Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy từ vựng môn tiếng anh cho học sinh lớp 4 (global)

Đối với cấp Tiểu học, môn Tiếng Anh được đưa vào giảng dạy chính thức từ lớp 3, giúp các em bước đầu được tiếp xúc, lĩnh hội và phát triển một số kĩ năng cơ bản, tạo tiền đề tốt cho tươn

1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG THCS …

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIẢNG DẠY TỪ VỰNG MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH LỚP 4”

(Bộ sách GLOBAL SUCCESS)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Đơn vị công tác:

Năm học 2022-2023

2

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

I Đặt vấn đề 1

II Mục đích nghiên cứu 2

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2

I Cơ sở lý luận 2

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu 3

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 5

1 Giúp học sinh hiểu vai trò và tầm quan trọng của từ vựng 5

2 Lựa chọn từ vựng phù hợp với mục tiêu bài dạy 6

3 Một số thủ thuật trong phần giới thiệu từ vựng 8

4 Vận dụng linh hoạt một số phương pháp giúp học sinh củng cố và ghi nhớ từ vựng 12

5 Hướng dẫn học sinh tự học từ vựng khi ở nhà 21

IV Tính mới của giải pháp 22

V Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 23

C KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 24

I Kết luận 24

II Kiến nghị 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

1

A MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

Trong thời kỳ hội nhập hiện nay, ngoại ngữ có vai trò vô cùng quan trọng, trong đó tiếng Anh là ngôn ngữ chung của thế giới Những năm gần đây, môn Tiếng Anh được xem là một trong những môn học chính thức và là một trong ba môn thi bắt buộc trong các kì thi tốt nghiệp Trung học cơ sở, Trung học phổ thông

và trường chuyên nghiệp Đối với cấp Tiểu học, môn Tiếng Anh được đưa vào giảng dạy chính thức từ lớp 3, giúp các em bước đầu được tiếp xúc, lĩnh hội và phát triển một số kĩ năng cơ bản, tạo tiền đề tốt cho tương lai Vì vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo rất quan tâm đến vấn đề dạy và học ngoại ngữ Trong chương trình đổi mới GDPT 2018, Bộ khuyến khích các trường học cần kết hợp và đa dạng hóa các biện pháp dạy học sinh động, mới lạ để thu hút sự chú ý của học sinh

Tiếng Anh lớp 4 trong bộ sách Global Success hiện nay thiên về giao tiếp, vậy

để việc sử dụng ngôn ngữ Tiếng Anh trở thành một công cụ giao tiếp hiệu quả thì trước tiên đòi hỏi người nói phải có vốn từ vựng phong phú, bởi từ vựng là tiền

đề và nền tảng để vận dụng, thực hành các kỹ năng khác trong giao tiếp Vì vậy, học từ vựng rất quan trọng trong việc học tiếng Anh Tuy nhiên, đa phần học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của từ vựng, chỉ học qua loa, học thuộc lòng một cách chống đối, không biết vận dụng tốt vốn từ và phát huy vốn từ một cách hiệu quả

Thực tế, đối tượng học sinh ở cấp Tiểu học còn nhỏ, ham chơi và còn hiếu động Hầu hết các em học trước quên sau, học nhưng chưa thể hiểu rõ và sâu sắc vấn đề…, điều đó làm cho việc dạy và học của thầy và trò gặp một vài khó khăn Học sinh có lúc rất hào hứng, thích tìm tòi, khám phá những điều mới lạ, nhất là những hình ảnh gây ấn tượng và cảm xúc mạnh, nhưng nếu lặp đi lặp lại nhiều lần các em lại nhanh chán Vậy, làm thế nào để giúp học sinh có thể hứng thú trong việc học từ vựng, ghi nhớ nhanh và hiểu sâu ? Làm sao để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo điều kiện tối ưu cho việc rèn luyện, phát triển và nâng cao kỹ năng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp ? Từ những khó khăn thực tiễn và băn khoăn, lo lắng của bản thân, tôi đã lựa chọn đề

