Tư tưởng hồ chí minh về cán bộ và công tác cán bộ với việc nâng cao hiệu quả công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh bà rịa vũng tàu hiện nay

Vì vậy, để xây dựng được đội ngũ cán bộ có đầy đủ phẩm chất, năng lực, uy tín đáp ứng yêu cầu mới trong giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai, bên cạnh việc tổng kết thực tiễn, bám

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

CHUNG THỊ VÂN ANH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CÁN BỘ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

CHUNG THỊ VÂN ANH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ VỚI VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CÁN BỘ

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ hết sức quý báu của các tập thể và cá nhân

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng tri ân của tôi đến TS Nguyễn Tấn Hưng

và PGS.TS Hà Trọng Thà đã tận tâm hướng dẫn tôi nghiên cứu và thực hiện luận án

Tôi xin chân thành cám ơn tập thể quý thầy cô trong Khoa Triết học, Phòng Sau đại học Trường Đại học khoa học xã hội và Nhân Văn - Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án

Cuối cùng, tôi xin được biết ơn sâu sắc gia đình, những người thân, bạn bè đồng nghiệp đã luôn là nguồn động viên to lớn về mọi mặt để tôi hoàn thành luận án này

Ờ M O N

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi nghi n cứu và thực hiện dưới

sự hướng dẫn của TS Nguyễn Tấn Hưng và PGS.TS Hà Trọng Thà ết qu nghi n cứu của luận án là trung thực và chưa được ai công bố Các tài liệu được s d ng trong luận án c nguồn gốc, xuất xứ r ràng

Người cam đoan

CHUNG THỊ VÂN ANH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài 4

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận án 32

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 33

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án 33

6 Đóng góp mới của luận án 34

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án 34

8 Kết cấu của luận án 35

Chương 1 ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 36

1.1 ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 36

1.1.1 Bối cảnh thế giới và tình hình xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX 36

1.1.2 Thực tiễn phong trào yêu nước ở Việt Nam với việc hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ 42

1.2 TIỀN ĐỀ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 47

1.2.1 Truyền thống dân tộc, quê hương và gia đình với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ 47

1.2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về cán bộ và công tác cán bộ 55 1.2.3 Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ 63

1.3 NHÂN TỐ CHỦ QUAN TRONG VIỆC HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 69

1.3.1 Trí tuệ thiên tài, nhân cách, phẩm chất của Hồ Chí Minh 69 1.3.2 Sự tinh tường trong quan sát, nhạy bén trong hoạt động và tài năng trong tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận 72

1.4 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 75

1.4.1 Thời kỳ trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 - Thời kỳ tìm tòi, khảo nghiệm 75 1.4.2 Thời kỳ từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 - Thời kỳ phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ 81 Kết luận chương 1 87

Chương 2 NỘI DUNG VÀ ĐẶC ĐIỂM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 90 2.1 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ 90

2.1.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của cán bộ 90 2.1.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về yêu cầu đối với cán bộ cách mạng 97

2.2 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 107

2.2.1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về phát hiện, lựa chọn cán bộ 108

2.2.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng cán bộ 113 2.2.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xem xét, đánh giá cán bộ 119 2.2.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về sử dụng, đãi ngộ cán bộ 124 2.2.5 Quan điểm của Hồ Chí Minh về chống các biểu hiện tiêu cực trong công tác cán bộ 130

2.3 ĐẶC ĐIỂM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 131

2.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ có sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giữa tính dân tộc và tính thời đại 131 2.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ mang tính khoa học và cách mạng 135 2.3.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ mang tính nhân văn sâu sắc 138 Kết luận chương 2 139

Chương 3 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ VÀO VIỆC NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CÁN BỘ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU HIỆN NAY 141 3.1 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ Ở TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU 141

3.1.1 Bối cảnh đất nước và yêu cầu cấp bách của sự nghiệp đổi mới đối với tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu 141 3.1.2 Chiến lược phát triển của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đến 2025 và tầm nhìn

2030 147

3.2 THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 151

3.2.1 Thực trạng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu 151 3.2.2 Thực trạng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh à Rịa - Vũng Tàu 154 3.2.3 Hạn chế và nguyên nhân những hạn chế của công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh à Rịa - Vũng Tàu 163 3.2.4 Những vấn đề đặt ra của công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh

Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay 168

3.3 PHƯƠNG HƯỚNG CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA CÔNG TÁC CÁN BỘ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 173

3.3.1 Phương hướng cơ bản nâng cao hiệu quả của công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 173 3.3.2 Giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh 180 Kết luận chương 3 194

KẾT LUẬN CHUNG 197 TÀI LIỆU THAM KHẢO 201 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN 217

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh coi cán bộ là gốc của mọi công việc, là

cầu nối giữa Đảng với nhân dân Vấn đề cán bộ và công tác cán bộ được Hồ

Chí Minh dành sự quan tâm đặc biệt và đặt lên vị trí hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng và chính quyền Nhà nước Điều này được thể hiện rõ trong các tác phẩm của Người ở tất cả các thời kỳ hoạt động Đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời, trong “Di chúc” thiêng liêng, Người vẫn không quên dặn dò cán bộ, đảng viên rằng: “Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư” (Hồ

Chí Minh, 2011n, tr.611-612)

Vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người về cán bộ và công tác cán bộ, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, đặc biệt trong 35 năm thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn,

có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện so với những năm trước đổi mới, tạo ra thế và lực mới để bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chủ động hội nhập quốc tế Đối với vấn đề cán bộ và công tác cán bộ, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt

Kể từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI (1986), chất lượng đội ngũ cán bộ đã được nâng lên, công tác cán bộ ở nước ta đã có những đổi mới quan trọng về tư duy

lý luận và trong hoạt động chỉ đạo thực tiễn Các yêu cầu về đạo đức, năng lực được bổ sung, phù hợp với yêu cầu công tác trong điều kiện mới Công tác cán bộ được đổi mới trên nhiều mặt: Xác định tiêu chuẩn, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bố trí, luân chuyển, sử dụng, quản lý, chính sách đối với cán

bộ, v.v…

Tuy nhiên, bối cảnh mới của đất nước và thế giới đặt ra những yêu cầu mới đối với người cán bộ và công tác cán bộ Đó là sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, xu thế quốc tế hoá nguồn nhân lực, những tác

2

động sâu sắc của cách mạng công nghiệp lần thứ tư… ối cảnh ấy vừa là thời

cơ, vừa là thách thức đối với nước ta trên tất cả các mặt Ở trong nước, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế ngày càng đi vào chiều sâu, sức mạnh tổng hợp và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao, tạo tiền đề để đất nước phát triển nhanh, bền vững ên cạnh đó, sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức; bốn nguy cơ

mà Đảng đã chỉ ra vẫn còn hiện hữu, thậm chí có mặt còn gay gắt hơn; Vấn

đề an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội vẫn tiềm ẩn những nhân tố dễ gây mất ổn định ên cạnh đó, sự chống phá của các thế lực thù địch, phản động ngày càng tinh vi, nguy hiểm, phức tạp hơn, đặc biệt là trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế, sự bùng nổ của truyền thông xã hội, chiến tranh trên không gian mạng, Những năm tới là giai đoạn chuyển giao thế hệ từ lớp cán bộ được sinh ra, được rèn luyện, trưởng thành trong chiến tranh, chủ yếu được đào tạo ở trong nước và tại các nước xã hội chủ nghĩa, sang lớp cán bộ sinh ra, lớn lên, trưởng thành trong hòa bình và được đào tạo

từ nhiều nguồn, nhiều nước có thể chế chính trị, văn hóa khác nhau

ối cảnh đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải “có phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; đủ về số lượng, có chất lượng và cơ cấu phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; bảo đảm sự chuyển tiếp liên tục, vững vàng giữa các thế hệ, đủ sức lãnh đạo đưa nước ta trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, ngày càng phồn vinh, hạnh phúc” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2018b) Để phù hợp với tình hình mới, việc đổi mới tư duy về cán bộ và công tác cán bộ là công việc quan trọng hàng đầu

Những thành tựu của sự nghiệp đổi mới sau 35 năm đã đưa thế và lực của đất nước lên một tầm cao mới Vị thế và uy tín của đất nước ta ngày càng

