Một số giải pháp kỹ thuật trong sản xuất giống tôm sú chất lượng cao Con giống có chất lượng cao là phải hội đủ các tiêu chuẩn trước khi thả nuôi như quy trình nuôi ổn định, khi sản xuấ
Trang 1Một số giải pháp kỹ thuật trong sản xuất giống tôm sú
chất lượng cao
Con giống có chất lượng cao là phải hội đủ các tiêu chuẩn trước khi thả nuôi như quy trình nuôi ổn định, khi sản xuất ra con
giống có chiều dài thân phù hợp ngày tuổi, màu sắc đẹp, độ
đồng đều cao, sức chống chịu tốt khi gây sốc, không mang một
số mầm bệnh nguy hiểm khi xét nghiệm như MVB, đốm trắng, đầu vàng
Khi có con giống chất lượng tốt, sẽ có sức đề kháng bệnh cao, góp phần giúp người nuôi thương phẩm đạt hiệu quả và đó chính là thước đo chất lượng giống tốt Chúng tôi xin nêu một số giải pháp cơ bản nhằm giúp các chủ trại tham khảo, không ngoài mục đích sản xuất có hiệu quả
Xử lý nguồn nước: Nguồn nước mặn cung cấp cho sản
xuất giống là khâu đầu tiên và cũng rất quan trọng, nhất là trong giai đoạn ấu trùng nauplius và zoea Hiện nay người sản xuất chưa quan tâm đầy đủ tới chất lượng nguồn nước thông qua các chỉ tiêu thủy lý, thủy hóa quan trọng, mà chỉ mới chú ý tới độ mặn, pH, còn các chỉ tiêu khác như các kim loại nặng, chất hữu
cơ, tổng lượng vi khuẩn hiếu khí ít được quan tâm, dẫn tới sử dụng các hóa chất xử lý nước không thích hợp hoặc không đúng liều lượng, ảnh hưởng tới kết quả sản xuất Theo kinh nghiệm của chúng tôi, quá trình xử lý nguồn nước cơ bản như sau:
Trang 2
Nguồn nước cung cấp cho trại đục, chất hữu cơ cao, cần có
bể lắng Sử dụng thuốc tím (KMnO4) nồng độ 0,5 - 2ppm (dựa vào thực tế của từng vùng nước và định tính để xác định nồng
độ thích hợp, nghĩa là sau khi xử lý 24 giờ nước lắng trong và mất màu đỏ của thuốc tím, là nồng độ thích hợp Về định lượng, rất khó xác định do trong nước có rất nhiều chất bị KMnO4 ôxy hóa như COD, Fe, H2S, ) Nếu không loại bỏ các chất hữu cơ trước khi xử lý chlorin sẽ sinh ra chloramin (NH2Cl) rất độc, có hại cho ấu trùng (nồng độ 0,01ppm đã gây độc) trong giai đoạn đầu Sau khi xử lý thuốc tím, chuyển qua bể xử lý có sử dụng chlorin (chất lượng tốt) diệt trùng với nồng độ 30 - 40ppm tùy thuộc vào chất lượng nguồn nước Sau 24 giờ sử dụng sodium thiosulfat 20- 30ppm loại bỏ chlorin dư thừa, nếu sau 48 giờ giảm lượng sodium thiosulfat xuống 10 - 15ppm, nồng độ sodium dư thừa > 0,5ppm không có lợi cho giai đoạn nauplius
và zoea Khi lấy nước ra bể ương cần bổ sung EDTA (Ethylene diamine tetracetate) 5 - 10ppm để khử kim loại nặng có trong nước, tránh hại cho ấu trùng Nguồn nước có hàm lượng kim loại nặng cao, tôm thường khó chuyển giai đoạn, giai đoạn nauplius chuyển zoea thường bị hao hụt nhiều, các râu bị đứt, gẫy Ngoài ra, còn xử lý bằng Ozon, (cũng sử dụng tốt cả trong sản xuất giống) nhưng đầu tư ban đầu hơi cao
Chất lượng tôm bố mẹ: Tôm sú bố mẹ sử dụng để sản
xuất giống hiện nay chủ yếu từ đánh bắt ngoài tự nhiên Việc lựa chọn tôm có chất lượng tốt vẫn dựa vào cảm quan là chính Tôm
bố mẹ ở vùng biển sâu dưới 50m nước thường có chất lượng tốt hơn ở vùng biển nông Cần lựa chọn kỹ tôm đực sử dụng cho tự giao phối hay cấy tinh và tôm từ biển tốt hơn tôm trong cửa sông
Trang 3và đầm tự nhiên Khi sử dụng tôm đực trong các đầm tự nhiên,
tỷ lệ PL bị nhiễm MBV thường > 50% tổng số mẫu kiểm tra Không cho tôm mẹ đẻ quá nhiều lần Qua nghiên cứu của chúng tôi, tôm mẹ đẻ 5 lần chưa có sự khác biệt về tỷ lệ sống từ nauplius lên PL và từ PL lên tôm thương phẩm Trong thực tế hiện nay có nhiều trại cho đẻ quá nhiều lần, có những con tôm cái cấy tinh 4 - 5 lần và cho đẻ trên 15 lần, ảnh hưởng nhiều tới kết quả sản xuất giống, làm cho tỷ lệ sống qua các giai đoạn ấu trùng giảm nhiều và nếu chăm sóc không tốt đa số ấu trùng chết
