Tiểu luận lịch sử báo chí việt nam sự ra đời và phát triển của tờ nữ giới chung – tờ báo đầu tiên của phụ nữ việt nam

TIỂU LUẬNMÔN: LỊCH SỬ BÁO CHÍ TÊN TIỂU LUẬN: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TỜ NỮ GIỚI CHUNG – TỜ BÁO ĐẦU TIÊN CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM... Khi tìm hiểu về tờ Nữ Giới Chung em rất vui khi được bi

TIỂU LUẬNMÔN: LỊCH SỬ BÁO CHÍ TÊN TIỂU LUẬN:

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TỜ NỮ GIỚI CHUNG – TỜ BÁO

ĐẦU TIÊN CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA BÁO NỮ GIỚI CHUNG 2

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển: 2

1.2 Chủ bút của tờ báo Sương Nguyệt Anh 3

1.3 Khái quát về báo Nữ giới chung 6

1.4 Nội dung và thể loại chính của báo Nữ giới chung 10

Chương 2 GIÁ TRỊ CỦA BÁO NỮ GIỚI CHUNG – TỜ BÁO PHỤ NỮ ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM 18

2.1 Giá trị về vai trò của phụ nữ trong xã hội 18

2.2 Giá trị về bình đẳng nam nữ 18

KẾT LUẬN 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

MỞ ĐẦU

Đến với môn Lịch sử báo chí Việt Nam, giúp sinh viên chúng em cócái nhìn tổng quan về quá trình hình thành và phát triển của báo chí Việt Namqua các thời kỳ lịch sử Gắn liền với sự phát triển của báo chí Việt Nam là sựphát triển tư tưởng, văn hoá, ngôn ngữ… Ở mỗi thời kỳ lịch sử khác nhau,báo chí Việt Nam đều có những dấu ấn riêng biệt

Khi tìm hiểu về tờ Nữ Giới Chung em rất vui khi được biết chủ bút là

bà Sương Nguyệt Anh là con gái của cụ đồ Chiểu Ngay từ ngày còn là họcsinh phổ thông, em đã rất yêu thích các tác phẩm thơ của cụ Nguyễn ĐìnhChiểu Nay lại được nghiên cứu về tờ báo do con gái cụ làm chủ bút thật làmột trải nghiệm thú vị

Nữ Giới Chung là một trong 6 tờ báo xuất bản theo chủ thuyết củaToàn quyền Đông Dương A Sarraut, thuộc dòng báo chí công khai hợp pháp.Với 22 số báo, đây là tờ báo phụ nữ đầu tiên ở Việt Nam Báo Nữ Giới Chung

ra đời là một điểm mốc quan trọng trong lịch sử báo chí Việt Nam

Xác định độc giả là phụ nữ và và tự nhận là “cơ quan chăm nom vềviệc quảng khai nữ trí”, Nữ Giới Chung chú trọng đưa ra những quan điểm vềvấn đề phụ nữ, từ đó, lý giải, lập luận nhằm làm rõ khái niệm, nội dung nữquyền - nam nữ bình đẳng; về vai trò của người phụ nữ; vấn đề phổ biến kiếnthức khoa học cho phụ nữ Bên cạnh đó, việc Nữ Giới Chung có đề cập đếnmột số vấn đề văn hóa - xã hội, những tin tức trong nước và thế giới gópphần làm cho nội dung của tờ báo thêm phong phú và đa dạng hơn

Mặc dù tồn tại trong một thời gian rất ngắn, chỉ hơn 5 tháng, nhưng vớivai trò của bà chủ bút Sương Nguyệt Anh, Nữ Giới Chung đã đăng nhiều ýthơ, văn thể hiện thái độ chống Pháp kín đáo của bản báo

Chính vì vậy, để làm rõ hơn về những giá trị, đóng góp của Báo Nữ

giới chung, em đã chọn chủ đề “LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

