Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn hoá học ở trường thpt

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN Ở TRƯỜNG THPT .... Ứng dụng CNTT trong việc tương tác giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh trong dạy học trực tuy

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT 2

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2.Mục đích nghiên cứu 3

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4.Phương pháp nghiên cứu 3

5 Kế hoạch nghiên cứu 4

6 Điểm mới của đề tài 4

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 5

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.2 Cơ sở thực tiễn 6

2 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN Ở TRƯỜNG THPT 10

2.1 Ứng dụng CNTT trong việc xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án) 10

2.2 Ứng dụng CNTT trong việc sử dụng các nền tảng dạy học 16

2.3 Ứng dụng CNTT trong việc điểm danh học sinh 18

2.4 Ứng dụng CNTT trong việc tương tác giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh trong dạy học trực tuyến 30

2.5 Ứng dụng CNTT trong việc kiểm tra, đánh giá học sinh trong dạy học trực 43

tuyến 43

3 ĐÁNH GIÁ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 53

3.1 Đánh giá khả năng hứng thú của học sinh thông qua khảo sát 53

3.2 Đánh giá khả năng tiếp thu bài giảng của giáo viên bằng bài kiểm tra 54 PHẦN III KẾT LUẬN 57

TÀI LIỆU THAM KHẢO 58 PHỤ LỤC a

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Viết đầy đủ CTTT Công nghệ thông tin

THPT Trung học phổ thông

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Dạy học trực tuyến (online), dạy học lai ghép (hybrid), dạy học phối hợp (blended) trực tuyến với trực tiếp là giải pháp được nhiều quốc gia và các tổ chức giáo dục lựa chọn trong thời đại Công nghệ 4.0 và đặc biệt là thời kỳ đại dịch Covid-

19 bùng nổ trên toàn cầu Trong đó, dạy học trực tuyến là phương pháp giảng dạy khá hiệu quả mà giáo viên và học sinh cần áp dụng một cách có định hướng để truyền tải kiến thức đến học sinh một cách linh hoạt, giúp cho người học theo được mạch bài giảng đạt được mục tiêu của bài học và môn học

Để thực hiện có hiệu quả bài dạy trực tuyến đòi hỏi người giáo viên phải có những kiến thức và kỹ năng ứng dụng CNTT để phát huy hiệu quả tiết dạy Qua điều tra khảo sát trong đợt tập huấn dạy học trực tuyến thì kỹ năng ứng dụng CNTT của giáo viên Hoá học trên địa bàn tỉnh Nghệ An nhìn còn gặp khá nhiều khó khăn như: Mất khá nhiều thời gian để thiết kế một bài dạy, điểm danh học sinh; gặp khó khăn trong việc tương tác với học sinh, việc kiểm tra, đánh giá học sinh… Trên thực tế, nếu giáo viên làm chủ được công nghệ thông tin thì không những giải quyết được các vấn đề trên mà còn làm cho bài học trở nên sinh động hơn, giúp học sinh hứng thú hơn trong bài dạy trực tuyến Chính vì những lí do trên mà tôi lựa chọn đề tài: "Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Hoá học ở trường THPT."

2.Mục đích nghiên cứu

Giúp giáo viên làm chủ được công nghệ thông tin trong dạy học trực tuyến

để góp phần thực hiện được các tiết dạy sinh động hơn, quản lí, tương tác với học sinh dễ dàng hơn nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy trực tuyến

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Thực tế dạy học trực tuyên môn hóa học ở một số trường THPT

- Giáo viên và học sinh một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An 4.Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phối hợp các nhóm phương pháp sau:

4.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Phương pháp thu thập các nguồn tài liệu lí luận

- Phương pháp phân tích, tổng hợp các nguồn tài liệu đã thu thập 4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thu thập, xử lý tài liệu, thông tin qua google form

- Trao đổi với GV có nhiều kinh nghiệm trong quá trình dạy học trực tuyến

- Thực nghiệm sư phạm: Đánh giá hiệu của đề tài

+ Dùng phương pháp khảo sát thực tế trước và sau khi tác động để đánh giá sự hứng thú của cùng một đối tượng học sinh

- Dùng phương pháp so sánh lớp thực nghiệm và đối chứng để đánh giá hiệu quả của tác động

4.3 Phương pháp thống kê toán học: Xử lí phân tích các kết quả TNSP

Dùng toán học để thống kê và ứng dụng excel để phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm

