Skkn vận dụng hiệu quả trò chơi học tập nhằm nâng cao khả năng giải các dạng toán cho học sinh lớp 4 (bộ sách chân trời sáng tạo)

BÁO CÁO SÁNG KIẾN “VẬN DỤNG HIỆU QUẢ TRÒ CHƠI HỌC TẬP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG GIẢI CÁC DẠNG TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 4” Bộ sách CHÂN TRỜI SÁNG TẠO Tác giả: Trình độ chuyên môn: Chứ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“VẬN DỤNG HIỆU QUẢ TRÒ CHƠI HỌC TẬP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG GIẢI CÁC DẠNG TOÁN CHO HỌC SINH

LỚP 4”

(Bộ sách CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

I Lý do chọn đề tài 1

II Mục đích nghiên cứu 2

III Đối tượng nghiên cứu 2

IV Phương pháp nghiên cứu 2

B NỘI DUNG 3

I Cơ sở lí luận 3

1 Vị trí môn toán Tiểu học 3

2 Đặc điểm tâm lí của học sinh Tiểu học 3

II.Thực trạng vấn đề 4

1 Về giáo viên 4

2 Về học sinh 4

III Tổ chức thực hiện 5

1 Tác dụng của trò chơi toán học 5

2 Cách tổ chức trò chơi trong môn toán 4 6

a Thiết kế trò chơi Toán học sao cho phù hợp với nội dung từng bài học 6 b Cấu trúc của Trò chơi học tập 6

c Cách tổ chức trò chơi 7

3 Tổ chức thực hiện một số trò chơi trong học toán 4 8

3.1 Trò chơi có nội dung số học 8

3.2 Trò chơi có nội dung hình học 10

3.3 Trò chơi có nội dung đại lượng và đo đại lượng 13

3.4 Trò chơi có nội dung giải toán 16

IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 21

C KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 23

1 Kết luận 23

2 Kiến nghị 23

A MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Bước sang thế kỷ XXI, hành trang quan trọng nhất của mỗi quốc gia là chiến lược giáo dục đào tạo con người, là tiềm năng trí tuệ con người Bởi vậy, trong công cuộc đổi mới của đất nước, Bộ GD&ĐT đã đề ra chương trình đổi mới GDPT

2018 với mục tiêu đưa nước ta thành một nước công nghiệp hóa – hiện đại hóa Nghị quyết Trung ương II, khóa 8 đã khẳng định:

“Muốn công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước thì nguồn nhân lực con người là yếu tố hàng đầu để thực hiện mục tiêu này” Do đó, phát triển giáo dục

là nền tảng, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những động lực thúc đẩy sự công nghiệp hóa – hiện đại hóa, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội Chính vì lẽ đó ở Tiểu học, môn toán chiếm thời lượng rất lớn, hơn nữa việc đặc trưng của bộ môn; môn toán có ưu thế lớn trong việc phát huy được tính tích cực, tự giác chủ động, sáng tạo của học sinh Để phát huy năng lực toàn diện cho học sinh, bộ sách toán Chân trời sáng tạo đã phân loại các dạng bài tập từ khó đến cao kết hợp lồng ghép các hình ảnh, ví dụ minh họa để học sinh để hình dung Một trong những biện pháp chủ yếu để đạt được mục đích là gây được cho học sinh hứng thú học tập, tạo niềm tin, niềm vui cho các em, giảm bớt tính “ cứng nhắc” của giờ học toán bằng cách lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấp dẫn, phù hợp với trình độ nhận thức và đặc điểm lứa tuổi các em

Là một giáo viên tiểu học, tôi nhận thấy, muốn dạy tốt môn Toán nói riêng không những người giáo viên phải nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà còn phải biết giúp học sinh huy động vốn hiểu biết của mình vào việc lĩnh hội trí thức, phát triển tư duy, tính độc lập, sáng tạo của học sinh

Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài: “Vận dụng hiệu quả trò chơi học tập nhằm nâng cao khả năng giải các dạng toán cho học sinh lớp 4 (Bộ sách Chân trời sáng tạo).”

II Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu mục tiêu, nội dung trò chơi về các mạch kiến thức:

+ Số học

+ Đại lượng và số đo đại lượng

+ Các yếu tố hình học

+ Giải toán có lời văn

- Thông qua tìm hiểu có biện pháp cải tiến khắc phục những tồn tại trong việc thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học toán 4 theo bộ sách Chân trời sáng tạo

- Thiết kế các hoạt động trò chơi nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, nâng cao chất lượng dạy học toán

III Đối tượng nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu về: Vận dụng hiệu quả trò chơi học tập nhằm nâng cao khả năng giải các dạng toán cho học sinh lớp 4 theo bộ sách Chân trời sáng tạo

- Phạm vi nghiên cứu là GV và HS lớp 4C trường Tiểu học …

IV Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu đề tài này, tôi sử dụng phối kết hợp một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa và các tư liệu (giáo án) có liên quan đến đến đề tài nghiên cứu nhằm thu thập một số vấn đề lí luận làm cơ

sở khoa học cho đề tài nghiên cứu

- Phương pháp đàm thoại, hỏi chuyện, phỏng vấn cán bộ, giáo viên và học sinh kết hợp với phương pháp dự giờ dạy Toán của GV dạy lớp 4, phương pháp thử nghiệm khoa học, phương pháp tổng kết kinh nghiệm nhằm thu thập những thông tin cần thiết về phương pháp dạy học bằng trò chơi học tập

B NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận

1 Vị trí môn toán Tiểu học

Bậc tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn toán cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người

Môn toán ở trường Tiểu học là một môn độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của trẻ

Môn toán có tầm quan trọng to lớn Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người

Môn toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận logic, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới

2 Đặc điểm tâm lí của học sinh Tiểu học

- Học sinh Tiểu học nghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khi các

em không tập trung cao độ Vì vậy người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và phải thường xuyên được luyện tập

- Học sinh Tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào đó nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh

- Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới, song các em chóng chán Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều phương pháp dạy học, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế, tăng cường thực hành, tổ chức các trò

chơi xen kẽ để củng cố khắc sâu kiến thức

để mang lại thắng lợi cho tổ, nhóm trong đó có mình Đây chính là đặc tính thi đua rất cao của các trò chơi Vì vậy khi đã tham gia trò chơi, học sinh thường vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình

Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng Trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn

Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục

2 Cách tổ chức trò chơi trong môn toán 4

Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau :

a Thiết kế trò chơi Toán học sao cho phù hợp với nội dung từng bài học

* Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn Toán nói chung và môn Toán lớp 4 theo bộ sách Chân trời sáng tạo nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể đưa các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau :

năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường

b Cấu trúc của Trò chơi học tập

+ Mục đích : Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi

chơi học tập

với người chơi, quy định thắng thua của trò chơi

c Cách tổ chức trò chơi

quy định chơi

nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh

nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui

3 Tổ chức thực hiện một số trò chơi trong học toán 4

3.1 Trò chơi có nội dung số học

Trong dạy học toán, những trò chơi có nội dung số học có vai trò to lớn trong việc rèn luyện kĩ năng, củng cố và khắc sâu kiến thức cho học sinh

3.1.1 Trò chơi thứ nhất

- Tên trò chơi: Tìm nhà

Trò chơi này có thể thiết kế và vận dụng dạy cho các bài có nội dung về tính

chất của phân số Chẳng hạn bài: Rút gọn phân số (trang 49 Toán 4 tập 2 bộ sách Chân trời sáng tạo), phân số bằng nhau (trang 47 Toán 4 tập 2 bộ sách Chân trời sáng tạo)

a Mục đích:

- Giúp học sinh nắm vững tính chất của phân số

- Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, trí thông minh, sáng tạo, tinh thần đoàn kết cho học sinh

- Thời gian chơi: 5 phút

b Chuẩn bị:

- Giáo viên chuẩn bị một số dây chun buộc, vẽ hình 2 ngôi nhà, trên mỗi “ngôi nhà” có ghi một phân số

