Môn công nghệ có liên quan mật thiết với các môn học khác: sinh học, hoá học, địa lý, vật lý, khiến các em có sự phát triển về tư duy logic để hiểu sâu hơn, rộng hơn về kiển thức đã học.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TRUNG HỌC ………
- ² -
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HỨNG THÚ, CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔN HỌC CÔNG NGHỆ CHO
HỌC SINH LỚP 7 (Sách Kết nối tri thức)
Lĩnh vực: …
Họ và tên tác giả: ….
Đơn vị: ….
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 3
1.3 Đối tượng nghiên cứu: HS lớp 7 trường THCS 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu: 3
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiêm 4
2.2 Thực trạng 5
2.3 Các giải pháp 7
2.3.1 Giải pháp 1: Xây dựng bộ "hồ sơ dạy môn Công nghệ" 7
2.3.2 Giải pháp 2: Sự chuẩn bị bài của giáo viên và học sinh 8
2.3.3 Giải pháp 3: Liên môn kiến thức với các môn học có liên quan 11
2.3.4 Giải pháp 4: Sử dụng Video minh họa cho bài dạy 13
2.3.5 Giải pháp 5: Sử dụng linh hoạt các hình thức dạy trên lớp 14
2.3.6 Giải pháp 6: Khai thác và sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả 15
2.3.7 Giải pháp 7: Tạo không khí sôi nổi thi đua bằng một số trò chơi học tập 18
2.3.8 Giải pháp 8: Tổ chức các tiết học ngoài trời 19
2.3.9 Giải pháp 9: Kết hợp kiến thức giảng dạy với thực tế ở gia đình và địa phương 20
2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm 21
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 26
3.1 Kết luận 26
3.2 Kiến nghị 27
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Để phát triển ngành nông lâm ngư nghiệp trong giai đoạn hiện tại và sắp tới, Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra 5 phương hướng, nhiệm vụ sau:
- Tăng cường sản xuất lương thực để đảm bảo An ninh lương thực Quốc gia
- Đầu tư phát triển chăn nuôi để đưa ngành này thành ngành sản xuất chính
- Xây dựng một nền nông nghiệp tăng trưởng nhanh và bền vững theo hướng nông nghiệp sinh thái - một nền sản xuất đủ lương thực, thực phẩm đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu nhưng không gây ô nhiễm và suy thoái môi trường
- Áp dụng khoa học công nghệ vào lĩnh vực chọn tạo giống vật nuôi, cây trồng để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm
- Đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch
để giảm bớt hao hụt sản phẩm và nâng cao chất lượng nông, lâm, thuỷ sản
Các em học sinh - thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, có nhiệm vụ học tập, trau dồi kiến thức, nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực khác nhau để đưa nền kinh tế nước nhà ngày càng phát triển Trong các ngành kinh tế
đó, nông, lâm, ngư nghiệp đóng vai trò rất quan trọng làm tăng chỉ số GDP Do
đó, ngoài việc cung cấp những kiến thức cơ bản về ngành nông, lâm, ngư nghiệp, hình thành và xây dựng cho các em những quan niệm đúng đắn về việc phát triển nông nghiệp là rất cần thiết Đối với các em học sinh lứa tuổi THCS, các em đang dần tiếp cận với việc nghiên cứu khoa học Tuy nhiên, nó còn khá bí ẩn và chắc chắn sẽ có những hấp dẫn mới khiến các em khao khát tìm hiểu Chính vì vậy, ngay từ khi cắp sách tới trường, cùng với các môn học khác, các em đã được làm
Trang 4quen với nhiều khía cạnh của ngành nông nghiệp như: cây trồng, vật nuôi, thuỷ hải sản
Môn công nghệ 7 có một vị trí rất quan trọng trong việc giáo dục, truyền đạt kiến thức toàn diện ở bậc THCS Môn công nghệ có liên quan mật thiết với các môn học khác: sinh học, hoá học, địa lý, vật lý, khiến các em có sự phát triển về
tư duy logic để hiểu sâu hơn, rộng hơn về kiển thức đã học Lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp chiếm toàn bộ chương trình trong môn công nghệ 7, cùng với kiến thức thực tế về nền nông nghiệp địa phương và sự trao đổi giữa thầy và trò trên lớp sẽ giúp học sinh có hứng thú học tập nhiều hơn Đây cũng chính là một nhiệm