BÁO NỮ GIỚI CHUNG - TỜ BÁO ĐẦU TIÊN CỦA PHỤ NỮ

VIỆT NAM” để làm đề tài nghiên cứu cho môn học lịch sử báo chí Việt

Nam

Chương 1 LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA BÁO NỮ GIỚI

CHUNG

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển:

Thời kỳ 1908-1918, thời kỳ “báo chí theo chủ thuyết củaAlbert Sarraut” rầm rộ xuất hiện A.Sarraut từ lâu đã biết lợidụng báo chí cho mục đích chính trị, lại là người thông minh,xảo quyệt và có lắm tài mị dân Trong lúc mà xã hội Việt Namcòn chưa đề cao vai trò của người phụ nữ thì A.Sarraut đã biếtcách bày tỏ sự quan tâm với thành phần này sao cho có lợiđối với nhà cầm quyền “Ngay khi đến Sài Gòn và trongchương trình nhằm cải cách nâng cao mức sống xã hội dânAnnam, ông A.Sarraut đã cho phép xuất bản một tờ tạp chíphụ nữ đầu tiên dùng để nâng cao mức sống của phụ nữ” Nữgiới chiếm tới một nữa dân số trong cả nước, lại không tậndụng họ thì thật đáng tiếc

Chính vì lẽ đó, mà ngày 1 –2 – 1918, Nữ Giới Chung tờbáo phụ nữ đầu tiên xuất hiện ở Sài Gòn

Chủ nhân của tờ báo này là ông Henri Blaquìere, ngườiPháp, còn làm giám đốc của một tờ báo khác bằng tiếngPháp, tờ Le Courrie Saigonnais Tổng lý tờ báo là ông TrầnVăn Chim

Bà Sương Nguyệt Anh được mời làm chủ bút Trực ở toàsoạn là Lê Đức- người đã tham gia phong trào Duy Tân ở miền

Bắc hồi đầu thế kỷ Nữ chủ bút đầu tiên của làng báo ViệtNam

Sài Gòn là mảnh đất để thí nghiệm các phong trào mới

và là nơi hoan nghênh những sự mới mẻ của người dân nên tờbáo dành cho người phụ nữ ra đời ở đây trước tiên là điều dễhiểu

Nữ Giới Chung là tờ báo nữ đầu tiên có thời gian tồn tạikhá ngắn ngủi, song ảnh hưởng của nó trong xã hội đươngthời cũng như trong tiến trình phát triển lịch sử báo chí trở vềsau là tương đối lớn

1.2 Chủ bút của tờ báo Sương Nguyệt Anh

Bà Sương Nguyệt Anh tên thật là Nguyễn Thị Khuê sinhngày 1/2/1864, tại xã An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, làcon gái thứ tư của nhà thơ nổi danh trong văn học sử ViệtNam Nguyễn Đình Chiểu Ngoài bút danh Sương Nguyệt Anh,

bà còn ký nhiều bút danh khác như: Xuân Khuê, Nguyệt Nga,Nguyệt Anh, Bà là nhà thơ kiêm chủ bút nữ đầu tiên củalàng báo chí Việt

Tờ báo “Nữ giới chung” do bà phụ trách là tờ báo đầutiên của phụ nữ được xuất bản tại Sài Gòn vào đầu thế kỷ XX

Đầu năm 1918, nhận lời mời của viên Tổng lý báo chíNam Kỳ, Sương Nguyệt Anh lên Sài Gòn làm Chủ bút tờ “Nữgiới chung” nghĩa là “tiếng chuông của nữ giới” Tờ báo ra sốđầu tiên ngày 1-2-1918 với chủ trương nâng cao dân trí,khuyến khích công nông thương và nhất là đề cao vai trò phụ

nữ trong xã hội

Chân dung nữ sĩ, nữ chủ bút Sương Nguyệt Anh.

