Tiểu luận khoa học chính sách công phân tích rõ vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội lấy ví dụ về một chính sách công mà anh(chị) quan tâm và làm rõ vai trò của chính sách đó

MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn vấn đề nghiên cứu Chính sách công là một công cụ hữu hiệu chủ yếu để nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, duy trì sự tồn tại và phát triển của nhà nước, phát triển kinh tế xã hội và phục vụ người dân. Do vậy cần phải phân tích vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội để mọi người có thể hiểu rõ hơn về chính sách công. 2. Những công trình nghiên cứu có liên quan. Luận văn của Lưu Hà Chi về “chính sách công là gì? vai trò của chính sách công”. “Bản chất, vai trò của chính sách công” do báo Tổ chức Nhà nước viết. Sách “Đại cương về chính sách công” của PGS.TS. Nguyễn Hữu Hải và ThS. Lê Văn Hòa. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài này là cho người đọc hiểu rõ hơn và nhận thức đúng về vai trò của chính sách công trong xã hội đặc biệt khi nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhiệm vụ là cần phải nêu rõ vai trò của chính sách công trong từng lĩnh vực, nêu lên những lợi ích cũng như ảnh hưởng của chính sách. 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là phân tích vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội . Phạm vi nghiên cứu là Việt Nam trong giai đoạn 1999 đến nay.

TÊN ĐỀ TÀI:

PHÂN TÍCH RÕ VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI? LẤY VÍ DỤ VỀ MỘT CHÍNH SÁCH CÔNG MÀ ANH(CHỊ) QUAN TÂM VÀ LÀM RÕ VAI TRÒ

CỦA CHÍNH SÁCH ĐÓ?.

Mở đầu ……… ………1

1 Lý do lựa chọn đề tài……… 1

2 Những công trình nghiên cứu có liên quan………1

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu……… 1

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… 1

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu……… 2

6 Kết cấu của đề tài……….2

Nội dung……….2

Chương I Vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội………2

1.1 Khái niệm chính sách công………2

1.2 Vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội………4

1.2.1 Vai trò chung của chính sách công……….4

1.2.2 Vai trò của chính sách công trong thực thi quyền lực chính trị…… 8

Chương II Lấy một chính sách và làm rõ vai trò của chính sách đó……….10

Chương III Ý nghĩa của chính sách công………….……….….13

3.1 Ý nghĩa chính trị………13

3.2 Ý nghĩa pháp lý……… 13

3.3 Ý nghĩa xã hội của chính sách công……….14

3.4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực………14

Kết luận và kiến nghị……….…… 15 Tài liệu tham khảo

MỞ ĐẦU

1. Lý do lựa chọn vấn đề nghiên cứu

Chính sách công là một công cụ hữu hiệu chủ yếu để nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, duy trì sự tồn tại và phát triển của nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ người dân Do vậy cần phải phân tích vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội để mọi người có thể hiểu rõ hơn về chính sách công

2. Những công trình nghiên cứu có liên quan

Luận văn của Lưu Hà Chi về “chính sách công là gì? vai trò của chính sách công” “Bản chất, vai trò của chính sách công” do báo Tổ chức Nhà nước viết Sách “Đại cương về chính sách công” của PGS.TS Nguyễn Hữu Hải và ThS Lê Văn Hòa

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài này là cho người đọc hiểu rõ hơn và nhận thức đúng về vai trò của chính sách công trong xã hội đặc biệt khi nước

ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nhiệm vụ là cần phải nêu rõ vai trò của chính sách công trong từng lĩnh vực, nêu lên những lợi ích cũng như ảnh hưởng của chính sách

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là phân tích vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội

Phạm vi nghiên cứu là Việt Nam trong giai đoạn 1999 đến nay

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận là quan điểm của chủ nghĩa Mác – lênin về chính sách, đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước về định hướng chính sách

Để nghiên cứu đề tài trên cần sử dụng phương pháp duy vật biện chứng

và duy vật lịch sử, kết hợp với phương phấp phân tích so sánh, liệt kê Tiếp cận và vận dụng những phương pháp hiện đại, cập nhật những vấn đề mới mẻ trong đời sống kinh tế - xã hội hiện nay

6. Kết cấu của đề tài

Kết cấu của đề tài được chia làm 3 chương:

Chương I Vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội

Chương II Lấy một chính sách và làm rõ vai trò của chính sách đó Chương III Ý nghĩa của chính sách công

NỘI DUNG Chương I Vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội.