2

tài “Biện pháp nâng cao hiệu quả công tác giảng dạy từ vựng môn Tiếng Anh

cho học sinh lớp 4 (GLOBAL)” để nghiên cứu, tìm phương pháp phù hợp, hiệu

quả giúp các em học tốt từ vựng

II Mục đích nghiên cứu

- Nêu được vai trò và tầm quan trọng của từ vựng ; Nghiên cứu thực trạng học sinh khối lớp 4 trường Tiểu học … và đưa ra một số giải pháp phù hợp trong việc giới thiệu từ vựng cũng như hướng dẫn học sinh cách học và ghi nhớ từ vựng

- Giúp học sinh hứng thú, tự tin và hợp tác tích cực hơn trong quá trình học tập; Hiểu và biết cách ghi nhớ từ vựng trong quá trình học tập, đồng thời có cơ hội thể hiện bản thân cũng như thực hành được kĩ năng nghe và nói nhiều hơn Từ

đó nâng cao chất lượng học từ vựng nói riêng và chất lượng môn Tiếng Anh nói chung

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận

Mục tiêu giáo dục tiểu học là bước đầu đào tạo ra những chủ thể biết chủ động, sáng tạo, sớm thích nghi, hòa nhập với thế giới xung quanh và góp phần vào phát triển đất nước trong tương lai Vì vậy, việc dạy và học môn Tiếng Anh trong trường tiểu học hiện nay được các cấp quan tâm và chú trọng

Ngày 30/9/2008 Thủ tướng Chính phủ đã kí quyết định số 1400/QĐ-TTg, phê duyệt Đề án Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân (Đề án 2020) với mục tiêu “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực

ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng

và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hoá; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” Với tinh thần và mục tiêu mà đề án đưa ra giúp cán bộ

6

Mặt khác, từ vựng không chỉ là yếu tố, là điều kiện giúp truyền đạt những tư tưởng, tình cảm và ý nghĩ mà nó còn giúp chúng ta hiểu được người khác nói gì,

có như vậy chúng ta mới có thể giao tiếp được

Đối với học sinh tiểu học, các em mới tiếp xúc với tiếng Anh, các em lại càng chưa thể hiểu sâu và nhớ được những kiến thức ngữ pháp phức tạp Vì vậy, vai trò của từ vựng lại càng quan trọng, nó chính là thứ nguyên liệu quan trọng nhất trong việc diễn đạt ý tưởng của các em

2 Lựa chọn từ vựng phù hợp với mục tiêu bài dạy

Thông thường, trong một bài học xuất hiện khá nhiều từ mới Tuy nhiên, không phải từ mới nào xuất hiện trong bài học giáo viên cũng đưa vào phần giới thiệu từ mới bởi sẽ làm cho các em thấy nhiều, khó nhớ hết, áp lực khi phải nhớ

từ Ngoài ra, nếu dạy quá nhiều từ sẽ không đảm bảo về mặt thời gian và thực hành cho tất cả học sinh Vì vậy, giáo viên phải biết lựa chọn, xác định từ tích cực, chủ động để dạy và cố gắng giúp học sinh hiểu và phát huy hết khả năng tự học hỏi của các em đối với những từ vựng khác

Để việc dạy từ vựng có hiệu quả tốt nhất, giúp học sinh hứng thú và nhớ lâu, trước hết, giáo viên phải xác định được mục tiêu của từng bài dạy, từ đó xác định được những từ mới cần thiết phải dạy trong bài

- Từ chủ động (active vocabulary) : Là những từ liên quan đến nội dung, mục tiêu và mẫu câu của bài học đó mà bắt buộc giáo viên cần phải dạy Hầu hết các

từ này được nêu rõ ở cột thứ ba (Vocabulary) của Book map, sách giáo khoa

Ví dụ: Khi dạy Unit 2 “Time and daily routines” (trang 16, tiếng Anh 4, tập

1, bộ sách Global success)

7

Với bài học này, giáo viên xác định được mục tiêu của bài học là hỏi và trả lời về thời gian, với cách sử dụng mẫu câu: When time is it ? – It’s + time Vậy các từ mới giáo viên bắt buộc phải dạy là: at, fifteen, forty-five, o’clock, thirty, Còn các từ vựng về ngày, tháng học sinh đã được học ở học kì một nên giáo viên chỉ cần hướng dẫn hoặc gợi ý cho học sinh nhắc lại

