Tiểu luận cao học môn lý thuyết truyền thông cơ sở lí luận truyền thông nhóm và ví dụ thực tiễn

LỜI MỞ ĐẦULý thuyết truyền thông là những vấn đề khái quát về quá trình tương tác, trao đổi của con người trong lĩnh vực thông tin, truyền thông, được đúc kết từ những kết quả nghiên cứu

TIỂU LUẬN MÔN: LÝ THUYẾT TRUYỀN THÔNG

ĐỀ TÀI:

CƠ SỞ LÍ LUẬN TRUYỀN THÔNG NHÓM VÀ VÍ DỤ THỰC TIỄN

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2

1.1 Khái niệm truyền thông 2

1.2 Khái niệm kênh truyền thông 2

1.3 Khái niệm truyền thông nhóm 2

CHƯƠNG 2: TRUYỀN THÔNG NHÓM 3

2.1 Đặc điểm của truyền thông nhóm 3

2.2 Kỹ năng truyền thông nhóm 9

CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG THỰC TIỄN 10

3.1 Ví dụ thực tiễn khi làm truyền thông nhóm 10

3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra 11

KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

LỜI MỞ ĐẦU

Lý thuyết truyền thông là những vấn đề khái quát về quá trình tương tác, trao đổi của con người trong lĩnh vực thông tin, truyền thông, được đúc kết từ những kết quả nghiên cứu khoa học Việc tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích lý thuyết truyền thông giúp việc nghiên cứu truyền thông hiệu quả hơn

Từ đó, hoạt động truyền thông sẽ thực hiện đúng đắn, phù hợp, sáng tạo, chất lượng

Truyền thông là làm cho người tiếp nhận hiếu được cặn kẽ thông điệp

và có những hành động tương tự Nói một cách khác, người cung cấp, khởi xướng truyền thông khi chuyển thông điệp cho người tiếp nhận mong muốn

họ biết được mình muốn thông tin gì, muôn việc làm của mình ảnh hưởng đến thái độ và cách xử sự của người tiếp nhận

Truyền thông là huyết mạch của sinh hoạt nhóm và quyết định sự thành công hay thất bại của nhóm Vì thật sự hiểu nhau và thông cảm nhau người ta mới tích cực hợp tác Không ít khi truyền thông cản trở sự vận hành của nhóm khi nó bị tắc nghẽn, hoặc gây hiểu lầm dẫn đến mâu thuẫn Cũng như nhóm, truyền thông đã trở thành một đối tượng của khoa học và cần có kiến thức về

nó mới có thể sử dụng nó như một công cụ hữu hiệu

Chính vì vậy, để hiểu rõ hơn về truyền thông nhóm, em đã chọn chủ đề

về “Cơ sở lí luận truyền thông nhóm và ví dụ thực tiễn” làm đề tài nghiên cứu

cho môn học Lý thuyết truyền thông

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1.1 Khái niệm truyền thông

Truyền thông là quá trình giao tiếp chia sẻ, trao đổi thông tin giữa cá

nhân hay các nhóm người nhằm đạt được sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, hình thành thái độ và thay đổi hành vi của con người

Truyền thông có nhiều dạng thức hay loại hình, tùy theo tiêu chí đặt mà người ta có cách phân loại khác nhau:

- Căn cứ vào kênh truyền tải thông điệp có thể chia làm truyền thông trực tiếp và truyền thông gián tiếp

- Căn cứ vào mức độ phạm vi tác động, ảnh hưởng của truyền thông có thể phân chia thành: truyền thông nội cá nhân, truyền thông liên cá nhân, truyền thông nhóm và truyền thông đại chúng

1.2 Khái niệm kênh truyền thông

Kênh truyền thông là con đường riêng biệt hoặc công cộng để truyền

thông điệp từ người gửi đến người nhận, từ đó thông tin được truyền tải đến đông đảo công chúng Hiện nay trên các kênh thông tin đại chúng hay phương tiện chuyên biệt mà ai cũng có thể đăng ký hay bắt sóng

