(Luận văn thạc sĩ) giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các hợp tác xã vận tải đường bộ ở tphcm , luận văn thạc sĩ

Nguyên nhân khách quan .... Nguyên nhân ch quan ..... - Theo dõi, ki m soát tình hình phân ph i lãi cho xã viên... viên th ng xuyên là nông dân và các thành viên liên k t khác.

I CAM OAN

“Gi i pháp hoàn thi n t ch c công tác k toán t i các h p tác xã v n

i ng b Thành ph H Chí Minh” là công trình nghiên c u khoa h c,

c l p c a b n thân tôi ây là lu n v n th c s , chuyên ngành k toán Lu n

Tác gi

h

h

C L C

PH N M U Trang 1

NG QUAN V H P TÁC XÃ V N T I VÀ T CH C CÔNG TÁC K TOÁN TRONG H P TÁC XÃ V N T I Trang 5

1.1 Nh ng v n chung Trang 51.1.1 Khái ni m H p tác xã Trang 51.1.2 Ph ng th c t ch c và ho t ng c a h p tác xã v n t i Trang 51.1.3 Vai trò c a v n t i i v i s phát tri n kinh t - xã h i Vi t Nam Trang 71.2 Các nguyên t c t ch c và ho t ng c a HTX Trang 81.3 Khái quát v công tác t ch c k toán trong HTX Trang 91.3.1 Khái ni m k toán HTX Trang 91.3.2 Nhi m v , yêu c u và ý ngh a c a công tác t ch c k toán trong HTX Trang 101.3.2.1 Nhi m v c a công tác t ch c k toán trong HTX Trang 101.3.2.2 Yêu c u c a công tác t ch c k toán trong HTX Trang 101.3.2.3 Ý ngh a công tác t ch c k toán trong HTX Trang 111.3.3 N i dung công tác t ch c k toán Trang 111.3.3.1 T ch c b máy k toán Trang 111.3.3.2 T ch c th c hi n và v n d ng h th ng ch ng t k toán Trang 121.3.3.3 T ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán Trang 121.3.3.4 T ch c v n d ng hình th c k toán Trang 131.3.3.5 T ch c v n d ng ch báo cáo tài chính Trang 141.3.3.5.1 H th ng báo cáo tài chính c a HTX Trang 151.3.3.5.2 Trách nhi m l p và trình bày báo cáo tài chính Trang 151.3.3.5.3 L p và trình bày báo cáo tài chính Trang 15Tóm t t ch ng 1 Trang 15

2.1.2 Mô hình h p tác xã m t s qu c gia Trang 212.2 c m t ch c ho t ng kinh doanh t i các h p tác xã v n t i ng b t i Tp.

HCM Trang 262.3 Th c tr ng công tác t ch c k toán t i các h p tác xã v n t i hi n nay Trang 322.3.1 V t ch c b máy k toán Trang 322.3.2 V t ch c v n d ng ch ch ng t k toán Trang 382.3.3 V t ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán Trang 412.3.4 V hình th c k toán Trang 422.3.5 T ch c h th ng báo cáo tài chính Trang 442.4 ánh giá th c tr ng công tác t ch c k toán t i các h p tác xã Trang 452.4.1 ánh giá chung Trang 452.4.2 Nguyên nhân c a nh ng thi u sót Trang 472.4.2.1 Nguyên nhân khách quan Trang 472.4.2.2 Nguyên nhân ch quan Trang 47Tóm t t ch ng 2 Trang 48

CÁC GI I PHÁP HOÀN THI N T CH C CÔNG TÁC K TOÁN TRONG CÁC H P TÁC XÃ V N T I NG B T I TP.HCM Trang 50

3.1 Nhóm gi i pháp v mô Trang 513.1.1 V ch k toán Trang 513.1.2 Xây d ng các lu t khác Trang 523.2 Nhóm gi i pháp vi mô Trang 533.2.1 V t ch c b máy k toán Trang 533.2.2 V t ch c v n d ng ch ch ng t k toán Trang 563.2.3 V t ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán Trang 583.2.4 V l a ch n hình th c k toán Trang 613.2.5 V t ch c th c hi n ch báo cáo k toán Trang 633.2.6 V t ch c ki m tra k toán Trang 68Tóm t t ch ng 3 Trang 70

T LU N Trang 71

h

DANH M C S , B NG BI U

ng 2.1 S l ng h c viên c ào t o t n m 2007 n 2010 29

ng 2.2 Trình c a k toán h p tác xã t i các HTX kh o sát 33

ng 2.3 Ch k toán các HTX kh o sát áp d ng hi n nay 38

B ng 2.4 M t s tài kho n chi ti t HTX áp d ng 41

B ng 2.5 Hình th c ghi s k toán các HTX kh o sát áp d ng hi n nay 42

ng 2.6 Th ng kê th i m l p BCTC c a các HTX kh o sát 45

ng 3.1 M t s tài kho n k toán b sung 60

ng 3.2 M u báo cáo k t qu kinh doanh 67

2.1 S mô hình k toán t p trung t i HTX s 9 35

2.2 S t ch c b máy k toán T i Liên Hi p H p Tác Xã V n T i TP.HCM 35

2.3 t ch c b máy k toán t i H p tác xã v n t i du l ch s 15 TP.HCM 36

h

v mô Phát tri n kinh t t p th v i nhi u hình th c h p tác a d ng mà nòng c t

là h p tác xã.” (theo V n ki n i h i XI c a ng)

Theo s li u th ng kê c a Liên Minh H p Tác Xã, s l ng h p tác xã trong

nh v c giao thông v n t i ng v trí th 5 trong t ng s h p tác xã c a Vi t Nam

Trong ó Thành ph H Chí Minh d n u v s l ng h p tác xã giao thông v ni

u này cho th y H p Tác Xã v n t i Thành Ph H Chí Minh gi vai tròquan tr ng trong quá trình phát tri n Công nghi p hóa - Hi n i hóa t n c nóichung và Thành Ph H Chí Minh nói riêng Hi n nay s nh n th c và công tác t

ch c c a các H p tác xã v n t i v mô hình t ch c k toán còn nh ng m t r t y u

a s các phòng k toán c a các n v có s nhân viên k toán ít, v trình

k toán chuyên môn c a các n v a ph n là Trung c p H n n a, m t s n

có nhân viên k toán nh ng h l i không rành v cách h ch toán, ho c các n v

áp d ng nh ng ph ng th c k toán không phù h p u này s làm cho các n

H p tác xã khó qu n lý c các chi phí b ra, l i nhu n thu c t n v

H p Tác Xã v n t i c v n hành m t cách t t nh t thì công tác qu n lý toán óng m t vai trò quan tr ng Chính vì u này nên tôi ch n tài “T ch ccông tác k toán t i các H p Tác Xã v n t i ng b Thành Ph H Chí Minh –

Th c tr ng và gi i pháp”, m c ích c i ti n ch ng trình gi ng d y c a tr ng

h

c sát v i th c t h n và xu t ph ng pháp hoàn thi n công tác k toán t icác H p Tác Xã v n t i ng b t i Thành Ph H Chí Minh.

2 Tình hình nghiên c u c a tài:

tài liên quan n h p tác xã ã có nhi u tác gi ã trình bày nh :

- toán ti n l ng và các kho n trích theo l ng

- toán v n b ng ti n

- toán tài s n c nh

- Hoàn thi n công tác t ch c k toán t i HTX nông nghi p các t nh phía Nam

- Th c tr ng và m t s xu t c i thi n công tác qu n tr ngu n nhân l c i tài x và ti p viên xe buýt t i H p tác xã V n t i 19/5

- toán chi phí s n xu t và tính giá thành d ch v v n t i hành khách công

ng b ng xe buýt t i các n v v n t i thành ph h chí minh – th c

tr ng và gi i pháp

- toán h p tác xã ti u th công nghi p

Tuy nhiên các tài trên nghiên c u v công tác k toán t i các h p tác xãnông nghi p, còn các tài v h p tác xã phi nông nghi p thì ch trình bày

t ho c m t s ph n hành k toán t i các h p tác xã, ch a có tài nàonghiên c u v công tác t ch c k toán t i các h p tác xã v n t i TP.HCM

các m t, t ch c th c hi n ch ng t k toán, t ch c ch s sách k toán, báo cáotài chính , thông qua ó dánh giá m c phù h p c a ch k toán hi n hành i

p, a d ng và phong phú, do ó có th nghiên c u tr ng m tài ch gi i

n các v n ch y u

Hi n nay, t i Thành ph H Chí Minh có 187 H p tác xã v n t i ang ho t

ng, trong ph m vi tài này tác gi ch n kh o sát 71 H p tác xã có danh sách li t

kê (ph l c 1), vì các h p tác xã này có quy mô l n, s xe h p tác xã ang qu n lý

ng i nhi u có th i di n cho các h p tác xã khác

tài nghiên c u nh m ánh giá khái quát tình hình t ch c công tác k toán

i các H p tác xã v n t i ng b trong khu v c Thành ph H Chí Minh T ó

h

a ra các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng k toán c a H p tác xã và b sungthêm nh ng ph n ch a c t ch c.