Đối với từ chủ động, giáo viên cần giới thiệu cho các em biết chữ viết, nghĩa của từ , cách phát âm và cách dùng chúng trong câu, trong giao tiếp Ngoài ra cần cho các em thực hành theo bốn kỹ năng: nghe – nói – đọc – viết Thông thường,

số lượng từ cần dạy phù hợp với đối tượng học sinh lớp Bốn là 5- 8 từ, phụ thuộc vào nội dung bài và trình độ của học sinh

- Từ bị động (passive vocabulary) : Là những từ xuất hiện trong bài nhưng không nằm trong mục tiêu của tiết dạy, vì vậy giáo viên chỉ cần giúp các em nhận biết từ Nếu từ đó cần thiết cho việc hiểu nội dung bài nhưng khó để học sinh có thể đoán thì giáo viên nên giải thích cho học sinh hiểu nghĩa của từ; Nếu từ đó không khó lắm thì giáo viên nên cho học sinh đoán dựa vào ngữ cảnh của bài

Ví dụ: Cũng với bài dạy Unit 2 “Time and daily routines” ở trên Ngoài càng

từ chủ động tôi đã nêu ở trên thì các từ bị động, giáo viên chỉ cần cho học sinh nhìn tranh, đặt vào ngữ cảnh và nội dung câu có chứa từ đó, cho học sinh đoán

8

nghĩa của từ và hiểu nghĩa của nội dung bài mà không cần đi sâu, dạy từng bước như những từ chủ động

Chuẩn bị tốt trang thiết bị dạy học (máy tính, máy chiếu, tranh ảnh, flashcard, vật thật…) phù hợp với nội dung của bài ; chuẩn bị, sắp xếp lớp học phù hợp để

tổ chức các hoạt động đạt hiệu quả tốt nhất

Lựa chọn hình thức vào bài gây hứng thú và kích thích sự tập trung của các

em vào bài học, tạo được không khí thoải mái trong giờ học Thông thường, sau khi giới thiệu từ vựng, tôi đã hướng dẫn cho học sinh theo trình tự 4 bước như sau:

Bước 1 - Nghe: Giáo viên cho học sinh nghe từ mới bằng cách đọc mẫu hoặc

mở băng từng từ một

Bước 2 - Nói: Sau khi cho các em nghe từ 2- 3 lần, giáo viên cho cả lớp nhắc lại rồi gọi một vài em nhắc lại

Bước 3 - Đọc: Khi học sinh nghe và nhắc lại từ, giáo viên viết từ lên bảng, yêu cầu cả lớp đọc đồng thanh và gọi đọc cá nhân đồng thời sửa lỗi phát âm cho các em Tôi cần hướng dẫn kĩ cách phát âm, nhấn trọng âm từ và cho học sinh thực hiện lại nhiều lần

Bước 4 - Viết: Yêu cầu học sinh viết từ vựng vào vở sau khi thực hành xong

kĩ năng nghe, nói, đọc và hiểu nghĩa của từ

Tóm lại, để có một tiết dạy và học từ vựng đạt hiệu quả, giáo viên cần chuẩn

bị chu đáo về đồ dùng dạy học, lên kế hoạch và xác định rõ mục tiêu từ đó xác định loại từ vựng và các bước dạy chúng

3 Một số thủ thuật trong phần giới thiệu từ vựng

3.1 Giới thiệu từ thông qua các đồ dùng trực quan- Visuals

a) Tranh ảnh - Picture

Giới thiệu từ thông qua tranh ảnh có lẽ là cách thông dụng nhất mà giáo viên thường sử dụng trong quá trình giảng dạy vì hiện nay các hình ảnh được khai thác qua phần mềm Sách mềm.vn hay internet đều rất phong phú, bắt mắt, dễ sử dụng

và tiết kiệm Phương pháp này có thể áp dụng cho hầu hết các bài dạy

Ví dụ: Khi dạy Unit 4 “My birthday party” (trang 28, tiếng Anh 4, tập 1, bộ

18

Học sinh được học về các con vật, tôi cho HS chơi trò chơi “Challenging” Đội nào thách đấu và có thể kể tên các con vật nhiều hơn thì đội đó chiến thắng

