Tuy nhiên, trong khi ở các nước phương Tây, Sự phát triển về lí thuyết, kĩ năng, kinh nghiệm và công nghệ truyền thông Đã đạt đến trình độ cao về mọi phương diện thì ở Việt Nam, ngay cảt
Trang 1TIỂU LUẬNMÔN: LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG
Trang 2
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
I KHÁI NIỆM THỰC VÀ TÍNH CHẤT TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG 2
1 Khái niệm về truyền thông đại chúng 2
2 Tính Chất đại chúng trong truyền thông đại chúng 4
3 Cơ chế tác động của truyền thông đại chúng 5
II PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CÁC LOẠI HÌNH TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG 7
1 Đặc điểm của truyền thông đại chúng 7
2 Các Loại hình truyền thông 7
2.1Truyền thông cá nhân 7
2.2Truyền thông nhóm 11
III NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM HIỆN NAY ? 12
1 Những vấn đề chung 12
2 Vấn đề tại Việt Nam 13
Ý NGHĨA THỰC TIỄN : 18
KẾT LUẬN 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Truyền thông đại chúng có vị trí, vai trò rất quan trọng trong
sự phát triển kinh tế xã hội ngày nay của Việt Nam Nó tác động vào ýthức xã hội để hình thành và củng cố một hệ thống tư tưởng chính trị lãnh đạođối với xã hội; liên kết các thành viên trong xã hội thành một khối đoàn kết,một chỉnh thể trên cơ sở lập trường, thái độ chính trị chung; mục tiêu pháttriển kinh tế Truyền thông đại chúng còn thực hiện chức năng giám sát vàquản lý xã hội, theo dõi, phát hiện, phản ánh kịp thời những vấn đề, mâuthuẫn mới nảy sinh, góp phần ổn định chính trị, xã hội
Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và mở rộng hội nhập.Hiện nay, truyền thông ngày càng có vai trò quan trọng trong việc giáo dục,Động viên, nâng cao tinh thần tự giác, ý thức trách nhiệm, nâng cao nhậnthức mọi mặt của nhân dân Tuy nhiên, trong khi ở các nước phương Tây,
Sự phát triển về lí thuyết, kĩ năng, kinh nghiệm và công nghệ truyền thông
Đã đạt đến trình độ cao về mọi phương diện thì ở Việt Nam, ngay cảthuật Ngữ “truyền thông” cũng chỉ mới được phổ biến khoảng hơn mười nămtrởlại đây.Truyền thông là một lĩnh vực phức tạp, luôn biến đổi, tồn tại nhiềucáchhiểu và khái niệm khác nhau về lĩnh vực này : truyền thông là quá trìnhtrao đổi tình cảm bằng lời, cử chỉ, thái độ, hành vi, ánh mắt Truyền thông làquá trình liên tục trao đổi và tư duy truyền thông là quá trình làm giảm độkhông rõ ràng để có hành vi hiệu quả hơn, tăng tính tương đồng và giảm sựkhác biệt Từ những khái niệm trên ta có thể khái quát lại truyền thông là mộtquátrình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, chia sẻ kĩ năng vàKinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người với nhau nhằm nâng cao nhậnthức,
mở rộng hiểu biết, tiến tới điều chỉnh thái độ, hành vi phù hợp vớinhu cầuphát triển xã hội
Là một sinh viên việc nắm rõ về Lý thuyết truyền thông và các loại hình truyền thông đại chúng , em đã trình bày các khái niệm và phân tích để
tìm hiểu sâu hơn về môn học
Trang 4GIẢI THÍCH TÍNH CHẤT ĐẠI CHÚNG CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG ? PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CÁC LOẠI HÌNH TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG ? NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM HIỆN NAY ?