Ngoài ph n m u và k t lu n, tài c trình bày thành các ph n chính nh sau:

Ch ng 1: T ng quan v h p tác xã v n t i và t ch c công tác k toán trong

p tác xã v n t i

Ch ng 2: Th c tr ng công tác t ch c k toán t i h p tác xã v n t i ng Tp.HCM hi n nay

Ch ng 3: Ph ng h ng hoàn thi n công tác t ch c k toán t i h p tác xã

n t i ng b Tp.HCMNgoài ra, tài còn có các ph l c, b ng bi u minh h a

h

Ch ng 1

T NG QUAN V H P TÁC XÃ V N T I VÀ T CH C CÔNG

TÁC K TOÁN TRONG H P TÁC XÃ V N T I 1.1 Nh ng v n chung

1.1.1 Khái ni m H p tác xã

Theo lu t h p tác xã s 18/2003/QH 11 ngày 26 tháng 11 n m 2003, H p tác

xã là t ch c kinh t t p th do các cá nhân, h gia ình, pháp nhân (sau ây g ichung là xã viên) có nhu c u, l i ích chung, t nguy n góp v n, góp s c l p ratheo quy nh c a Lu t này phát huy s c m nh t p th c a t ng xã viên thamgia h p tác xã, cùng giúp nhau th c hi n có hi u qu các ho t ng s n xu t, kinhdoanh và nâng cao i s ng v t ch t, tinh th n, góp ph n phát tri n kinh t - xã

i c a t n c

p tác xã ho t ng nh m t lo i hình doanh nghi p, có t cách pháp nhân,

ch , t ch u trách nhi m v các ngh a v tài chính trong ph m vi v n u l ,

n tích lu và các ngu n v n khác c a h p tác xã theo quy nh c a pháp lu t khái ni m h p tác xã cho ta th y ó v a là t ch c kinh t , m t doanhnghi p l i v a mang tính ch t c a m t t ch c xã h i Là m t doanh nghi p, h ptác xã có tài s n riêng thu c s h u c a t p th , có u ki n riêng, có tên g i và

bi u t ng riêng, t ch u trách nhi m v k t qu s n xu t kinh doanh, d ch v vàbình ng nh các doanh nghi p khác, c thành l p theo trình t thành l p m tdoanh nghi p Tính ch t xã h i c a h p tác xã th hi n m c ích c a nó không

ph i l y vi c thu l i nhu n là chính nh các lo i hình kinh t khác mà nh m t o

u ki n cho các thành viên trong t ch c h tr nhau trong ho t ng s n xu tkinh doanh d ch v

1.1.2 Ph ng th c t ch c và ho t ng c a h p tác xã v n t i

Các h p tác xã v n t i c t ch c và ho t ng theo 3 lo i mô hình:

- HTX u hành s n xu t kinh doanh t p trung

h

i mô hình này, ph ng ti n c hình thành t ngu n v n góp c a xã viên

ng ti n, công c s n xu t kinh doanh, tài s n (theo quy nh c a lu t H p tác xã

m 2003) mang tên s h u c a h p tác xã, sau ó c giao l i cho xã viên qu n

lý, ho t ng theo u hành tr c ti p c a Ban qu n lý h p tác xã, nh m th c hi ncác m c tiêu s n xu t kinh doanh; h ch toán t p trung và coi m i ph ng ti n nh

t xí nghi p thành viên Trên th c t , các h p tác xã v n t i t ch c và ho t ngtheo mô hình này còn ít vì òi h i ch nhi m h p tác xã ph i có n ng l c qu n lý,

u hành nh y bén ho t ng s n xu t kinh doanh, i ng k toán, cán b qu n lý

c ào t o và am hi u sâu v ho t ng s n xu t kinh doanh v n t i; v c b n

áp ng c yêu c u theo quy nh c a Lu t H p tác xã n m 2003, ho t ng theonguyên t c qu n lý nh mô hình doanh nghi p, m t s t nh, thành ph ang pháthuy hi u qu mô hình này các l nh v c nh : v n t i (th y, b ), b n xe, c khí (s a

ch a, óng m i ph ng ti n), xây d ng công trình giao thông

Th c hi n mô hình này là u ki n h p tác xã v n t i kh c ph c th c

tr ng l ng l o v t ch c, y u kém v n ng l c tài chính, nâng cao trình qu n lý

n xu t kinh doanh, ho t ng phù h p v i các quy nh c a Lu t chuyên ngành(GTVT), Lu t Thu , Lu t Dân s và các quy nh pháp lu t liên quan khác

- Mô hình p tác xã h n h p

Mô hình này là các h p tác xã v a t ch c ho t ng d ch v h tr v a ho t ng

u hành và h ch toán t p trung s n xu t kinh doanh, do th c hi n Lu t H p tác xã

m 1996, ang chuy n i t ch c và ho t ng theo Lu t H p tác xã n m 2003

- Mô hình p tác xã d ch v h tr

ây là mô hình ang t n t i ch y u hi n nay, v i mô hình này, xã viên là ch s

u, t qu n lý và khai thác kinh doanh ph ng ti n v n t i c a mình (tài s n chính kinh doanh v n t i) h p tác xã không u hành tr c ti p các ho t ng s n xu tkinh doanh c a các xã viên, không h ch toán t p trung, h p tác xã và m i xã viêncùng có ng ký kinh doanh và n p thu môn bài riêng; ch cung c p cho xã viên

t s d ch v nh t nh nh :

h

p x p, phân b lu ng, tuy n v n t i i di n thu thu theo t ng ph ng ti n

n p cho c quan thu a ph ng Thay m t xã viên gi i quy t các th t c pháp

lý cho ph ng ti n ho t ng nh : ng ký lu ng tuy n v n t i c nh, gi i thi u

ki m nh ph ng ti n, mua b o hi m trách nhi m dân s c a ch ph ng ti n, gi iquy t tranh ch p h p ng v n t i, gi i quy t h u qu các v tai n n giao thông,

xu t hóa n GTGT cho xã viên theo quy nh c a pháp lu t….ch ng tìm và ký

t các h p ng v n t i v i ngu n hàng l n và n nh, cung c p thêm d ch v t

ph ng ti n có hi u qu

1.1.3 Vai trò c a v n t i i v i s phát tri n kinh t - xã h i Vi t Nam

Giao thông v n t i là m t ngành d ch v , tham gia vào vi c cung ng v t t thu t, nguyên li u, n ng l ng cho các c s s n xu t và a s n ph m n th

tr ng tiêu th , giúp cho các quá trình s n xu t xã h i di n ra liên t c và bình

th ng Giao thông v n t i ph c v nhu c u i l i c a nhân dân, giúp cho các ho t

và dân c Nh hoàn thi n k thu t, m r ng c li v n t i, t ng t c v nchuy n mà các vùng xa xôi v m t a lí c ng tr nên g n Nh ng ti n b c a ngành

n t i ã có tác ng to l n làm thay i s phân b s n xu t và phân b dân ctrên th gi i

Ngành giao thông v n t i phát tri n góp ph n thúc y ho t ng kinh t , v nhoá nh ng vùng núi xa xôi, c ng c tính th ng nh t c a n n kinh t , t ng c ng

c m nh qu c phòng c a t n c và t o nên m i giao l u kinh t gi a các n ctrên th gi i

Ngoài ra, nó còn óng góp cho ngân sách qua nhi u lo i thu và nh nh ng

ch v i theo c phát tri n t o thêm hàng tri u vi c làm cho ng i lao ng

Thông qua ó góp ph n gi m t l th t nghi p và nh ng tiêu c c x u trong xã h i

phát tri n c a v n t i ng b c ng là s huy ng ngu n v n v u t trong

i công dân khi có u ki n theo quy nh c a Lu t h p tác xã, th a nh n

u l h p tác xã u có th tr thành xã viên c a h p tác xã, xã viên có quy n ra

kh i h p tác xã theo quy nh c a u l t ng h p tác xã

- Qu n lý dân ch và bình ng:

