm quen thuộc, gần gũi trong cuộc sống cùng nhiều ví

dụ minh họa

Thực tế cho thấy trong những năm gần đây, hiện tượng học sinh vi phạm đạo đức xảy ra không ít ở các trường học với mức độ ngày một gia tăng Phần lớn là

do tác động của cuộc sống, của hoàn cảnh gia đình, của môi trường xã hội, do ảnh hưởng của sách báo, phim ảnh, đồ chơi, trò chơi game online, không lành mạnh Qua quá trình dạy học và qua tiếp xúc với học sinh trong cuộc sống hàng ngày cũng như được cập nhật thông tin thường xuyên thôi thúc tôi suy nghĩ, cố gắng tìm ra các biện pháp thiết thực để giáo dục đạo đức cho học sinh Chính vì

lẽ đó, tôi thực hiện đề tài "Một số biện pháp nhằm cải thiện chất lượng và nâng

cao hiệu quả học tập môn Đạo đức lớp 4 (Bộ sách Chân trời sáng tạo)"

2 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá thực trạng việc dạy học môn Đạo đức để đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc giảng dạy trên lớp để học sinh chủ động nắm bắt

2

được kiến thức của bài học

3 Phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 4 trường Tiểu học…

4 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp nâng cao hiệu quả dạy và học môn Đạo đức 4 cho học sinh

B NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Một số vấn đề có liên quan đến tâm sinh lí, giáo dục học

* Tâm sinh lí:Tư duy của các em bắt đầu chuyển từ trực quan sinh động sang

tư duy trừu tượng, khái quát Sự tưởng tượng của các em khá phong phú và bị chi phối bởi cảm xúc của bản thân Khả năng ghi nhớ có ý nghĩa được tăng cường sóng vẫn phụ thuộc vào cảm hứng và hứng thú của các em Tình cảm của các em còn dễ thay đổi, chưa bền vững Các em đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện dần về nhân cách, chịu sự tác động và ảnh hưởng từ người thân, bạn bè, nhà trường và xã hội

* Giáo dục học: Sau mỗi bài đạo đức trong chương trình lớp 4 đều có một bài học mang tính giáo dục cao Từ nội dung bài học, các em có nhận thức đúng

về các hành vi chuẩn mực đạo đức tốt trong quan hệ và trong giao tiếp khi học hết lớp 4

1.2 Một số khái niệm cơ bản về môn Đạo đức lớp 4

a Về vị trí, nhiệm vụ của môn học

Môn đạo đức có tác dụng trao đổi hành vi đạo đức, bồi dưỡng tâm hồn các

em trong sáng về xúc cảm và tình cảm đạo đức, khắc sâu những hành vi chuẩn mực đạo đức Quan trọng nhất là học sinh cần đạt được những hành vi đạo đức tốt, biết cư xử trong quan hệ Từ đó, đã gây được cho các em những xúc cảm, thẩm mỹ trước những hành vi tốt của các nhân vật đã nêu gương Các em biến những hành vi đẹp của các nhân vật thành xúc cảm đạo đức của bản thân Mục đích của môn Đạo đức là hình thành phẩm chất đạo đức cho học sinh Một phẩm chất đạo đức bao giờ cũng có 3 khía cạnh là: ý thức, thái độ, tình cảm và hành vi, thói quen Do đó, để đạt được mục đích đặt ra, dạy – học môn Đạo đức phải giải

6

sách giáo khoa hoặc đồ dùng, tranh ảnh được cấp phát còn chưa đầy đủ, cập nhật

để giúp học sinh khai thác kiến thức và nội dung của bài học; một số tranh ảnh còn có bất cập hoặc thông tin chưa rõ ràng, phù hợp

Nguồn cung cấp kiến thức chủ yếu là sách giáo khoa và sách giáo viên Giáo viên đa phần phải tự sưu tầm và chọn lọc từ nhiều nguồn tư liệu, thông tin nên còn mất nhiều thời gian

Tuy nhiên, trong đó thì vẫn có em hiếu động, hay trêu đùa các bạn trong lớp nên thường xuất hiện các việc làm chưa tốt Trong giờ học, các em chưa thật sự nghiêm túc, tôn trọng thầy cô còn miễn cưỡng.Trong giờ chơi, đôi khi học sinh trêu đùa nhau không biết điểm dừng nên thường xảy ra xích mích, thiếu tinh thần trách nhiệm trong học tập và việc làm của mình Thiếu lễ độ, chào hỏi khi gặp người lớn Học sinh chưa thực hiện tốt quyền và bổn phận của trẻ em Do đó, giáo viên còn gặp khó khăn khi giúp các em hiểu và thực hiện các chuẩn mực đạo đức

3 Giải pháp thực hiện

Biện pháp 1: Nghiên cứu kỹ lưỡng kế hoạch giảng dạy và xây dựng bài giảng môn Đạo đức chất lượng