I. KHÁI NIỆM THỰC VÀ TÍNH CHẤT TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG
1 Khái niệm về truyền thông đại chúng
Có nhiều cách định nghĩa lĩnh vực truyền thông, trong đó truyền thôngkhông bằng lời, truyền thông bằng lời và truyền thông biểu tượng.Truyềnthông (communication) là quá trình chia sẻ thông tin Truyền thông là mộtkiểu tương tác xã hội trong đó ít nhất có hai tác nhân tương tác lẫn nhau, chia
sẻ các qui tắc và tín hiệu chung Ở dạng đơn giản, thông tin được truyền từngười gửi tới người nhận Ở dạng phức tạp hơn, các thông tin trao đổi liên kếtngười gửi và người nhận Phát triển truyền thống là phát triển các quá trìnhtạo khả năng để một người hiểu những giờ người khác nói (ra hiệu, hay viết),nắm bắt ý nghĩa của các thanh âm và biểu tượng, và học được cú pháp củangôn ngữ Truyền thông gồm ba phần chính : nội dung , hình thức , và mụctiêu Nội dung truyền thông bao gồm các hành dộng trình bày kinhnghiệm ,hiểu biết , đưa ra lời khuyên hay mệnh lệnh , hoặc câu hỏi cáchành động này được thể hiện qua nhiều hình thức như động tác , bài phát biểu, bài viết , hay bản tin truyền hình Mục tiêu có thể là cá nhan hay tổ chứckhác , thậm chí là chính người / tổ chức gửi đi thông tin
Truyền thông đại chúng, xét về phương diện xã hội học là một quátrình xã hội, đó là quá trình truyền tải thông tin đến rộng rãi công chúng Quátrình này được tiến hành thông qua các lọai hình báo chí như báo in, báo nói,báo hình, tức là thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng Hoạt độnggiao tiếp xã hội giữa hai hoặc nhiều người Nhằm tăng cường hiểu biết lẫnnhau, thay đổi nhận thức
Trang 5Ở đây, chúng ta cần phân định rõ sự khác biệt giữa hai thuật ngữtruyền thông đại chúng (mass Communication) và các phương tiện truyềnthông đại chúng (mass media) “Các phương tiện truyền thông đại chúng” nhưbáo viết, phát thanh, truyền hình chỉ là những công cụ kỹ thuật hay nhữngkênh truyền mà phải nhờ vào đó người ta mới có thể tiến hành quá trìnhtruyền thông đại chúng, nghĩa là tiến hành việc phổ biến, loan truyền thôngtin cho người dân Còn thuật ngữ “truyền thông đại chúng” là thuật ngữ đượcdùng để chỉ một quá trình xã hội: quá trình truyền tải thông tin đến rộng rãicông chúng.
Năm 1946, lần đầu tiên thuật ngữ truyền thông đại chúng ddwuojc sửdụng trong “ lời nói đầu của hiến chương liên hợp quốc về văn hóa, khoa học
và giáo dục” Hiện này, thuật ngữ này đã phổ biến rất rọng rãi các phươngtiện truyền thông đại chúng, tác động hàng ngày, hàng giờ đến sự phát triểntừng lĩnh vực của xã hội
Ngày nay, các phương tiện truyền thông đại chúng đã là một phầnkhông thể thiếu trong đời sống của mỗi con người trong xã hội Con ngườikhao khát thông tin, tìm kiếm thông tin về mọi mặt và chính các phương tiệntruyền thông đại chúng đã đáp ứng phần lớn nhu cầu ấy Nhờ những sáng tạovượt bậc của khoa học kỹ thuật cho phép chúng ta có thể nắm bắt thông tintrên tòan thế giới một cách nhanh nhất, tiện lợi nhất Nhất là hiện nay, với sựphát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, cho phép chúng ta cập nhậpthông tin liên tục, nhanh chóng thông qua hệ thống Internet