Xã viên h p tác xã có quy n b u c , ng c vào các c quan qu n lý và ki m soát

a h p tác xã, có quy n tham gia óng góp ý ki n vào vi c ki m tra, giám sát các

ho t ng c a h p tác xã và có quy n ngang nhau trong bi u quy t, m i ch

tr ng, công vi c c a h p tác xã u c bi u quy t theo a s M i xã viên ch

có m t phi u khi bi u quy t Nguyên t c này th hi n m t trong nh ng ho t ng

rõ nét nh t phân bi t h p tác xã v i các thành ph n kinh t khác

h

- T ch u trách nhi m và cùng có l i:

p tác xã có quy n t ch trong s n xu t, kinh doanh d ch v nh ng c ng ph i

ch u trách nhi m v k t qu c a nh ng ho t ng ó, t quy t nh v vi cphân ph i thu nh p, m b o cho h p tác xã và các xã viên cùng có l i

- Vi c chia lãi ph i m b o k t h p l i ích c a xã viên và s phát tri n c a h ptác xã:

p tác xã sau khi làm xong ngh a v n p thu theo quy nh c a pháp lu t h ptác xã trích m t ph n lãi chia cho v n góp và công s c c a xã viên ã óng gópvào s n xu t kinh doanh d ch v c a h p tác xã và ph i c i h i xã viênthông qua

- H p tác và phát tri n c ng ng:

h p tác và t ng tr , giúp l n nhau là m t nguyên t c c n b n phân bi t

i quan h gi a các xã viên v i m i quan h các thành viên trong các doanhnghi p thu c các thành ph n kinh t khác Nguyên t c này mang tính nhân v ncao và g n k t các xã viên c a h p tác xã thành m t kh i oàn k t b n v ng lâudài Xã viên ph i phát huy tinh th n t p th , nâng cao ý th c trong h p tác xã vàtrong c ng ng xã h i Ngoài ra, các h p tác xã c n xây d ng s h p tác gi a các

n v trong n c v i nhau và h p tác v i các t ch c kinh t c a các n c khác

1.3 Khái quát v công tác t ch c k toán trong h p tác xã 1.3.1 Khái ni m k toán h p tác xã

K toán là 1 b ph n c u thành h th ng công c qu n lý n n kinh t qu c dân nóichung, qu n lý h p tác xã nói riêng

- Theo liên oàn k toán qu c t (IFAC): k toán là k thu t ghi chép, ph n ánh,

ng h p theo m t cách riêng có b ng ch ng v nh ng kho n ti n, các nghi p v vàcác s ki n có tính ch t tài chính và trình bày k t qu c a nó

- Theo quy nh c a lu t k toán: k toán là vi c thu nh p, x lý, ki m tra, phân tích

và cung c p thông tin kinh t , tài chính d i hình th c giá tr , hi n v t và th i gianlao ng

h

Trên th c t , có nhi u nh n th c, quan ni m v k toán nh ng ph m vi, góc khác nhau, nh ng u g n k toán v i vi c ph c v cho công tác qu n lý Do v y, toán là công c không th thi u c trong h th ng công c qu n lý, k toán làkhoa h c thu nh n, x lý và cung c p toàn b thông tin v tài s n và s v n ng

a tài s n, các ho t ng kinh t tài chính trong n v , nh m ki m tra, giám sáttoàn b ho t ng, tài chính c a n v

toán h p tác xã là công vi c t ch c h th ng thông tin b ng s li u qu n lý

và ki m soát tình hình v n ng c a các lo i tài s n, quá trình và k t qu ho t ng

n xu t, kinh doanh c a h p tác xã

1.3.2 Nhi m v , yêu c u và ý ngh a c a công tác t ch c k toán trong HTX 1.3.2.1 Nhi m v c a công tác t ch c k toán trong HTX

- Ghi chép, tính toán, ph n ánh s hi n có và tình hình luân chuy n, s d ng tài s n,

t t , ti n v n, quá trình và k t qu ho t ng kinh doanh, d ch v c a h p tác xã

- Th c hi n ki m tra, ki m soát tình hình th c hi n k ho ch kinh doanh, k ho chtài chính, ki m tra tình hình th c hi n các ch tiêu tài chính, các tiêu chu n, nh

c c a h p tác xã, ki m tra vi c qu n lý và s d ng các lo i v t t , tài s n, ti n

n, doanh thu, chi phí và vi c xác nh k t qu kinh doanh trong h p tác xã, ki mtra tình hình n p thu cho Nhà n c, ki m tra tình hình ch p hành ch chínhsách c a Nhà n c

- Theo dõi, ki m soát tình hình phân ph i lãi cho xã viên

- L p các báo cáo tài chính

1.3.2.2 Yêu c u c a công tác t ch c k toán trong HTX

- Ph n nh k p th i, y , chính xác toàn b tài s n, ngu n v n, công n , chi phí

và doanh thu c a m i ho t ng kinh t , tài chính phát sinh trong h p tác xã

- Ch tiêu k toán ph n ánh ph i th ng nh t v i công tác l p k ho ch tài chính v

i dung và ph ng pháp tính toán

- S li u trong báo cáo tài chính ph i rõ ràng, d hi u, m b o cho nh ng ng i s

ng thông tin có c nh ng thông tin c n thi t v tình hình tài chính c a HTX

- T ch c b máy k toán ph i g n nh , ti t ki m và hi u qu

h

1.3.2.3 Ý ngh a công tác t ch c k toán trong HTX

Mu n th c hi n t t ch c n ng, nhi m v c a k toán, h p tác xã c n ph i t ch ccông tác k toán m t cách khoa h c và h p lý T ch c công tác k toán khoa h c

và h p lý có ý ngh a nh sau:

- Là u ki n quan tr ng m b o cho n i dung công tác k toán th c hi n y

và có hi u qu

- Là ti n m b o cho ch k toán c tôn tr ng, trên c s m b o ch t

ng công tác k toán, th c hi n úng theo v n b n pháp quy c a Nhà n c

- T ch c t t công tác k toán s m b o cho công tác k toán có th hoàn thànhúng th i gian và m b o ch t l ng thông tin k toán cung c p cho m i i t ng

d ng, phát huy c n ng l c và nâng cao hi u su t làm vi c c a nhân viên ktoán, ti t ki m c chi phí qu n lý trong h p tác xã nói chung, chi phí h ch toán ktoán nói riêng

1.3.3 N i dung công tác t ch c k toán 1.3.3.1 T ch c b máy k toán

ch c b máy k toán là vi c s p x p, b trí, phân công vi c cho nh ng

ng i làm công tác k toán trong n v , sao cho b máy k toán ph i phù h p v iquy mô s n xu t, kinh doanh và yêu c u qu n lý h p tác xã

p tác xã ph i t ch c b máy k toán, b trí ng i làm k toán ho c thuêlàm k toán ph i b trí ng i làm k toán tr ng Tr ng h p ch a b trí c

ng i làm k toán tr ng thì ph i c ng i ph trách k toán ho c thuê ng i ngoàilàm k toán tr ng

Yêu c u c a vi c t ch c b máy k toán:

- B máy k toán ph i m b o ch o và th c hi n toàn di n th ng nh t và

p trung công tác k toán, th ng kê thông tin kinh t c a n v

- B máy k toán ph i g n nh h p lý, chuyên môn hóa, n ng l c hoànthành nhi m v c a k toán n v

Tùy theo c m ho t ng và t ch c c a h p tác xã mà b máy k toán

có th t ch c theo các mô hình sau:

h

Ch t l ng ghi chép vào ch ng t ban u quy t nh ch t l ng c a toàn b công

vi c k toán sau này Do v y, cán b k toán trong h p tác xã có nhi m v h ng

n các b ph n và cá nhân liên quan n vi c l p và duy t ch ng t ban u ph i

ch p hành t t nguyên t c ghi chép do Nhà n c quy nh

p tác xã c ng c n quy nh rõ trách nhi m cá nhân v n i dung ghi chép, kýduy t; quy nh v th i h n hoàn thành ch ng t , tránh t n ng ch ng t Vi c h ptác xã quy nh v trình t luân chuy n ch ng t nh m phát huy y ch c n ngthông tin c ng nh t o u ki n ph n ánh vào các s liên quan m t cách k p

Danh m c ch ng t k toán c quy nh trong Ch k toán doanh nghi p v a

và nh ban hành theo Quy t nh 48/2006/Q -BTC ngày 14/9/2006 (ph l c 3)

1.3.3.3 T ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán

có th t ng h p các nghi p v kinh t cùng tính ch t m t cách khoa h c, hìnhthành nên các y u t c a Báo cáo tài chính nh m áp ng nhu c u s d ng thông tin toán m t cách k p th i, m i h p tác xã có th s d ng nhi u tài kho n khác nhau