1.1 Khái niệm chính sách công

Theo Từ điển tiếng Anh ( Oxford English Dictionary ) , chính sách là một đường lối hành động được thông qua và theo đuổi bởi chính quyền , đảng , nhà cai trị , chính khách , v.v Theo sự giải thích này , chính sách không đơn thuần chỉ là một quyết định , mà nó là một đường lối hay phương hướng hành động Hugh Heclo ( năm 1972 ) định nghĩa một chính sách có thể được xem như là một đường lối hành động hoặc không hành động thay vì những quyết định hoặc các hành động cụ thể Như vậy, ta có nói Chính sách là một công cụ quan trọng của quản lý Mọi tổ chức, cấp quản lý đều phải sự dụng các công cụ quản lý như chính sách, quyết định chủa quản lý để tác động lên đối tượng Hiểu một cách đơn giản thì chính sách là một chương trình hành động do các nhà quản lý đề ra để giải quyết một số vấn đề nào đó

Thomas Dve (năm 1972) đưa ra một định nghĩa súc tích về chính sách công như sau: “Chính sách công là bất kỳ những gì nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm"" Định nghĩa này khá đơn giản và không cung cấp cho chúng ta những hiểu biết sâu sắc về chính sách công vì nó không đưa ra một

sự phân định những hoạt động nào của nhà nước được gọi là chính sách và hoạt động nào không được gọi là chính sách trong vô số các hoạt động của nhà nước William Jenkins (năm 1978) dưa ra dịnh nghĩa về chính sách công

cụ thể hơn Ông dịnh nghĩa "Chính sách công là một tập hợp các quyết dịnh liên quan với nhau được ban hành bởi một hoặc một nhóm các nhà hoạt động chính trị liên quan đến iựa chọn các mục tiêu và các phương tiện để đạt mục tiếu trong một tình huông xác định thuộc phạm vi thẩm quyền.Ví dụ, ở nước

ta, một chính sách y tế thực sự bao gồm hàng loạt các quyết dịnh liên quan đến việc giải quyết vẫn đề sức khoẻ của nhân dân Thông thường các quyết

dịnh này do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, và các cơ quan của Chính phủ như Bộ Y tế Bộ Tài chính, ban hành Do đó, để hiểu một cách dầy dủ về một chính sách của nhà nước, chúng ta cần phải xem xét tất cả các quyết dịnh của các ý nhân, cơ quan nhà nước liên quan dến vấn dể công mà chính sách hưởng tới giải quyết Hơn nữa, dịnh nghĩa chính sách công của W Jenkins cũng xem quá trình chính sách là hành vi định hướng mục tiêu về phía nhà nước, nó cung cấp một tiêu chuẩn dể đánh giá các chính sách công Trong dịnh nghĩa này, các chính sách công là các quyết định do nhà nước ban hành

dể xác định mục tiêu và các phương tiện (hay giải pháp) để dạt mục tiêu đó Điểm này cung cấp một số cách thức cho việc dánh giá các chính sách công, như sự thích dáng của mục tiêu và sự phù hợp của mục tiêu và phương tiện,

và trong một mức độ nào đó các phương tiện cuối cùng bảo dảm thành công hoặc không dat dưoc mục tiêu ban dầu