3

được khẳng định và nâng cao trên vũ đài quốc tế Đó là kết quả của nỗ lực, quyết tâm, bền bỉ vượt lên mọi khó khăn của toàn Đảng, chính quyền và nhân dân cả nước, trong đó có sự cống hiến, đóng góp quan trọng của đội ngũ cán

bộ Những đóng góp của đội ngũ cán bộ là rất đáng được trân trọng Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có dấu hiệu phai nhạt về lý tưởng, giảm sút về ý chí; tác phong làm việc hời hợt, ngại khó, ngại khổ, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và có những biểu hiện của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý, trong

đó có cả cán bộ cấp chiến lược, thiếu gương mẫu, uy tín thấp, năng lực, phẩm chất chưa ngang tầm nhiệm vụ, quan liêu, xa dân, cá nhân chủ nghĩa, vướng vào tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2018b) Tình trạng đó đã ít nhiều làm giảm sút uy tín, vai trò lãnh đạo của Đảng, làm tổn thương đến tình cảm, niềm tin của nhân dân đối với Đảng và với chế độ

à Rịa - Vũng Tàu là một tỉnh thuộc miền Đông Nam ộ của Việt Nam, thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với nhiều tiềm năng phong phú cho

sự phát triển Hiện nay, Đảng bộ và nhân dân tỉnh à Rịa - Vũng Tàu đang ra sức phấn đấu, thực hiện mục tiêu mà đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ VII đề ra:

“Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; bảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc; nâng cao chất lượng cuộc sống và niềm tin của Nhân dân; tiếp tục phát triển à Rịa - Vũng Tàu thành tỉnh mạnh về công nghiệp, cảng biển, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao Phấn đấu đến năm 2025 tiếp tục là tỉnh đứng trong tốp đầu cả nước về GRDP bình quân đầu người” (Đảng bộ tỉnh à Rịa - Vũng Tàu, 2020)

Tuy nhiên, vấn đề chất lượng cán bộ cũng như công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh à Rịa - Vũng Tàu trong những năm qua còn bộc lộ những bất cập, hạn chế: “Công tác kiểm điểm, đánh giá chất lượng cán bộ, đảng viên ở một số đảng bộ, tổ chức đảng chưa thực chất; chất lượng sinh

4

hoạt và tính chiến đấu của một vài tổ chức cơ sở đảng còn chưa cao; năng lực, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của một bộ phận cán bộ và người đứng đầu chưa đáp ứng yêu cầu Công tác bố trí, sử dụng cán bộ […] chưa được quan tâm đúng mức […].Việc xử lý một số vấn đề liên quan đến công tác cán bộ, […]

hiệu quả chưa cao” (Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu, 2020)

Vì vậy, để xây dựng được đội ngũ cán bộ có đầy đủ phẩm chất, năng lực,

uy tín đáp ứng yêu cầu mới trong giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai, bên cạnh việc tổng kết thực tiễn, bám sát thực tiễn đất nước và địa phương thì việc trở lại nghiên cứu một cách có hệ thống, nghiêm túc tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ là việc hết sức cần thiết, đồng thời tổng kết quá trình thực hiện công tác cán bộ trong hệ thống chính trị tỉnh à Rịa - Vũng Tàu trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh là điều có ý nghĩa về mặt thực tiễn, nhằm khắc phục những hạn chế, tồn đọng trong vấn đề cán bộ và công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của Tỉnh những năm qua; đồng thời góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ VII (2020), thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XIII

(2021) Xuất phát từ lý do đó, tôi chọn đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ và công tác cán bộ với việc nâng cao hiệu quả công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay làm luận án tiến sĩ Triết

học, chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Trong công tác xây dựng đảng, đặc biệt là một đảng cầm quyền, thì đầu tiên là vấn đề con người, cụ thể là cán bộ và công tác cán bộ Đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu Không chỉ Hồ Chí Minh mà trước đó, V.I.Lênin cũng đánh giá cao tầm quan trọng của công tác cán bộ khi nhiều lần nhấn mạnh: Khi chủ trương, đường lối, chính sách và nhiệm vụ được Đảng vạch ra một cách đúng đắn, thì kết quả thực hiện hoàn toàn do đội ngũ cán bộ và công tác

tổ chức cán bộ tạo nên Sau khi lãnh đạo nhân dân Nga thực hiện thành công

5

Cách Mạng Tháng Mười Nga 1917, xây dựng nước Nga theo mô hình xã hội chủ nghĩa, V.I.Lênin đã rất quan tâm đến vấn đề cán bộ và công tác cán bộ trong bối cảnh nước Nga non trẻ, đối diện với vô vàn khó khăn, thử thách Trong suốt quá trình tìm đường cứu nước, quá trình chuẩn bị mọi mặt để sáng lập, rèn luyện Đảng và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh chưa bao giờ hết quan tâm đến vấn đề cán bộ và công tác cán bộ Vì vậy, trong hầu hết các tác phẩm của mình, từ những tác phẩm thời kỳ đầu

trong cuộc đời hoạt động của Người như Đường kách mệnh, đến Sửa đổi lối

làm việc trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, và ngay cả

khi sắp đi xa - trong Di chúc thiêng liêng - Người cũng không quên dặn dò

Đảng và Chính phủ về công tác cán bộ khi nhắc nhở: “Đầu tiên là công việc

đối với con người” (Hồ Chí Minh, 2011n, tr.616)

Đến nay, tư tưởng của Người về cán bộ và công tác cán bộ đã được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm, xem xét dưới các góc độ giá trị tư tưởng, ý nghĩa cũng như sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ vào từng lĩnh vực, từng ngành, từng địa phương

Ở nước ngoài, những cuốn sách, bài viết về cán bộ và công tác Hồ Chí

Minh của các tác giả nước ngoài đến nay vẫn chưa xác định được chính xác

và đầy đủ Theo đánh giá của nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Sáu (2005), đến nay đã có hơn 200 công trình nghiên cứu và tác phẩm viết về ác Hồ Phạm

vi nhỏ hơn cũng có hàng ngàn bài báo của giới nghiên cứu về triết học, lịch

sử, tâm lý học, nhân chủng học, văn hóa học, của các nhà thơ, các phóng viên viết về Hồ Chí Minh được công bố, đăng tải trên hàng trăm tạp chí…(tr.161) Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ với tư cách một công trình độc lập thì chưa có Thay vào đó, nội dung này chủ yếu được các nhà nghiên cứu ngoại quốc lồng ghép trong các bài viết, đánh giá của họ về ác Hồ ản thân các nghiên cứu này cũng

liệu quý báu, cũng như có những nhận định đúng đắn, sâu sắc về Người Những tài liệu của họ chủ yếu là những hồi ký, hồi ức, những ghi chép về những kỷ niệm của họ với Hồ Chí Minh, thể hiện những cảm nhận, đánh giá của họ về Người trong quá trình tiếp xúc, làm việc, cùng hoạt động cách mạng với Hồ Chí Minh

Ngay từ năm 1923, nhà thơ Xô viết (cũ) Osi Mandelstam đã có ấn tượng sâu sắc về nhà cách mạng trẻ Nguyễn Ái Quốc ngay từ lần đầu gặp gỡ Nhà thơ này đã viết trên tạp chí Ogoniok, số 39 (ra ngày 23/12/1923), rằng: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Âu châu, mà

có lẽ là một nền văn hóa tương lai”… “Dân An Nam là một dân tộc giản dị và lịch thiệp Qua phong thái thanh cao, trong giọng nói trầm lắng của Nguyễn

Ái Quốc, chúng ta như nghe thấy ngày mai, như thấy sự yên tĩnh mênh mông của tình hữu ái toàn thế giới” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.462-463)

Luật sư Francis Henry Loseby - người đã giúp Hồ Chí Minh thoát khỏi nhà tù thực dân Anh ở Hồng Kông (1931-1933) cũng tự hào khi đánh giá rằng việc ông trở thành luật sư bào chữa cho Tống Văn Sơ (tên ác khi ở Hồng Kông) chính là việc làm tốt nhất mà ông đã từng làm, và đó mãi mãi là “một việc làm sáng suốt”

Viết về Hồ Chí Minh, nhiều người thường bắt đầu bằng sự thán phục đức tính giản dị, khiêm nhường, thông qua hình ảnh chiếc dép lốp và bộ quần áo kaki Salvador Allende, cố tổng thống Chile, khi đến thăm ác Hồ (1969) đã viết: Chủ tịch Hồ Chí Minh là lịch sử, là người con đồng thời là người cha của cách mạng.… Chưa khi nào chúng tôi thấy sự giản dị và sự vĩ đại lại kết tinh