Toàn b các tài kho n s d ng trong k toán h p tác xã c s p x p theo m t tr t

nh t nh t o thành m t h th ng tài kho n

th ng tài kho n k toán h p tác xã là m t b ph n c u thành quan tr ng c a

h

công tác k toán c a các h p tác xã, h th ng tài kho n bao g m nh ng quy nh

th ng nh t v lo i tài kho n, tên g i, s hi u tài kho n và n i dung ghi chép c a

ng tài kho n

n d ng h th ng tài kho n k toán là xác nh rõ danh m c nh ng tài kho n, ti ukho n trong h th ng tài kho n k toán th ng nh t c n c s d ng trong h p tác

xã Khi xác nh danh m c tài kho n c n dùng, h p tác xã ph i c n c vào:

- H th ng tài kho n k toán th ng nh t do B tài chính ban hành

- i t ng k toán trong h p tác xã

- N i dung kinh t c a các ho t ng trong h p tác xã

- M i quan h v qu n lý gi a h p tác xã v i các c quan h u quan

th ng tài kho n k toán th ng nh t áp d ng cho h p tác xã c quy nh trong

Ch k toán doanh nghi p v a và nh ban hành theo Quy t nh 48/2006/Q BTC ngày 14/9/2006, s a i b sung theo thông t 138/2011/TT-BTC ngày

-4/10/2011 c a B Tài chính (ph l c 4)

1.3.3.4 T ch c v n d ng hình th c k toán

Hình th c k toán th c ch t là h th ng t ch c s k toán v i trình t và

ph ng pháp ghi s nh t nh nh m ghi chép, t ng h p, h th ng hóa s li u t

ch ng t g c vào các s k toán và l p báo cáo tài chính L a ch n hình th c ktoán c ng là m t trong nh ng n i dung quan tr ng c a t ch c công tác k toán

a ch n hình th c k toán phù h p s d ng trong công tác k toán góp ph nphát huy tác d ng c a h ch toán k toán, không nh ng m b o cho vi c thu nh n,

th ng hóa thông tin k toán y , k p th i, áng tin c y ph c v cho công tác

qu n lý kinh t tài chính, mà còn giúp h p tác xã qu n lý ch t ch tài s n c a doanhnghi p, ng n ng a nh ng hành vi làm t n h i n tài s n c a h p tác xã

Ch k toán doanh nghi p v a và nh ban hành theo Quy t nh 48/2006/Q BTC quy nh 4 hình th c k toán sau:

Hình th c k toán Nh t ký chung;

- Hình th c k toán Nh t ký - S Cái;

h

- Hình th c k toán Ch ng t ghi s ;

- Hình th c k toán trên máy vi tính

i hình th c k toán c phân bi t v i nhau b i c tr ng c b n v s l ngcác lo i s k toán chi ti t, s k toán t ng h p, k t c u s , trình t và ph ng phápghi chép, ki m tra, i chi u s li u gi a các s k toán c ng nh vi c t ng h p s

li u l p báo cáo tài chính

1.3.3.5 T ch c v n d ng ch báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính th hi n k t qu cu i cùng c a công vi c k toán, báo cáotài chính cung c p nh ng thông tin kinh t cho ng i s d ng Cu i m i k k toán

ng h p s li u l p các báo cáo tài chính theo quy nh Các báo cáo tài chính ph i

c g i k p th i cho các n i nh n báo cáo i v i nh ng báo cáo tài chính b t

bu c ph i t ch c ghi chép theo úng bi u m u quy nh Nh ng báo cáo khác tùythu c vào quy nh và yêu c u qu n lý c a n v xây d ng m u bi u cho phùp

Báo cáo tài chính ph n ánh tình hình tài chính c a h p tác xã b ng cách t ng

p các nghi p v kinh t tài chính có cùng tính ch t kinh t thành các y u t c abáo cáo tài chính

h

1.3.3.5.1 th ng báo cáo tài chính c a HTX

DANH M C BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P TÁC XÃ

1 B ng Cân i Tài kho n - M u s B01-DNN/HTX

2 Báo cáo K t qu ho t ng kinh doanh - M u s B02-DNN

3 B n Thuy t minh báo cáo tài chính - M u s B09-DNN/HTX

Bi u m u BCTC c a H p tác xã (ph l c 10)

1.3.3.5.2 Trách nhi m l p và trình bày báo cáo tài chính

T t c các h p tác xã u ph i l p và trình bày báo cáo tài chính theo quy

nh c a Lu t k toán, Chu n m c k toán s 21, ch k toán hi n hành

1.3.3.5.3 L p và trình bày báo cáo tài chính

Vi c l p và trình bày báo cáo tài chính ph i tuân th các yêu c u ã c qui

nh t i Chu n m c k toán s 21 “Trình bày báo cáo tài chính”, g m:

+ Trung th c và h p lý;

+ L a ch n và áp d ng các chính sách k toán phù h p v i qui nh c a t ngchu n m c k toán nh m m b o cung c p thông tin thích h p v i nhu c u ra cácquy t nh kinh t c a ng i s d ng và cung c p c các thông tin áng tin c y,khi:

- Trình bày trung th c, h p lý tình hình tài chính, tình hình và k t qu kinhdoanh c a doanh nghi p;

- Ph n ánh úng b n ch t kinh t c a các giao d ch và s ki n không ch nthu n ph n ánh hình th c h p pháp c a chúng;

- Trình bày khách quan, không thiên v ;

c m c a các ph ng th c ho t ng này giúp ta ánh giá c công tác t

ch c k toán c a các h p tác xã Ch ng 1 c a lu n v n c ng trình bày v vai trò

h

a v n t i i v i s phát tri n kinh t xã h i, c m c a h p tác xã nh quátrình hình thành v n, ph ng th c ho t ng, quy trình phân ph i l i nhu n, trìnhbày các v n lý lu n trong công tác t ch c k toán các h p tác xã, t ch c v n

ng ch ng t , t ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán, t ch c v n d ng ch báo cáo tài chính Nh ng n i dung trên ã làm c s lý thuy t cho vi c phân tích

th c tr ng c a công tác t ch c k toán hi n nay các h p tác xã, ng th i c ngxác nh c các v n c n ph i nghiên c u khi tìm hi u v th c ti n công tác ktoán trong các h p tác xã v n t i hi n nay

h

ho t ng trong l nh v c khác (ph l c 2)

p tác xã Vi t Nam c ra i t n m 1954 mi n B c trong t t c cácngành ngh , các l nh v c kinh t , trong dó nông nghi p là l nh v c phát tri n r ngrãi nh t, ngoài ra còn l nh v c ti u th công nghi p và v n t i n cu i n m 1960

ã có 2.760 h p tác xã s n xu t ti u th công nghi p và mua bán, 5.294 h p tác xãtín d ng và n cu i n m 1965 mi n B c ã có 24.406 h p tác xã nông nghi p,trong ó có 71,74% là h p tác xã nông nghi p b c cao, c t ch c, hình thành

nh ng n v kinh doanh có t cách pháp nhân nh : H p tác xã nông nghi p, h ptác xã ti u th công nghi p, h p tác xã v n t i, h p tác xã tín d ng, h p tác xã xâyng ho t ng theo t p th , t li u s n xu t c t p trung l i t d i s qu n lý

a Ban ch nhi m h p tác xã, m i ng i cùng i làm chung, s n ph m c chiabình quân theo s l ng công tham gia c a m i ng i “v i kh u hi u h p tác là nhà, xã viên là ch ” Nh ng trên th c t xã viên không có tham gia gì trong h p tác

xã mà t t c m i ho t ng s n xu t u do Ban ch nhi m h p tác xã tr c ti p uhành và h ch toán t p trung u này ã d n t i các thành viên trong t p th khôngnêu cao trách nhi m c a mình i v i t li u s n xu t

Sau ngày mi n Nam hoàn toàn gi i phóng, t n c hoàn toàn c l p ch

tr ng c n c i lên ch ngh a xã h i, trong ó h p tác xã c y lên m t b c

i tinh th n xây d ng quy mô l n, v i s n xu t chuyên môn hóa trong t ng h p tác

h

xã Tuy nhiên, tr c th c t a s nông dân Nam B tuy có ghi danh vào h p tác xã

nh ng v n làm n cá th , h p tác xã ch là hình th c Bên c nh ó, nhi u y u kémtrong qu n lý ã n y sinh d n n phong trào h p tác xã nhanh chóng thoái trào