Truyền thông đại chúng được hiểu là một quá trình truyền đạt thông tinđến các nhóm cộng đồng đông đảo trong xã hội thông qua các phương tiệntruyền thông đại chúng Truyền thông đại chúng là những phương pháptruyền thông chuyển tải thông điệp đến những nhóm đông người Có nhiềuphương tiện truyền thông đại chúng khác nhau, phổ biến nhất là Phát thanh,Truyền hình, Báo chí và nay có thêm internet Phát thanh có đông đảo ngườitheo dõi Máy thu thanh là phương tiện rẻ tiền giúp đem lại vừa những thông
Trang 6tin cần thiết vừa sự giải trí cho nhiều người kể cả những người không biếtchữ Các thông báo phát đi có thể cùng một lúc tới được hàng triệu thính giả
và có thể nhắc lại nhiều lần với chi phí thấp Truyền hình là phương tiệntruyền thông đại chúng ngày càng có nhiều khán giả do giá máy thu hìnhgiảm và khả năng phủ sóng ngày càng rộng Kết hợp hình ảnh và âm thanh,truyền hình có khả năng truyền đạt các nội dung gây ấn tượng, mang tínhthuyết phục cao mà phát thanh hoặc tài liệu in ấn không thể làm được với hiệuquả như vậy Tuy nhiên dù đã giảm giá máy thu hình vẫn đắt hơn máy thuthanh gấp nhiều lần, và chi phí thực hiện chương trình truyền hình cũng caohơn phát thanh rất nhiều
Báo chí và các ấn phẩm: Hiện nay có khá nhiều tờ báo được xuất bản ởnước ta Báo và tạp chí tiếp cận được nhiều đối tượng khác nhau như côngnhân- viên chức, sinh viên học sinh, nhân dân lao động, các ban ngành, lãnhđạo…Bên cạnh báo chí, các ấn phẩm trên giấy như sách, sách nhỏ, bướm (tờrơi), bích chương, hoặc trên các chất liệu khác như giấy keo, áo thun, miếnglót ly, đồng hồ, pa-nô v.v… cũng có một tác dụng đáng kể đặc biệt là tạo sựquan tâm và nâng cao nhận thức nếu được sản xuất và sử dụng đúng cách
2 Tính Chất đại chúng trong truyền thông đại chúng
Truyền thông: Truyền thông là quá trình truyền đạt thông tin Quá trìnhnày diễn ra liên tục, trong đó tri thức, tình cảm và kỹ năng liên kết với nhau.Đây là một quá trình phức tạp, qua nhiều khâu, giữa các khâu có sự chuyểnđổi tương đối linh hoạt để hướng tới nhận thức và hành vi của con người.Truyền thông là một dạng hoạt động căn bản của bất cứ một tổ chức nàomang tính xã hội và là quá trình truyền đạt thông tin Quá trình này diễn rabằng lời hoặc không lời Truyền thông được chia làm ba loại: Truyền thông cánhân: Truyền thông cá nhân là truyền đạt thông tin giữa người này với ngườikhác thông qua lời nói, chữ viết, cử chỉ, hoặc điệu bộ v.v
Truyền thông cá nhân được chia hai cách: truyền thông bằng lời nói vàtruyền thông không bằng lời nói
Trang 7Truyền thông tập thể: Truyền thông tập thể là thông tin nội bộ đượcthông báo trong một cơ quan, một tổ chức hay một nhóm xã hội nào đó.Thông tin trong truyền thông tập thể được nhiều người biết hơn thông tintrong truyền thông đại chúng, nhưng nó chỉ là thông tin nội bộ, không phổbiến như truyền thông đại chúng
Truyền thông đại chúng: Truyền thông đại chúng là quá trình truyền đạtthông tin đến quảng đại quần chúng, hay đến số lượng lớn mọi người trong xãhội Truyền thông đại chúng: Truyền thông đại chúng là quá trình xã hội, quátrình truyền tải thông tin ra công chúng thông qua phương tiện truyền thông.Truyền thông là một quá trình xã hội đặc thù bao gồm ba thành tố sau: Hoạtđộng truyền thông Các nhà truyền thông Truyền tải thông tin Đại chúng: TheoHerbert Blumer thì “đại chúng” được hiểu như sau: Đại chúng bao gồmnhững người thuộc mọi thành phần xã hội, bất kể nghề nghiệp, trình độ họcvấn hay tầng lớp xã hội Nói đến đại chúng là nói đến những cá nhân nặcdanh vì nhắm đến một công chúng đông đảo nên truyền thông không thể biết