vụ quan trọng của ngành giáo dục nước ta
Để nâng cao chất lượng giáo dục và sự phát triển của xã hội, những năm gần đây, Bộ giáo dục - đào tạo không ngừng đưa ra các chủ trương và biện pháp yêu cầu đổi mới về nội dung giáo dục, đồng thời đặt ra nhiệm vụ với đội ngũ giáo dục THCS là phải tích cực đổi mới về phương pháp cũng như hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy khả năng độc lập, sáng tạo của học sinh Song thực tế dạy học hiện nay chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra Một số nơi chưa thực sự coi trọng môn Công nghệ và coi đó là môn học phụ, còn nhiều em ở các khu thành thị tỏ ra
bỡ ngỡ với môn học này Do phương pháp giảng dạy còn nghèo nàn, hình thức tổ chức dạy học còn đơn điệu, từ 1 đến 2 tiết trong 1 tuần, nên chưa gây được hứng thú học tập cho học sinh Điều đó dẫn đến hiện tượng là một số em ngại học môn Công nghệ, vì vậy kết quả học tập chưa cao
Đứng trước thực trạng trên, là một giáo viên có tâm huyết với nghề nghiệp, tôi luôn suy nghĩ, trăn trở là làm thế nào để tạo hứng thú, cuốn hút các em học sinh nghiên cứu tìm tòi về các kiến thức thuộc lĩnh vực nông nghiệp, số lượng học sinh học tập và sự hiểu biết về cây trồng, vật nuôi nhiều hơn nữa Với kinh
nghiệm của nhiều năm công tác, tôi đã nghiên cứu và viết đề tài: "Các giải pháp tạo hứng thú để học sinh học tốt môn Công nghệ lớp 7" Đây là đề tài mà tôi
Trang 5rất tâm huyết và xin mạnh dạn đưa ra để các đồng nghiệp cùng trao đổi nhằm tìm
ra được phương pháp dạy học tích cực nhất để tạo hứng thú cho học sinh học tập môn Công nghệ nói riêng và các môn học khác nói chung
1.2 Mục đích nghiên cứu
Chức năng phát triển của công việc dạy học vừa phụ thuộc vào nội dung dạy học vừa phụ thuộc vào phương pháp giảng dạy Khả năng nhận thức của học sinh tăng lên tuần tự và giáo viên hướng dẫn sự phát triển này càng có tính mục đích thì nó càng tăng nhanh Muốn nâng cao hiệu quả việc chuẩn bị cho học sinh nắm kiến thức thì giáo viên cần lưu ý những mặt của quá trình dạy học như sau:
- Trên con đường nhận thức học sinh không thể có những bước tiến vững chắc nếu không có một vốn tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo thực tế Bởi vì thông hiểu và tự giác lĩnh hội cái mới xảy ra trên cơ sở lấy những cái đã biết, đã được thấm nhuần làm nền tảng
- Muốn đi đến một suy luận, kết luận khái quát nào đó, trước hết phải quan sát, nghiên cứu các sự kiện, đối chiếu, so sánh chúng, thành lập mối liên hệ nhân quả giữa chúng với nhau, có kĩ năng trừu tượng hoá từ cái cụ thể…Điều đó có nghĩa là học sinh phải có một số kiến thức tối thiểu nào đó trong môn học
1.3 Đối tượng nghiên cứu: HS lớp 7 trường THCS ……
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Thu thập thông tin
- Điều tra khảo sát
- Thử nghiệm thực tế
Trang 6
+ Xác định những ưu và nhược điểm của từng phương pháp
+ Ghi chép toàn bộ những ý kiến của các thành viên trong nhóm, sẵn sàng đặt câu hỏi thảo luận với các nhóm khác và với giáo viên
Để làm được những công việc trên, học sinh phải điều tra, thâm nhập thực
tế Chính trong quá trình đó, các kiến thức về các phương pháp nhân giống vô tính và cách sử dụng đã dần dần được hình thành trong các em, giúp các em không những học tập tốt bài của ngày hôm sau mà còn có cái nhìn chính xác về tình hình sản xuất nông nghiệp ở địa phương các em đang sống Việc học nhóm của học
sinh ở nhà tuy đã được " nhóm trưởng" bao quát, chỉ đạo và báo cáo kết quả hoạt
động của nhóm mình cho cô giáo nghe Song giáo viên cũng cần có sự quan tâm, đánh giá đúng mức, kịp thời động viên những nhóm hoạt động có hiệu quả, có như vậy mới kích thích được tính hăng hái tích cực của các em, luôn đặt các em trong tâm thế phấn đấu đi lên