Nh v y, mô hình h p tác xã theo ki u c ã t ra không phù h p, kh ng ho ngtrên di n r ng c nông nghi p, công nghi p, th ng nghi p kh p m i mi n c a

t n c

m 2003 lu t h p tác xã c s a i cho phù h p v i s phát tri n kinh t

a t n c trong giai n m i các h p tác xã t ch c theo ki u c ã c thay

th b ng mô hình h p tác xã ki u m i v i nh ng c m sau:

p tác xã t ch c theo ki u m i xã viên v a là ch s h u tài s n h p tác

xã v a là ng i s d ng, qu n lý tài s n và c ng là ng i cung c p d ch v , unày r t thu n l i cho m i xã viên h p tác xã phát huy vai trò qu n lý c a mình

nh m mang l i hi u qu s n xu t kinh doanh, cung c p d ch v t t nh t

i ích kinh t là l i ích c b n c a h p tác xã i v i xã viên; xã viên thamgia h p tác xã ph i cùng nhau góp v n vào h p tác xã cùng th c hi n vi c áp

ng nhu c u chung c a c ng ng xã viên Ngoài vi c cung ng s n ph m d ch v

t h n cho xã viên, l i nhu n ho c th ng d (b ng thu nh p tr chi phí) c a h p tác

xã c phân ph i tr l i cho m i xã viên

p tác xã t ch c theo ki u m i d a trên s h u c a cá thành viên và t p

th v t li u s n xu t, có ngh a là trong h p tác xã bao g m s h u t và s h uchung (t p th ) S h u h p tác xã ây c hình thành thông qua nguyên t c tnguy n cùng góp v n kinh doanh, có th bi u hi n hình thái pháp lý là s h uchung h p nh t, hay s h u chung theo ph n S h u chung h p nh t là s h u c anhi u ch mà trong ó ph n quy n s h u c a m i ch không c xác nh v i tài

n chung S h u chung h p nh t bao g m: S h u chung h p nh t có th phânchia ( t ai nhà n c c p, v n tích l y trong quá trình s n xu t kinh doanh ), các

ch s h u chung h p nh t có quy n, ngh a v ngang nhau i v i tài s n chung

Còn s h u chung theo ph n là s h u trong ó ph n quy n s h u c a m i ch s

u c xác nh v i tài s n chung M i ch s h u chung theo ph n có quy n,

h

ngh a v i v i tài s n thu c s h u chung t ng ng v i ph n quy n và s h u

ó còn ph n qu không chia là tài s n t p th s d ng cho các m c ích chung c a

p th , ph n tài s n này chi m t tr ng ngày càng l n trong s phát tri n c a kinh

h p tác Ng i lao ng tham gia kinh t h p tác v n có th duy trì và phát tri n

nh ng ho t ng kinh t riêng c a t ng h V i ki u t ch c này v a phát huy c

c m nh t p th , v a phát huy c n ng l c và trách nhi m c a m i thành viên,

nó kh c ph c c nh ng m t y u c a mô hình h p tác xã theo ki u c Qua hai

ki u t ch c mô hình h p tác xã có th cho th y:

- HTX ki u c : hình thành và phát tri n tr c khi có lu t HTX m i n m 2003

- HTX ki u m i: t khi có lu t HTX n m 2003 cho n nay

So sánh gi a mô hình HTX ki u c và mô hình HTX ki u m i, n i b t m t s n idung ch y u sau:

Gi ng nhau:

- u là hình th c kinh t t p th nh m thúc y phát tri n s n xu t và n

nh, nâng cao i s ng c a các thành viên tham gia

- u c hình thành trên c s nguyên t c h p tác hóa c a Lê-nin

- Nguyên t c t ch c cùng d a trên nguyên t c h p tác hóa c a Lê-nin nh ng

tr c ây n ng v hình th c, hi n nay th c t h n, tôn tr ng quy n c a các

ch th tr c khi tr thành thành viên c a h p tác xã

- Tuy c ng thông qua i h i xã viên b u ra h i ng qu n tr , nh ng tr c

ây ch nhi m n m trong h i ng qu n tr là do h i ng qu n tr c , còn

hi n nay ch nhi m có th c , ch n, thuê có ngh a là ch nhi m không nh tthi t ph i n m trong h i ng qu n tr ; ch nhi m có th i thuê

- Ch th tham gia tr c ây ch có cá th h gia ình, còn hi n nay ngoài haithành viên y còn có: các pháp nhân, t ch c xã h i, t ch c chính tr , cácthành ph n kinh t , cán b công ch c

- Gi i h n tham gia h p tác xã tr c ây b h n ch b i a gi i hành chính

ng i âu ch c tham gia h p tác xã ó, còn hi n nay không b gi i

n a gi i hành chính - m t ch th có th tham gia nhi u h p tác xã nhi u vùng mi n khác nhau

- góp v n, góp tài s n c a các thành viên tr c ây khi tham gia vào h ptác xã nông nghi p là ph i óng góp t t c công c , trâu bò… vào h p tác xã,còn hi n nay khi tham gia vào h p tác xã, xã viên óng góp ph n nào thì tính

ph n ó

- Ph m vi phát tri n hình thành h p tác xã: ch y u tr c ây trong nôngnghi p, h p tác xã tín d ng và h p tác xã mua bán S l ng h p tác xã muabán không áng k Còn hi n nay thì Nhà n c khuy n khích thành l p h ptác xã mà lu t pháp không c m nh ng trong ó u tiên trong l nh v c nôngnghi p (vì dân s n c ta có 87% nông thôn) Bên c nh ó, khuy n khíchphát tri n h p tác xã d ch v : nh h p tác xã nhà , h p tác xã ng nghi p,giao thông v n t i…

Hi n nay, Nhà n c khuy n khích m i ch th t ng thêm ngu n v n tham gia

p tác xã nh ng khi quy t nh nh ng v n l n c a h p tác xã thì theo nguyên

c bình ng

h

Khuynh h ng phát tri n: tr c ây t t i công, hoàn công, t p oàn s n xu t

ti n lên h p tác xã b c th p r i h p tác xã b c cao ch y u mang n ng tính hình

th c Hi n nay, trong quá trình phát tri n h p tác xã nào có th tr thành công ty c

ph n u c Nhà n c khuy n khích

Phân ph i: tr c ây sau khi thu ho ch tr i ngh a v i v i Nhà n c ph ncòn l i chia theo nguyên t c ong công tính m bình quân, cách phân ph i này ãlàm tri t tiêu ng l c c a xã viên Hi n nay, theo c ch th tr ng, vi c phân ph itrong các h p tác xã c quy nh trong lu t h p tác xã nh sau:

- Tr bù các kho n l c a n m tr c (n u có) theo quy nh c a pháp lu t vthu ;

- Trích l p qu phát tri n s n xu t, qu d phòng và các qu khác c a HTX;

- Chia lãi cho xã viên theo v n góp, công s c óng góp c a xã viên và ph n còn

i chia cho xã viên theo m c s d ng d ch v c a h p tác xãXem xét ánh giá hi u qu h p tác xã: Tr c ây khi xem xét ánh giá h p tác xã

th ng ánh giá v s l ng h p tác xã, s l ng xã viên tham gia còn hi n nay khixem xét h p tác xã là toàn di n tr ng tâm là t ng tr ng kinh t

2.1.2 Mô hình h p tác xã m t s qu c gia

i n

n , t ch c HTX c ra i t lâu và chi m v trí quan tr ng trong

n kinh t c a n c này, trong ó, Liên minh HTX Qu c gia n - NationalCooperative Union of India (NCUI) là t ch c cao nh t, i di n cho toàn b HTX

n NCUI có 212 thành viên, g m 17 liên oàn HTX chuyên ngành c p qu cgia, 171 liên oàn HTX thu c các bang và 24 liên hi p HTX a ch c n ng c p qu cgia M c tiêu chính c a NCUI là h tr và phát tri n phong trào HTX n , giáo

c và h ng d n nông dân cùng nhau xây d ng và phát tri n HTX Do có cácchính sách và phân c p ào t o h p lý nên n ã có m t i ng cán b có trình cao, thúc y khu v c kinh t HTX phát tri n, và mô hình HTX tr thành l c

ng v ng m nh, tham gia vào h u h t các ho t ng kinh t c a t n c

h

Khu v c HTX có c s h t ng r ng l n, ho t ng trong các l nh v c tín

ng, ch bi n nông s n, hàng tiêu dùng, hàng th công m ngh và xây d ng nhà

i t ng s v n ho t ng kho ng 18,33 t USD Nh ng l nh v c ho t ng quan

tr ng c a khu v c kinh t HTX n ang n i lên là HTX tín d ng nông nghi p,

có t tr ng chi m t i 43% t ng s tín d ng trong c n c, các HTX s n xu t ngchi m t i 62,4% t ng s n l ng ng c a c n c, HTX s n xu t phân bón chi m34% t ng s phân bón c a c n c