Hoặc theo TS Nguyễn Hữu Hải, "Chính sách công là những hành động ứng xử của Nhà nước với các vấn dể phát sinh trong dời sống cộng đồng, dược thể hiện bằng nhiểu hình thức khác nhau, nhằm thúc day xã hội phát triển" Theo hai quan niệm này, mục dích của chính sách công là thúc đầy xã hội phát triển theo định hướng chứ không dơn giản chỉ dừng lại ở việc giải quyết vấn để công Nói cách khác, chính sách công là công cu de thuc hiện mục tiêu chính trị của nhà nước Ở nưóc ta, chính sách công là công cụ để hiện thực hoá đường lối, chủ trương của Đảng nhằm xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa với mục tiêu "Dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh" Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, xuất hiện nhiều vấn đề mà Nhà nước cần phải giải quyết bằng chính sách Tuy nhiên, các chính sách công dược ban hành phải bảo đảm phù hợp với định hướng chính trị đã được Đảng xác định

1.2 Vai trò của chính sách công trong đời sống xã hội

Nhà nước thực hiện vai trò quản lý kinh tế - xã hội, quản lý toàn diện đất nước thông qua nhiều công cụ quản lý quan trọng như: chiến lược, quyết định, chính sách công…mỗi loại công cụ quản lý nói trên đều có vai trò và tác dụng riêng Trong quản lý nhà nước, nhà nước sử dụng chính sách công làm công cụ chủ yếu để giải quyết những vấn đề công nhằn thúc dẩy xã hội phát triển theo định hướng nhất định Vì vậy mà chính sách công có vai trò vô cùng quan trọng được thể hiện qua các ý sau đây

1.2.1 Vai trò chung của chính sách công

Thứ nhất, vai trò định hướng

Một trong những vai trò quan trọng của chính sách công là định hướng cho các hoạt động của các thực thể kinh tế - xã hội Chính sách công hướng dẫn việc sử dụng và tận dụng các nguồn nhân tài, vật lực để đáp ứng kịp thời,

có hiệu quả và tiết kiệm nhằm giải quyết một vấn đề của quốc gia hay một vấn để mà Nhà nước quan tâm đến Do chính sách phản ánh thái độ, cách xử

sự của nhà nước đối với một vấn đề công, nên nó thể hiện rõ những xu thế tác động của nhà nước lên các chủ thể trong xã hội, giúp họ vận động đạt được những giá trị tương lai mà nhà nước mong muốn Giá trị đó chính là mục tiêu phát triển phù hợp với những nhu cầu cơ bản của đời sống xã hội, không lãng phí những tài nguyên đang có Nếu các chủ thể kinh tế, xã hội hoạt động theo định hướng tác động của chính sách thì không những dễ dàng đạt được mục tiêu phát triển mà còn nhận được những ưu đãi từ phía nhà nước hay xã hội Chẳng hạn như, tại Cao Bằng nhờ có các chính sách hỗ trợ như 135 đã giúp cho bà con phát triển kinh tế nhanh hơn khi mà nhà nước đã định hướng cho

bà con để phù hợp hơn với thời tiết khắc nghiệt tại đây bằng cách nuôi bò lấy thịt, trồng cây ngô xen kẽ với đỗ tương, trồng gừng vào mùa xuân sẽ thu hoạch vào mùa đông, xây bể chữa nước chứ không phải đi lấy ước ở ao, hồ như trước nữa Điểu đó có nghĩa là, cùng với mục tiêu định hướng, cách thức

tác động của chính sách công cũng có vai trò định hướng cho các chủ thể hành động

Thứ hai, vai trò khuyến khích phát triển

Khác với các công cụ quản lý khác , phần lớn các chính sách công có vai trò kích thích , tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội Bản thân mỗi chính sách công khi hướng vào một vấn đề đang đặt ra , tự nó chứa đựng nhu cầu giải quyết vấn để đó , làm cho sự vật phát triển hơn Đồng thời , khi giải quyết một vấn đề thì chính sách đó lại tác động đến các vấn đề chính sách khác , làm nảy sinh những nhu cầu phát triển mới Muốn đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội chung, nhà nước phải ban hành nhiều chính sách, trong đó mỗi chính sách lại có những cách thức tác động mang tính khuyến khích đối với các chủ thể thuộc mọi thành phần như: miễn giảm thuế, tạo cơ hội tiếp cận với nguồn vốn có lãi suất ưu đãi, ban hành những thủ tục hành chính đơn giản, hỗ trợ người dân vay tiền để phát triển kinh tế và nâng cao đời sống, Sự tác động của chính sách công không mang tính bắt buộc, mà chỉ khuyến khích chủ thể hành động theo ý chí của nhà nước Chẳng hạn, khuyến khích con em dân tộc thiểu số đi học và có hỗ trợ, khuyến khích các hộ gia đình làm giàu để cuối năm tổng kết khen thưởng