Với sự chuẩn bị chu đáo của GV và HS trước khi vào giờ học Công nghệ mà cho đến nay, dần dần các em HS các lớp tôi dạy đều không cảm thấy nhàm chán
và có tâm thế chờ đón giờ học một cách tích cực
2.3.3 Giải pháp 3: Liên môn kiến thức với các môn học có liên quan
Thực tế, trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy có rất nhiều bài kiến thức liên quan mật thiết với các môn học khác như: vật lý, sinh học, hóa học….mà các
em đã được học Vì vậy, việc sử dụng kiến thức liên môn lồng ghép vào trong bài học giúp học sinh tiếp thu bài một cách tích cực, hiệu quả và toàn diện hơn
lớp 7 bộ sách kết nối tri thức, nếu chỉ dạy theo nội dung trong SGK sẽ khó có thể hình dung ra các phương pháp chế biến thức ăn Khi dạy phần II- Thức ăn GV sử dụng kiến thức hóa học, sinh học, vật lí để lấy ví dụ cụ thể trong thực tế nhằm giúp HS giải thích rõ được vấn đề hơn
Trang 7VD: + Trong củ sắn tươi có chứa chất độc CN - là gốc của a xít HCN, hàm lượng CN- trong khoảng 80- 150 mg/kg sắn tươi, có nhiều ở lớp vỏ đỏ, liều độc với người là 1 mg/kg, với bò là 2mg/kg Nếu xử lí nhiệt ( nấu chín) sẽ phá hủy được độc tố CN-
+ Trong thức ăn họ đậu (đậu tương) thường có một số chất kích thích, chất ức chế làm giảm tính ngon miệng, giảm tỉ lệ tiêu hóa và gây ngộ độc cho vật nuôi nên cần nấu chín (xử lí nhiệt)
+ Rơm rạ để nguyên trâu bò sẽ ăn ít, nếu kiềm hóa rơm rạ (phương pháp hóa học) thì sẽ làm tăng tính ngon miệng, dễ tiêu hóa, trâu bò ăn được nhiều hơn
- Đặc biệt khi dạy các bài có liên quan đến bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu, tôi liên môn kiến thức môn Địa lí, Giáo dục công dân lồng ghép vào bài học cho HS dễ hiểu
kết nối tri thức, tôi nêu vấn đề thực tế để HS giải thích
? Em hãy cho biết tình hình rừng hiện nay ở địa phương ta?
? Việc phá rừng, đốt cháy rừng bừa bãi gây ra tác hại gì?
? Theo em biến đổi khí hậu là gì? Việc chặt phá rừng, đốt rừng bừa bãi có gây nên biến đổi khí hậu không?
? Để chống biến đổi khí hậu chúng ta cần phải làm gì? Muốn bảo vệ rừng tốt chúng ta cần phải có những biện pháp gì?
Từ kiến thức đã học ở môn Địa lí, Giáo dục công dân kết hợp với kiến thức thực tế HS sẽ dễ dàng giải quyết được các câu hỏi trên
- Tình hình rừng hiện nay ở địa phương ta đang bị tàn phá nghiêm trọng; Diện tích đất rừng bị thu hep, diện tích đất trống đồi núi trọc tăng
- Việc phá rừng, đốt cháy rừng gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái dẫn đến ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu
Trang 8- Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷ quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo Việc chặt phá rừng, đốt rừng bừa bài gây ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu
- Để chống biến đổi khí hậu chúng ta cần bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng Muốn bảo vệ rừng tốt chúng ta cần ngăn chặn và cấm phá hoại tài nguyên rừng, đất rừng Kinh doanh rừng, đất rừng phải được Nhà nước cho phép Chủ rừng và nhà nước phải có kế hoạch phòng chống cháy rừng
2.3.4 Giải pháp 4: Sử dụng Video minh họa cho bài dạy
Môn Công nghệ 7 là môn học gắn liền với thực tiễn đời sống Để lĩnh hội được đầy đủ kiến thức thuộc lĩnh vực nông nghiệp, cần phải có nhiều đồ dùng trực quan và mô hình cụ thể Tuy nhiên, với điều kiện thực tế tại nhà trường, để thực hiện một tiết dạy Công nghệ trong khuôn khổ 45 phút mà cho HS tham quan
mô hình thực tế thì rất khó thực hiện Trong trường hợp này videoclip là một phương tiện hỗ trợ tốt nhất cho các bài học
lớp 7, bộ sách kết nối tri thức, để giúp HS hình thành kiến thức về các phương pháp sản xuất giống cây trồng bằng nhân giống vô tính, tôi sử dụng videoclip về quy trình thực hiện các bước giâm cành, chiết cành, ghép cho HS quan sát vừa giảm được thời gian tiến hành làm trực tiếp mà HS vẫn tiếp thu kiến thức bài hoc sâu sắc