Nh n rõ vai trò c a các HTX chi m v trí tr ng y u trong các l nh v c c a

n kinh t qu c dân, Chính ph n ã thành l p công ty qu c gia phát tri nHTX, th c hi n nhi u d án khác nhau trong l nh v c ch bi n, b o qu n, tiêu thnông s n, hàng tiêu dùng, lâm s n và các m t hàng khác, ng th i th c hi n các d

án v phát tri n nh ng vùng nông thôn còn l c h u Ngoài ra, Chính ph ã th c

hi n chi n l c phát tri n cho khu v c HTX nh : Xúc ti n xu t kh u; S a i Lu tHTX, t o u ki n cho các HTX t ch và n ng ng h n; Ch n ch nh h th ng tín

ng HTX; Thi t l p m ng l i thông tin hai chi u gi a nh ng ng i nghèo nôngthôn v i các t ch c HTX; B o m trách nhi m c a các liên oàn HTX i v i cácHTX thành viên

hi p HTX tiêu dùng - Japanese Consumers' Co-operative Union(JCCU) là t ch c

p cao c a khu v c HTX Nh t B n Hi n nay, JCCU có 617 HTX thành viên

Các HTX thành viên ã s n xu t trên 10.000 s n ph m khác nhau mang nhãn hi u

“Co-op”, bao g m l ng th c, th c ph m và hàng hóa tiêu dùng

HTX Nông nghi p Nh t B n c c tr ng b i h th ng 3 c p: các HTXnông nghi p c s , các liên hi p và các liên oàn qu c gia Các t ch c HTX c s

c t ch c c p làng, th tr n và thành ph tr c thu c t nh, g m nh ng thành

h

viên th ng xuyên là nông dân và các thành viên liên k t khác HTX nông nghi p

s có 2 lo i: HTX nông nghi p a ch c n ng và HTX nông nghi p n ch c

ng HTX nông nghi p a ch c n ng có nhi m v ho t ng trong các l nh v cnông nghi p, ti p th s n ph m nông nghi p, cung c p nguyên li u s n xu t và các

t d ng thi t y u hàng ngày; Cho vay và u t v n, cung c p b o hi m HTXnông nghi p n ch c n ng ho t ng trong các l nh v c s n xu t c th nh ch

bi n s a, nuôi gia c m và các ngh truy n th ng khác Ngoài ra, còn có ch c n ng

ti p th s n ph m c a các xã viên thành viên và cung c p nguyên li u s n xu t

Các t ch c HTX c p t nh: Các HTX nông nghi p c u hành, qu n lýthông qua các liên oàn, các hi p h i HTX nông nghi p t nh và các liên minh HTXnông nghi p t nh Các liên oàn HTX c p t nh u ph i các ho t ng c a cácHTX trong ph m vi, quy n h n c a mình, ng th i cung c p các d ch v tài chính,

o hi m, ti p th cho các HTX thành viên Các liên hi p HTX t nh ch o các v n

v t ch c, qu n lý, giáo d c, nghiên c u c ng nh a các ki n ngh lên các cquan c a Chính ph Các liên minh HTX nông nghi p t nh có nhi m v giám sát và

qu n lý toàn b ho t ng c a các HTX nông nghi p liên k t

giúp các t ch c HTX ho t ng, Chính ph Nh t B n ã t ng c ng xây

ng h th ng ph c v xã h i hóa nông nghi p, coi HTX nông nghi p là m t trong

nh ng hình th c ph c v xã h i hóa t t nh t và yêu c u các c p, các ngành ph igiúp và b o v quy n l i h p pháp cho t ch c này ng th i, Chính ph cònyêu c u các ngành tài chính, th ng nghi p giúp v v n, k thu t, t li u s n

xu t v.v…, tuy nhiên, không làm nh h ng n tính t ch và c l p c a cácHTX này

m 2001, Thái Lan có 5.611 HTX các lo i v i h n 8 tri u xã viên, trong ó

có 3.370 HTX nông nghi p v i h n 4 tri u xã viên; 100 HTX t ai v i h n 147nghìn xã viên; 76 HTX th y s n v i h n 13 nghìn xã viên; 1.296 HTX tín d ng v i

n 2 tri u xã viên; 400 HTX d ch v v i h n 146 nghìn xã viên

Liên oàn HTX Thái Lan - Cooperative League of Thailand (CLT) c thành

p, là t ch c HTX c p cao qu c gia, th c hi n ch c n ng i di n, h tr , giáo d c

và b o v quy n l i h p pháp c a các HTX và xã viên theo lu t nh

Hi n nay, Thái Lan có m t s mô hình HTX tiêu bi u: HTX nông nghi p vàHTX tín d ng HTX Nông nghi p c thành l p nh m áp ng nhu c u c a xãviên trong các l nh v c: Vay v n, g i ti n ti t ki m và ti n ký qu , tiêu th s n

ph m, ti p th , h tr phát tri n nông nghi p và các d ch v khác Thông qua s trgiúp c a Chính ph , Ngân hàng Nông nghi p và HTX Nông nghi p, xã viên cvay v n v i lãi su t th p v i th i h n u ãi thích h p cho vi c kinh doanh ho c s n

xu t c a h Hi n nay, s HTX tham gia ho t ng kinh doanh này chi m kho ng39%

Ho t ng c a HTX tín d ng nh m áp ng nhu c u c a xã viên v các l nhc: Khuy n khích g i ti n ti t ki m c a các xã viên; Góp c ph n; Cung c p các

ch v v n vay cho xã viên

t o u ki n cho khu v c HTX phát tri n và khuy n khích xu t kh u,Chính ph Thái Lan ã ban hành nhi u chính sách thi t th c nh chính sách giá, tín

ng nh m khuy n khích nông dân phát tri n s n xu t

Ngoài ra, Chính ph ã thành l p B Nông nghi p và HTX, trong ó có 2 vchuyên trách v HTX là V phát tri n HTX và V ki m toán HTX V phát tri nHTX óng vai trò quan tr ng trong vi c giúp các HTX th c hi n các ho t ngkinh doanh, nh m t c các m c tiêu do các HTX ra; V ki m toán HTX

th c hi n ch c n ng ki m toán HTX và h ng d n nghi p v k toán trong công tác

qu n lý tài chính, k toán HTX Hàng n m, Liên oàn HTX Thái Lan t ch c h ingh toàn th v i s tham gia c a các i di n t các lo i hình HTX trong c n c

và i di n các c quan c a Chính ph liên quan n t ch c HTX S h tr , giúp

h

c a Chính ph Thái Lan th c s có hi u qu trong vi c ho ch nh các chínhsách i v i phát tri n khu v c HTX.

c ho c t ch c nh ng d ch v c n thi t Hi n nay, ANGKASA có 4.049 HTX các

lo i v i 4,33 tri u xã viên, trong ó, HTX tín d ng và ngân hàng có 442 HTX v i1,32 tri u xã viên; HTX nông nghi p có 205 HTX v i 0,19 tri u xã viên; HTX xây

ng nhà có 103 HTX v i 0,07 tri u xã viên; HTX công nghi p có 51 HTX v i0,01 tri u xã viên; HTX tiêu dùng có 2.359 HTX v i 2 tri u xã viên; HTX d ch v

có 362 HTX v i 0,14 tri u xã viên v.v S phát tri n v ng ch c c a các khu v ckinh t HTX ã thúc y n n kinh t Malaysia có b c phát tri n m i

Các nguyên t c c a HTX c ANGKASA nêu c th nh sau: Qu n lý dân

ch ; Thành viên t nguy n; Thu nh p bình ng; Phân ph i l i nhu n kinh doanhtheo m c s d ng các d ch v c a các xã viên và m c óng góp c ph n c a xãviên; Hoàn tr v n theo m c u t ; Xúc ti n công tác ào t o ph c p ki n th c

qu n lý và khoa h c k thu t nông nghi p cho các xã viên

m 1922, Pháp l nh u tiên v HTX c a Nhà n c Malaysia ra i Sau ó,

m 1993, Lu t HTX ra i, là khung kh pháp lý các HTX ho t ng, ng

th i xây d ng k ho ch phát tri n và ào t o cán b qu n lý HTX, c ng c quy n

a xã viên c ng nh công tác ào t o xã viên Lu t c ng quy nh vi c ki m toán

i b và xây d ng báo cáo toàn di n c a Ban ch nhi m HTX trong i h i xãviên th ng k hàng n m c bi t, Chính ph Malaysia ã thành l p C c Pháttri n HTX v i m t s ho t ng chính nh : Qu n lý và giám sát các ho t ng

a HTX; Giúp tài chính và c s h t ng HTX có th t n t i ho t ng;