ai là ai, và khi truyền thông tin ấy có thể đến bất cứ ai và không dành riêngcho một cá nhân hay nhóm người cụ thể như truyền thông cá nhân và truyềnthông tập thể Đại chúng thường là những người độc lập, ít có sự tương táchay mối quan hệ gắn bó nào Đại chúng hầu như không có hình thức tổ chứcnào hoặc nếu có thì cũng lông lẻo Khi nói đến đại chúng người ta thườngnghĩ tới số đông mặc dù không có một lượng người cụ thể Phương tiệntruyền thông: Phương tiện truyền thông là những phát kiến kỹ thuật hoặcnhững kênh mà nhờ vào đó người ta có thể thực hiện quá trình truyền thôngđại chúng, nghĩa là tiến hành việc phổ biến và loan truyền thông tin ra mọingười dân trong xã hội
3. Cơ chế tác động của truyền thông đại chúng
Cơ chế tác động của báo chí – truyền thông là một trong những vấn đề
cơ bản và bức thiết của lý luận và thực tiễn báo chí hiện đại Vấn đề này nếu
Trang 8được nghiên cứu thoả đáng sẽ có ý nghĩa lý luận cơ bản và đặc biệt là ý nghĩathực tiễn thiết thực, giúp cho chủ thể báo chí – truyền thông nhận thức rõ hơnnhững vấn đề đặt ra của từng khâu, từng công đoạn trong hoạt động nghềnghiệp, từ việc lựa chọn sự kiện và vấn đề thông tin, sáng tạo tác phẩm… đếnthời điểm tác động vào dư luận xã hội nhằm tạo ra hiệu lực mạnh mẽ nhất vàđạt được hiệu quả tốt nhất Đã có một số ý kiến bàn về cơ chế tác động củabáo chí và truyền thông đại chúng, nhưng hoặc là mới dừng lại ở bình diện vĩ
mô, ở một yếu tố mà chưa bàn một cách toàn diện vấn đề, hoặc là xem xétnhư một mô hình truyền thông nói chung Vấn đề đặt ra là tại sao báo chí –truyền thông là một hiện tượng xuất phát từ thực tiễn kinh tế – xã hội, nhưnglại có sức tác động mạnh mẽ có khi như một công cụ có sức công phá dữ dội,
có lúc lại là như động lực kích thích sự phát triển và như là nguồn khí chấtnăng lượng tạo dựng niềm tin cho hàng triệu con người… sự kiện là gì và cónăng lực tác động ra sao để báo chí có được sức mạnh to lớn, và mối quan hệgiữa hiệu lực và hiệu quả ra sao…?
Việc tìm hiểu cơ chế tác động của truyền thông đại chúng không những
có ý nghĩa về khoa học, mà còn và chủ yếu mang ý nghĩa thực tiễn hoạt động.Việc nhận thức cơ chế tác động sẽ giúp nhà truyền thông không những kiểmsoát được các khâu hoạt động cũng như toàn bộ quy trình và hiệu quả, mà còngiúp các nhà lãnh đạo, quản lý có những cách ứng xử và quyết sách phù hợpđối với hoạt động truyền thông đại chúng
Theo từ điển tiếng Việt: “Cơ chế là cách thức theo đó một quá trìnhthực hiện” Như vậy, cơ chế có thể hiểu là một quá trình và cách thức diễn rahay được thực hiện của một hiện tượng xã hội Quá trình và cách thức ấy baogồm các công đoạn và mối quan hệ giữa chúng theo một trật tự logic nhằmhướng tới một mục tiêu nào đó Việc tìm hiểu cơ chế tức là tìm ra các yếu tố,công đoạn và trình tự diễn ra cũng như mối quan hệ chặt chẽ quy định lẫnnhau giữa các yếu tố và công đoạn ấy Tìm hiểu cơ chế tác động của truyềnthông đại chúng thực chất là tìm hiểu quy trình và cơ chế hoạt động của thông
Trang 9điệp truyền thông đại chúng bắt đầu từ đâu, các công đoạn diễn ra thế nào vàcuối cùng là hiệu ứng xã hội của truyền thông.