7

ở một con người như Hồ Chí Minh Tư tưởng và lời nói của Hồ Chí Minh chứa đựng sự đau thương và khí phách anh hùng của cả một dân tộc đã viết nên những trang sử anh hùng của mình Nhưng sự dịu hiền tỏa ra từ mỗi cử chỉ, lời nói thì chỉ thấy ở Bác Hồ (Trần Đương, Nguyễn Thị Minh Hương,

2006, tr.234-235) Bốn năm sau khi ác Hồ mất, trong bài phát biểu của mình, Salvador Allende tiếp tục nhắc đến Người như một biểu tượng của lương tri và ý chí của tất cả những người cách mạng: “Chưa bao giờ trong đời tôi, có dịp được trò chuyện, trao đổi và thảo luận với những con người lỗi lạc, với những nhà cách mạng xuất sắc như Người” (Xem: Khánh Linh, 2019) Tiến sĩ Medagat Ahmed (nguyên Giám đốc UNESCO khu vực Châu Á - Thái ình Dương, đại diện đặc biệt của Tổng Giám đốc UNESCO) đã dành những từ ngữ tốt đẹp và sự khả kính khi nói về Hồ Chí Minh: “Lòng yêu nước của Người được phát huy cùng với sự hiểu biết sâu sắc về khoa học chính trị

và quân sự, về lịch sử và văn hóa, và trên tất cả Người hết lòng yêu mến nhân dân” (…) Ông khẳng định: Trong lịch sử của nhân loại, có rất ít nhân vật trở thành huyền thoại khi còn sống Nhưng Hồ Chí Minh là một trong số những con người như vậy Lý do để Hồ Chí Minh được ghi nhớ không chỉ xuất phát

từ việc ông là lãnh tụ giải phóng dân tộc và đồng bào bị áp bức, mà còn ở chỗ

Hồ Chí Minh là một minh triết, mang lại hy vọng mà mở ra một tương lai tươi sáng cho những con người đang đấu tranh không khoan nhượng để đẩy lùi bất công khỏi thế giới này (Xem: Khánh Linh, 2019)

Raymond Aubrac, người bạn tin cậy của Hồ Chí Minh kể từ chuyến

thăm nước Pháp của ác năm 1946, trong cuốn Hồi ký Nơi ký ức dừng chân

đã kể về Hồ Chí Minh rằng, tính lịch thiệp, sự quan tâm và cả tình cảm mà con người đó biểu lộ khiến chúng tôi lập tức đề nghị ông đến ở cùng gia đình (…) Con người có tính cách đặc biệt đó, ngoài những đức tính thiên phú khác, còn có khả năng thiết lập ngay những mối quan hệ đơn giản nhất với tất

cả những người đối thoại, dù họ là Bộ trưởng hay nông dân Chỉ trong chốc

8

lát, ai cũng thấy thoải mái và không bao giờ ông giữ khoảng cách, mà thường những người tự biết hay làm ra vẻ là nhà lãnh đạo hay người nổi tiếng thường

ẩn mình sau đó (Aubrac, R, 1996)

Trong một bài đăng trên Báo Mainichi Shimbun Nhật Bản (số ra ngày

10/9/1969), Nhà báo người Australia Wilfred Burchett (1911- 1983) đã viết

về Bác Hồ: Người là một con người thẳng thắn, khiêm tốn, giản dị… Khi tôi đến thăm Người mặc bộ quần áo vải nâu mà những nông dân thường mặc và

đi đôi dép cao su lốp ô tô, Người ra đón tôi như đón một người quen cũ Tác phong giản dị, không cầu kỳ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh suốt đời không thay đổi… Một đặc điểm nữa của Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người trình bày những

sự việc hết sức phức tạp bằng những lời lẽ ngắn gọn, dùng những hình ảnh hết sức trong sáng khiến ai cũng có thể hiểu được…Ấn tượng nổi bật nhất mà bất

cứ ai lần đầu tiên gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đều cảm thấy là trí tuệ tập trung ở đôi mắt đen ngời sáng của Người, là lòng nhân đạo và sức hấp dẫn làm cho người tới thăm thấy gần gũi ngay với Người Ấn tượng thứ hai là khả năng sử dụng ngôn ngữ một cách chắc chắn và chính xác để đi thẳng vào cốt lõi của vấn đề (Xem: Khánh Linh, 2019)

Trong bài viết đăng trên Báo Akahata (cơ quan ngôn luận của Trung ương

Đảng Cộng sản Nhật Bản, số ra ngày 5/9/1969), hai nhà báo Haramada Satomi và Yonehara Itaru cũng chia sẻ ấn tượng của họ về Chủ tịch Hồ Chí Minh, rằng, đó là một con người giản dị và gần gũi: Chúng tôi có ấn tượng là những người Việt Nam sang thăm Nhật Bản đều rất khiêm tốn, giản dị Tôi cảm thấy chính phẩm cách, tác phong đặc biệt khiêm tốn, giản dị, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ảnh hưởng sâu sắc đến Đảng Lao động Việt Nam và nhân dân Việt Nam (Xem: Khánh Linh, 2019), …

Trong cuốn hồi ký mang tên Two Years in Revolutionary China, 1925 –

1927 (1971), tác giả V Akimova đã dành những tình cảm tốt đẹp khi nói về

Hồ Chí Minh Trong ký ức của à, Hồ Chí Minh là một con người tuyệt vời,

9

vóc dáng mảnh dẻ, bộ áo quần rộng thùng thình, đôi mắt chăm chú và đượm buồn: Anh ấy nói tiếng Pháp rất tốt, cũng như tiếng Anh và tiếng Quảng Đông, và anh cũng biết nhiều tiếng Nga… Anh tên là Lý Thụy nhưng chúng tôi thường gọi anh là Lý An - Nam vì quê hương của anh ở Việt Nam Anh cư

xử rất tốt với mọi người nhưng anh ấy khá kín đáo và rất nghiêm túc Mãi

về sau, vợ của ngài orodin mới nói cho tôi biết rằng anh ấy chính là Nguyễn

Ái Quốc (dẫn theo: Pierre rocheux (2007; translated by Claire Duiker) Ho

Chi Minh: Abiography New York: Cambridge University Press Tr.32)

Thứ hai, những công trình, bài viết của các nhà nghiên cứu về lịch sử, chính trị, văn hóa, trên thế giới, với các góc nhìn khác nhau Tác giả của

các nghiên cứu thuộc nhóm này khá đông và phức tạp về quan điểm khi viết

về Việt Nam và Lãnh tụ Hồ Chí Minh Trong đó, tác giả luận án chú ý đến

các nghiên cứu như: Nghị quyết của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa

Liên Hợp Quốc (UNESCO) về kỷ niệm 100 năm sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Vị anh hùng dân tộc của Việt Nam và là một nhà văn hóa lớn (1990);

Hồ Chí Minh - nhà tư tưởng của tác giả Shingo Shibata (Trong sách: Thế giới

ca ngợi và thương tiếc Hồ Chủ tịch, Tập 3, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1971); Hồ

Chí Minh giải phóng dân tộc và đổi mới của tác giả Furuta Matoo (Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997); Đồng chí Hồ Chí Minh của tác giả người Nga Evgheni Kobelev (Nxb Thanh Niên, 1985); v.v…

Nghị quyết của UNESCO về kỉ niệm 100 năm sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Vị anh hùng dân tộc của Việt Nam và là một nhà văn hóa lớn (1990)

thể hiện sự tôn vinh, thừa nhận của thế giới đối với những đóng góp của Hồ Chí Minh Điều này cho thấy những công lao, sự cống hiến và hy sinh của Hồ Chí Minh đối với nhân loại tiến bộ là không thể phủ nhận được

Nghị quyết của UNESCO đã khái quát tương đối đầy đủ và chính xác công lao to lớn của Hồ Chí Minh: “Sự đóng góp quan trọng về nhiều mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các lĩnh vực văn hóa giáo dục và nghệ thuật là

10

kết tinh của truyền thống hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc của mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau…” (Xem: Phạm Khải, 2010)

Là một người gắn bó với nhân dân và đất nước Việt Nam từ lâu, nhà

nghiên cứu Evgheni Kobelev, tác giả cuốn sách Đồng chí Hồ Chí Minh đã

viết: “Nghị lực phi thường, ý chí sắt đá, lòng dũng cảm vô song của đồng chí

Hồ Chí Minh cùng với sự giản dị và lòng nhân đạo của Người đã làm cho nhân dân Việt Nam, nhân dân Liên Xô, những người cộng sản và những người tiến bộ trên toàn thế giới kính trọng và yêu mến Người sâu sắc” (tr.263)