1.3 Khái niệm truyền thông nhóm

Truyền thông nhóm là dạng hình thức truyền thông được thực hiện và

tạo ảnh hưởng trong phạm vi từng nhóm nhỏ hoặc giữa các nhóm nhỏ với nhau So với truyền thông một nhóm, truyền thông trong nhóm đòi hỏi kỹ năng giao tiếp cấp độ cao hơn, khả năng liên kết và tương tác rộng hơn Hiệu quả của truyền thông nhóm phụ thuộc vào tính tích cực tham gia bày tỏ, chia

sẻ ý kiến, kinh nghiệm, suy nghĩ, tình cảm của các thành viên trong nhóm, đồng thời quá trình truyền thông nhóm cũng yêu cầu các thành viên tôn trọng

ý kiến tôn trọng lẫn nhau trong nguyên tắc tìm kiếm tương đồng và bảo lưu sự khác biệt

CHƯƠNG 2: TRUYỀN THÔNG NHÓM

2.1 Đặc điểm của truyền thông nhóm

Truyền thông nhóm thường được phân chia làm hai loại: Truyền thông một - một nhóm và truyền thông trong nhóm

Truyền thông nhóm bao gồm: diễn thuyết trước công chúng, thảo luận nhóm nhỏ, tổ chức các khóa tập huấn ngắn hạn, tổ chức hội nghị, họp báo, cung cấp thông tin, chia sẻ thông tin nội bộ, xây dựng mạng lưới truyền thông,

2.1.1 Diễn thuyết trước công chúng

2.1.1.1 Khái niệm

Diễn thuyết trước công chúng là nghệ thuật nói chuyện, trao đổi với một nhóm người nhằm cung cấp thông tin và tác động đến nhận thức, tư tưởng, hành động của người nghe

2.1.1.2 Ưu thế và hạn chế

Diễn thuyết, dưới góc độ truyền thông có ưu thế sau:

Thứ nhất, là một loại hình truyền thông bằng lời nói, ưu thế trước hết

của diễn thuyết trước công chúng là ưu thế lời nói trực tiếp Đó là lời nói trực tiếp mang tính phổ biến trong giao tiếp xã hội Tính sinh động, hấp dẫn của lời nói tạo nên sức mạnh truyền cảm hứng của nó, có khả năng truyền đạt những sắc thái tinh tế của ý nghĩ và tình cảm mà ngôn ngữ viết không thể có được Ngoài ra cách sử dụng lời nói trong giao tiếp thường đơn giản linh hoạt, hiệu quả thông tin cao, có thể vận dụng thành ngữ, châm ngôn, cách ngôn,

Để diễn đạt cô đọng chính xác về sự vật hiện tượng mà không cần phải nói nhiều

Thứ hai, diễn thuyết trước công chúng mang các ưu thế của loại hình

giao tiếp trực tiếp đó là:

Có sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ như cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, ánh mắt, nụ cười, Và các yếu tố khác của “ngôn ngữ cơ thể” để biểu đạt thông tin

Có thể kiểm soát được cách thức tiếp nhận thông tin của đối tượng nhờ thông tin phản hồi, qua đó người diễn thuyết thay đổi nội dung, phương pháp diễn thuyết phù hợp

Có thể chuyển ngay từ độc thoại sang đối thoại và trả lời ngay những vấn đề mà người nghe quan tâm nhưng chưa giải thích hoặc giải thích chưa rõ

Tính định hướng và bảo mật cao

Tính linh hoạt và sự đơn giản trong thể hiện, tiết kiệm trong chi phí Chất lượng hiệu quả diễn thuyết hoàn toàn phụ thuộc vào phẩm chất và năng lực người nói

Phạm vi tác động hẹp, tính thời sự, tính kịp thời hạn chế hơn so với các phương tiện truyền thông đại chúng

Tính chất tuyến tính của lời nói tạo ra khó khăn cho cả người nói và người nghe

2.1.1.3 Chuẩn bị diễn thuyết

- Nghiên cứu đối tượng:

Đối tượng người nghe quy định việc xác định nội dung, lựa chọn phương pháp diễn thuyết Vì vậy nghiên cứu về đối tượng là công việc đầu tiên phải tiến hành trước khi diễn thuyết Nội dung nghiên cứu đối tượng bao gồm:

Nghiên cứu các đặc điểm về thành phần xã hội - giai cấp, nghề nghiệp, học vấn, giới tính, độ tuổi của đối tượng

Nghiên cứu các đặc điểm về tư tưởng và tâm lý - xã hội: hệ thống các quan điểm, chính kiến, động cơ, phong tục, tập quán, nếp nghĩ, tâm trạng, tình cảm, của họ

Nghiên cứu nhu cầu thông tin; thái độ của người nghe đối với nội dung thông tin; con đường, cách thức thỏa mãn nhu cầu thông tin của đối tượng

Trên cơ sở nghiên cứu về các đặc điểm và xuất phát từ các đặc điểm trên, diễn giả xác định mục đích, nội dung, phương pháp diễn thuyết phù hợp

- Chọn chủ đề cho bài diễn thuyết:

Một là, bài diễn thuyết phải mang đến cho đối tượng công chúng những

thông tin mới, hấp dẫn

Hai là, nội dung chủ đề diễn thuyết phải mang tính thiết thực, đáp ứng

nhu cầu thông tin của người nghe

Ba là, chủ đề bài diễn thuyết phải mang tính thời sự, tính cấp thiết, tức

là nó phải đề cập đến những vấn đề mà công chúng quan tâm và phải được trình bày trước công chúng vào thời điểm thích hợp

Bốn là, nội dung chủ đề bài diễn thuyết phải tác động đến tư tưởng, tình

cảm của người nghe, cổ vũ họ đi tới những hành động tích cực vì lợi ích của

xã hội

- Xây dựng đề cương bài diễn thuyết:

Đề cương là văn bản mà dựa vào đó người ta tiến hành buổi diễn thuyết trước công chúng Đề cương bài diễn thuyết được kết cấu bởi ba phần: phần

mở đầu, phần chính và phần kết luận Mỗi phần có chức năng riêng, yêu cầu riêng, phương pháp riêng

2.1.1.4 Tiến hành diễn thuyết trước công chúng

Trong quá trình diễn thuyết, người nói tác động đến người nghe chủ yếu thông qua hai kênh: kênh ngôn ngữ và kênh phi ngôn ngữ

- Kênh ngôn ngữ: có thể sử dụng các yếu tố như ngữ điệu, cường độ,

âm lượng, nhịp độ lời nói và sự ngừng giọng, để tạo ra sự hấp dẫn cho bài nói

- Kênh phi ngôn ngữ: bao gồm các yếu tố như tư thế, vận động và cử chỉ, nét mặt, nụ cười, Chúng là những yếu tố được quy định bởi phong cách

và thói quen cá nhân Việc hình thành yếu tố trên đòi hỏi phải có sự tập luyện công phu, nghiêm túc

2.1.2 Thảo luận nhóm nhỏ

2.1.2.1 Khái niệm

Thảo luận nhóm nhỏ là phương thức truyền thông trong đó cán bộ

truyền thông trực tiếp nói chuyện, thuyết trình, chia sẻ, trao đổi thông tin với một nhóm nhỏ đối tượng có đặc điểm hoàn cảnh giống nhau hoặc gần giống nhau

2.1.2.2 Tình huống sử dụng thảo luận nhóm nhỏ

- Khi cần cung cấp ngay cho đối tượng những thông tin kiến thức mới

- Khi một số đối tượng cùng có nhu cầu hiểu biết về một số vấn đề nào

đó trong các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội,

- Khi trong cộng đồng còn một số đối tượng chưa thực hiện một hoặc một số hành vi nào đó

Một buổi thảo luận nhóm nhỏ có hiệu quả nên mời qo - 15 người tham gia

2.1.2.3 Các bước thực hiện

- Chuẩn bị: Chuẩn bị chủ đề, thời gian, địa điểm thảo luận, thông báo cho đối tượng biết, chuẩn bị các phương tiện, công cụ hỗ trợ thảo luận

- Tiến hành thảo luận:

Bắt đầu buổi thảo luận bằng việc chào hỏi thân mật, sắp xếp chỗ ngồi sao cho mọi người đều nhìn rõ các phương tiện trực quan được mọi người sử dụng trong quá trình thảo luận Giới thiệu nội dung buổi thảo luận Trình bày ngắn gọn, rõ ràng dễ hiểu, thuyết phục những thông tin cần thiết Có thể sử dụng các phương tiện trực quan như tranh ảnh Khuyến khích mọi người đặt câu hỏi, tích cực tham gia Trả lời, giải đáp các câu hỏi thắc mắc của đối tượng Tóm tắt nội dung chương trình buổi thảo luận, phát các tài liệu cần thiết

Một buổi thảo luận nhóm không nên kéo dài qua 2 giờ

2.1.3 Tập huấn

2.1.3.1 Khái niệm

Tập huấn là hoạt động cung cấp và trao đổi thông tin, kiến thức, kỹ

năng, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển mối liên hệ giữa kinh nghiệm thực tiễn với lý thuyết nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc cho những người tham gia

Với việc tổ chức khóa tập huấn và hiệu quả của nó không chỉ phụ thuộc vào bối cảnh văn hóa và phương thức tổ chức các hoạt động của khóa học, mà còn phụ thuộc vào giá trị và mục đích của người tổ chức

2.1.3.2 Đặc điểm của khóa tập huấn

- Mục đích: Một khóa tập huấn ngắn ngày có mục đích chủ yếu là cập nhật kiến thức mới, trao đổi kinh nghiệm, phát triển các kỹ năng chuyên sâu cho hoạt động thực tiễn của người tham gia

- Nội dung và phương pháp: Nội dung tập huấn là những vấn đề thiết thực, cấp thiết đối với hoạt động của người tham gia Nội dung tập huấn thường thiên về hình thành, phát triển kỹ năng; kiến thức lý thuyết phục vụ trực tiếp cho phát triển kỹ năng Về phương pháp, thường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, phương pháp giảng dạy cùng tham gia như thuyết trình, thảo luận nhóm, đóng vai phương pháp nghiên cứu tình huống, phương pháp đi thực địa, luyện tập, tham quan thực tế,

- Phạm vi tác động: Phạm vi tác động thường là một nhóm nhỏ Với tập huấn nhằm trao đổi kinh nghiệm, phát triển kỹ năng thì quy mô lớp thường không quá 30 người Với tập huấn nhằm cung cấp thông tin, cập nhật kiến thức mới, quy mô lớn có thể lớn hơn

- Thời gian tổ chức tập huấn: Thời gian thường ngắn, không quá từ 3 đến 5 ngày

2.1.3.3 Điều kiện để tổ chức tốt một khóa tập huấn ngắn hạn

- Chuẩn bị tập huấn: Xác định rõ đối tượng và mục tiêu khóa học; xác

giảng viên về nội dung chương trình, các hoạt động và tiến bộ của lớp học; xây dựng phiếu đánh giá nhu cầu người học và phiếu đánh giá kết quả khóa học

- Quản lý khóa tập huấn: Quản lý diễn tiến các giờ học, bài học và các hoạt động khác của khóa tập huấn; liên kết các hoạt động và phối hợp sự tham gia của giảng viên trong quá trình tập huấn; theo dõi, đánh giá hiệu quả, chất lượng chương trình, bài học; giải quyết tốt các vấn đề phát sinh, phát huy vai trò, trách nhiệm của ban tổ chức tập huấn và các giảng viên

- Sau tuần huấn: Sau tập huấn cần chuyển giao kiến thức, kinh nghiệm, phương pháp đến người khác và nhân rộng ảnh hưởng của lớp tập huấn cộng đồng

2.1.4 Họp cung cấp thông tin và họp báo

2.1.4.1 Họp cung cấp thông tin

Họp cung cấp thông tin là một cuộc họp mà tại đó những người có

trách nhiệm cung cấp thông tin cho các nhà báo hoặc hai bên trao đổi, thảo luận với nhau để tạp lập nhận thức đúng về thông tin Sau khi được cung cấp thông tin chính xác, các nhà báo sẽ sáng tạo tác phẩm báo chí để thông tin cho công chúng biết