5 Kế hoạch nghiên cứu

TT Thời gian Nội dung công việc Sản phẩm

1 15/9/2021 đến

15/10/2021 - Chọn đề tài, viết đề cương - Đăng ký với tổ - Bản đề cương

2 15/10/2021 đến

15/11/2021 - Đọc tài liệu - Khảo sát thực trạng

- Tổng hợp số liệu

- Tập hợp tài liệu viết phần cơ sở lý luận

- Xử lý số liệu khảo sát

3 15/11/2021 đến

15/12/2021 Trao đổi, học hỏi kinh nghiệm qua đồng nghiệp,

đề xuất biện pháp Áp dụng thử nghiệm

- Đề cương SKKN

- Triển khai thực tiễn qua các hoạt động giáo dục

4 15/12/2021 đến

15/2/2022 Viết Sáng kiến kinh nghiệm

Tiếp tục thử nghiệm

- Bản thảo Sáng kiến kinh nghiệm

5 15/2/2022 đến

21/4/2022 Hoàn thiện Sáng kiến kinh nghiệm - Bản Sáng kiến kinh nghiệm chính thức

6 Điểm mới của đề tài

Lần đầu tiên có một công nghiên cứu cụ thể, bài bản về việc ứng dụng CNTT trong dạy học hoá học từ việc thiết kế bài dạy, xây dựng ngân hàng câu hỏi dùng để kiểm tra đánh giá cho đến thực hiện tiến trình dạy học trực tuyến

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Tính tất yếu của việc dạy học trực tuyến

Dạy học trực tuyến trước hết là để đối phó với tình trạng dịch Covid -19 diễn ra phức tạp với phương châm : "học sinh ngừng đến trường nhưng không ngừng học" Tuy nhiên, không dừng lại ở đó, dạy học trực tuyến đã, đang và sẽ trở thành xu hướng được tăng cường, củng cố và dần trở thành một xu thế tất yếu, nhiệm vụ chính trong các nhiệm vụ triển khai năm học để thích ứng với tình hình mới Dạy học trực tuyến cũng là xu hướng chung của toàn thế giới của nhiều quốc gia và các tổ chức giáo dục với việc kết nối toàn cầu

1.1.2 Các văn bản pháp lý quy định dạy học trực tuyến

- Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT ngày 30/3/2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến trong cơ sở giáo dục phổ thông và

cơ sở giáo dục thường xuyên

Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT ngày 30/3/2021 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến trong cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên đã có hiệu lực từ ngày 16/5/2021 (sau đây gọi là Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT) Thông tư này quy định về quản

lý và tổ chức dạy học trực tuyến chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông bao gồm:

Tổ chức dạy học trực tuyến; hạ tầng kỹ thuật dạy học trực tuyến; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan

Như vậy, lần đầu tiên, việc dạy và học trực tuyến lần đầu tiên được ghi nhận trong văn bản quy phạm pháp luật Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT là hành lang pháp lý để các hoạt động dạy và học trực tuyến đi vào nền nếp trên phạm vi cả nước Thông tư số 09/2021/TT-BGDĐT không chỉ giúp cho nhà trường chủ động, sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống, mà còn khuyến khích, tăng cơ hội cho học sinh học tập ở mọi nơi, mọi lúc

- Công văn số 1752/SGDĐT-GDTrH ngày 26/8/2021 của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An về việc hướng dẫn dạy học trực tuyến năm học 2021 – 2022 đã nêu rõ mục đích của dạy học trực tuyến là

+ Giúp học sinh thực hiện chương trình học tập năm học 2021-2022 trong thời gian nghỉ học tại trường để phòng chống Covid-19 với phương châm “tạm dừng đến trường, không dừng việc học”

+ Hỗ trợ hoặc thay thế dạy học trực tiếp tại cơ sở giáo dục phổ thông giúp

cơ sở giáo dục phổ thông nâng cao chất lượng dạy học và hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông

+ Phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học; thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Giáo dục

+ Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh, tạo điều kiện để học sinh được học ở mọi nơi, mọi lúc

Như vậy một trong những mục tiêu của việc dạy học trực tuyến là Phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học; thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Giáo dục Đó cũng chính là mục tiêu của đề tài này 1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Khảo sát thực trạng dạy học trực tuyến ở trường THPT

Trong đợt tập huấn dạy học trực tuyến cho giáo viên THPT tôi đã khảo sát ngẫu nhiên 68 giáo viên THPT thuộc các vùng miền khác nhau trong đó:

Hình ảnh khảo sát xem ở phần phụ lục 1

Câu hỏi 1: Thầy cô công tác ở khu vực nào?

phố/thị xã Huyện vùng đồng bằng Huyện miền núi thấp Huyện miền núi cao

Số lượng 14 (20,6%) 27 (39,7%) 14 (20,6%) 13 (19,1%)

Câu hỏi 2: Số tiết dạy online các thầy cô đã thực hiện?