Đến ngày nay, mỗi khi nhắc đến Sương Nguyệt Anh,người ta vẫn thấy ở bà một tấm gương hoạt động cho giới nữkhông ngừng nghỉ Bà là một cây bút rắn rỏi đã từng nêu trên

tờ “Nữ giới chung” nhiều vấn đề về phận sự đàn bà đối với giađình và xã hội Trong buổi giao thời, phụ nữ nước nhà vừa rakhỏi khuê môn để tiếp xúc với văn hóa phương Tây, bà SươngNguyệt Anh rất xứng đáng là nữ sĩ tiền phong trên đất Việt

“Mỗi lần nói đến văn học sử Nam Bộ, người ta lại nghĩ tới

bà, ngâm những câu thơ tế nhị của bà, nhớ đến tinh thần vàchí khí thanh cao mà bà đã nêu gương cho hậu thế Bà là nữ

sĩ Thanh Quan của miền Nam” Phạm Xuân Độ trong “Nữ thihào Việt Nam” đã viết những dòng trân trọng như vậy về thinghiệp của nữ sĩ Sương Nguyệt Anh

Thơ của bà phần lớn là tiếng thơ của khí tiết Hầu nhưbài thơ nào cũng ký thác những tâm sự nữ nhi giữa thời truân

chuyên và loạn lạc Điều khiến cho thơ bà trở nên sâu lắng và

có sức gợi qua thời gian chính là tấm lòng chân thành trướccuộc đời Tuy lời thơ rắn rỏi nhưng hơi thơ vẫn chứa đựng nỗingậm ngùi riêng, kín đáo và cảm động Bên cạnh những lờithơ khảng khái hiếm có ở một nữ sĩ: Ngọc ánh chi nài sonphấn đượm/Vàng ròng há sợ mất màu phai; Dòm thấy bụi trầntoan đóng cửa/Ngọc lành chi để thẹn danh ô, là những câu thơtha thiết âu lo: Biển ái sóng ân còn lắm lúc/Mây ngàn hạc nộibiết là nơi Một dây oan trái rồi vay trả/Mấy cuộc tang thương

dễ đổi dời

Góa chồng ở tuổi 30, rồi mất đi con gái, thơ bà ẩn chứatiếng khóc thầm không nguôi của một trái tim đa cảm, sầumuộn Chung thủy với người chồng quá cố cũng là một minhchứng trong toàn bộ tinh thần và lẽ sống của bà: tấm lòngtrước sau như một đối với tình đời tình người Vì thế mà khôngchỉ dừng lại ở những bài thơ tình tứ, bày tỏ khí tiết, bà cònviết một bài thơ về thời cuộc mà dư âm của nó hẳn khôngthua kém những bài thơ yêu nước thương dân của thân phụbà

Sương Nguyệt Anh vẫn hướng đôi mắt âu lo về nhữngngười dân mất nước Lời thơ chân thành gắn với thời cuộc đãkhiến bà được xưng tụng là người phụ nữ “làm rạng danhthêm một gia đình trí thức yêu nước và trở thành tấm gương

nữ sĩ trong thời ly loạn”

Thơ bà để lại gồm thơ chữ Hán; thơ quốc âm; văn tế …nhưng giọng thơ đầy duyên ngầm với hồn thơ chân thật,thanh cao vẫn mang đến cho những bài thơ ngắn ngủi ấy mộtđời sống rất dài trong lịch sử văn học dân tộc

Văn tế chồng - mối thành tâm và bản lĩnh văn chương;nếu tên tuổi Nguyễn Đình Chiểu gắn với những bài văn tế cácnghĩa sĩ hy sinh vì nước, Sương Nguyệt Anh cũng được nhắcđến với bài văn tế chồng rất đặc biệt Bản thân nữ sĩ về cuốiđời cũng bốc thuốc cứu người như cha và chồng Am hiểuđông y, bà đã dùng tên các vị thuốc để viết một bài văn tếvừa tài hoa vừa thành tâm đến kỳ lạ.