Chế độ dinh dưỡng: Hiện nay thức ăn sử dụng trong sản
xuất giống có rất nhiều loại và nguồn cung cấp Các trại có xu hướng sử dụng các loại thức ăn giá rẻ, nhằm hạ giá thành, song giá rẻ khó đảm bảo chất lượng tốt Ðể có con giống chất lượng cao, cần sử dụng loại thức ăn chất lượng tốt, giúp tôm khỏe mạnh, phát triển nhanh và tăng sức đề kháng bệnh, như vậy nuôi tôm thương phẩm mới đạt hiệu quả Nguời nuôi tôm thịt sẵn sàng mua tôm giống giá cao, khi chất lượng con giống tốt Trong sản xuất giống có hai nguồn thức ăn quan trọng góp phần tạo ra con giống tốt, đó là: tảo tươi nuôi sinh khối + trứng Artemia và thức ăn tổng hợp dạng không tan trong nước
- Tảo nuôi sinh khối: Tảo tươi là loại thức ăn giàu vitamin
và HUFA, sử dụng rất tốt cho giai đoạn zoea, kết hợp với thức
ăn tổng hợp Tảo sử dụng thông thường hiện nay là Chaetoceros
sp có hàm lượng HUFA cao chiếm 16,4% trọng lượng khô Khi
sử dụng tảo tươi, màu sắc của PL sáng đẹp, các sắc tố chạy dọc phía trên chân bụng đậm và sắc nét
Trang 4
- Trứng Artemia: Hiện nay, có nhiều nguồn cung cấp
trứng Artemia, xuất xứ chủ yếu là Nga, Trung Quốc, Mỹ, với kích thước trứng, tỷ lệ nở và chất lượng (hàm lượng HUFA) rất khác nhau Cần lựa chọn trứng có chất lượng tốt và việc sử dụng đúng cách sẽ rất có hiệu quả Cần quan tâm nhất đến hàm lượng HUFA trong trứng Artemia HUFA có tác dụng giúp tôm hấp thu vitamin dễ dàng, có đầy đủ vitamin, tôm sẽ đề kháng bệnh tốt và ngược lại Hiện nay, nguồn trứng có hàm lượng HUFA cao nhất,
> 19mg/g trứng xuất xứ từ Sóc Trăng và Bạc Liêu (quen gọi là trứng Vĩnh Châu), tiếp đến là nguồn trứng từ Mỹ có hàm lượng
5 - 11mg/g trứng Các nguồn trứng khác có hàm lượng thấp, có loại chỉ đạt 2,3mg/g trứng, Kinh nghiệm phân biệt chất lượng trứng tốt và xấu như sau:
Sau khi nơ, màu sắc nauplius Artemia hồng sẫm, thu gom đem cô đặc, đựng vào ly nhựa, cho vào ngăn đá, khi sử dụng rã đông, nauplius Artemia vẫn sống là loại trứng có chất lượng cao Ngược lại, nauplius Artemia màu hồng nhạt, cô đặc, đựng vào ly nhựa, cho vào ngăn đá, khi sử dụng rã đông, nauplius chết là loại trứng có chất lượng xấu Ðể Artemia có hàm lượng dinh dưỡng cao nhất, sau khi trứng nở thu hoạch ngay và cho tôm ăn Nếu chưa cho ăn, cần bảo quản ở 40C để kìm hãm sự chuyển giai đoạn của nauplius Artemia, tránh tổn hao năng lượng Nếu
sử dụng nguồn trứng Artemia có chất lượng thấp, cần béo hóa bằng HUFA (có bán trên thị trường) 5 - 6 giờ trước khi cho tôm
ăn sẽ mang lại hiệu quả hơn Lượng trứng Artemia cho 1 triệu PL15 phải bảo đảm > 6kg, loại trứng có tỷ lệ nở trên 80% và hàm lượng HUFA > 6mg/g trứng, sẽ cho chất lượng giống tốt
Trang 5
Chế độ chăm sóc: Hạn chế tối đa sử dụng kháng sinh, chỉ
sử dụng khi rất cần thiết Nếu sử dụng nhiều kháng sinh sẽ làm tôm giảm tăng trưởng và ngăn cản cơ chế tự miễn dịch của tôm
Sử dụng chế phẩm vi sinh chủ yếu gồm 3 dòng vi khuẩn chính Nitrosomonas, Nitrobacter và Bacillus để phân hủy các chất hữu
cơ, giảm chất độc, hạn chế thay nước, ổn định môi trường nuôi Khi có qui trình sản xuất giống ổn định, tỷ lệ sống thường dao động trong khoảng 30 - 50% và đảm bảo chất lượng Không nên dùng các biện pháp kỹ thuật nhằm đạt tỷ lệ sống cao bằng mọi giá (như dùng kháng sinh, nâng nhiệt, chất kích thích.) vì như vậy giống tôm sẽ khó có chất lượng tốt