Tuy nhiên, đối với các vấn đề xã hội, việc mô tả các hiện tượng xã hội cũng như cơ chế tác động của nó thường rất khó khăn vì tính phức tạp Các nhà nghiên cứu đã đúc rút, cho dù là mô hình truyền thông đại chúng nào thì thông tin từ nguồn phát cũng mang tính khuynh hướng và khuynh hướng đó
bị quy định bởi mục đích thông tin của nguồn phát, nhằm tác động vào xã hội
để đạt được hiệu quả
II. PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CÁC LOẠI HÌNH TRUYỀN
THÔNG ĐẠI CHÚNG
1 Đặc điểm của truyền thông đại chúng
Đặc điểm của hoạt động truyền thông đại chúng là thông điệp đượctruyền tải đến công chúng một cách nhanh chóng Tuy nhiên, truyền thông đạichúng lại là hoạt động luôn chịu tác động từ nhiều phía: các nhóm công chúng
xã hội rộng lớn, các thiết chế xã hội mà phương tiện là công cụ (báo, đài củacác tổ chức chính trị xã hội); và các cơ quan quản lí nhà nước
Ngày nay, hệ thống truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng trongviệc hình thành và thể hiện dư luận xã hội, tuy nhiên, sự tác động các phươngtiện truyền thông đại chúng rất khác nhau do khác biệt về địa vị xã hội, quyềnlợi giai cấp, nhân tố tâm lí và cường độ giao tiếp đối với phương tiện truyềnthông
2 Các Loại hình truyền thông.
2.1 Truyền thông cá nhân
2.1.1 Khái niệm
Truyền thông cá nhân (Personal Communication) là một loại hoạt độngtruyền thông, trong đó các cá nhân tham gia tổ chức, thực hiện việc trao đổithông tin, suy nghĩ, tình cảm…, và chịu những ảnh hưởng lẫn nhau về nhậnthức, thái độ, hành vi
Trang 102.1.2 Các nhân tố của truyền thông cá nhân
Trong truyền thông cá nhân có 6 nhân tố quan trọng nhất tham gia là:các nhân vật tham gia, mục tiêu, nội dung, phương tiện truyền thông, bối cảnh
và kênh truyền thông
a Nhân tố thứ nhất: các nhân vật tham gia vào quá trình truyền thông (nhân vật giao tiếp)
Có thể là hai hay nhiều người tham gia truyền thông trong một khônggian và thời gian xác định với các mục tiêu mang tính cá nhân Với các hoạtđộng truyền thông cá nhân có nhiều nhân vật tham gia thường được phân chiathành ba nhóm chính: nhóm có mục tiêu chủ yếu là phát thông minh, nhóm cómục tiêu chủ yếu là tiếp nhận thông tin, và nhóm tham gia do ngẫu nhiên hoặc
do các từ các ca nhân khác, hoặc do ép buộc phải tham gia Với nhóm thứ 3phải tác động vào nhu cầu thâm nhập xã hội, khơi gợi nhu cầu chia sẻ, hứngthú của họ, tạo ra cho họ hướng mục tiêu là hoạt động truyền thông mới trởnên có ý nghĩa và đem lại hiệu quả Yêu cầu quan trọng ở nhóm thứ 3 này làkhả năng hoà nhập vào các nhóm khác
b Nhân tố thứ hai: mục tiêu của tryuền thông cá nhân