Kết quả:

Chưa dạy tiết

nào Từ 1 đến 5 tiết Từ 6 đến 10 tiết Từ 11 đến 20 tiết Trên 20 tiết

2 (2,9%) 7 (10,3%) 8 (11,8%) 20 (29,4%) 31 (45,6%) Câu hỏi số 3: Thầy cô thường sử dụng ứng dụng gì để dạy học trực tuyến?

Kết quả

Zoom cloud meeting Google meet Microsoft Teams Mess, zalo, Padlet

61 (89,7%) 21 (30,9%) 2 (2,9%) 1 (1,5%)

Có 50 thầy cô dùng 1 nền tảng dạy học; 15 thầy cô sử dụng 2 nền tảng; 01 thầy

cô sử dụng 3 nền tảng dạy học và có 1 thầy cô chỉ giao bài tập qua messenger, zalo, Padlet

Câu hỏi số 4: Thầy cô hài lòng về ứng dụng nào nhất?

Kết quả:

meetings

Microsoft Teams Google meet Ứng dụng khác

Câu hỏi số 5: Thầy cô thường sử dụng công cụ nào khi dạy học trực tuyến?

Kết quả:

MS Word MS PowerPoint White board OneNote Scrble Ink

34 (50%) 63(92,6%) 13 (19,1%) 2 (4,4%) 6 (8,8%)

Câu hỏi số 6: Thầy cô thường dùng công cụ gì để viết?

Kết quả:

Bảng thông

minh

(wacom,

Gaomon…)

Bút cảm ứng Quay hình, droicam Gõ word trên Không viết Khác

26 (38,3%) 10 (14,7%) 27 (39,7%) 1 (1,5%) 11 (16,2%) 3 (4,5%)

Câu hỏi số 7: Thầy cô dùng dùng công cụ/phần mềm nào để kiểm tra đánh giá bằng hình thức trực tuyến?

Kết quả:

Shub

classroom

Azota Google

Form

LMS Hỏi trực

tiếp

Padlet Chưa

kiểm tra

10 (14%) 21 (30,9%) 17 (25,0%) 35 (51,5%) 1 (1,5%) 1 (1,5%) 1 (1,5%) Câu hỏi số 8: Thầy cô hãy cho biết mức độ thuận lợi, khó khăn của các nội dung sau trong dạy học trực tuyến?

Kết quả:

Yếu tố

Rất thuận lợi

Thuận lợi Bình

thường Khó khăn Rất khăn khó

SL TL (%) SL TL (%) SL TL (%) SL TL (%) SL TL (%) CSVC (thiết bị,

mạng, đường

truyền) 0 0,00 8 12,9 0 28 45,16 29 46,77 5 8,06 Xây dựng kế

hoạch bài dạy

(GA) 1 1,61 8 12,9 0 33 53,23 25 40,32 3 4,84 Quản lý, điểm

danh HS 2 3,23 14 22,5 8 30 48,39 13 20,97 11 17,74 Việc tương tác

giữa GV và HS 0 0,00 11 17,7 4 29 46,77 18 29,03 12 19,35

Việc kiểm tra,

đánh giá học sinh

0 0,00 7 11,2 9 26 41,94 28 45,16 9 14,52 Đánh giá thực trạng dạy học trực tuyến của giáo viên ở trường THPT: Qua khảo sát trên chúng ta có thể thấy: Tại thời điểm khảo sát ngay 14/10/2021 1) 51% các thầy cô giáo đã dạy trực tuyến trên 10 tiết

2) Trong số các thầy cô được hỏi 89,7% thầy cô giáo thường xuyên sử dụng nền tảng Zoom Cloud Meetting, 30,9% sử dụng Google meet và chỉ có 3,2%

sử dụng Microsoft Team

3) Trong 61 người sử dụng Zoom thì có 56 người hài lòng (91,8%); 21 người sử dụng Google Meet thì có 9 người hài lòng (42,9%) và trong 2 người thường xuyên sử dụng MS Teams thì cả 2 đều hài lòng với ứng dụng này

4) Đa số các thầy cô đều sử dụng trình chiếu PowerPoint và Word, chỉ

có 21 thầy cô đã sử dụng một số công cụ viết như White Board, Scrbel Ink, OneNote

5) Có 11 thầy cô gõ trên word để dạy, 1 thầy cô không viết, chỉ trình chiếu

6) Nhiều thầy cô đã sử dụng một số công cụ để kiểm tra đánh giá trực tuyến như shub clasroom, Azota, LMS…

7) Đa số các thầy cô gặp khó khăn về CSVC (54,8%); Xây dựng KHBD (45,2%); Quản lí, điểm danh HS (38,7%); Tương tác giữa GV và HS (48,4%) và kiểm tra đánh giá (59,7%)

1.2.2 Khảo sát thực trạng học trực tuyến của học sinh ở trường THPT Thời điểm khảo sát:15/10/2021:

Câu hỏi 1: Em là học sinh khối nào?