Có thể thấy, góc tiếp cận và thế giới quan của các học giả nước ngoài dù

có khác nhau, thì điểm chung dễ thấy ở họ là đều đánh giá cao về cuộc đời hoạt động, phẩm chất đạo đức, phong cách làm việc khoa học, lối sống giản dị của Hồ Chí Minh cũng như những đóng góp của Người đối với phong trào cách mạng của nhân dân tiến bộ trên thế giới Dù rằng, những công trình này chưa đi vào nghiên cứu chuyên biệt một nội dung nào trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nhưng tác giả luận án vẫn tham khảo các nghiên cứu nói trên một cách nghiêm túc nhằm khẳng định và nhấn mạnh rằng: Phong cách, phẩm chất đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh được công nhận, yêu mến không chỉ bởi người dân Việt Nam mà còn được công nhận và kính nể bởi các chính khách, bạn bè, học giả quốc tế Điều đó cho thấy, tư tưởng của Người về cán bộ (với những phẩm chất đạo đức, phong cách cần có của một cán bộ cách mạng) mang đậm dấu ấn cá nhân của Hồ Chí Minh Những giá trị ưu việt của Người mang giá trị phổ biến, cần được nghiên cứu, kế thừa, học tập và vận dụng sáng tạo trong công tác cán bộ trong giai đoạn hiện nay

Ở Việt Nam, theo nhận định của các nhà nghiên cứu, công tác nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh một cách toàn diện, chuyên sâu và có hệ thống mới chỉ

11

được đặt ra từ những thập niên 90 của thế kỷ XX Đến nay, các công trình của các tác giả nghiên cứu về Hồ Chí Minh có thể nói là rất nhiều, từ các công trình độ sộ, nhiều tập, nhiều trang, đến các bài báo đơn lẻ đăng trên các tạp chí…

Trước hết, phải kể đến các cuốn sách viết về Hồ Chí Minh của Cố Thủ

tướng Phạm Văn Đồng: Hồ Chí Minh - một con người, một dân tộc, một thời

đại, một sự nghiệp (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1990); Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1990);

Hồ Chí Minh và con người Việt Nam trên con đường đường dân giàu, nước mạnh (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993); Những nhận thức cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998); Học Chủ tịch

Hồ Chí Minh - Chúng ta học gì (Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội,

2015);…

Các công trình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Hồ Chủ tịch - Nhà chiến

lược thiên tài, người cha thân yêu của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam

(Nxb Sự thật, Hà Nội, 1975); Tư tưởng Hồ Chí Minh - quá trình hình thành

và phát triển (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1993); Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

2003); Thế giới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh sống mãi (Nxb

Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021),…

Và các nghiên cứu của GS Trần Văn Giàu: Sự hình thành về cơ bản tư

tưởng Hồ Chí Minh (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997); Hồ Chí Minh -

Vĩ đại một con người (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009); Hồ Chí Minh - Chân dung một tâm hồn và trí tuệ vĩ đại (Nxb Tổng hợp TP Hồ Chí Minh,

12

sắc và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với công cuộc xây dựng và chấn hưng đất nước ngày nay Khó có thể phân tích, đánh giá hết những luận điểm khoa học, những giá trị to lớn các công trình nghiên cứu của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng về Hồ Chí Minh Vì đó là sự nghiên cứu khoa học sâu sắc, với những trải nghiệm của một nhân chứng lịch sử, một nhà lãnh đạo cao cấp, một nhà văn hóa lớn của dân tộc

Trong cuốn sách mang tên “Hồ Chí Minh, một con người, một dân tộc, một thời đại, một sự nghiệp”, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã phân tích,

làm rõ mối quan hệ giữa Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người với yếu tố thời đại, với sự nghiệp cách mạng giải phóng của dân tộc ta, khi viết: Khởi đầu từ một con người, thông qua một dân tộc và một thời đại, cuối cùng đưa đến một

sự nghiệp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người Đó là điều Hồ Chí Minh ấp ủ,… tâm niệm suốt cuộc đời” (Xem: Phạm Văn Đồng, 1990a, tr.39)

Trong tác phẩm “Hồ Chí Minh và con người Việt Nam trên con đường

dân giàu nước mạnh”, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng lại nói về “con người

Việt Nam trong lịch sử Việt Nam” và đặc biệt tập trung nội dung “Hồ Chí Minh và con người Việt Nam” Thông qua cuốn sách này, Ông đã khắc hoạ rõ nét những trăn trở của Hồ Chí Minh trước tình cảnh đau khổ, lầm than cùng cực của người dân Việt Nam và cách Hồ Chí Minh lựa chọn để giải phóng đồng bào mình khỏi ách áp bức của chủ nghĩa thực dân xâm lược(tr.50-60) Ông còn nhấn mạnh, Hồ Chí Minh không chỉ tìm con đường giải phóng giải phóng cho con người Việt Nam mà còn giải phóng cho con người nước khác (tr.116) Từ đó, Ông khái quát về quá trình hình thành con người Hồ Chí Minh và nêu ra một cách tiếp cận rất khoa học và tổng quát về con người và

tư tưởng Hồ Chí Minh: “Sự hình thành con người Hồ Chí Minh là một quá trình trải dài suốt đời hoạt động của Hồ Chí Minh Về tư tưởng Hồ Chí Minh, tôi có nói đó là sự kết hợp hài hoà giữa 3 nguồn: Truyền thống dân tộc Việt

13

Nam, chủ nghĩa Mác-Lênin và thành quả nhiều học thuyết xưa nay ở Đông Tây Tư tưởng Hồ Chí Minh nói gộp lại, đó là tư tưởng, tình cảm, đạo đức, phẩm chất và phong cách, tất cả trở thành con người Hồ Chí Minh, biểu hiện trong mọi cử chỉ và hành động, lời nói và việc làm, ứng xử trong mọi tình huống (tr.117) Từ đó, Phạm Văn Đồng chỉ ra mối quan hệ giữa tư tưởng Hồ Chí Minh với công cuộc đổi mới ở nước ta: “Cơ sở lý luận và phương pháp luận của sự nghiệp đổi mới là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh (tr.35) Điều này góp phần khẳng định vai trò nền tảng của tư tưởng Hồ Chí Mimh (cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin) trong các văn kiện của Đảng ta, đặc biệt là các văn kiện chỉ đạo về công tác cán bộ của Đảng

Công trình “Những nhận thức cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh” được

hoàn thành và xuất bản năm 1998 có một vị trí đặc biệt trong quá trình nghiên cứu của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng về Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người Ngoài phần phụ lục “Hồ Chí Minh và truyền thống dân tộc” (trích

từ Văn hóa và đổi mới), “Hồ Chí Minh và cuộc sống”, “Hồ Chí Minh về đạo đức” và “Hồ Chí Minh và các tầng lớp nhân dân” (trích từ: Hồ Chí Minh, quá khứ, hiện tại, tương lai), trong tác phẩm này, Phạm Văn Đồng đã tổng kết những hiểu biết mới nhất của mình và của xã hội về: Quá trình hình thành và những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh; Phương pháp luận, phong cách Hồ Chí Minh và mối quan hệ của những bài học kinh nghiệm; Vai trò quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh với công cuộc đổi mới đất nước dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay Trong cuốn sách này, một lần nữa Phạm Văn Đồng lại lý giải thêm nội hàm tư tưởng Hồ Chí Minh:

“Đó là lý luận và thực tiễn của cách mạng Việt Nam mà nội dung chủ yếu là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nó là sự vận dụng sáng tạo và có phát triển học thuyết Mác - Lênin trong hoàn cảnh Việt Nam, một nước thuộc địa

và phong kiến từ đầu thế kỷ đến nay và mai sau” (tr.23) Từ đó, ông chỉ ra cho chúng ta thấy rõ hơn sự cần thiết phải học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí

14

Minh trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước: “Chúng ta phải nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, một công trình nghiên cứu không chỉ để hiểu biết và đánh giá tư tưởng Hồ Chí Minh mà điều quan trọng hơn là vận dụng một cách sáng tạo nhằm đóng góp vào quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam” (tr.87)

Trong cuốn sách trên, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng nhấn mạnh nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, về dân tộc,… khi viết: “Hồ Chí Minh luôn luôn bắt đầu từ con người, từ nhân dân, từ dân tộc để cuối cùng trở

về con người, nhân dân và dân tộc, đó là điểm xuất phát đồng thời cũng là mục tiêu cuối cùng của cách mạng”(tr.94)