Trong quá trình diễn ra các hoạt đông truyền thông cá nhân, mỗi cánhân hay nhóm người lại có những mục tiêu khác nhau Tuy nhiên, nhữngmục tiêu chính trong truyền thông cá nhân đều nằm trong 1 hay nhiều hơntrong số các mục tiêu sau:
Tìm hiểu và phát hiện
Mục đích của các nhân vật truyền thông là tìm hiểu và phát hiện mộtcái gì đó Tìm hiểu và phát hiện là mục tiêu lớn hơn là chỉ lắng nghe hoặc ghichép.Với mục tiêu tìm hiểu vấn đề, đặt câu hỏi với đối tượng, nghe, ghichép…nhằm thu thập thông tin, dữ liệu, phân tích, đánh giá và nhận định đểphát hiện là những kĩ năng quan trọng nhất
Thảo mãn nhu cầu giao tiếp
Nhu cầu giao tiếp là nhu cầu cơ bản của con người nhằm giúp cho mỗi
Trang 11cá nhân tồn tại và phát triển với tư cách là một chỉnh thể xã hội Nếumột hoạt động truyền thông cá nhân trong đó các nhân vật tham gia đều đượcthoả mãn về nhu cầu giao tiếp hay nói cách khác là họ thấy hài lòng đượctiếp xúc, trao đổi thông tin với những người cùng tham gia thì đó là một cuộcgiao tiếp cá nhân có nhiều ưu thế, tạo đườc hiệu quả cao Trong những cuộctiếp xúc mặt đối mặt, mục tiêu quan trọng nhất là thoả mãn nhu cầu giao tiếp.
Ví dụ: trong buổi gặp gỡ bạn bè, mọi người hàn huyên, tâm sự , tiếp xúc làmquen, khơi gợi nhu cầu thiết lập quan hệ với một đối tác trong công việc …Hầu hết các tiếp xúc đều có sự tham gia của các nhân vật giao tiếp ở các mức
độ truyền thông khác nhau
Truyền đạt, giải thích, thuyết phục
Trong trường hợp này, nhà truyền thông có có thể biết câu trả lời, haynói cách khác là họ đã nắm vững vấn đề truyền thông, nhiệm vụ lúc này làphải tryuyền đạt , giải thích, thuyết phục cho người khác hiểu và lấy đó làmvốn hiểu biết và kinh nghiệm sống của họ.Đây là nhiệm vụ cơ bản nhất củatiến trình truyền thông, nhấn mạnh vào việc phát tín hiệu và thu nhập thôngtin phản hồi để điều chỉnh các tín hiệu phát thông tin tiếp theo
Cùng nhau giải quyết vần đề :
Đây là mục tiêu phức tạp, khó thực hiện hơn những mục tiêu đã nêu bởihai bên tham gia truyền thông cá nhân đều không biết câu trả lời trước khi cáchoạt động truyền thông diễn ra.Vì thế các nhà truyền thông không cần tậptrung vào việc truyền đạt chính xác một hình ảnh từ nhận thức của người nàysang nhận thức của người kia mà cần có sự trao đổi thông tin để xây dựngmột hình ảnh có lợi cho cả hai bên, mà từng bên không thể đơn phương thựchiện được.Đây là hoạt động có tính hợp tác, đòi hỏi sự tin cậy lẫn nhau vì mỗibên cần ủng hộ phía bên kia trong việc tìm kiếm một sự hiểu biết
Ví dụ cho nhóm mục đích này là cuộc phỏng vấn thăng tiến nghềnghiệp, trong đó cán bộ phụ trách nhân sự có trách nhiệm làm cho đối tượngđược phỏng vấn có sự đóng góp với mục tiêu của cơ quan mà anh ta đang làm