Với bài văn tế chồng độc đáo phảng phất nỗi niềm xưa

cổ lồng trong một tâm sự riêng tư đầy cá tính này, SươngNguyệt Anh cũng xứng đáng là nhà thơ nữ tiêu biểu của buổigiao thời mới - cũ Phải chăng, bà không chỉ là Thanh Quancủa miền Nam, bà còn là Tản Đà của dòng văn học nữ đầu thế

kỷ XX

Tên tuổi của bà được nhắc nhiều trên văn đàn công khai

ở Nam Bộ trong những năm đầu thế kỷ XX Và hiện nay tên bàđược đặt cho một con đường ở quận I và một ngôi trường ởquận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

1.3 Khái quát về báo Nữ giới chung

1.3.1 Mục đích của tờ báo

Một tờ báo ra đời bao giờ cũng có tôn chỉ và chủ trươnghoạt động của nó cả và Nữ Giới Chung cũng vậy Ra đời trongthời kỳ dân trí còn thấp, lại là tờ báo dành cho người phụ nữ,nên một tôn chỉ cụ thể, rõ ràng thì mới tạo được niềm tintrong lòng độc giả

Mục đích, tôn chỉ của Nữ Giới Chung muốn hướng đến lànâng cao dân trí cho người phụ nữ vốn từ trước không hề đượccoi trọng trong xã hội Việt Nam Nữ Giới Chung đã gióng lênhồi chuông khơi dậy sức mạnh của một nửa dân số xã hội.Vớiđối tượng chính là phụ nữ, ngay từ đầu những người sáng lậpbáo đã mong muốn tờ báo phải là “tiếng chuông thức tỉnh nữgiới”, khơi dậy ý thức dân tộc của phụ nữ, nhắc nhở phụ nữquan tâm đến “vận nước”, “vận giang san”

Gợi lại truyền thống đấu tranh yêu nước của dân tộc,nhắc đến những gương sáng về lòng yêu nước của người xưa

Tôn chỉ của tờ báo còn được thể hiện rõ hơn qua lời mởđầu và lời kính tỏ được đăng ở các trang đầu của số báo đầutiên Lời kính tỏ được in với cỡ chữ lớn và được bố trí hài hòavới độ rộng 100% trang báo, còn lời mở đầu được phân thành

3 cột

Thông qua lời kính tỏ, “Nữ giới chung” cung cấp cho độcgiả những nguyên nhân chủ yếu cũng như điều kiện ra đờicủa tờ báo Ngoài ra, còn cho biết một số thông tin về chủ bútSương Nguyệt Anh và một vài dòng tâm sự với giới độc giả nữ

Bà tâm sự:

“Chị em tôi vẫn biết thân phận rằng :

Khôn ngoan không thể đờn bà ; trận bút trường văn, đâuđến khách hồng quần, mà gà mái cục tác, muốn mượn tờ giấycây viết, làm chuông hối thúc kêu đoàn chị em Thế thì cũngtrái cái bổn phận thiệt Song trộm nghĩ: Con Tạo hóa đã nắn

ra cái hình người, trai hay là gái, ai chẳng một đồng cânlương tri, lương năng ấy? Và đương cuộc đời cạnh tranh, tráchhưng vong còn đến thất phu Huống chi đờn bà rất có quan hệlớn ở xã hội Há lại chẳng nên mượn ngòi bút sắt, tả tấm lòngson, đặng thỏ thẻ với bà con trong ba xứ

Bởi thế, bổn báo xuất hiện ngày nay, cái chủ nghĩa cầnthiết là đề xướng việc học, chớ chẳng dám can thiệp đến cảchánh trị, cũng chẳng đua danh đến bực tài trai.”