Xây d ng k ho ch phát tri n HTX, k ho ch ào t o cán b qu n lý

h

mô hình h p tác xã c a m t s qu c gia trên, ta th y h p tác xã a scác qu c gia ho t ng ch y u trong l nh v c nông nghi p và tín d ng, u tuântheo khuôn kh pháp lý là Lu t h p tác xã các n c nh Thái Lan, Malaysia cóthành l p m t b ph n ki m toán h p tác xã th c hi n ch c n ng ki m toán và

ng d n nghi p v k toán trong công tác qu n lý tài chính, k toán HTX Vi cthành l p b ph n ki m toán h p tác xã này giúp ích cho vi c qu n lý HTX, Vi tNam nên h c t p theo qu n lý, v n hành h p tác xã cho t t

2.2 c m t ch c ho t ng kinh doanh t i các h p tác xã v n t i ng

t i Tp HCM

Thành ph H Chí Minh là m t ô th ông dân nh t n c v i h n 8 tri u

ng i Thành ph có g n 3.900 con ng v i chi u dài kho ng 3.600 km, nh ng

ch có 70% trong s ó có b r ng m t ng nh h n 7m Ph ng ti n giaothông bao g m 470 nghìn ô-tô, 4,8 tri u xe mô-tô, g n máy Ph ng ti n v nchuy n hành khách công c ng hi n nay c a thành ph ch y u là xe buýt và ta-xi

m 2011, xe buýt v n chuy n c h n 552 tri u l t hành khách Toàn thành

ph có 146 tuy n xe v i m t “ph sóng” m ng l i xe buýt hi n nay là 1,65km/km2, c b n ph kh p các tuy n ng

Cùng v i nh p phát tri n kinh t n ng ng, sáng t o c a thành ph HChí Minh, các HTX giao thông v n t i t i Tp.HCM ã và ang óng m t vai trò to

n trong vi c gi i quy t giao thông c ng c ng c a thành ph , góp ph n vào vi c

th c hi n ch tr ng c a Nhà n c v t ng c ng phát tri n giao thông công c ng,

gi i quy t ách t c giao thông và v n minh ô th Theo báo cáo c a S Giao Thông V n T i Tp.HCM, tính n ngày 31/12/2010,Thành ph có 187 H p tác xã v n t i b ng ô tô, trong ó có 18 HTX ng ký ho t

ng buýt, 08 HTX ho t ng taxi, 16 HTX ho t ng tuy n c nh, 121 HTX

ho t ng theo h p ng và còn l i ho t ng v n t i hàng hóa và b c x p, s a

ch a ôtô Qua s li u ng ký c p s nh t trình ch y xe và phù hi u xe h p ng t i GTVT, n nay HTX ng ký 8.791 xe V th ph n m nh n : kh i kinh t t p

h

th m nh n g n 78% nhu c u i l i b ng xe buýt và trên 80% nhu c u v n t ihàng hoá b ng ô tô

ng tr c nhu c u ngày càng t ng, kinh t t p th trong ngành giao thông v n t i,

mà nòng c t là các HTX ang ng tr c nh ng v n h i phát tri n m nh m

t là, phát tri n kinh t t p th nói chung, c bi t là các HTX giao thông v n t ithành ph c s quan tâm ch o c a ng b và chính quy n thành ph

Hai là, cùng v i vi c phát tri n thành ph ngày càng v n minh, hi n i, nhu c u

n chuy n công c ng, trong ó có xe buýt ngày càng t ng Hi n nay v n chuy n

ng xe buýt m i chi m kho ng 6% nhu c u xã h i t c m c tiêu t l v nchuy n hành khách b ng xe buýt 15% vào n m 2015 và 25% vào n m 2020, thì c

i phát tri n c a v n chuy n xe buýt, trong ó có các HTX v n t i là r t l n

Ba là, thành ph H Chí Minh là m t trung tâm kinh t n ng ng, sáng t o, cácHTX v n t i thành ph dám ngh , dám làm ã tích t c khá nhi u kinh nghi m

và bài h c trong qu n lý, u hành và phát tri n HTX v n chuy n trong nhi u n mqua s ti p t c tìm tòi và xây d ng chi n l c phát tri n cho giai n m i ng

th i, ngành v n t i c ng c ng, trong ó có HTX ang c nhân dân thành ph ng trong phong trào toàn dân s d ng xe buýt do UBND thành ph phát ng và ãthu c nh ng k t qu ban u

Các H p tác xã này ho t ng theo mô hình d ch v h tr phát tri n v i quy mô

ng i l n, có s l ng ph ng ti n hàng ngàn chi c nh H p tác xã V n t i s

2, s 4, s 5, s 9, Hi p Phát , Vi t Th ng H p tác xã liên t nh Du l ch - D ch v

Th ng Nh t, H p tác xã 19/5

c m t ch c ho t ng kinh doanh c a H p tác xã g m r t nhi u khâu: Giao

ch, d ch v , h p ng, thanh toán v i khách hàng k t h p các khâu ng i lái xe,

ng i, hàng hóa, s l ng, ch ng lo i, h ng i, các khâu có m t s liên k t

ch t ch l p k ho ch u v n, qu n lý các khâu k thu t nh b o qu n, b o

ng, s a ch a ph ng ti n và s d ng ph ng ti n c h p lý

Ph m vi ho t ng trên a bàn r t r ng, i t ng qu n lý r t nhi u n t ngchuy n xe, ng i lái xe làm vi c ch y u ngoài doanh nghi p, riêng l , c l p và

h

u ng Do ó, ph i lên k ho ch tác nghi p hàng ngày m t cách c th và chi

ti t

Các h p tác xã có nhi u ki u xe, nhãn hi u xe khác nhau, tính n ng k thu t khácnhau, s d ng nhiên li u c ng khác nhau Do ó yêu c u v qu n lý ph ng ti n

ng ph i khác nhau

t s H p tác xã kinh doanh v xe buýt c Nhà n c tr giá, t c là kho n ti n

a các doanh nghi p v n t i hay các H p tác xã b ra v các kho n chi phí s cNhà n c hoàn l i m c ã quy nh ho c n u s ti n l n thì s c xem xét l i

có th hoàn l i m c cao h n

Bên c nh ó, Nhà n c còn có nhi u chính sách h tr , khuy n khích phát tri n

p tác xã nh :

- N m 2002, Thành ph ã ch p thu n cho Liên hi p H p tác xã V n t i thành ph

là ch u t th c p d án 1.318 xe buýt ti p nh n 653 xe buýt các l ai, ã có

ch khuy n khích u t b ng ph ng th c h tr m t ph n lãi vay (6,48% theoQuy t nh s 330/2003/Q -UB) ã h tr phát tri n c 108 u xe úng theo

i t ng quy nh, ng th i c ng h tr m t ph n lãi vay cho Liên hi p H p tác

xã V n t i thành ph tham gia u t 02 xe buýt 02 t ng

- Theo án u t phát tri n m i ph ng ti n xe buýt giai n 2011 -2015 c a SGiao Thông V n T i, trong 5 n m t i s mua m i 1.680 xe buýt, trong ó có 571 xe

lo i 80 ch , 409 xe lo i 55 ch và 700 xe lo i 4 ch , t ng kinh phí u t là 1.878 t

ng, c huy ng b ng cách kêu g i các công ty, h p tác xã u t mua xe vàNhà n c h tr lãi vay u ãi và tr giá khi ho t ng

- Thành ph có nhi u ch ng trình tr giúp phát tri n m ng l i xe buýt, trong ó

có HTX, nh tr giá xe buýt n m 2011, m c tr giá là 1.268 t ng, t ng 450 t

ng so v i n m 2010; theo k ho ch, n m 2012 m c tr giá cho xe buýt là 1.500 t

ng, t ng 230 t ng

ây là nh ng tr giúp v chính sách vô cùng quan tr ng, v a th hi n s công nh nóng góp c a kinh t t p th trong l nh v c giao thông công c ng, v a th hi n

h

quan tâm c a lãnh o và chính quy n thành ph n vi c phát tri n giao thôngcông c ng c a thành ph , t o ti n cho s phát tri n c a các HTX xe buýt.

- Thành ph ã c p kinh phí ào t o b i d ng cho lái ph xe và nhân viên ph c vtrên xe buýt k t n m 2003 n 2006 là 4.160 l t h c viên kh i kinh t t p th

m 2007, gi i quy t cho ti p t c ào t o s h c viên còn t n c a n m 2006 là 773

c viên Qua s li u c a b ng sau, ta th y s l ng h c viên c ào t o t ng d nqua các n m t n m 2007 n 2010

Ngu n: Liên Minh HTX Tp.HCM

Tài s n, ph ng ti n c a các H p tác xã Giao thông v n t i ng b ch y u là

- a s các H p tác xã t ch c ho t ng theo mô hình d ch v h tr , xã viên

ng ký tài s n vào HTX và c t do ho t ng kinh doanh, HTX ch h tr m t

d ch v nh t nh nh tìm lu ng tuy n, b n bãi Mô hình này phát huy ctính n ng ng, trách nhi m c a t ng xã viên vì h là ng i t qu n lý tài s n, t

h

ch u trách nhi m v doanh thu và kinh doanh, nh ng v m t qu n lý c a Nhà n cthì l i r t l ng l o.