- Chuẩn bị 8 bút chì và các thẻ bài được ghi các phân số như trên

- Hai đội, mỗi đội có 4 học sinh tham gia chơi một lần và chơi trong 2 lượt

3.2.2 Trò chơi thứ hai:

- Tên trò chơi: Ghép hình – tạo hình Áp dụng khi dạy bài “Xếp hình, vẽ hình”

(trang 32, Toán 4, tập 2, bộ sách Chân trời sáng tạo)

a Mục đích:

- Giúp học sinh củng cố những biểu tượng hình học, nhận dạng và nắm vững một số đặc điểm cơ bản của hình

- Bồi dưỡng tính sáng tạo, trí tưởng tượng và khả năng tư duy hình học

- Cho 4 mảnh tam giác sau: Một tam giác to, một tam giác nhỡ, 2 tam giác nhỏ

- Hãy ghép 4 mảnh tam giác trên để tạo thành

Một hình vuông

Một hình chữ nhật

Một hình tam giác

Một hình tứ giác

Thời gian: 7 phút

b Chuẩn bị:

c Cách chơi:

Hai đội tham gia chơi, mỗi đội 4 em, sau khi nêu yêu cầu giáo viên tính giờ, từng nhóm các em phân công nhau thực hiện nhiệm vụ, ai xong trước thì giúp bạn chưa xong Đội nào xong trước giơ cờ hiệu, hết giờ quy định thì học sinh phải dừng lại ngay Mỗi cách ghép đúng được bút tẩy, ghép xong sớm so với quy định được cộng thêm nhãn vở Nếu 2 em trong đội ghép cùng một cách thì chỉ được tính một lần nếu cả hai đội chưa làm đủ các trường hợp thì mời học sinh dưới lớp tham gia và có thưởng

3.3 Trò chơi có nội dung đại lượng và đo đại lượng

Học sinh khi chơi những trò chơi có nội dung về đại lượng sẽ giúp các em củng cố các kiến thức về mối quan hệ giữa các đơn vị đo cũng như phát triển năng lực thực hành, năng lực tư duy Đồng thời giúp các em biết ứng dụng những hiểu biết về phép đo đại lượng vào cuộc sống

3.3.1 Trò chơi thứ nhất

- Tên trò chơi: Đúng hay sai

a Mục đích:

- Nhằm làm cho học sinh nắm vững hệ thống đo của các đại lượng cơ bản (khối lượng, thời gian, diện tích) ở lớp 4 bộ sách Chân trời sáng tạo

- Rèn luyện, củng cố mối quan hệ giữa các đơn vị đo và khả năng vận dụng linh hoạt cho học sinh

- Thời gian chơi: 5 phút

b Chuẩn bị:

- Giáo viên chọn 2 đội, mỗi đội 3 em

- Giáo viên viết sẵn vào bảng nhóm với nội dung sau:

Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô trống

c Cách chơi:

- Chơi theo kiểu “tiếp sức” với mỗi đội 3 em, khi giáo viên bắt đầu tính giờ, mỗi đội một em lên điền và giải quyết 2 ý trong 6 ý, làm xong về chỗ ngồi thì bạn khác lên “tiếp sức” Nếu làm chưa xong mà hết giờ thì phải dừng lại ngay Đội nào làm xong trước thời gian quy định và làm đúng thì thắng cuộc

- Ví dụ: Khi dạy bài “Đề xi mét vuông” (trang 48 Toán 4 tập 1 bộ sách Chân trời sáng tạo) , giáo viên cho học sinh giải quyết bài số 1 (trang 48 Toán 4 tập 1

bộ sách Chân trời sáng tạo) và cùng nhau nhận xét dưới hình thức trò chơi đúng, sai như trên

- Lưu ý: Trò chơi này có thể thiết kế và vận dụng cho các bài tập có nội dung

về chuyển đổi đơn vị đo thời gian, khối lượng, cụ thể như bài: Yến, Tạ, Tấn (trang

80 Toán 4 tập 1 bộ sách Chân trời sáng tạo) Giây (trang 76 Toán 4 tập 1 bộ