Thứ ba, vai trò điều tiết

Nhà nước cũng sử dụng các chính sách để điều tiết thu nhập giữa các cá nhân và doanh nghiệp trong xã hội, điều tiết các thị trường lao động, vốn… như thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, quy định giá cả một

số hàng hóa thiết yếu, bình ổn giá trên thị trường, chính sách tiền lương, chính sách lãi suất, chính sách tỷ giá,…

Nhà nước dùng các chính sách để bảo bảo sự phát triển đồng đều giữa các vùng, miền thông qua việc phân bổ và tái phân bổ các nguồn lực của xã hội Nền kinh tế thị trường , bên cạnh những mặt tích cực của nó còn có

những khiếm khuyết tiêu cực , đòi hỏi phải có sự điều tiết của Nhà nước , chẳng hạn như sự bất ổn định , tình trạng độc quyền , sự phân hoá giàu nghèo , những bất công trong xã hội Để hạn chế những khiếm khuyết tiêu cực này , phát huy tác dụng tích cực của cơ chế thị trường , đặc biệt , để tạo ra

sự công bằng trong xã hội , Nhà nước ban hành một số chính sách công có tác dụng điều tiết như : Chính sách thuế bao gồm thuế thu nhập để điều tiết thu nhập của những người có thu nhập cao , thuế lợi tức căn cứ vào lợi nhuận thu được của đơn vị sản xuất kinh doanh Chính sách giá cả để điều tiết và bình

ổn gi trên thị trường , hạn chế những sự gia tăng giá cả , góp phần điều tiết cung cấu và làm lành mạnh hoá thị trường Chính sách cho vay vốn đối với các hộ nông dân nghèo tạo điều kiện cho những người nông dân sử dụng vốn vay được với lãi suất thấp để làm ăn sinh sống và cải thiện đời sống nhân dân

Ví dụ: chính sách định giá tiền điện, nước theo bậc lũy tiến nhằm hạn chế việc

sử dụng lãng phí nguồn lực

Thứ tư, kiểm soát và phân bổ các nguồn lực trong xã hội

Nhà nước luôn luôn quan tâm đến quản lý, khai thác và sử dụng các nguồn lực cho phát triển Để sử dụng có hiệu quả tài nguyên theo hướng bền vững, nhà nước thông qua các chính sách thực hiện kiểm soát quá trình khai thác, sử dụng tài nguyên và phân bổ hợp lý các nguồn lực trong xã hội, ví dụ như chính sách xây dựng vùng kinh tế mới, chính sách xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, chính sách đất đai, chính sách thuế, chính sách bảo vệ tài nguyên, môi trường Chẳng hạn, nếu Nhà nước không kiểm soát hay phân

bổ thì viêc chặt phá rừng sẽ xảy ra liên miên và không có điểm dừng, gây lang phí tài nguyên thiên nghiên, không những thế còn gây ra nhiều hậu quả nghiêm trộng khác như lũ lụt, sạt lở đất, ô nhiễm môi trường, gây thiệt hại về người và của

Ngoài ra chính sách công còn thúc đẩy sự phối hợp hoạt động giữa các cấp, các ngành Việc thực hiện chính sách không chỉ và không thể do một cơ quan nhà nước đảm nhiệm, mà cần có sự tham gia của nhiều cơ quan thuộc các cấp, các nghành khác nhau hay của nhiều tổ chức, cá nhân Vì vậy, thông qua quá trình chính sách sẽ thúc đẩy sự phối hợp họat động giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các tầng lớp nhân dân, góp phần tạo nên sự nhịp nhàng, đồng bộ trong hoạt động thực thi chính sách công