Không chỉ đề cập đến vấn đề phụ nữ, Sương Nguyệt Anhcòn rất quan tâm đến vấn đề giá trị đạo đức xã hội Bà giónglên tiếng chuông cảnh báo sự suy đồi của luân lí, lẽ phải vàhậu quả của nó

Bà Sương Nguyệt Anh được một nhóm chí sĩ ái quốc mời

ra làm chủ bút tờ báo Nữ giới chung - tờ báo đầu tiên của phụ

nữ Việt Nam Tòa soạn báo đặt tại số nhà 15 đường Taberd,Sài Gòn (nay là đường Nguyễn Du, Quận 1, TP Hồ Chí Minh)

Ngày 1/2/1918, tờ báo ra số đầu tiên và bà chính thứctrở thành nữ chủ bút đầu tiên trong lịch sử báo chí Việt Nam.Báo phát hành định kỳ vào ngày thứ sáu hàng tuần, với 18trang nội dung và 8 trang quảng cáo

“Nữ giới chung” là tờ báo đầu tiên ở nước ta chú trọngđến việc dạy nữ công, đức hạnh phụ nữ và phê phán luật lệkhắt khe đối với nữ giới thời đó; đồng thời chủ trương đấu

tranh mạnh mẽ cho vấn đề bình đẳng nam nữ, khơi dậy tronglòng phụ nữ sự tự hào giới tính:

“Vang lừng nữ giới những hồi chuông

Thúc bạn quần thoa thoát cửa buồng…”

Có thể nói mục đích và tôn chỉ hoạt động của Nữ GiớiChung rất tiến bộ Ra sức bảo tồn những giá trị truyền thống,giúp cho người phụ nữ khẳng định vị trí, vai trò của mìnhtrong xã hội mới là tất cả những gì mà Nữ Giới Chung hướngđến trong suốt quá trình tồn tại của mình Và điều đó đã dànhđược rất nhiều sự ủng hộ của những trí thức tiến bộ

1.3.2 Những đặc trưng về hình thức của Nữ Giới Chung:

Phía trên cùng góc trái là số báo, chính giữa là ngàytháng năm ra báo, hai hàng kẻ ngang rồi đến tên Nữ GiớiChung in hoa bằng chữ quốc ngữ thật lớn, phía dưới là dòngtiếng Pháp “ Fémina Annamite” có nghĩa là “”Phụ nữ nướcNam” sau đó Nữ Giới Chung được viết bằng chữ Hán.

Tên của Tổng lý Trần Văn Chim, đến tên của Chủ nhânHenri Blaquìere, tên của chủ bút Sương Nguyệt Anh.

b Cột báo, tựa báo, đường kẻ ngang dọc:

- Cột báo: trong 22 số báo của mình, bài viết trên cáctrang báo được chia làm 3 cột, với nhũng trang quảng cáo thìthường không chia cột theo một qui định nào

- Tựa báo: thường được in đậm, co chữ lớn, các tựa hầunhư in một kiểu chữ giống nhau, ít thấy sự thay đổi Ở số 1đến số đến số 8 các tên mục như: Xã thuyết, Học nghệ… cóthêm phần tiếng Pháp Ở số 1 ta chỉ thấy tên mục : Xãthuyết… được ghi trước đến phần chữ Hán Nhưng từ số 8 thìcác tên mục: Xã thuyết bằng tiếng Việt, đến tiếng Pháp rồimới tới chữ Hán

- Đường kẻ ngang dọc: thường thì dưới mỗi tựa báo cómột hàng kẻ, các bài báo chỉ chia cột không đóng khung Vớicác bài quảng cáo thì có một cách trình bày khác Tuỳ thuộcvào nội dung quảng cáo, các đường kẻ sử dụng cho thích hợp

Kết thúc một bài thì thường kẻ hai đường, một đậm mộtnhạt để chuyển sang một mục khác

c Khổ giấy, số trang:

- Khổ giấy: 41cm x 29 cm là khổ báo của Nữ GiớiChung Khổ báo này giữ nguyên cho đến khi tờ báo bị đìnhbản

- Số trang:

24 trang là Nữ Giới Chung đã tính cả số trang quảngcáo vào Nữ Giới Chung dành cho 8 trang quảng cáo, vậy sốtrang còn lại thường là 18 trang Số trang chẵn được đánh ởgóc phải trên cùng, trang lẻ được đánh ở góc phải trên cùng

d Ngày và nơi phát hành:

- Ngày ra báo: “mỗi tuần xuất bản ngày thứ sáu”

- Nơi phát hành: toà soạn báo ở tại đường Taberd, số nhà

15, Saigon

1.4 Nội dung và thể loại chính của báo Nữ giới chung

Tờ báo “Nữ giới chung” có nhiều chuyên mục như: phần

Xã thuyết, phần Gia chánh, phần Học nghệ, phần Văn Uyển,phần Tạp trở, phần Thời đàm, Truyện ký, Tiểu thuyết

Sương Nguyệt Anh đã khái quát nội dung của 8 mụcchính của nó như sau:

“Phàm những bài bàn về các vấn đề có lợi ích chungtrong bạn gái, có quan hệ lớn đến việc đờn bà, lấy lẽ côngbình tình mà luận Một, chú ý về thuần phong hóa, hai, cổđộng về việc công thương Tóm lại là ngụ cái tinh thần củabổn báo thì thuộc về mục Xã Thuyết

Phàm về những nghề chuyên môn, đã có thiệt nghiệm,

mà rất giản dị hay làm tay, hoặc dùng máy, có thể ngồi nhà

mà nghiên cứu, không thầy mà chế tạo được, rất giúp ích chonhà làm nghe, thì thuộc về mục Học Nghề

Phàm những việc cần dùng hàng ngày trong gia đạo nhưmay vá, nấu nướng, tính toán, thuốc thang, cách nuôi con,dạy con chỉ bảo đứa ăn đứa ở, cho có kỷ cang, có nề níp thìthuộc về mục Gia chánh

Phàm những bài từ, phú, thơ ca của mấy bực danh viên,khuê tú, ngắm trăng, nhả ngọc, phúng châu, lấy câu văn mà

di dưỡng tính tình, mượn bút hoa mà vẽ vời tư tưởng thì thuộc

về mục Văn uyển

Phàm những bài không vào môn loại nào, không có thểloại gì, như bài”lai kiểu”, lời “cách ngôn”, chuyện “khôi hài”,câu “thai đố”! Và các cuộc chơi tiêu khiển, mà có ích cho tríkhôn thì thuộc về mục Tạp trở.

Phàm những việc hiện tại ngoài thế giới, trong nước nhà,

mà có quan cảm với nữ giới, hoặc các phóng viên gởi lại, hoặctheo báo Tây dịch ra, cứ trong sự thiệt, hay khen chê, như thể

lệ nhà làm sử vậy, thì thuộc về mục Thời đàm

Phàm những liệt truyện các bà mẹ hiền, dâu thảo, đứchạnh, tài ba xưa nay, đem phấn son tô điểm non sông, màmai một, không mấy ai nhớ được lịch sử Nhứt là những bà cótài đức trong nước ta, đều sao lục lại làm tập kiểu thơm, làmbia kỉ niệm, làm gương cho khách hồng quần, thì thuộc vềmục Truyện kí

Phàm những truyện có tính lí thú của mấy nhà Đạithuyết gia, kí thác làm người trong sách, mà tả các chơntướng thói đời lòng người Ngụ ý khuyên răng, nghĩa thưởngphạt, trong lúc mau vui, đặng ngăn ngừa các thói xấu trong

xã hội thì thuộc về mục Tiểu thuyết.”

Ngoài ra, còn có các trang cách ngôn, lời hay ý đẹp và mẹ con nóichuyện Riêng phần “Xã thuyết” của “Nữ giới chung” chính là diễn đànnhững người phụ nữ được nói lên tiếng nói của mình Đây là tiếng nói đòiquyền bình đẳng, đòi được tôn trọng

A XÃ THUYẾT

Xã thuyết là tiếng chuông vọng nhất, ngân nhất của tờ “Nữ giớichung” Phần này thường do Sương Nguyệt Anh phụ trách chính, những bàiviết của bà ở mục này rất sắc, tập trung, có tính kêu gọi, lý giải vấn đề rấtthực, rất hiệu quả