Câu hỏi 2: Em hãy cho biết hiệu quả của việc học trực tuyến?

Câu hỏi 3: hãy cho biết mức độ sinh động của các tiết học trực tuyến môn hoá học?

Qua khảo sát học sinh ở một số trường THPT chúng tôi nhận thấy:

- 63,8% học sinh được cho rằng việc học trực tuyến là kém hiệu quả, chỉ có 3,7% đánh giá ở mức độ rất hiệu quả và 17,5% đánh giá ở mức độ hiệu quả

- 28,7% học sinh học sinh cho rằng tiết học trực tuyến môn Hoá học

là buồn chán, 28,7% cho rằng ít sinh động và chỉ có 3,6% cho rằng rất sinh độn, 12,5% cho rằng tiết học trực tuyến là sinh động

Với những khó khăn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, thời gian vừa qua chương trình "sóng và máy tính cho em" đã khắc phục được phần nào về phương tiện học tập của học sinh cũng như chất lượng đường truyền mạng cũng đã được cải thiện đáng kể Còn những khó khăn về việc xây dựng kế hoạch bài dạy, thực hiện hoạt động dạy học và kiểm tra đánh giá tôi xin mạnh dạn đề xuất một số phương án ứng dụng CNTT sau với mong muốn tăng hiệu quả các tiết dạy trực tuyến

2 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN Ở TRƯỜNG THPT

2.1 Ứng dụng CNTT trong việc xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án)

2.1.1 Các công cụ hỗ trợ cho các việc soạn thảo kế hoạch bài dạy

2.1.1.1 Công cụ hỗ trợ Microsoft word

MS Word là công cụ soạn thảo văn bản thông dụng nhất Với hoá học việc

gõ công thức hoá học và tạo đề thi trắc nghiệm thường mất khá nhiều thoài gian Việc thêm Addin cho word sẽ biến công cụ soạn thảo microsoft word của chúng ta trở nên đơn giản hơn, tiết kiệm thời gian hơn Sau đây tôi xin giới thiệu

2 addin hết sức quan trọng trong việc soạn thảo giáo án và đề thi, các thầy cô có

thể vào padlet để tải về theo đường link sau: vào thẻ số 4: "Tài liệu tặng nhóm Hoá THPT" để tải về:

https://padlet.com/mohoanghean2010/Bookmarks

a) Addin Gõ nhanh công thức hoá học

Để gõ chỉ số trên, chỉ số dưới trong hoá học chúng ta mất khá nhiều thời gian để nhấn tổ hợp phím Nếu chúng ta gõ bình thường và bằng một cái click chuột sẽ có ngay các chỉ số thì sẽ giảm thời gian soạt thảo rất nhiều Để làm được điều này ta có addin "Go nhanh công thuc HH"

Ví dụ: Để gõ phương trình hoá học: Fe2(SO4)3 + 6NaOH → 2Fe(OH)3 + 3Na2SO4 ta chỉ cần gõ bình thường: Fe2(SO4)3 + 6NaOH → 2Fe(OH)3 + 3Na2SO4 sau đó bôi đen toàn bộ văn bản và nhấn vào biểu tượng O2 − ta sẽ được ngay PTHH: Fe2(SO4)3 + 6NaOH → 2Fe(OH)3 + 3Na2SO4

Thậm chí ion: CO32- chỉ cần gõ CO32-; Ca2+ chỉ cần gõ Ca2+…

Để có tính năng này chúng ta cần thêm Addin " Go nhanh công thuc HH" bằng cách sau:

Vào copy file "Go nhanh CTHH" dán vào thư mục sau:

C:\Users\admin\AppData\Roaming\Microsoft\Word\STARTUP

Để tìm thư mục này, tôi có tạo file mở STARTUP, chỉ cần một cái click chuột là có thể mở ra Tuy nhiên, một số windows mất bản quyền thường bị lỗi STATUP, thầy cô có thể tìm đường dẫn bằng cách sau

- Vào File chọn Option (đối với word từ 2010 trở lên): Chọn Addin

Tại thẻ Addin Nhấn "GO"