Đến công trình Học Chủ tịch Hồ Chí Minh - Chúng ta học gì, cố thủ tướng Phạm Văn Đồng (2015) đã nhấn mạnh, học Hồ Chí Minh là học những

phẩm chất sau: Thứ nhất, trung với nước, hiếu với dân; Thứ hai, học đoàn kết toàn dân; Thứ ba, học phấn đấu; Thứ tư, học lý thuyết, phương pháp khoa học; Thứ năm, học cần, kiệm, liêm, chính; Ngoài ra, cán bộ cần học quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của quần chúng nhân, kịp thời sửa chữa những khuyết điểm như “kém giải thích”, “không biết cùng dân bàn bạc”

Có thể khẳng định, bằng nhiều cách tiếp cận khác nhau, thông qua những hoạt động lý luận và thực tiễn sinh động trong quá trình tiếp nhận sự chỉ đạo của Hồ Chí Minh và trên cương vị một đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng

và Nhà nước trong nhiều năm, Phạm Văn Đồng, trong các tác phẩm nêu trên

đã đã khắc hoạ sâu sắc những đóng góp, công lao to lớn của Hồ Chí Minh trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, soi đường cho cách mạng Việt Nam đến thắng lợi cuối cùng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911-2013) là một học trò gần gũi và xuất sắc nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh Trong các tác phẩm mà ông viết về ác

đáng chú ý là cuốn sách Thế giới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh

15

sống mãi Đây là cuốn sách tập hợp một số bài nghiên cứu đã được công bố

của ông về tư tưởng Hồ Chí Minh xoay quanh các nội dung: Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá lớn (tr.30); Tư tưởng Hồ Chí Minh - những luận điểm sáng tạo (tr.67); Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người mới (tr.118); Hay tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận (tr.144),… Viết về Hồ Chí Minh, Đại tướng đã khẳng định “con người vĩ đại ấy là một con người hết sức giản dị” (tr.9), một con người luôn

“dĩ công vi thượng”, việc dân, việc Đảng đặt lên trên hết, không nghĩ đến cá nhân (tr.15) Ông nhấn mạnh, sinh thời ác Hồ rất coi trọng công tác cán bộ:

“ ác Hồ rất coi trọng đạo đức cách mạng của người đảng viên Đảng phải làm gương cho quần chúng và ác Hồ tự mình làm gương trước” (tr.22-23)

Với tất cả sự tôn kính của một người học trò xuất sắc dành cho Người, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Hồ Chí Minh tượng trưng cho giá trị cao đẹp trong quan hệ giữa con người với con người: Kính già, yêu trẻ, tôn trọng phụ nữ Người quan tâm không sót một ai, hy sinh cho tất cả, nhưng lại không màng chút danh lợi nào cho bản thân Cả cuộc đời của ác Hồ trọn vẹn một tấm gương sáng về lối sống giản dị, khiêm tốn, trong sạch và tao nhã Chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là kết tinh của những giá trị truyền thống Việt Nam đồng thời cũng là sản phẩm của tinh hoa nhân loại Có thể nói: chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là chủ nghĩa nhân văn của thời đại mới” (tr.110) Có thể nói, cuốn sách có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh hiện nay - khi việc nghiên cứu, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo chỉ thị của ộ Chính trị tiếp tục được triển khai sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân

Những nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh của Giáo sư Trần Văn Giàu cũng rất phong phú, đầy đủ, chi tiết và logic Giáo sư Trần Văn Giàu đã phác họa nên chân dung của Chủ tịch Hồ Chí Minh thông qua những đánh giá, nhận xét của các ký giả, chính khách, văn nhân nước ngoài, các nhà văn, nhà

16

thơ trong nước Trong các nghiên cứu của ông, cuốn sách Hồ Chí Minh - Vĩ

đại một con người gồm một số bài viết (Chân dung Cụ Hồ: mấy nét truyền

thần; Cụ Hồ và những bước ngoặt của lịch sử Việt Nam hiện đại; Nhân cách chủ tịch Hồ Chí Minh; Yêu trẻ, kính già, trọng phụ nữ; Cụ Hổ yêu thiên nhiên; Giản dị, khiêm tốn, …) được ông viết với niềm cảm phục và lòng biết

ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh Thông qua cuốn sách này, giáo sư Trần Văn Giàu đã giúp người đọc hiểu thêm về di sản đạo đức và tinh thần cách mạng, nhân văn rộng lớn của Hồ Chí Minh Đặc biệt, tác giả có sự liên

hệ, góc nhìn sâu sắc, đối chiếu, so sánh chuyển biến mạnh mẽ của cách mạng

vô sản, nhất là ảnh hưởng từ Cách mạng Tháng Mười Nga, theo chiều hướng khác nhau, trên phạm vi thế giới ngày nay,… để khẳng định sự vĩ đại về tầm vóc tư tưởng, những dự báo, tiên tri vượt trước thời gian trong tư tưởng của

Hồ Chí Minh

Cuốn Hồ Chí Minh - Chân dung một tâm hồn và trí tuệ vĩ đại, gồm 2

phần: Phần thứ nhất, gồm các bài giới thiệu chân dung của Chủ tịch Hồ Chí Minh ằng lối viết tự nhiên, truyền cảm, Giáo sư đã khắc hoạ chân dung của Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách tinh tế và sâu sắc Đó là chân dung của một tâm hồn vĩ đại, một nhân cách giản dị mà rộng lớn, một con người gần gũi với thiên nhiên, yêu thương vô hạn đồng bào mình và giai cấp cần lao Tình yêu thương con người của Hồ Chí Minh được kết tinh từ cội nguồn chủ nghĩa yêu nước Việt Nam ngàn năm văn hiến Đây cũng chính là nguồn gốc để hình thành tư tưởng của Người, đồng thời cũng là chiếc chìa khoá mở ra cánh cửa

để đi vào tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng vĩ đại của Người; Phần thứ hai của cuốn sách gồm các bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh Với một cách nhìn biện chứng và phân tích sâu sắc, tác giả Trần Văn Giàu đã hệ thống hoá, mở rộng

và đào sâu những giá trị cùa tư tưởng đạo đức và tâm hồn cao đẹp của Người

- Một vĩ nhân, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hoá kiệt xuất, Người đã dành trọn cuộc đời mình để “phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân”,

Các nghiên cứu của Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trần Văn Giàu về

Hồ Chí Minh mang tính khái quát cao, toàn diện, nội dung phong phú,…Nhưng chưa thực sự bàn sâu về một nội dung cụ thể nào, đặc biệt là nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Vì vậy, luận án

có nhiệm vụ làm rõ nội dung này trong tư tưởng của Người, cũng như chỉ ra

sự vận dụng của các địa phương (cụ thể là tỉnh à Rịa - Vũng Tàu) trong công tác cán bộ

Từ các công trình viết về Hồ Chí Minh của các nghiên cứu, những bậc

“giáo phụ” như Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trần Văn Giàu, tư tưởng

Hồ Chí Minh nói chung, tư tưởng về cán bộ và công tác cán bộ của Người nói riêng được các nhà khoa học thế hệ sau quan tâm nghiên cứu Tùy góc độ, phạm vi tiếp cận, các nghiên cứu ấy thường gắn với thực tiễn công tác cán bộ

ở các ngành, địa phương trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ Trong phạm vi luận án, tác giả chia thành các hướng nghiên cứu chủ yếu sau đây:

18

Thứ nhất, là các công trình nghiên cứu về điều kiện, tiền đề hình thành

tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, trong đó có tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, có thể kể đến là:

Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, của tác giả Trần

Dân Tiên (Nxb Nghệ An, 2004); Hồ Chí Minh với tiến trình lịch sử dân tộc

của tác giả Phan Ngọc Liên (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008); Sự kế

thừa và phát triển đạo đức Nho giáo của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam của tác giả Hoàng Trung, Nguyễn Hải Ngọc (Nxb Đại học

Quốc gia TP Hồ Chí Minh, 2012); Hồ Chí Minh - Tìm đường, mở đường, dẫn

đường và thiết kế tương lai của tác giả ùi Đình Phong (Nxb Chính trị quốc

gia Sự thật, Hà Nội, 2015); v.v…

Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch là cuốn sách kể lại

những mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động cách mạng Hồ Chí Minh từ lúc ra