Các khâu công việc của một cuộc họp cung cấp thông tin: Chuẩn bị nội dung; lựa chọn cán bộ, lãnh đạo, quản lý và các chuyên gia; lựa chọn các nhà báo và mời họ tham dự; chuẩn bị địa điểm thời gian; chủ trì cuộc họp

Sau cuộc họp cần theo dõi để có thể tiếp tục cung cấp thông tin cho các nhà báo nếu họ có nhu cầu, đồng thời nắm bắt hiệu quả cuộc họp qua số lượng thông tin được các nhà báo đăng tải trên các phương tiện truyền thông đại chúng

2.1.4.2 Họp báo

Họp báo là một loại hình hoạt động diễn ra thường xuyên nhằm mục

đích cung cấp những thông tin cần thiết từ một hoặc một số chủ thể (cá nhân

hoặc tổ chức) với các phương tiện truyền thông đại chúng để những thông tin

đó đến được với công chúng

- Các khâu công việc của một cuộc họp báo: lập kế hoạch họp báo; chọn thành phần chủ trì cuộc họp báo; chọn địa điểm và thời gian; mời nhà báo tham dự; thực hiện cuộc họp báo

2.2 Kỹ năng truyền thông nhóm

- Kỹ năng truyền thông nhóm là:

+ Cần phải có hiểu biết về các nhóm xã hội

+ Hiểu biết cơ bản truyền thông 1 - 1 và truyền thông trong nhóm + Mạnh dạn thể hiện suy nghĩ ý kiến của mình

+ Sử dụng hiệu quả các phương tiện trao đổi thông tin

+ Lắng nghe và thấu hiểu

+ Tôn trọng ý kiến của các thành viên

+ Không quên giao tiếp bằng văn bản

+ Ngoài ra cần phải nắm kỹ kiến thức chuyên môn

- Khi cần truyền thông nhóm là khi cần sự tác động có ảnh hưởng trong phạm vi một nhóm hoặc giữa các nhóm trong xã hội

CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG THỰC TIỄN

3.1 Ví dụ thực tiễn khi làm truyền thông nhóm

Truyền thông nhóm lựa chọn là họp báo

Tên buổi họp báo: Ra mắt phim Hương vị tình thân

Mục đích: nhằm thông báo cho công chúng biết đến bộ phim cũng như bước đầu gợi mở tình tiết hấp dẫn trong bộ phim Đồng thời lắng nghe chia sẻ của đạo diễn và diễn viên trong ngày ghi hình trước đó

3.1.1 Thời gian, thời lượng và địa điểm tổ chức họp báo

Thời gian: chiều ngày 12/4/2021

Thời lượng tổ chức: 60 phút

Địa điểm: Khách sạn InterContinental Hà Nội Westlake, số 5 Từ Hoa, Tây Hồ, Hà Nội

3.1.2 Khách mời và cơ quan báo chí

Khách mời: Ông Lê Mạnh - P Giám đốc Sản xuất phim truyền hình Việt Nam, đạo diễn: NSƯT Nguyễn Danh Dũng

Các diễn viên: NSND Như Quỳnh trong vai bà Dần, NSND Công Lý trong vai ông Tuấn NSƯT Võ Hoài Nam trong vai ông Sinh, Phương Oanh trong vai Phương Nam, Mạnh Trường trong vai Hoàng Long, Thu Quỳnh trong vai Khánh Thy, Tú Oanh trong vai bà Bích, Quách Thu Phương trong vai bà Xuân, Anh Vũ trong vai Hoàng Huy, cùng các phóng viên thông tấn báo chí

3.1.3 Nội dung kịch bản buổi họp báo

- Mở đầu: phát đoạn giới thiệu của bộ phim Hương vị tình thân

- Bài phát biểu của Ông Lê Mạnh - P Giám đốc SX phim truyền hình Việt Nam

- Giao lưu đặt câu hỏi của phóng viên với các diễn viên trong bộ phim

- Lời kết chương trình

3.1.4 Tổng kết và đánh giá kết quả của cuộc họp báo