Việc soạn kế hoạch bài dạy chi tiết giúp giáo viên có định hướng rõ ràng, đầy

đủ và phù hợp cho học sinh của mình Giáo viên cần đầu tư kĩ lưỡng, xác định đúng mục tiêu của từng hoạt động, từ đó xây dựng hình thức tổ chức dạy học và đưa ra các phương pháp dạy học phù hợp, các đồ dùng dạy học tương ứng Giáo viên cần lưu ý :

+ Xác định 3 mục tiêu của bài học: Về tri thức, thái độ và kỹ năng, hành vi đạo đức

+ Tính chất của chuẩn mực hành vi đạo đức: Chuẩn mực liên quan đến một hay một nhóm đối tượng cụ thể

+ Trình độ, khả năng, nhu cầu của học sinh: Không nên đưa ra những hành

vi, tình huống đơn điệu hay xa lạ với đời sống hằng ngày của các em

+ Các yếu tố môi trường học tập và xung quanh : Môi trường học tập ở lớp ( điều kiện cơ sở vật chất, các yếu tố vệ sinh học đường, mối quan hệ trong lớp )

và môi trường xung quanh (điều kiện kinh tế, xã hội ở địa phương)

7

Mỗi bài đạo đức được dạy trong 2 tiết, giáo viên cần chú trọng các tiết thực hành, để học sinh có được việc làm đúng Từ đó làm cơ sở hình thành hành vi, thái độ tích cực cho các em sau này

Vì dạy học đạo đức cuối cùng cũng dạy học sinh cách sống và ứng xử trong các mối quan hệ gần gũi, quen thuộc hằng ngày, phải gắn bó với thực tế cuộc sống của các em; phản ánh những mối quan hệ, những tình huống ứng xử cụ thể, quen thuộc với các em

Sau mỗi bài học, giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh liên hệ, tự liên hệ, phân tích đánh giá hành vi của bản thân và người khác đối chiếu với các chuẩn mực hành vi đã học

Ví dụ: Khi dạy bài “ Em bảo vệ của công” (trang 34, Đạo đức 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

- Học sinh liên hệ bản thân: Học sinh tự kể một vài việc thể hiện mình đã bảo

vệ của công Hoặc cho học sinh kể về hành vi nào đó mà các em đã chứng kiến hoặc được nghe về một người đã không biết tôn trọng và bảo vệ của công

- Từ những hành vi trên, giáo viên tạo điều kiện cho các em tập xử lý các tình huống cụ thể, phổ biến trong cuộc sống

- Bước đầu tạo điều kiện cho học sinh tập điều tra tìm hiểu, phân tích những vấn đề trong cuộc sống ở lớp, ở trường, ở địa phương có liên quan đến chủ đề bài học

8

Ví dụ: Dạy bài “ Em tích cực tham gia lao động” (trang 25, Đạo đức 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

- Giáo viên cho học sinh quan sát nhau như: Bạn mình có biết yêu quý, tôn trọng người lao động không, có biết tích cực tham gia hoạt động lao động phù hợp với khả năng bản thân không

- Để tiết 2 các em báo cáo về bản thân và đối chiếu với các hành vi đã học

- Bước đầu cho học sinh lập kế hoạch thực hành bài học và thực hành theo

kế hoạch đã lập

Biện pháp 2: Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực để cải thiện hiệu quả học Đạo đức cho học sinh

a Giáo viên chủ trọng phương pháp đàm thoại để các em rèn luyện phẩm chất hành vi đạo đức

Các câu hỏi phải được sắp xếp một cách hợp lý, có hệ thống Tập trung khai thác mặt đạo đức của hành vi; câu hỏi phải cụ thể, rõ ràng, ngắn gọn, rõ ý, hỏi phù hợp với trình độ học sinh tiểu học Giáo viên phải có thái độ ân cần, động viên, khích lệ học sinh tích cực suy nghĩ, phát huy vốn kinh nghiệm đạo đức bản thân

và mạnh dạn bộc lộ ý kiến của mình một cách chân thành, tự tin

Ví dụ: Dạy bài " Em cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn" (trang 16,

13

- Các nhóm khác nhận xét

- Giáo viên uốn nắn, sửa chữa kịp thời, nêu những hành vi tốt cho học sinh noi theo và không nên trốn tránh trách nhiệm khi mình làm điều gì sai trái

* Phương pháp này được vận dụng ở những bài mà tình huống đơn giản, dễ

đóng, dễ hiểu nội dung bài như : Em biết ơn người lao động (trang 10, Đạo đức

4, bộ sách Chân trời sáng tạo), Em quý trọng đồng tiền (trang 49, Đạo đức 4,

bộ sách Chân trời sáng tạo), Em duy trì quan hệ bạn bè (trang 44, Đạo đức 4,

bộ sách Chân trời sáng tạo),

Ví dụ : Bài " Quyền trẻ em" (trang 55, Đạo đức 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Tôi cho học sinh lên sắm vai làm phóng viên phỏng vấn về một số quyền cơ bản của trẻ em: về quyền học tập, quyền chăm sóc sức khỏe, quyền vui chơi, giải trí, quyền được khai sinh và có quốc tịch,