đi tìm đường cứu nước đến những năm đầu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ằng việc tái hiện lại quá trình hoạt động cách mạng của Người, cuốn sách đã cung cấp những tư liệu, sự kiện, phản ánh rõ nét, chân thực bối cảnh lịch sử dân tộc Việt Nam cũng như tái hiện một phần bức tranh chính trị thế giới ở đầu thế kỷ XX với tư cách là “tiền đề thực tiễn” dẫn đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác cán bộ nói riêng: “Đó là tình trạng trong nước và ngoài nước, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là người thiếu niên mười lăm tuổi” (tr.12); Lúc bấy giờ, những người xã hội Pháp, già trẻ gái trai đều đang thảo luận vấn đề nên ở lại trong Quốc tế thứ 2, hay là theo Quốc tế thứ 3, hay là tổ chức một Quốc tế thứ hai rưỡi” (tr.45) Với 154 trang, cuốn sách đã tái hiện trọng vẹn những bước chân của Người trên hành trình tìm kiếm con đường cứu nước, với lòng yêu nước nồng nàn, và bằng những hoạt động thực tiễn ở Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã hiểu được căn bản về chủ nghĩa

19

Mác - Lênin và “mặc dầu nguy hiểm, ông Nguyễn vẫn muốn trở về Việt Nam

ây giờ ông Nguyễn tạm hiểu cách tổ chức và tuyên truyền” (tr.49)

Cuốn sách này không những rất cần thiết và bổ ích cho tất cả những ai học tập và nghiên cứu về Hồ Chí Minh mà còn cung cấp cho tác giả luận án những kiến thức cơ bản về bối cảnh lịch sử xã hội trong và ngoài nước đầu thế kỷ XX, gắn với quá trình hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh Từ đó, hiểu sâu sắc hơn cơ sở thực tiễn sâu xa, tác động đến quá trình hình thành tư tưởng của Người về cán bộ và công tác cán bộ

Hồ Chí Minh với tiến trình lịch sử dân tộc của Phan Ngọc Liên (Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2008) là sự tổng hợp và hoàn thiện những kết quả nghiên cứu của ông trong nhiều năm miệt mài nghiên cứu Với 682 trang, cuốn sách gồm ba phần: phần thứ nhất - Đất nước, dân tộc với Hồ Chí Minh; phần thứ hai - Hồ Chí Minh với sự phát triển của lịch sử dân tộc; phần thứ ba

- Hồ Chí Minh sống mãi trong lòng nhân dân Việt Nam Những điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng của Người về công tác cán bộ nói riêng được trình bày trong phần thứ nhất Trong phần này, tác giả Phan Ngọc Liên giới thiệu nguyên tắc phương pháp luận trong quá trình nghiên cứu về sự xuất hiện các anh hùng dân tộc, gắn với những điều kiện kinh tế - xã hội cũng như đặc điểm của từng giai đoạn lịch sử cụ thể, đáp ứng những yêu cầu nhất định của thời đại Trên cơ sở đó, tác giả cuốn sách đã chứng minh rằng, cũng như các anh hùng dân tộc trước đây, Hồ Chí Minh đã

ra đời và hoạt động trong bối cảnh lịch sử cụ thể, có kế thừa quá khứ, phát triển trong hiện tại và đặt cơ sở cho tiến trình tiếp theo Qua đó, tác giả đã khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh – trong đó có tư tưởng về công tác cán bộ

- ra đời là sản phẩm của một thời đại lịch sử, xuất phát từ yêu cầu của lịch sử

Công trình Sự kế thừa và phát triển đạo đức Nho giáo của Hồ Chí Minh

trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam (Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí

Minh, năm 2012) của hai tác giả Hoàng Trung, Nguyễn Hải Ngọc gồm 4 nội

20

dung cơ bản: Nội dung cơ bản của đạo đức Nho giáo, những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực trong đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam; Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển những tư tưởng tích cực của đạo đức Nho giáo trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam; Thực trạng suy thoái đạo đức trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân hiện nay; Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với việc giáo dục, rèn luyện đạo đức ở nước ta hiện nay Với 179 trang, hai tác giả đã luận chứng, làm rõ nhận định tư tưởng đạo đức Nho giáo là một trong những nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Cuốn sách khẳng định Hồ Chí Minh đã kế thừa, phát triển những tư tưởng tích cực của đạo đức Nho giáo, xây dựng nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng đáp ứng yêu cầu giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước

Việc tìm hiểu thấu đáo Cách mạng Tháng Mười Nga đã giúp Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh hiểu rõ quan điểm của V.I.Lênin: “Trong lịch sử chưa hề

có giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không hề đào tạo được trong hàng ngũ của mình những nhà lãnh đạo chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” (V.I.Lênin, 2005a, tr.473) Những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của nhân dân, về tổ chức nhà nước, về vai trò của người tổ chức, lãnh đạo phong trào cách mạng… đã được Hồ Chí Minh tiếp thu có chọn lọc và vận dụng sáng tạo trong quá trình vận động thành lập Đảng, trong tổ chức bộ máy Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong quá trình tuyển chọn và sử dụng cán bộ nhằm phục vụ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Đây là cuốn sách rất có giá trị đối với tác giả luận án trong việc tham khảo, nghiên cứu các điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Tiếp thu và vận dụng những kết quả của các công trình đi trước, tác giả luận án cố gắng phân tích, làm rõ điều kiện, tiền đề hình thành tư tưởng Hồ

21

Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, nhằm góp phần khẳng định tư tưởng của Người nói chung, tư tưởng về cán bộ và công tác cán bộ nói riêng là sản phẩm của thời đại, xuất phát từ yêu cầu của cách mạng Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, là sự kết tinh của truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại và là kết quả của quá trình hoạt động cách mạng của Người

Thứ hai, các công trình nghiên cứu nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, có thể kể đến các công trình sau:

Thế giới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh sống mãi của Đại tướng

Võ Nguyễn Giáp (Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021); Góp phần

xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước hiện nay của tác

giả Hà Quang Ngọc (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000); Quán triệt tư

tưởng Hồ Chí Minh về công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay (Nguyễn Văn Chỉnh chủ biên, Nxb

Đà Nẵng, 2000); Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước của các

tác giả Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm đồng chủ biên (tái bản và lưu

hành nội bộ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003); Tư tưởng Hồ Chí Minh

về cán bộ và công tác cán bộ của tác giả ùi Đình Phong (Nxb Lao động, Hà

Nội, 2006); Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhận thức lý luận và hoạt

động thực tiễn của Huỳnh Thị Gấm (Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội,

2015); v.v…

Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do tác giả Nguyễn Phú

Trọng và Trần Xuân Sầm chủ biên Cuốn sách gồm bốn phần: Phần thứ nhất, các tác giả chỉ ra những vấn đề lý luận và phương pháp luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; phần thứ hai, các tác giả phân tích kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong lịch sử nước ta và một số nước trên thế giới; Trong

22

phần thứ ba, cuốn sách bàn về thực trạng đội ngũ cán bộ hiện nay; phần thứ tư tập trung bàn luận về quan điểm và phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ được tập thể các tác giả cuốn

sách phân tích trong mục II (phần thứ nhất) - Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ Trong đó, bên cạnh việc phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, cuốn sách cũng bàn khá kỹ lưỡng quan điểm của Hồ Chí Minh về cán bộ ở các góc độ như: Quan niệm của Hồ Chí Minh về cán bộ - “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (tr.43), về vị trí của cán bộ - cán bộ được Hồ Chí Minh đặt ở vị trí có tính chất quyết định (tr.44), về những phẩm chất thuộc tiêu chuẩn hàng đầu của người cán bộ - khiêm tốn, ham học hỏi, không giấu dốt, thường xuyên tự phê bình, không chủ quan, tự mãn, gặp thất bại không nản chí (tr.61)… Đây

là nội dung kiến thức tham khảo quan trọng đối với tác giả luận án trong quá trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

Cũng trong mục II (phần thứ nhất), tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán

bộ cũng được các tác giả đi sâu phân tích Các tác giả cho rằng, Hồ Chí Minh coi công tác cán bộ cũng như đào tạo nhân tài là trọng yếu và rất cần thiết (tr.48) Chất lượng của cán bộ là kết quả tổng hợp của các khâu đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng, đề bạt, cất nhắc, kiểm tra, giám sát, phê bình… và sự nỗ lực phấn đấu của từng người (tr.48) Điều nguy hại trong công tác cán bộ là thói hư túng và mù quáng (tr.49)