lớp 7, bộ sách kết nối tri thức, để giúp HS hiểu hơn về các loại bệnh hay gặp ở vật nuôi tôi sử dụng videoclip điển hình về các loại bệnh kèm theo những thông tin cụ thể để HS nhận diện một cách thực tế nhất
Trang 9Song có đồ dùng cũng chưa thể khẳng định được hiệu quả của giờ dạy Đồ dùng dạy học chỉ thực sự đem lại hiệu quả cao khi nó được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ (dạy đến nội dung nào thì đưa đồ dùng ra minh hoạ cho nội dung đó, không đưa ôm đồm gây cho học sinh tâm lý mệt mỏi, nhàm chán) Mặt khác, đồ dùng dạy học cũng có thể là một phương tiện giúp học sinh khám phá, phát hiện kiến thức nếu có được sử dụng kết hợp hài hoà, hợp lí với các phương pháp dạy
học khác như: trực quan với đàm thoại gợi mở, luyện tập với thực hành Bởi
vậy, giáo viên phải biết cách khắc hoạ sử dụng và khai thác sao cho đạt kết quả cao nhất
công nghệ 7, bộ sách Kết nối tri thức tôi tiến hành như sau:
* Hoạt động 1: Giới thiệu vật liệu và dụng cụ cần thiết
- Ở phần này, tôi sử dụng đồ dùng thí nghiệm chuẩn để giới thiệu cho HS
2 mẫu đất ( ở vườn hoặc chậu cảnh), mỗi mẫu bằng một quả trứng gà đựng vào trong túi bóng có ghi mẫu đất số ngày lấy mẫu nơi lấy mẫu người lấy mẫu
Cây con có bầu
1 chậu nhựa
Đất trồng
Dụng cụ như cuốc, kéo…
* Hoạt động 2: Quy trình thực hành
Để Hs nắm rõ quy trình thực hành, trước hết tôi treo tranh các bước và quy trình cụ thể để các em nắm rõ yêu cầu và cách thực hiện cho từng bước để tránh những sai sót trong quá trình thực hành
Trang 10* Hoạt động 3: Thực hành
Sau khi HS đã nắm rõ quy trình và trình tự các bước thực hành tôi chia nhóm
HS theo lớp là thực hành và ghi kết quả vào mẫu bảng ( SGK )
* Hoạt động 4: Đánh giá thực hành
GV yêu cầu từng nhóm báo cáo thực hành, đánh giá nhận xét kết quả thực hành của từng nhóm
Trong quá trình dạy học, đồ dùng dạy học phải được sử dụng thường xuyên, linh hoạt ở mọi khâu: từ khâu kiểm tra bài cũ, dạy bài mới đến khâu luyện tập củng cố Do đó, giáo viên có thể treo đồ dùng trong cả tiết học mà không cần cất
đi Song điều quan trọng là ở đây, giáo viên cần lựa chọn cách thức khai thác đồ dùng cho hợp lý, lúc nào nên sử dụng đồ dùng với vai trò minh hoạ, khi nào nên
sử dụng với vai trò khai thác tri thức Đồng thời cũng cần xác định rõ đối tượng làm việc trực tiếp với đồ dùng là giáo viên hay học sinh, học sinh làm việc nhóm hay cá nhân với đồ dùng
Như vậy, việc khai thác và sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc, đúng bài học
sẽ tạo cho Hs cảm giác không bị nhàm chán, không bị cuốn hút vào đồ dùng dạy học, tạo cho các em tâm lí thoải mái khi lĩnh hội kiến thức
Trang 112.3.7 Giải pháp 7: Tạo không khí sôi nổi thi đua bằng một số trò chơi học
tập
Học sinh trung học thường có tâm lý chung là thích "Học mà vui - vui mà
học" Các em tiếp nhận tri thức nhanh nhưng cũng hay quên, chóng chán Do số
lượng tiết dạy ít, để giúp các em thực hiện phương châm "Học đi đôi với hành"
tạo không khí hào hứng, tích cực học tập, tự đánh giá và có ý thức trân trọng thành quả lao động do mình tạo ra, đồng thời tạo cho các em có cảm giác vui khi
tự mình chủ động lĩnh hội kiến thức một cách chính xác và sâu sắc, cuối mỗi giờ học tôi thường xuyên cho các em chơi một số trò chơi sau:
a- Trò chơi: "Sưu tầm các câu ca dao, thành ngữ liên quan đến sản xuất nông nghiệp và các hiện tượng thời tiết để đối phương thảo luận và trả lờii"
Giáo viên có thể đưa sẵn 1 số câu ca dao, thành ngữ vào phiếu học tập và cho 2 cặp nhóm trao đổi đáp án
Ví dụ:
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm
( Ca dao)
- Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên
( Ca dao)
- Thành ngữ: “ Một hòn đất nỏ bằng một giỏ phân”
- Thành ngữ: “ Mạ úa, lúa chóng xanh” "
nghệ lớp 7, bộ sách Kết nối tri thức
Đầu tiên, tôi nêu ra vấn đề: Ở nhiều địa phương hiện nay, do sự hiểu biết về
kỹ thuật sản xuất của người dân còn hạn chế nên việc chặt phá rừng tự nhiên ngày