Biện pháp 3: Ứng dụng hiệu quả các trò chơi học tập nhằm nâng cao hứng thú và chất lượng học tập môn Đạo đức cho học sinh

Trò chơi học tập là một trong những phương tiện giáo dục trí tuệ cho trẻ em

Nó giúp trẻ:

- Phát triển những khả năng về thị giác, thính giác, xúc giác;

- Chính xác hoá những hiểu biết về các sự vật, hiện tượng xung quanh;

- Phát triển trí thông minh, phản xạ nhanh nhẹn, ngôn ngữ, v.v…

14

Ở đây, chúng ta có thể nêu lên những trò chơi như: “Đoán xem cây gì, hoa gì?”, “Đoán xem con gì?”, “Tìm hiểu các danh nhân Việt Nam và thế giới”, “Xem tranh kể về những người anh hùng” Nhiều trò chơi học tập được tổ chức với các

đồ vật, các vật liệu tự nhiên (hoa, quả, lá) các tranh, ảnh… song cũng có nhiều trò chơi học tập chỉ đòi hỏi dùng lời

Đối với những trẻ nhỏ, trò chơi học tập có nội dung giản đơn với yêu cầu vừa sức như trò chơi “Đoán xem cây gì, con gì?” Đối với những trẻ lớn, trò chơi học tập có nội dung phức tạp hơn với yêu cầu cao hơn

Ở tiểu học, học sinh trai và học sinh gái bắt đầu có xu hướng khác nhau rõ rệt về trò chơi học tập Học sinh trai thích những trò chơi kỹ thuật, thiết kế xây nhà cửa và máy bay… còn học sinh gái thì những trò chơi có liên quan đến công việc gia đình (may quần áo, làm hoa bằng giấy, bằng quả…)

- Trò chơi học tập môn Đạo đức rất phong phú, đa dạng về thể loại, bao gồm:

- Những trò chơi vận động, ví dụ như: Trò chơi “Đèn hiệu”, “Ai đi đúng luật”, “Đèn xanh, đèn đỏ”, “Vòng tròn chào hỏi”, “Đi chợ”,…

- Những trò chơi đố vui, ví dụ như trò chơi: “Nếu… thì…”, “Tìm đôi”, “Đoán tranh”, “Đoán hành động không lời”, “Hái hoa dân chủ”, “Đoán xem con gì”, trò chơi ghép những câu thơ cho trước thành đoạn đối thoại cho phù hợp; chơi ghép hoa, ghép hình, ghép hình ảnh với ô chữ tương ứng…

- Những trò chơi tiếp sức, ví dụ như trò chơi “Thi tiếp sức” (Thi viết tên các

di tích lịch sử và văn hoá, các danh lam thắng cảnh, các danh nhân Việt Nam….giữa các nhóm)

- Những trò chơi khác như trò chơi: “Tặng hoa bạn tốt”, “Tặng lời khen cho bạn”, “Vòng tròn giới thiệu tên”, “Gọi điện thoại”, trò chơi “Phóng viên”, “Văn minh, lịch sự”,…

* Trò chơi “Ghép tranh”

a) Mục đích

- Giúp học sinh biết phân loại tranh theo các chủ đề đạo đức

- Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng phân biệt được các hành vi phù hợp với chuẩn mực hành vi đạo đức và các hành vi chưa phù hợp

15

b) Chuẩn mực

- Tranh, ảnh về chủ đề giáo dục đạo đức

- Giấy A0, hồ dán

c) Cách chơi

- Có thể tổ chức cho học sinh chơi cá nhân hoặc theo nhóm

- Trên giấy A0, có ghi sẵn một vài ô chữ, ví dụ; Gọn gàng, Bừa bãi, hoặc Quyền được sống còn, Quyền được bảo vệ, Quyền được phát triển, Quyền được tham gia

- Giáo viên phát cho mỗi học sinh hoặc mỗi nhóm một vài tranh/ ảnh cùng giấy A0 và hồ dán Học sinh sẽ thảo luận nhóm và ghép tranh với các ô chữ trên giấy A0 cho phù hợp Nhóm nào ghép tranh đúng, đẹp và nhanh, nhóm đó sẽ thắng cuộc

d) Ví dụ

Khi dạy bài “Quyền trẻ em” (trang 55, Đạo đức 4, bộ sách Chân trời sáng tạo)

Tổ chức cho học sinh chơi “Ghép tranh theo 4 nhóm Quyền trẻ em” (Bài Ôn tập, lớp 5)

đ) Lưu ý

Trò chơi “Ghép tranh” có thể sử dụng trong nhiều bài Đạo đức, đặc biệt là