Công trình Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác huấn luyện, đào

tạo cán bộ, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay của

Nguyễn Văn Chỉnh (chủ biên) được xuất bản nhân dịp kỷ niệm 110 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh Cuốn sách là tập hợp các bài viết của các tác giả khác nhau khi nghiên cứu những di huấn của Người về công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ Thông qua các bài viết này, các tác giả của cuốn sách khẳng

23

định: việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ huấn luyện, đào tạo cán bộ là một vấn đề cấp bách (tr.6) Cuốn sách là nguồn tham khảo quan trọng đối với tác giả luận án trong quá trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác đào tạo cán bộ

Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của tác

giả ùi Đình Phong gồm 4 chương, tập trung làm rõ các nội dung: Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ; Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ; Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ của Đảng; Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ được tác giả phân tích kỹ lưỡng trong

chương 2 Tác giả đã khẳng định cách mạng là một việc to, khó khăn, lâu dài

và là công việc của dân chúng; đồng thời, tác giả cũng nhấn mạnh cán bộ quyết định mọi việc Ở đây, tác giả cuốn sách đã làm rõ và nhấn mạnh tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí của cán bộ trong sự nghiệp cách mạng

với quan điểm cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc thành công hay

thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Với vai trò, vị trí to lớn và nặng nề, người

cán bộ cách mạng phải không ngừng tự rèn luyện mình với tư cách là chủ thể Tác giả cũng đã dành một phần phân tích yêu cầu của Hồ Chí Minh đối với người cán bộ cách mạng trên mọi lĩnh vực (tr.89), trong đó, đạo đức là gốc của người cách mạng Ngoài ra, cán bộ cũng phải rèn luyện năng lực lãnh đạo, năng lực tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, đồng thời phải nâng cao trình độ lý luận, chính trị, văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ, phong cách… Qua đó, tác giả phân tích mối quan hệ về sự thống nhất giữa đức và tài: Muốn có đạo đức thì phải có trí tuệ, và muốn trí tuệ suốt đời phục

vụ cho cách mạng đạt hiệu quả cao nhất thì phải lấy đạo đức cách mạng làm gốc Tác giả luận án đánh giá cao nội dung chương 2 và coi đây là một tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình hoàn thiện chương 1 luận án

24

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ của Đảng được xem là nội

dung quan trọng nhất của công trình và được tập trung làm rõ trong chương thứ ba Tác giả cuốn sách khẳng định: Theo Hồ Chí Minh, muốn cho sự nghiệp cách mạng phát triển, phải kết hợp chặt chẽ việc rèn luyện hàng ngày của cán bộ với chính sách và công tác cán bộ của Đảng Cần phải hiểu biết cán bộ, khéo dùng cán bộ, phải có gan cất nhắc cán bộ, phải có cách đối với cán bộ, kết hợp các loại cán bộ, và phải thường xuyên huấn luyện cán bộ (tr.116) Thông qua chương sách này, tác giả luận án hiểu rằng, vấn đề cán bộ

là vấn đề trọng yếu, cần kíp

Thứ ba, các công trình đi sâu nghiên cứu thực trạng vận dụng tư tưởng

Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ 2010 đến nay Việc tiếp cận, nghiên cứu, đánh giá

thực trạng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị tỉnh à Rịa - Vũng Tàu đã

được thể hiện trong: Báo cáo Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3

khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu (năm 2017); trong Đề án Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ nay đến 2020 và định hướng đến 2025 do an Thường vụ Tỉnh ủy xây

dựng (năm 2018); và trong một số bài tham luận được đăng trong Kỷ yếu Hội

thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

các tỉnh Đông Nam bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy à Rịa -

Vũng Tàu tổ chức (năm 2018); Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh à Rịa - Vũng Tàu lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020 – 2025; áo cáo của Tỉnh uỷ à Rịa - Vũng Tàu về Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; ảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc; Nâng cao chất lượng cuộc sống và niềm tin của nhân dân; Tiếp tục phát triển à Rịa

- Vũng Tàu thành tỉnh mạnh về công nghiệp, cảng biển, du lịch và nông

25

nghiệp công nghệ cao ( áo cáo chính trị của an Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa VI trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ VII, nhiệm kỳ 2020 – 2025);…

Sau 20 năm thực hiện chiến lược công tác cán bộ, Tỉnh ủy tỉnh à Rịa -

Vũng Tàu đã có Báo cáo số 199 - BC/TU ngày 31/10/2017, Tổng kết thực

hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong Báo cáo này, Ban

Thường vụ Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu đã tổng kết những kết quả đạt được trong công tác cán bộ, đặc biệt là công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của Tỉnh; đồng thời, Tỉnh ủy cũng nghiêm túc chỉ ra những hạn chế cần khắc phục trong công tác cán bộ áo cáo gồm 4 phần: Phần I - Công tác lãnh đạo, chỉ đạo; Phần II - Kết quả thực hiện; Phần III - Nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới; Phần IV - Đề xuất, kiến nghị

Thực trạng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được nêu ra trong phần I và phần II của Báo cáo:

Phần I với tiêu đề “Công tác lãnh đạo, chỉ đạo” đã tổng kết, đánh giá việc triển khai, cụ thể hóa và ban hành các văn bản thực hiện; Việc cụ thể hóa, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ, nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức và ngưòi đứng đầu các tổ chức trong

hệ thống chính trị; Việc phân cấp quản lý cán bộ, bổ nhiệm cán bộ, tuyển dụng, bố trí và sử dụng cán bộ; việc thực hiện cơ cấu 3 độ tuổi; tỷ lệ, cơ cấu cán bộ trẻ, cán bộ nữ, về cơ cấu, lĩnh vực ngành nghề trong quy hoạch, bố trí,

sử dụng cán bộ như thế nào để bảo đảm sự phát triển; việc thu hút và phát huy cán bộ, công chức có triển vọng, có thành tích xuất sắc, việc tiếp nhận sinh viên tốt nghiệp xuất sắc vào công tác trong các cơ quan của hệ thống chính trị; Về công tác kiểm tra, giám sát; đôn đốc việc sơ kết, tổng kết thực hiện các nghị quyết, quy định, quy chế về công tác cán bộ

26

Phần II - Kết quả thực hiện Trong phần này, áo cáo đề cập đến kết quả đội ngũ cán bộ, số lượng, chất lượng cán bộ của tỉnh à Rịa - Vũng Tàu nói chung, về hệ thống cán bộ trong hệ thống chính trị của Tỉnh nói riêng, và về công tác cán bộ, những kết quả đạt được và cả những hạn chế, yếu kém cần phải khắc phục áo cáo cũng chỉ ra những nguyên nhân chủ yếu của những kết quả, nguyên nhân của những yếu kém, từ đó rút ra 5 bài học kinh nghiệm Báo cáo Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu đã khái quát đầy đủ những kết quả đạt được, những khó khăn trong công tác cán bộ của Tỉnh Các thông tin trong báo cáo

là nguồn tư liệu, căn cứ quan trọng, là bệ đỡ quý báu về tri thức để tác giả luận án có thể học hỏi, tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng công tác cán bộ; đồng thời, đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị tỉnh à Rịa - Vũng Tàu

Công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh à Rịa - Vũng Tàu cũng

được nghiên cứu, tổng kết trong Đề án Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,

công chức, viên chức của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ nay đến 2020 và định hướng đến 2025 Đề án được xây dựng trên tinh thần quán triệt Nghị quyết

của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh à Rịa - Vũng Tàu lần thứ VI cũng như trên cơ sở các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, văn bản quy định Nhà nước, văn bản của Tỉnh ủy về công tác cán bộ

Ngoài phần mở đầu, Đề án gồm ba phần lớn: Phần thứ nhất - Đội ngũ cán

bộ, công chức, viên chức và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện nay (2010- 2015); Phần thứ hai - Quan điểm, mục tiêu, nhiệm

vụ, giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức từ nay đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025; và phần thứ ba - Tổ chức thực hiện

Thực trạng công tác cán bộ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu còn được nghiên cứu

và trình bày dưới dạng các bài báo khoa học, tiêu biểu như loạt bài đăng

trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên

chức các tỉnh Đông Nam bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 (năm 2018, tại tỉnh à Rịa - Vũng Tàu), gồm: Đội ngũ cán

bộ, công chức, viên chức trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghệ 4.0 của Sở Nội vụ tỉnh à Rịa - Vũng Tàu; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong bối cảnh hội nhập quốc tế

và cách mạng công nghiệp 4.0 của Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 - Góc nhìn từ thực tiễn của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu của tác giả

Trần Hùng Phi; Thực trạng và giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức,

viên chức ngành khoa học và công nghệ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 của Sở Khoa học -