1.2.2 Vai trò của chính sách công trong thực thi quyền lực chính trị Chính sách công có vai trò to lớn trong hoạt động quản lý xã hội của nhà nước Trong nền hành chính nhà nước , chính sách công là bộ phận nền tảng trọng yếu của thể chế hành chính , là cơ sở và chi phối các yếu tố cấu thành khác của nền hành chính như : bộ máy hành chính ; đội ngũ cán bộ -công chức ; tài chính -công Ở Việt Nam , với hoạt động quản lý , điều hành của Chính phủ trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì chính sách công là công cụ tiền đề , không thể thay thế và chi phối các công

cụ quản lý khác như pháp luật , kế hoạch , phân cấp - phân quyền Điều đó giải thích vì sao trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm tới việc nâng cao vai trò của chính sách công như là một công cụ hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước nói riêng và đẩy mạnh chất lượng của sự nghiệp đổi mới nói chung

Chính sách công ra đời nhằm giải quyết các mẫu thuẫn trong xã hội ; trong cơ chế thực hiện quyền lực , các thiết chế chính trị khác ( các đảng chính trị , các tổ chức chính trị - xã hội ) luôn tác động hoặc gây áp lực lên quá trinh ban hành chính sách của nhà nước Vì vậy , chính sách công luôn là sản phẩm đầu ra của hệ thống chính trị Chính sách công , xét đến cùng được hoạch định nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa khả năng hữu hạn và nhu cầu vô hạn của con người Về thực chất , chính sách là tập hợp các phương án giải

quyết các mâu thuẫn , các xung đột về giá trị xã hội trong một cộng đồng có mục đích cuối cùng là tạo ra một trật tự quan hệ lợi ích mà xã hội có thể chấp nhận thông qua ý chí của chủ thể cầm quyền Việc đưa ra giải pháp phân phối giá trị , quyết định và thực hiện nó chính là việc hoạch định và thực hiện chính sách công Việc đó chỉ có thể được thực hiện bởi tổ chức quyền lực dương nhiên có khả năng quy định sự tuân phục của mọi thành viên xã hội là nhà nước

Chính sách công lá động lực thúc đẩy xã hội phát triển Hiện nay nước

ta đang là một nước đang phát triển, đặc biệt khi nước ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đạ hóa đất nước Khi con người dâng sống trong thế kỉ XXI

và cuộc cách mạng 4.0 Chính vì thế mà xã hội cũng ngày cành trở nên phức tạp đòi hỏi phải có các chính sách để giải quyết những khó khăn liên quan đến

sự sống còn của quốc gia – dân tộc Đó là tư tưởng chủ đạo đang chi phối đời sống chính trị thế giới đương đại và cũng là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội Trong quá trình đó , nhà nước với vị thế là trung tâm quyền lực quốc gia có vai trò quyết định trực tiếp cho quá trình phát triển Chỉ nhà nước - người đại diện cho quốc gia mới có thể giải quyết được những khó khăn trong đời sống

xã hội cũng như khả năng khơi dậy các nguồn lực của quốc gia phục vụ cho yêu cầu phát triển Cũng chỉ có nhà nước mới có thể để ra những chính sách

cơ bản để giải quyết các vấn đề về kinh tế - xã hội Sự vận động của đời sống chính trị ngày càng khẳng định vai trò của nhà nước trong việc tạo lập môi trường , chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và các chính sách đóng vai trò là chìa khóa , người dẫn đường cho sự phát triển Khi gặp khó khăn nhà nước sẽ đưa ra các chính sách để giải quyết khủng hoảng, các nào còn yếu kém nhà nước sẽ hỗ trợ để đuổi kịp với thời đại Chẳng hạn, khi dịch covid đang bùng phát mạnh mẽ ở nước ta, nhà nước dẫ luôn luôn tiến hành các biện pháp phòng dịch, các chính sách hỗ trợ mùa covid, xây dựng ác bệnh