và ngược lại

Ngoài ra, còn rất nhiều các trò chơi mà giáo viên có thể áp dụng như: Matching, Jumbled words, Simon says, Group of words, noughts and crosses… Tùy thuộc vào loại từ và nội dung bài, giáo viên có kế hoạch lựa chọn, chuẩn bị bài phù hợp Và khi tổ chức trò chơi, giáo viên không những giúp học sinh củng

cố, ghi nhớ từ mà còn có thể dùng nó để kiểm tra bài cũ Các trò chơi ngôn ngữ không chỉ tạo không khí sôi nổi ngay từ đầu tiết học và làm cho việc vào bài hấp dẫn mà còn giúp gợi nhớ kiến thức cho học sinh một cách sâu sắc Các trò chơi

đã rèn luyện cho các em khả năng phán đoán, sáng tạo, rèn luyện sự phản xạ nhanh nhạy, dứt khoát, tính tự tin, tạo không khí vui tươi, thân mật trong lớp học Khuyến khích học sinh tự ôn luyện kiến thức ở nhà để có thể tham gia những trò chơi thú

vị trên lớp Đây là một hoạt động không thể thiếu trong các giờ học tiếng Anh

19

4.2 Sử dụng bài đồng giao, bài hát- Let’s chant/ Let’s sing

Bên cạnh sử dụng trò chơi thì sử dụng các đồng giao hay bài hát cũng giúp học sinh củng cố và nhớ từ rất có hiệu quả Hiện nay một số giáo viên vẫn chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của hoạt động này nên chỉ dạy qua loa hoặc không thực hiện với lí do không đủ thời gian

Các bài Let’s chant, Let’s sing được tác giả đưa vào chương trình dạy học nhằm mục đích củng cố lại tất cả vốn kiến thức của toàn bài, giúp học sinh nhớ nhanh và lâu các từ mới, mẫu câu, luyện cách phát âm, ngữ điệu… Những kiến thức trong bài được thiết kế thành những bài hát, những bài đồng giao có giai điệu, nhịp điệu dễ nghe, dễ thuộc Cũng giống như chơi trò chơi, khi học sinh được nghe, hát và làm các cử chỉ, hành động động sẽ cảm thấy thoải mái, không

áp lực và đặc biệt rất hứng thú, phù hợp với tâm lí của học sinh

Hiểu được tầm quan trọng và ưu điểm của phương pháp này cùng với việc được dạy theo chương trình đề án 4 tiết/ tuần, tôi thường xuyên tổ chức và hướng dẫn học sinh tổ chức hoạt động này Ngoài những bài đồng giao, bài hát trong sách giáo khoa, tôi có thể sưu tầm thêm trên Youtube, English singing Ở các trang web này có các video dạy âm, dạy từ, các bài hát… rất vui nhộn, lời dễ thuộc, dễ hát

Ví dụ: Khi dạy bài Unit 4 “My birthday party” (trang 28, tiếng Anh 4, tập

1, bộ sách Global success) phần Let’s chant

20

Học sinh sẽ không cảm thấy nhàm chán hay cảm giác mình đang phải học bài khi củng cố lại các từ vựng nói về 12 tháng trong năm Bởi trong quá trình đọc, các em vừa được nghe nhạc, vừa làm điệu bộ Nó rất phù hợp với tâm lý thích chơi, thích hoạt động của học sinh tiểu học

Ngoài ra, nếu giáo viên dành thời gian tự thiết kế lời bài hát dựa vào nội dung bài học và sử dụng phần nhạc của những bài hát quen thuộc như: Chú ếch con, Bé lên ba, Cả nhà thương nhau… hoặc giáo viên thiết kế phần lời và yêu cầu học sinh lựa chọn phần nhạc mà mình yêu thích để thực hiện sẽ tạo được sự mới mẻ và hưng phấn cho học sinh

Ví dụ: Sau khi dạy bài về thức ăn, đồ uống, tôi cho học sinh phần lời hát theo nhạc bài chú ếch con như sau:

I like fish very much

I eat it everyday

I also like beef

I eat it twice a week

My brother likes bread

And my sister likes meat

The vegetable is our favourite food

4.3 Sử dụng Project