Công nghệ tỉnh à Rịa - Vũng Tàu; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp

xã ở Bà Rịa - Vũng Tàu đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới của tác giả Lê Thị

Anh Đào; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp xã trong hội

nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 - thực trạng và giải pháp tại huyện Đất Đỏ của Huyện ủy Đất Đỏ, tỉnh à Rịa - Vũng Tàu; Việc xây dựng

28

đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - thực trạng và giải pháp tại huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu của Huyện ủy Xuyên Mộc - tỉnh à Rịa - Vũng

Tàu; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp huyện - Thực trạng

và giải pháp tại huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu của Huyện ủy Côn

Đảo - tỉnh à Rịa - Vũng Tàu; Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp

huyện trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 - Thực trạng và giải pháp tại Thành ủy Vũng Tàu của Thành ủy Vũng Tàu

Các bài báo nói trên đã phân tích, luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác cán bộ, đánh giá thực trạng, giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu đặt ra ở nhiều địa phương khác nhau, trong tình hình mới, góp phần phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh à Rịa - Vũng Tàu và của cả nước Những kết quả, số liệu công bố trong các nghiên cứu nói trên là nguồn tư liệu tham khảo giúp tác giả hoàn thành luận án của mình

Thực trạng về cán bộ và công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh

Bà Rịa - Vũng Tàu còn được thể hiện rõ trong quá trình triển khai, thực hiện các văn bản do Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu ban hành Ngoài ra, một số bài báo đăng trên các website của Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng phản ánh thực tế công tác cán bộ của Tỉnh Trong quá trình thực hiện

luận án, tác giả luận án đã tham khảo và sử dụng một số thông tin từ các tài liệu này

Có thể nói, Báo cáo Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa

VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đấy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Đề án Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ nay đến 2020 và định hướng đến 2025; Các bài

tham luận được đăng trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học mang tên “Xây dựng

đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các tỉnh Đông Nam bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0” nói trên mới chỉ tiếp cận

29

thực trạng công tác cán bộ dưới góc độ đánh giá khái quát quá trình triển khai thực hiện, tổng kết, chứ chưa chỉ ra được các điều kiện, nguồn gốc sâu xa ảnh hưởng đến công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh à Rịa - Vũng Tàu; những bài viết đã dẫn ra ở trên cũng chỉ mới đánh giá công tác cán bộ trong phạm vi từng địa phương, ban ngành cụ thể trực thuộc tỉnh à Rịa - Vũng Tàu, và được trình bày dưới dạng những bài viết đơn lẻ, chứ chưa được nghiên cứu đầy đủ, toàn diện và có hệ thống với tư cách là một luận án triết học Trên cơ sở tiếp thu những kết quả của các công trình đi trước, tác giả cố gắng phân tích, làm rõ thực trạng công tác cán bộ của hệ thống chính trị tỉnh

à Rịa - Vũng Tàu, các yếu tố tác động đến công tác cán bộ của Tỉnh, những kết quả và hạn chế trong công tác cán bộ của Tỉnh từ năm 2010 đến nay

Ngoài ra, trong hướng thứ ba này, còn có các công trình nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong thời gian tới (định hướng đến 2025)

Các công trình nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị ở tỉnh à Rịa - Vũng Tàu trong thời gian tới, trước

mắt là 2025, gồm: Báo cáo Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa

VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu (năm 2017); trong Đề án Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ nay đến 2020 và định hướng đến 2025 do an Thường vụ Tỉnh ủy xây dựng

(năm 2018); và trong một số bài tham luận được đăng trong Kỷ yếu Hội thảo

khoa học với chủ đề “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các tỉnh

Đông Nam bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Tỉnh ủy à Rịa - Vũng

Tàu phối hợp tổ chức (năm 2018)

Báo cáo số 199 - BC/TU ngày 31/10/2017 về việc Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công

30

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trên cơ sở tổng kết những kết quả đạt

được cũng như những hạn chế, yếu kém còn tồn tại, nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế trong công tác cán bộ của hệ thống chính trị tỉnh à Rịa - Vũng Tàu, áo cáo đã nêu ra những nhiệm vụ và giải pháp về công tác cán bộ trong thời gian tới cũng như điều kiện để thực hiện những giải pháp đó Nội dung này được trình bày trong phần III và phần IV của áo cáo: Phần III - Nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới áo cáo nêu ra 7 nhiệm vụ, giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới, nhằm phát huy kết quả đạt được và khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong quá trình thực hiện nghị quyết; Phần IV

- Đề xuất, kiến nghị Trong phần này, áo cáo mạnh dạn đưa ra chín đề xuất, kiến nghị nhằm bổ sung, sửa đổi các văn bản luật, thay đổi phương pháp tổ chức thực hiện, kịp thời tổng kết thực tiễn và bổ sung về mặt lý luận trong công tác cán bộ Có thể nói, áo cáo Tổng kết thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Tỉnh ủy à Rịa - Vũng Tàu không chỉ đã khái quát đầy đủ những kết quả đạt được, những khó khăn trong công tác cán bộ của Tỉnh, mà còn gợi mở những hướng đi riêng, những giải pháp cơ bản để thực hiện công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh có hiệu quả Các thông tin trong báo cáo là nguồn tư liệu, căn cứ quan trọng để tác giả luận án có thể học hỏi, tiếp tục tìm hiểu, đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị tỉnh à Rịa - Vũng Tàu

Trong Đề án Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ nay đến 2020 và định hướng đến 2025, các giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được nêu ra trong phần thứ hai, trong đó nhấn mạnh

các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở các khâu cơ bản trong công tác cán bộ, từ tuyển dụng đến đào tạo cán bộ, công tác đãi ngộ cán bộ và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho hệ thống chính

31

trị của Tỉnh Đề án đã xác định được những mục tiêu, giải pháp cụ thể, đảm bảo tính thiết thực, khả thi, hiệu quả, có thể triển khai thực hiện, áp dụng vào thực tiễn, vừa đảm bảo tính định hướng trong những năm tiếp theo Tuy nhiên, các giải pháp về công tác cán bộ mà Đề án này tiếp cận mới chỉ dừng lại ở góc độ chính trị học, nhấn mạnh các yếu tố về mặt chính sách chứ chưa

đi sâu nghiên cứu công tác cán bộ dưới góc độ triết học Song, số liệu trong

Đề án là căn cứ quan trọng để tác giả luận án có các nhận định, đánh giá trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện nội dung luận án

Giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ và công tác cán bộ trong hệ thống chính trị của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu còn được nghiên cứu và trình bày dưới dạng các bài báo khoa học, tiêu biểu như loạt bài đăng trong Kỷ yếu Hội thảo

khoa học Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức các tỉnh Đông Nam

bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0 (năm 2018,

tại tỉnh à Rịa - Vũng Tàu) Theo đó, các gải pháp chủ yếu được xác định gồm: công khai, minh bạch và nâng cao chất lượng tuyển dụng, quy hoạch, bố trí, sử dụng, đánh giá cán bộ; đổi mới có chiều sâu hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; quan tâm giáo dục, bồi dưỡng tư tưởng chính trị, đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; thực hiện tốt chính sách đãi ngộ cán bộ, xây dựng môi trường làm việc công bằng, minh bạch; đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành

và thực thi công vụ; đổi mới, nâng cao năng lực và phương thức lãnh đạo, quản lý theo xu hướng phát triển của thời đại; v.v Những kết quả nghiên cứu trong các bài viết này là nguồn tư liệu tham khảo có giá trị giúp tác giả hoàn thành luận án của mình

Các công trình nói trên đã chỉ ra được cơ sở lý luận, thực tiễn về sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Một số công trình đã công phu phân tích nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, từ đó khẳng định giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đối với công tác cán bộ của Đảng hiện nay Tuy

rõ những cơ sở thực tiễn và tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

về cán bộ và công tác cán bộ, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ cũng như sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ và công tác cán bộ trong hệ thống chính trị tại tỉnh à Rịa - Vũng Tàu

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

3.2 Nhiệm vụ của luận án

Một là, phân tích các điều kiện và tiền đề hình thành tư tưởng Hồ Chí

Minh về cán bộ và công tác cán bộ;

Hai là, phân tích, làm rõ những nội dung, đặc điểm tư tưởng Hồ Chí

Minh về cán bộ và công tác cán bộ;

Ba là, làm rõ thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và

công tác cán bộ tại tỉnh à Rịa - Vũng Tàu;