- M t s HTX theo mô hình d ch v t p trung ây là mô hình có nhi u u

m nh t, v a t p trung c qu n lý, v a phát tri n c và m b o an toàn giaothông, nh ng ây là mô hình t ng i khó vì òi h i ph i có ti m l c và trình

qu n lý nh t nh Vì th , mô hình này hi n nay ch a phát tri n nhi u

- Có s chuy n bi n v m t nh n th c c a cán b qu n lý Nhà n c i v ikinh t t p th - S g n bó c a Liên minh H p tác xã thành ph v i H p tác xã

- ã tri n khai t ch c các t ch c ng, t ch c Công oàn trong các H ptác xã v n t i ho t ng theo úng pháp lu t c a Nhà n c và t ng b c giáo d c

i ng công nhân ngành giao thông công chính

- T t ng m nh d n u t c a xã viên H p tác xã ( nh HTX v n t i s 9 cótrên 1.500 u xe nh ng HTX ng ký s h u ch có 600 xe còn l i là c a xã viênóng góp, HTX v n t i du l ch Ph ng Nam, HTX v n t i liên t nh và du l ch Vi t

Th ng, HTX 19/5 )

- ng thu n v phát tri n mô hình Liên hi p H p tác xã l n, m nh và n ng

c qu n lý trong l nh v c v n t i hành khách công c ng b ng xe buýt Hi n nayang có ch tr ng sáp nh p nh ng HTX quy mô nh , ho t ng kém hi u quhình thành nh ng n v có quy mô l n và t ch c qu n lý u hành khoa h c h n

Bên c nh nh ng m t t c thì H p tác xã còn có m t s h n ch nh :

- Nh n th c v mô hình H p tác xã c a Lu t H p tác xã n m 1996 v n còn

n t i trong ph n l n các H p tác xã v n t i, a n s l ch l c trong vi c th c

hi n các ngh a v theo quy nh Ph n l n các H p tác xã v n t i không qu n lý

c ngh a v khai báo và n p thu giá tr gia t ng và thu thu nh p doanh nghi p

a các xã viên, ây là khâu y u kém nh t c n c ng c , xu t phát t vi c áp d ng

mô hình c cho Lu t H p tác xã n m 1996, a s các H p tác xã v n t i ch chú

tr ng n vi c thu xã phí m b o h at ng và các d ch v liên quan n giao

ch hành chính, ng ki m, cung c p v t t , nên không chú tr ng n vi c th c

hi n các ngh a v c a xã viên, m t khác xã viên c ng l i d ng s h này ng ký

h

tham gia h at ng có th i gian t i H p tác xã r i b n v ho t ng t do tr ntránh ngh a v c a mình, m t m t các quy nh v hình th c qu n lý cho m i l aihình v n t i ng b có khác nhau, nh t là công tác qu n lý v kinh doanh v n t ihàng hóa còn thi u, nên trong m t th i gian dài các xe hàng ã b các H p tác xã

- Trình , ý th c ho t ng kinh t t p th c a các xã viên trong H p tác xãgiao thông v n t i Thành ph th p, l ng l o và còn bi u hi n tính vô nguyên t ctrong ho t ng kinh doanh

- S l ng ph ng ti n qu n lý t i a s H p tác xã kinh doanh v n t i hànghoá b s t gi m áng k do không có c ch qu n lý phù h p

- Ch a chú ý n vi c phát tri n h th ng b n bãi phù h p v i s l ng xethu c kh i HTX do không có v n và kh n ng huy ng v n th p, vì ây là m t

u ki n kinh doanh c ng nh yêu c u v an tòan giao thông Thành ph , vì v y s

là khó kh n cho nhi u H p tác xã v n t i ch a lo c b n bãi cho n v mình

- V các lo i v n qu trong các HTX Giao thông v n t i nhìn chung còn th p

- V c s v t ch t c a các H p tác xã nhìn chung còn r t khó kh n, a s các

p tác xã u không có t ai xây d ng tr s và công trình ki n trúc h t ng

ph c v cho s n xu t kinh doanh nh bãi xe, c s s a ch a, kinh doanh x ngu,… không có t ai làm tài s n th ch p khi vay v n

- Vi c khai thác v n t i ô tô, ho t ng c a doanh nghi p v n t i không nh ng

ph thu c vào ph ng ti n, khách hàng, hàng hóa mà còn ph thu c vào th i v ,

th i ti t, mùa, tr ng thái k thu t giao thông và ng xá a s các doanh nghi p

n t i ho t ng nhi u vào mùa n ng, n c ta là vùng khí h u nhi t i gió mùa,

a hình có nhi u sông ngòi nh t là khu v c phía Nam, vì v y bão l ã nh h ng

h

không nh n quá trình v n chuy n hàng hóa và hành khách, bên c nh ó c u phà

và c s h t ng v n còn kém

- H p tác xã a s là do các xã viên có v n góp l i làm n chung Vi t Nam,

c bi t là Thành Ph H Chí Minh các H p tác xã làm vi c theo hình th c “Chatruy n con n i” Vì v y m t b ng trình c a các xã viên không cao, ch c n trình 12/12 tr lên là có th làm c

2.3 Th c tr ng công tác t ch c k toán t i các h p tác xã v n t i ng

t i Tp.HCM hi n nay

nghiên c u th c tr ng t ch c công tác k toán các h p tác xã v n t i

ng b t i TP.HCM, c n ph i nghiên c u t ch c b máy k toán t i các h p tác

xã này, tình hình v n d ng các ch k toán, tài chính c a Nhà n c quy nh áp

ng cho h p tác xã Ngoài ra c n nghiên c u b n thân các ch k toán, tài chính

ó trong môi tr ng h p tác xã nh th nào, có phù h p không

2.3.1 V t ch c b máy k toán

Trong toàn b nh ng n i dung công tác k toán thì vi c t ch c b máy k toán

có vai trò quy t nh n ch t l ng, hi u qu c a toàn b công vi c k toán vì t t

nh ng n i dung công vi c trên u c th c hi n t chính nh ng thành viên c

th trong b máy k toán T ch c b máy k toán bao g m các công vi c: t ch cnhân s , t ch c các ph n hành k toán, t ch c m i quan h gi a các ph n hành ktoán, t ch c m i quan h gi a b ph n k toán và các b ph n khác có liên quan

Trình c a k toán tr ng và nhân viên k toán có vai trò quy t nh n ch t

ng công tác t ch c k toán Qua th c t kh o sát các h p tác xã v n t i ng TPHCM cho th y a s h p tác xã có m t ho c hai nhân viên k toán m

nh n toàn b công vi c k toán, m t s ít h p tác xã có quy mô l n thì s l ngnhân viên k toán lên n b n ng i Trình nhân viên k toán a ph n là trung

p, ch m t vài h p tác xã có k toán tr ng có trình cao ng, cao nh t là i

c B ng sau cho th y k t qu kh o sát v trình k toán h p tác xã t i 71 H ptác xã t i Thành Ph H Chí Minh

ng 2.2 – Trình c a k toán h p tác xã t i các HTX kh o sát

h

t s h p tác xã có quy mô l n, a d ng hóa d ch v thì công tác t ch c nhân

k toán t ng i bài b n, áp ng c yêu c u công vi c Vi c b trí nhân strong b máy k toán các h p tác xã này áp ng c yêu c u qu n lý c a h ptác xã

d các h p tác xã này làm t t c công tác t ch c b máy k toán là do Ban

qu n tr h p tác xã nh n th c úng m c vai trò c a b máy k toán, xác nh c

m quan tr ng và kh i l ng công vi c k toán trong h p tác xã, quan tâm ntrình nghi p v chuyên môn khi b nhi m k toán tr ng, ch n ng i bi t cách

ch c và u hành công vi c, bi t phân công, phân nhi m rõ ràng gi a các ktoán viên, luôn t o u ki n b ph n k toán trong h p tác xã c h c t p và

p nh t ki n th c

Gi a các phòng ban và xã viên có m i quan h m t thi t v i nhau Phòng kinhdoanh cung c p các h p ng cho xã viên th c hi n thông qua ban u v n và c p

nh v n chuy n cho các ch ph ng ti n nh n th c hi n h p ng ó Ban u

n theo dõi quá trình th c hi n h p ng và báo cáo v phòng kinh doanh Các

h